คู่มือ บสต. ปี 2563

คำนำ

การบันทึกข้อมูลในระบบฐานข้อมูลบาบัดรักษาและฟ้ื นฟูผู้ติดยาเสพติด (บสต.) ตามมติ
คณะรัฐมนตรี เม่ือวนั ท่ี 11 ธนั วาคม 2555 ไดม้ อบหมายใหส้ านกั งาน ป.ป.ส. บูรณาการขอ้ มูลผเู้ ขา้ รับการ
บาบดั รักษา สานกั งาน ป.ป.ส. จึงร่วมกบั กระทรวงสาธารณสุข พฒั นาระบบฐานขอ้ มลู ดา้ นการบาบดั รักษาผู้
เสพผตู้ ิดยาเสพติด โดยใชช้ ื่อวา่ “ระบบขอ้ มูลการบาบดั รักษาและฟ้ื นฟูผตู้ ิดยาเสพติดของประเทศ” ซ่ึงรวม
ฐานขอ้ มูลผูเ้ ขา้ รับการบาบดั รักษาท้งั ระบบสมคั รใจ บงั คบั บาบดั และตอ้ งโทษ โดยนาเขา้ ผ่านเครือข่าย
อินเตอร์เน็ตแบบออนไลน์ ระบบข้อมูลผูเ้ ข้ารับการบาบัดรักษาที่ถือว่าเป็ นส่วนสาคญั ต่อการบริหาร
ขบั เคล่ือนงาน และกากบั การดาเนินงานใหเ้ ป็นไปตามเป้ าหมายที่กาหนด

โรงพยาบาลธัญญารักษแ์ ม่ฮ่องสอน สังกดั กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข มีบทบาทหน้าที่
โดยตรงในการบาบดั รักษาและฟ้ื นฟูสมรรถภาพผตู้ ิดยาและสารเสพติด จึงมีความจาเป็ นอยา่ งยิ่งที่จะพฒั นา
กระบวนการบนั ทึกขอ้ มูลในระบบฐานขอ้ มูลบาบดั รักษาและฟ้ื นฟูผตู้ ิดยาเสพติด (บสต.) ของโรงพยาบาล
เพื่อไม่ให้ขอ้ มูลมีความซ้าซ้อนและเป็ นปัจจุบนั กลุ่มงานประกนั สุขภาพ และหน่วยงานท่ีเก่ียวขอ้ งจึงได้
ดาเนินการจดั ทา “คู่มือการบนั ทึกขอ้ มูลในระบบฐานขอ้ มูลบาบดั รักษาและฟ้ื นฟูผูต้ ิดยาเสพติด (บสต.)”
เพือ่ ทบทวนนิยาม ระบบ บสต. ใหเ้ หมาะสมกบั บริบทของโรงพยาบาล

ผลการดาเนินงาน ปี งบประมาณ 2563 พบวา่ ร้อยละของผูต้ ิดยาเสพติดท่ีบาบดั ครบตามเกณฑ์ท่ี
กาหนดของแต่ละระบบ และไดร้ ับการติดตามดูแลต่อเน่ือง 1 ปี (Retention Rate) ระดบั เขตสุขภาพที่ 1 ร้อย
ละ 67.35 ร้อยละของผตู้ ิดยาเสพติดท่ีบาบดั ครบตามเกณฑ์ที่กาหนดของแต่ละระบบ และไดร้ ับการติดตาม
ดูแลต่อเน่ือง 1 ปี (Retention Rate) ระดบั จงั หวดั แม่ฮ่องสอน ร้อยละ 71.32 และร้อยละของผตู้ ิดยาเสพติดที่
บาบดั ครบตามเกณฑ์ท่ีกาหนดของแต่ละระบบ และไดร้ ับการติดตามดูแลต่อเนื่อง 1 ปี (Retention Rate)
ระดบั โรงพยาบาลธญั ญารักษ์แม่ฮ่องสอน ร้อยละ 70.59 พบวา่ คุณภาพบนั ทึกขอ้ มูลของผูต้ ิดยาเสพติดท่ี
บาบดั ครบตามเกณฑท์ ่ีกาหนดของแต่ละระบบ และไดร้ ับการติดตามดูแลต่อเน่ือง 1 ปี ในระบบฐานขอ้ มูล
บาบดั รักษาและฟ้ื นฟูผตู้ ิดยาเสพติด (บสต.) ไมผ่ า่ นเกณฑเ์ ป้ าหมาย

ดงั น้นั เพ่ือให้สอดคลอ้ งกบั ผลการดาเนินงานในปี งบประมาณ 2563 และกระตุน้ ให้บุคลากรที่
เกี่ยวขอ้ งต่อการบนั ทึกข้อมูลในระบบฐานขอ้ มูลบาบดั รักษาและฟ้ื นฟูผูต้ ิดยาเสพติด (บสต.) มีความ
ตระหนกั และเรียนรู้กระบวนการท่ีชดั เจนมากข้ึน โรงพยาบาลธญั ญารักษ์แม่ฮ่องสอนจึงไดจ้ ดั ทาคู่มือการ
บนั ทึกขอ้ มลู ในระบบฐานขอ้ มลู บาบดั รักษาและฟ้ื นฟผู ตู้ ิดยาเสพติด (บสต.)

โรงพยาบาลธญั ญารักษแ์ มฮ่ ่องสอน
กมุ ภาพนั ธ์ 2564

สารบญั หนา้
1
ลงทะเบยี นเข้าสู่กระบวนการบําบัด 3
รายงานการคดั กรองผู้ใช้ยาเสพตดิ (Screening) 3
6
ส่วนท่ี 1 ขอ้ มูลส่วนบุคคล 15
ส่วนท่ี 2 การคดั กรองการใชย้ าเสพติด โรคร่วมทางจิตเวช และประเมินทางสังคม 15
รายงานการบําบัดรักษาและฟื้ นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด (Treatment & Rehabilitation) 15
ส่วนท่ี 1 ขอ้ มูลส่วนบุคคล 32
ส่วนท่ี 2 การบาํ บดั รักษาและฟ้ื นฟูสมรรถภาพผตู้ ิดยาเสพติด 32
รายงานการติดตามดูแลรักษาต่อเนื่อง (After care) 32
ส่วนท่ี 1 ขอ้ มูลส่วนบุคคล 42
ส่วนท่ี 2 ขอ้ มูลการติดตามดูแลรักษาตอ่ เนื่อง 42
รายงานการให้ความช่วยเหลือผู้ผ่านการบําบัดฟื้ นฟู 42
ส่วนท่ี 1 ขอ้ มูลส่วนบุคคล 44
ส่วนท่ี 2 ขอ้ มูลการใหค้ วามช่วยเหลือ
Flowchart การดําเนินงานระบบข้อมูลการบําบัดรักษาและฟื้ นฟูผ้ตู ิดยาเสพติดของผ้ปู ่ วยนอก 45
ระบบสมัครใจ ในระดบั ประเทศ
Flowchart การดําเนินงานระบบข้อมูลการบําบัดรักษาและฟื้ นฟูผ้ตู ดิ ยาเสพติดของผ้ปู ่ วยใน 46
ระบบสมัครใจ ในระดบั ประเทศ
Flowchart การดําเนินงานระบบข้อมูลการบําบัดรักษาและฟื้ นฟูผ้ตู ิดยาเสพตดิ ของผ้ปู ่ วยใน 47
ระบบบังคับบําบัด ในระดับประเทศ 48
ผงั ไหลการสรุปรายงานเมื่อสิ้นสุดการบําบัดรักษาฟื้ นฟู
วธิ ีการใช้งานระบบฐานข้อมูลบําบัดรักษาและฟื้ นฟูผู้ติดยาเสพติด (บสต.) ของโรงพยาบาล

1

คาํ นิยาม
ระบบข้อมูลการบําบัดรักษาและฟื้ นฟูผู้ติดยาเสพตดิ ของประเทศ : บสต

(National Narcotics Treatment and Rehabilition Data System)
ลงทะเบียนเข้าสู่กระบวนการบาํ บดั
ส่วนท่ี 1 ขอ้ มลู ส่วนบุคคล

1) ช่ือ – สกลุ ช่ือ-นามสกุลของผู้รับบริ การ ตามบัตรประจําตัว
ประชาชน
- เพศ จาํ แนก ชาย หรือ หญิง
- สญั ชาติ ระบุวา่ ผปู้ ่ วยเป็นคนชาติใดโดยยดึ เอาใบสาํ คญั
แสดงตนเป็นหลกั ซ่ึงแบ่งกลุ่ม ดงั น้ี
1) ไทย ผทู้ ี่ถือบตั รประจาํ ตวั ประชาชนหรือใบสาํ คญั และ
แสดงตนระบุวา่ เป็นคนไทย
2) จีน ผทู้ ีม่ ีใบต่างดา้ วหรือมีใบสาํ คญั แสดงตนระบุวา่ เป็น
คนจีน
3) ประเทศอาเซียน ผทู้ ่ีมีใบต่างดา้ วหรือมีใบสาํ คญั แสดง
ตนระบุวา่ เป็นคนชาติในอาเซียน (ยกเวน้ ไทยและจีน)
ไดแ้ ก่ บรูไน กมั พชู า อินโดนีเซีย ลาว มาเลเซีย พม่า
ฟิ ลิปปิ นส์ สิงคโปร์ เวยี ดนาม
4) อื่นๆ ผทู้ ่ีถือใบต่างดา้ วหรือใบสาํ คญั แสดงตนระบุวา่
เป็นสัญชาติอื่นที่มิใช่สัญชาติท่ีกล่าวขา้ งตน้ เช่น
อเมริกนั องั กฤษ ญ่ีป่ ุน ฯลฯ สาํ หรับชาวเขาที่ยงั ไม่มี
บตั รประจาํ ตวั ประชาชนใหร้ ะบุว่าเป็นชาวเขาเผา่ เช่น มง้
, กระเหร่ียง, มเู ซอ ฯลฯ

- ศาสนา จาํ แนกศาสนาเป็น 4 กลุ่ม คือ
1) พทุ ธ
2) อิสลาม

2

3) คริสต์
4) ศาสนาอื่นๆ ที่ไม่ไดก้ ล่าวขา้ งตน้ รวมท้งั ผทู้ ีร่ ะบุวา่ ไม่
มีศาสนา

2) เลขที่บตั รประชาชน เลขประจาํ ตวั ในบตั รประจาํ ตวั ประชาชน
- อื่นๆ (กรณีไมม่ เี ลขบตั รแสดงตน) กรอกเลขอื่นๆ ในกรณีท่ีไม่มีบตั รแสตงตน ซ่ึงเป็นเลขท่ี
ไดร้ ับการรับรองหรือออกจากหน่วยงานราชการ (ระบบ

บสต. ออกเลขแทนเลขบตั รประจาํ ตวั ประชาชนอตั ิโนมตั ิ)
- วนั เดือน ปี เกิด วนั เดือน ปี เกิด ของผปู้ ่ วยตามบตั รประจาํ ตวั ประชาชน
(กรณีไม่มีบตั รประจาํ ตวั ประชาชน ใหอ้ า้ งอิงขอ้ มูลจากผปู้ ่ วย)

- อายุ อายขุ องผปู้ ่ วยท่ีครบบริบรู ณ์ เช่น อายุ 23 ปี 4 เดือน
ใหล้ งรายงานเป็น 23 ปี
3) ท่ีอยู่ ภมู ิลาํ เนาเดิม ท่ีอยตู่ ามสถานท่ีเกิด โดยระบุเป็นจงั หวดั
- ท่ีอยตู่ ามทะเบียนราษฎร์ ท่ีอยตู่ ามสาํ เนาทะเบียนบา้ น โดยระบุเป็นจงั หวดั
- ท่ีอยปู่ ัจจุบนั (ติดต่อได)้ ท่ีอยอู่ าศยั คร้ังล่าสุด ก่อนจะมารับการบาํ บดั รักษา และ
ตอ้ งเป็นท่ีอยอู่ าศยั ประจาํ
- โทรศพั ทต์ ิดต่อ ระบุเบอร์โทรศพั ทข์ องผปู้ ่ วย หรือญาติ หรือบุคคล
ใกลช้ ิดที่สามารถติดต่อได้
4) เขา้ สู่ระบบบาํ บดั ตามประกาศ เขา้ รับการบาํ บดั ฟ้ื นฟูจะถือวา่ ไม่มีความผดิ โดยกฎหมาย
คสช. ฉบบั ท่ี 108/2557 โดยมาตรการกดดนั ทางกฎหมาย ประกาศ คสช. ฉบบั ท่ี

108/2557 หรือนโยบาย/คาํ สงั่ /ระเบียบอ่ืนๆ
- ใช่ ผปู้ ่ วยหรือผตู้ อ้ งสงสัยวา่ กระทาํ ความผดิ ยนิ ยอมท่ีจะเขา้ สู่
กระบวนการบาํ บดั ฟ้ื นฟซู ่ึงหากยนิ ยอมเขา้ รับการบาํ บดั
ฟ้ื นฟูจะถือว่าไม่มีความผิดโดยกฎหมายโดยมาตรการ
กดดนั ทางกฎหมาย ประกาศ คสช. ฉบบั ท่ี 108/2557 หรือ

นโยบาย/คาํ สง่ั /ระเบียบอื่นๆ
- ไม่ใช่ ผูป้ ่ วยเขา้ สู่กระบวนการบาํ บดั ฟ้ื นฟู โดยระบบอื่นๆ ที่
ไม่ใช่ ตามประกาศ คสช. 108/2557

3

รายงานการคดั กรองผู้ใช้ยาเสพติด (Screening)
- วนั ท่ีเขา้ รับการคดั กรอง วนั /เดือน/ปี ท่ีผใู้ ชย้ าเสพติดเขา้ รับการคดั กรอง

ส่วนที่ 1 ขอ้ มลู ส่วนบุคคล

1) - 3) ขอ้ มลู อตั โนมตั ิจาก ขอ้ มูลอัตโนมัติจากรายงานลงทะเบียนเข้าสู่กระบวน
รายงานลงทะเบียนเขา้ สู่ การบาํ บดั ไดแ้ ก่ ช่ือ-สกลุ เพศ สัญชาติ ศาสนา เลขที่
กระบวนการบาํ บดั บตั รประชาชน วนั เดือน ปี เกิด อายุ ท่ีอยภู่ ูมิลาํ เนา ท่ีอยู่
4) สถานภาพสมรส ตามทะเบียนราษฎร์ ท่ีอยปู่ ัจจุบนั และเบอร์โทรศพั ท์
ติดต่อ
5) การศกึ ษา สถานภาพปัจจุบนั ในขณะสัมภาษณ์โดยพฤตินยั หรือนิติ-
นยั จาํ แนกได้ ดงั น้ี
1) โสด คือ ไม่เคยอยกู่ ินกนั ฉนั ทส์ ามีภรรยากบั ใคร
พระภิกษุ ถือวา่ โสด
2) สมรส คือ การที่ชายและหญิงอยรู่ ่วมกนั ฉนั ทส์ ามี
ภรรยา ท้งั ท่ีจดทะเบียนสมรสหรือไม่จดทะเบียนสมรส
และท้งั ท่ีมีพธิ ีทางศาสนาไม่มีพิธีทางศาสนา
3) แยกกนั อยู่ คือ การท่ีชายและหญิงมิไดอ้ ยรู่ ่วมกนั
ฉนั ทส์ ามีภรรยาแลว้ แต่ยงั ไม่ไดห้ ยา่ กนั ตามกฎหมาย
หรือคู่สมรสท่ีไม่ไดจ้ ดทะเบียนตกลงเลิกร้างกนั
4) หยา่ คือ สามีภรรยาท่ีหยา่ กนั โดยถกู ตอ้ งตาม
กฎหมาย
5) หมา้ ย คือ ผทู้ ี่สามีหรือภรรยาตายและยงั มิไดม้ ีสามี
หรือภรรยาใหม่หรือหายสาบสูญ
ระดบั การศกึ ษาข้นั สูงสุดท่ีสอบไล่ไดแ้ บ่ง 10 กลุ่ม ดงั น้ี
1) ไม่มีการศกึ ษา คือ ไม่ไดร้ ับการศกึ ษาใดๆ ท้งั สิ้น
2) ศกึ ษาอยรู่ ะหวา่ งระดบั ประถมศกึ ษาปี ท่ี 1 - 6
3) ประถมศกึ ษา คือ สอบไล่ไดร้ ะดบั ประถมศกึ ษาปี ท่ี 6
4) มธั ยมศึกษาตอนตน้ คือ สอบไล่ไดร้ ะดบั มธั ยมศึกษาปี
ท่ี 3

4

5) มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย คือ สอบไล่ไดร้ ะดบั

มธั ยมศึกษาปี ท่ี 6
6) อนุปริญญา/ประกาศนียบตั ร คือ สอบไล่ได้

ระดบั อุดมศึกษาสายสามญั /สายอาชีวศึกษาและสาย
อาชีพอื่นๆ เช่น ประกาศนียบตั รช่างเสริมสวย
7) ปริญญาตรีหรือเทียบเท่า คือ สอบไล่ไดต้ ้งั แต่ระดบั
ปริญญาตรีหรือสายวชิ าชีพท่ีเทียบเท่า
8) ปริญญาตรีข้ึนไป คือ สอบไล่ไดต้ ้งั แต่ระดบั ปริญญา
โท ปริญญาเอก หรือสายวชิ าชีพท่ีเทียบเท่า
9) การศึกษาทางศาสนา เช่น นกั ธรรม เป็นตน้
10) การศกึ ษาอื่นๆ ที่ไม่ไดก้ ล่าวขา้ งตน้
การทาํ งานสุจริตท่ีทาํ ใหเ้ กิดรายไดข้ ้ึนมาไม่วา่ จะเป็น
6) อาชีพ เงินเดือน ค่าจา้ ง ผลกาํ ไร ส่วนแบ่ง หรือผลประโยชนอ์ ื่น

ใด ควรเป็นรายไดห้ ลกั หรือรายไดท้ ่ีไดร้ ับสม่าํ เสมอก่อน

เขา้ รับการบาํ บดั ฟ้ื นฟู จาํ แนกไดด้ งั น้ี
O วา่ งงาน ผทู้ ่ีไม่มีอาชีพ ไม่มีรายได้
ผทู้ ่ีปฏิบตั ิงานที่มีความรู้ความชาํ นาญไม่จาํ กดั
O รับจา้ ง ผทู้ ่ีปฏิบตั ิงานโดยใชแ้ รงงานเป็นหลกั ไม่จาํ เป็นตอ้ งใช้

O ผใู้ ชแ้ รงงาน ความรู้ความชาํ นาญและไม่จาํ กดั สถานที่ เช่น กรรมกร

แบกหาม
O พนกั งานโรงงาน ผทู้ ี่ปฏิบตั ิงานที่มีความรู้ความชาํ นาญในโรงงาน เช่น

พนกั งานโรงงานทาํ รองเทา้
O พนกั งานบริษทั เอกชน ผทู้ ่ีปฏิบตั ิงานท่ีมีความรู้ความชาํ นาญในหน่วยงานของ
เอกชน เช่น พนกั งานลกู จา้ งประจาํ /ชว่ั คราวของ
บริษทั เอกชน
O รัฐวสิ าหกิจ ผทู้ ี่ปฏิบตั ิงานในหน่วยงานของรัฐวสิ าหกิจ, มลู นิธิ
O ขา้ ราชการ/พนกั งานของรัฐ ผทู้ ี่ปฏิบตั ิงานในหน่วยงานของราชการ เช่น ครู

O ทหาร /ตาํ รวจ 5
O การคา้ ขาย
O การเกษตร พยาบาล, ลูกจ้างประจํา, พนักงานของรัฐรวมท้ัง
ขา้ ราชการบาํ นาญ ยกเวน้ ทหาร ตาํ รวจ
O การคมนาคม ผทู้ ่ีปฏิบตั ิงานเป็นตาํ รวจ, ทหาร, ทหารเกณฑ์
ผทู้ ีป่ ฏิบตั ิงานเก่ียวกบั การคา้ , ธุรกิจส่วนตวั ท่ีเป็นเจา้ ของ
O นกั บวช กิจการ เช่น เจา้ ของร้านเสริมสวย ร้านขายของชาํ
O นกั เรียน/นกั ศกึ ษา ผทู้ ี่ปฏิบตั ิงานเก่ียวกบั การเกษตรท้งั เป็นเจา้ ของกิจการ
O อื่นๆ และเป็นลูกจา้ ง เช่น ทาํ นา ทาํ ไร่ ทาํ สวน ลูกจา้ งในสวน
7) รายได้ ผลไมร้ วมถึงการเล้ียงสตั ว์ ประมง เหมืองแร่
8) อาศยั อยกู่ บั ผทู้ ่ีปฏิบตั ิงานเกี่ยวกบั การคมนาคมขนส่งทุกชนิด เช่น
ผขู้ บั รถ พนกั งานเกบ็ ค่าโดยสาร แทก็ ซ่ี มอเตอร์ไซค-์
รับจา้ ง สามลอ้ รับจา้ ง
ผทู้ ่ีปฏิบตั ิงานทางศาสนา เช่น พระภิกษุ สามเณร ชี
บาทหลวงและผนู้ าํ ทางลทั ธิศาสนาต่างๆ
ผทู้ ่ีอยรู่ ะหวา่ งศกึ ษาตามหลกั สูตรของสถานที่ให้
การศกึ ษารวมถึงการศกึ ษานอกระบบ
อาชีพอ่ืนๆ ที่นอกจากที่กล่าวขา้ งตน้
เงินรายรับท้งั หมดท่ีเกิดจากการประกอบอาชีพสุจริต
เช่น เงินเดือน ค่าจา้ ง เป็นตน้ (หน่วยนับ : บาท/เดอื น)
บุคคลท่ีผปู้ ่ วยพกั อาศยั อยดู่ ว้ ยในช่วงระยะเวลา 30 วนั
จาํ แนกตามแบบรายงาน ( เช่น พกั อาศยั อย่กู บั บิดามารดา
จาํ แนก ดงั น้ี
1) บิดา
2) มารดา
3) คู่สมรส
4) บุตร
5) ญาติ
6) เพอ่ื น
7) อยคู่ นเดียว

6

9) ความสัมพนั ธร์ ะหวา่ งบิดามารดา ความสัมพนั ธร์ ะหวา่ งบิดามารดาในปัจจุบนั จาํ แนกตาม

แบบรายงานผปู้ ่ วย ดงั น้ี
1) อยดู่ ว้ ยกนั อยา่ งราบรื่น คือ บิดามารดาอยดู่ ว้ ยกนั
และไม่มีปัญหาเร่ืองทะเลาะววิ าทรุนแรงช่วยกนั แกไ้ ข
ปัญหา
2) อยดู่ ว้ ยกนั อยา่ งไม่ราบร่ืน คือ บิดามารดาอยดู่ ว้ ยกนั
แต่มีปัญหาเร่ืองทะเลาะววิ าทกนั บ่อยคร้ัง
3) หยา่ คือ บิดามารดาหยา่ กนั โดยถูกตอ้ งตามกฎหมาย
4) แยกกนั อยู่ คือบิดามารดาไม่ไดอ้ ยดู่ ว้ ยกนั ฉนั ทส์ ามี

ภรรยา
5) บิดาเสียชีวติ

6) มารดาเสียชีวติ
7) บิดามารดาเสียชีวติ คือ บิดาและมารดาเสียชีวติ ท้งั คู่
หรือกาํ พร้า
8) ไม่ทราบ
ส่วนที่ 2 การคดั กรองการใชย้ าเสพติด โรคร่วมทางจิตเวช และประเมินทางสงั คม

1) ระบบการบาํ บดั รักษาและพ้ืนฟู จาํ แนกลกั ษณะของการเขา้ รับการบาํ บดั รักษา มี 3 ระบบ
สมรรถภาพผใู้ ชย้ าเสพติด คือ สมคั รใจ บงั คบั บาํ บดั และตอ้ งโทษ
ระบบสมคั รใจ
ระบบการบาํ บดั โดยผปู้ ่ วยเขา้ รับการบาํ บดั รักษาโดย

สมคั รใจดว้ ยตนเองหรือผปู้ กครอง, ญาติ, ผนู้ าํ ชุมชน

สมคั รใจยนิ ยอมโดยกระบวนการกดดนั ทางนโยบาย
O สมคั รใจมาดว้ ยตนเอง ผูป้ ่ วยมาบาํ บัดฟ้ื นฟูด้วยความสมคั รใจหรือได้รับการ
ชกั ชวน แนะนาํ จากผปู้ กครองหรือญาติ ผนู้ าํ ชุมชน หรือ
เจา้ พนกั งานของรัฐโดยไม่มีเอกสารทางราชการระบุเป็น
อย่างอื่น เช่น ประกาศ คสช. ฉบบั ท่ี 108/2557 หรือ

นโยบาย/คาํ สง่ั /ระเบียบอ่ืนๆ

7

O สมคั รใจยนิ ยอมตาม ผูป้ ่ วย หรือผูต้ ้องสงสัยว่ากระทาํ ความผิดยินยอมที่จะเข้า
มาตรการกดดนั ทาง สู่การบาํ บดั ฟ้ื นฟู ซ่ึงหากยนิ ยอมเขา้ รับการบาํ บดั ฟ้ื นฟูจะถือ
กฎหมาย/ประกาศ 108/ วา่ ไม่มีความผดิ ตามกฎหมายโดยมาตรการกดดนั ทาง

คาํ สง่ั กฎหมาย ประกาศ คสช. ฉบบั ท่ี 108/2557 หรือนโยบาย/
คาํ ส่งั /ระเบียบอ่ืนๆ
O สมคั รใจระหวา่ งรอการ เดก็ และเยาวชนที่ตอ้ งหาวา่ กระทาํ ความผดิ และไดร้ ับ
พจิ ารณาของศาลเยาวชนฯ การปล่อยตัวชั่วคราว (ประกันตัว) ระหว่างรอการ
พิจารณาคดีไปเขา้ รับการรักษาในระบบสมคั รใจ
O สมคั รใจตามประมวล ผูป้ ่ วยท่ีศาลพิพากษารอการกําหนดโทษหรื อรอการ
กฎหมายอาญา ม.56 ลงโทษจาํ คุกแลว้ กาํ หนดเงื่อนไขใหค้ ุมความประพฤติดี
(คุมความประพฤติ) ไวแ้ ละมีเง่ือนไขให้เขา้ รับการบาํ บดั ฟ้ื นฟูยาเสพติดหรือ
กรณีท่ีสมคั รใจเขา้ รับการบาํ บดั รักษายาเสพติดดว้ ยตวั เอง
O พ.ร.บ.สุขภาพจิต ผมู้ ีปัญหาสุขภาพจิตและมีการใชย้ าเสพติด ตอ้ งถูกนาํ ตวั

พ.ศ.2551 ไปยงั สถานพยาบาลของรัฐหรือสถานบาํ บดั รักษาตาม

ระบบบงั คบั บาํ บดั เง่ือนไขของ พ.ร.บ.สุขภาพจิต พ.ศ. 2551

ผปู้ ่ วยที่ถกู ดาํ เนินการควบคุม และจบั กมุ ตาม พ.ร.บ.ฟ้ื นฟู
-สมรรถภาพผูต้ ิดยาเสพติด พ.ศ.2545 เขา้ สู่กระบวนการ

ระบบต้องโทษ บาํ บดั รักษา

ผปู้ ่ วยถกู ควบคุมและจบั กมุ ตามกฎหมายยกเวน้ จาก

พระราชบัญญัติฟ้ื นฟูสมรรถภาพผูต้ ิดยาเสพติด พ.ศ.
2545 เช่น ผปู้ ่ วยถกู จบั กมุ ในขอ้ หาคา้ และเสพยาบา้
1.1) สถานะความเป็นสมาชิก ผปู้ ่ วยเขา้ ร่วมโครงการ TO BE NUMBER ONE (ใครติดยา
ยกมือข้ึน) หรือไม่
TO BE NUMBER ONE

(ใครติดยายกมือข้ึน)
O ใช่ ผปู้ ่ วยเคยเขา้ ร่วมโครงการ TO BE NUMBER ONE (ใครติด

ยายกมือข้ึน) แลว้
O ไม่ใช่ ผปู้ ่ วยไม่เคยเขา้ ร่วมโครงการ TO BE NUMBER ONE (ใคร

ติดยายกมือข้ึน)

8

2) ยาเสพติดหลกั ท่ีใช้ ยาเสพติด/สารเสพติดหลกั ท่ีผดิ กฎหมายท่ีผปู้ ่ วยใชก้ ่อน
เขา้ รับการบาํ บดั รักษา จาํ แนก ดงั น้ี
3) ผลการคดั กรอง 1) ยาบา้
- ผใู้ ช้ (User, กลุ่มเสี่ยงต่าํ ) 2) เฮโรอีน
- ผเู้ สพ (Abuse, - 3) กญั ชา
กลุ่มเส่ียงปานกลาง) 4) ฝิ่น
5) สารระเหย เช่น กาว ยาทาเลบ็ น้าํ มนั ไฟแช็ก
ทินเนอร์ แลคเกอร์ น้าํ มนั เบนซิน น้าํ มนั ขดั เงา
6) เมทาโดน
7) มอร์ฟี น
8) ยาอี (เอก็ ตาซ่ี)
9) ยาเลิฟ
10) โคเคน
11) กระท่อม
12) ไอซ์
13) บาธชอลต์
14) แอลเอสดี (LSD)
15) เห็ดข้ีควาย
16) ยาเค
17) สารเสพติดอ่ืนๆ ระบุ
จาํ แนกเป็นผใู้ ช/้ ผเู้ สพ/ผตู้ ิด ตามเกณฑก์ ารคดั กรอง ดงั น้ี
กลุ่มที่เพง่ิ ทดลอง หรือเสพเป็นคร้ังคราวไม่ต่อเนื่องหรือ
ใชย้ าและสารเสพติดช่วงส้ันๆ เช่น ใช้ 3 - 4 เดือน/คร้ัง
พฤติกรรมไม่เปลี่ยนแปลง สามารถดาํ เนินชีวติ ตามปกติ
ได้ โดยมีค่าคะแนนของการประเมิน ตามแบบคดั กรอง
กระทรวงสาธารณสุขที่ระดบั คะแนน 2 - 3
กลุ่มเสพท่ีเร่ิมมีปัญหา เป็นผใู้ ชย้ าเสพติดบ่อยคร้ังข้ึน
และเสพต่อเน่ือง เช่น เสพทุกเดือน เดือนละ 4 – 5 คร้ัง

9

ส่งผลใหม้ ีความเส่ียง หรือเริ่มมีอนั ตราย ท้งั ดา้ นร่างกาย
และจิ ตใ จ ต่ อตนเองแ ละผู้อื ่น พฤติ กรรม ยังไ ม่
เปล่ียนแปลงมากนกั การทาํ งานเร่ิมบกพร่อง การเรียน
เร่ิมตกต่าํ ลง สามารถดาํ เนินชีวติ ตามปกติได้ หากยงั
ไม่ไดร้ ับการช่วยเหลือจะกลายเป็นกลุ่มเสพจนเป็น
อนั ตราย โดยมีค่าคะแนนของการประเมินตามแบบคดั

กรองกระทรวงสาธารณสุขที่ระดบั คะแนน 4 - 26
กรณรี ะบบบงั คบั บาํ บดั ใช้เกณฑ์การคดั กรองตาม
แบบคดั กรองของกรมคุมประพฤติ
- ผตู้ ิด (dependence, กลุ่มท่ีเสพเป็นประจาํ อยา่ งต่อเน่ือง เช่น เสพมากกวา่ 4
กลุ่มเสี่ยงสูง) วนั /สปั ดาห์ ควบคุมการใชย้ าเสพติดไม่ได้ หมกมุ่นกบั

การใชห้ รือหายาเสพติดมาใช้ พยายามเลิกใชย้ าเสพติด
แลว้ แต่ไม่สาํ เร็จ มีความบกพร่องในหนา้ ที่ทางสงั คม การ
งาน หรือการเรียน และพฒั นาเป็นกลุ่มที่ใชย้ าเสพติด
เกินกวา่ 3 ปี โดยมีค่าคะแนนของการประเมินตามแบบ

คดั กรองกระทรวงสาธารณสุขท่ีระดบั คะแนน 27 ข้ึนไป
กรณรี ะบบบงั คบั บาํ บดั ใช้เกณฑ์การคดั กรองตาม
แบบคดั กรองของกรมคุมประพฤติ
4) การคดั กรองปัญหาทางสุขภาพจิต การสาํ รวจและสงั เกตพฤติกรรมการเจบ็ ป่ วยทางจิตใจ
เช่น มีอาการเครียด ปัญหาทางอารมณ์ ทางจิต เช่น
หูแวว่ อารมณ์แปรปรวน
ผปู้ ่ วยมีอาการพดู ในเวลาท่ีไม่ควรพดู พดู เร่ืองที่ไม่เป็น
- พดู จาเพอ้ เจอ้ จริง พดู ไม่เป็นประโยชน์ พดู ไม่เป็นธรรม พดู ไม่เป็นวนิ ยั

กล่าววาจาไม่มีหลกั ฐาน
- กา้ วร้าว วนุ่ วาย ทาํ ร้ายผอู้ ื่น ผปู้ ่ วยมีพฤติกรรมกา้ วร้าว เช่น พดู จาแสดงกิริยาอาการ
ก้าวร้ า วรุ นแ รงกับผู้อื่ นตลอด ช่ วงชี วิตที่ผ่า นม าจนถึ ง

ปัจจุบนั
- หวาดระแวงโดยไม่มีเหตุผล ผปู้ ่ วยมีพฤติกรรมขอ้ ใดขอ้ หน่ึงดงั ต่อไปน้ีไม่เกิน 1 เดือน

10

อยา่ งชดั เจนโดยไม่มีเหตุผลถือวา่ มีอาการหวาดระแวง

1) หวาดระแวง กลวั คนจะมาปองร้ายหรือทาํ ร้าย
2) คิดวา่ ตนเองถกู กลนั่ แกลง้ หรือถกู จบั ผดิ
3) ระแวงวา่ มีคนคอยติดตาม
4) มีความคิดวา่ มีอาํ นาจบางอยา่ งมาบงั คบั หรือควบคุม
5) คิดวา่ คนรอบขา้ งมกั นินทาหรือพดู ถึงตนเอง
6) มีความเช่ือหรือมีความคิดที่ไม่มีเหตุผลและไม่
สอดคลอ้ งกบั วฒั นธรรม
7) สะสมอาวธุ ใชป้ ้ องกนั ตวั จากความระแวง

- มีพฤติกรรมอ่ืนๆ ที่ผดิ จาก ผปู้ ่ วยมีการกระทาํ หรือมีอารมณ์ที่ผิดแปลกไปจากคนอื่น
คนปกติทว่ั ไป มีความคิดที่ต่างไปจากคนปกติทวั่ ไปท่ีส่งผลต่อการแสดง
พฤติกรรมออกมาท่ีไม่เหมาะสม
- มีความคิด/พฤติกรรมการ ผปู้ ่ วยมีความคิดวา่ ไม่สามารถทนต่อภาวะเช่นน้ีได้
ฆ่าตวั ตาย หาทางออกไม่ได้ และหรือตดั สินใจอยากฆ่าตวั ตายตลอด
ช่วงชีวติ ท่ีผา่ นมาจนถึงปัจจุบนั
- แต่งกายท่ีมีลกั ษณะแปลก ผปู้ ่ วยมีการแต่งกายเส้ือผา้ ไม่เหมาะสมกบั กาลเทศะ
ไม่เหมาะสม หรือมีลกั ษณะท่ีผดิ รูปไป เช่น เส้ือผา้ ขาดวน่ิ สกปรก
ใส่กลบั ดา้ น เป็นตน้
- แยกตวั เองจากสงั คม ผปู้ ่ วยมีอาการของโรคซึมเศร้า ย้าํ คิดย้าํ ทาํ เชื่องชา้ ซึม
ไม่สุงสิงกบั ใคร เกบ็ ตวั ชอบพดู เปรยวา่ ถา้ ไม่มีเขาอะไรคงจะดี และพดู
สัง่ เสียอยเู่ ร่ือยๆ ซ่ึงผปู้ ่ วยจะมีอาการหนกั ราว 2 - 3 เดือน
ถือเป็นช่วงอนั ตรายทีส่ ุด เพราะมีโอกาสคิดส้ันฆ่าตวั ตาย
สูง
- หูแวว่ หรือเห็นภาพหลอน มีอาการเหล่าน้ีขอ้ ใดขอ้ หน่ึงต่อไปน้ีไม่เกิน 1 เดือนถือวา่
มีภาวะหูแวว่ หรือเห็นภาพหลอน
1) ไดย้ นิ เสียงโดยไม่เห็นตวั คนพดู หรือไดย้ นิ เสียงเพียง
คนเดียว
2) พดู คนเดียวเหมือนกบั โตต้ อบกบั ใคร

11

3) ทาํ ตามเสียงแวว่ ท่ีส่ัง
- คิดวา่ ตนเองมีความสามารถ ผปู้ ่ วยมีความคิดที่ผิดปกติ คิดว่าคนอื่นไม่ดีหรือดอ้ ยกว่า
พเิ ศษกวา่ คนธรรมดา ตนเอง และมกั คิดเสมอวา่ ตวั เองมีพลงั หรือความสามารถ
พิเศษที่ไม่เหมือนคนธรรมดาทว่ั ไป
- รู้สึกหดหู่เศร้า, ทอ้ แท้ ผปู้ ่ วยมีอาการของโรคซึมเศร้าจะรู้สึกหดหู่ อารมณ์ทอ้ แท้
สิ้นหวงั หรือเบื่อหน่าย เศร้าหมอง เบ่ือหน่ายหรือหงุดหงิด ฉุนเฉียว ใจลอย ไม่มี
สมาธิหลงๆ ลืมๆ นอนไม่หลบั เบื่ออาหาร อ่อนเพลีย
เงียบซึม ไม่อยากพดู คุยหรือพบปะกบั ใครและอาจมี
อาการอื่นๆ ทางร่างกาย เช่น ปวดมึนศีรษะ จุกเสียด
แน่นทอ้ ง ใจสน่ั ความดนั โลหิตสูง เป็นตน้
- ไม่มี ไม่มีอาการทางสุขภาพจิตตามที่กล่าวมาขา้ งตน้

5) ประวตั ิรักษาโรคทางจิตเวช สัมภาษณ์ผปู้ ่ วยเก่ียวกบั ประวตั ิการรักษาโรคทางจิตเวช
- ไม่มี จากการสัมภาษณ์หรือตรวจสอบประวตั ิ ไม่พบ/ไม่มี
- มี ระบุ ประวตั ิการรักษาโรคทางสุขภาพจิต
ระบุอาการทางสุขภาพจิต ที่ไดจ้ ากการสมั ภาษณ์ผปู้ ่ วย
6) ประวตั ิโรคเร้ือรัง โรคติดต่อ หรือตรวจสอบประวตั ิรักษาโรคทางสุขภาพจิต (เลือกได้
- ไม่มี เพยี งขอ้ เดียว) ไดแ้ ก่
- มี ระบุ 1) โรคความผดิ ปกติทางอารมณ์
2) โรควติ กกงั วล
3) โรคจิต
4) โรคทางจิตเวชอ่ืนๆ
สัมภาษณ์ผปู้ ่ วยเก่ียวกบั ประวตั ิการเจบ็ ป่ วยโรคเร้ือรัง
หรือโรคติดต่อ
จากการสมั ภาษณ์หรือตรวจสอบประวตั ิการเจบ็ ป่ วยโรค
เร้ือรังหรือโรคติดต่อ
ระบุอาการหรือโรคเร้ือรัง โรคติดต่อท่ีไดจ้ ากการ
สัมภาษณ์ผปู้ ่ วยเบ้ืองตน้ โดยระบุขอ้ สาํ คญั ท่ีสุด

7) ประวตั ิคดีอาญา 12
- ไม่มี
- มี ระบุ เพยี งขอ้ เดียว ไดแ้ ก่
1) ความดนั
8) คนเร่ร่อน ไร้ท่ีพกั พงิ 2) เบาหวาน
- ไม่ใช่ 3) โรคไตวาย
- ใช่ 4) โรคหอบหืด
5) โรคทางระบบภมู ิคุม้ กนั
6) โรคเอดส์
7) วณั โรค
8) ตบั อกั เสบ
9) อ่ืนๆ
สมั ภาษณ์ผปู้ ่ วยเก่ียวกบั ประวตั ิอาชญากรรมหรือประวตั ิ
การกระทาํ ผดิ ตลอดช่วงชีวติ ท่ีผา่ นมาจนถึงปัจจุบนั
จากการสัมภาษณ์ผปู้ ่ วยหรือตรวจสอบประวตั ิไม่พบ
ประวตั ิความผดิ ทางอาญา
จากการสมั ภาษณ์ผปู้ ่ วยหรือตรวจสอบประวตั ิพบประวตั ิ
ความผิดทางอาญา โดยระบุขอ้ สําคญั ท่ีสุดเพียงขอ้ เดียว
โดยแบ่งออกเป็นหมวด ดงั น้ี
1) คดีความผดิ เก่ียวกบั พ.ร.บ.ยาเสพติด/สารระเหย
2) คดีความผดิ ต่อชีวติ
3) คดีความผดิ ต่อร่างกาย
4) คดีความผดิ เก่ียวกบั ทรัพย์
5) คดีความผดิ เก่ียวกบั เพศ
6) คดีความผดิ ท่ีเป็นภยนั ตรายต่อประชาชน
7) อื่นๆ
คนท่ีไม่มีท่ีพกั พงิ ที่มนั่ คง ปกติหรือพอเพียง หรือไม่มีที่
อยเู่ ป็นหลกั แหล่ง ร่อนเร่พเนจรหาท่ีพกั พิงไปเร่ือยๆ
ไม่ไดเ้ ป็นผเู้ ร่ร่อน หรือเป็นผไู้ ร้ท่ีพกั พิงอาศยั
เป็นผเู้ ร่ร่อน ไร้ท่ีพกั พงิ อาศยั

13

9) ผพู้ กิ าร ผทู้ ่ีมีความผดิ ปกติ หรือบกพร่องทางร่างกายทาง
- ไม่ใช่ สติปัญญา หรือทางจิตใจ
- พกิ ารทางจิต ไม่ไดเ้ ป็นผพู้ ิการ
ผทู้ ่ีมีความผดิ ปกติหรือความบกพร่องทางจิตใจหรือ
- พกิ ารทางกาย สมองในส่ วนของการรับรู้อารมณ์ ความคิด จนไม่
สามารถควบคุมพฤติกรรมท่ีจาํ เป็นในการดูแลตนเองหรือ
- ระบุเลขท่ีใบรับรอง อยรู่ ่วมกบั ผอู้ ื่น
ผพู้ กิ าร ผทู้ ีม่ ีความผดิ ปกติหรือความบกพร่องของร่างกายท่ีเห็น
10) สรุปรายงาน ไดอ้ ยา่ งชดั เจนและไม่สามารถประกอบกิจวตั รหลกั ใน
- รับรักษา ชีวติ ประจาํ วนั ได้ เช่น ตาบอด หูหนวก เป็นใบ้ เป็นตน้
- ส่งต่อ (refer) หากผปู้ ่ วยเป็นผพู้ ิการทางกายหรือทางจิต ใหร้ ะบุเลขที่
ใบรับรองผพู้ กิ าร เพอ่ื ประโยชนใ์ นการส่งต่อหรือรับสิทธิ
O ค่ายปรับเปล่ียน ประโยชนท์ ี่เหมาะสม
พฤติกรรม สรุปผลการคดั กรองผเู้ สพผตู้ ิดยาเสพติด และพจิ ารณา
O สถานพยาบาล/ ส่งต่อเพอ่ื เขา้ รับการบาํ บดั รักษาที่เหมาะสม
ศนู ยบ์ าํ บดั สถานพยาบาลท่ีทาํ หนา้ ที่เป็นศนู ยค์ ดั กรอง ทาํ การข้ึน
/โรงพยาบาล ทะเบียนการบาํ บดั ท่ีหน่วยตนเอง
O สถานท่ีเพื่อการ ส่งผปู้ ่ วยไปบาํ บดั ต่อที่หน่วยบาํ บดั อ่ืน ระบุประเภท
ฟ้ื นฟูฯ หน่วยบาํ บดั ช่ือหน่วย อาํ เภอ และจงั หวดั
ส่งต่อผปู้ ่ วยไปยงั ค่ายปรับเปล่ียนพฤติกรรม
เพื่อให้การบาํ บดั ฟ้ื นฟู โดยระบุชื่อค่าย ที่ต้งั อาํ เภอ และ
จงั หวดั
ส่งต่อผูป้ ่ วยไปยงั สถานพยาบาล ศูนยบ์ าํ บดั โรงพยาบาล
เพ่ือใหก้ ารบาํ บดั ฟ้ื นฟู โดยระบุช่ือสถานพยาบาล ศนู ย์
บาํ บดั โรงพยาบาล ท่ีต้งั อาํ เภอ และจงั หวดั ท่ีข้ึนทะเบียน
หน่วยงานท่ีใหก้ ารบาํ บดั แกไ้ ข ฟ้ื นฟู (หน่วยงาน
ปลายทางท่ีรับการส่งต่อ) ท่ีไดร้ ับการข้ึนทะเบียนตาม

- จาํ หน่าย (discharge) 14
ไปหน่วยงานอ่ืน
ท่ีเก่ียวขอ้ งนอกระบบ พ.ร.บ.ยาเสพให้โทษ พ.ศ.2522 หรื อ พ.ร.บ.ฟ้ื นฟู
บสต. สมรรถภาพผตู้ ิดยาเสพติด พ.ศ. 2545

กรณีระบบบังคับบําบัด ส่ งต่อผู้ป่ วยไปยังศูนย์
ฟื้ นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดในสั งกัดกรมคุม
ประ พฤติ กระ ท รวง ยุติ ธรรมหรื อส ถ าน ทีฟ่ ื้ นฟู
สมรรถภาพผู้ตดิ ยาเสพตดิ แบบควบคุมตวั
เม่ือทาํ การคดั กรองผปู้ ่ วยแลว้ ไม่สามารถส่งต่อไปบาํ บดั
พ้นื ฟูตามสถานที่ขา้ งตน้ หรือไม่สามารถส่งต่อไปยงั
สถานท่ีใหก้ ารบาํ บดั ฟ้ื นฟูท่ีข้ึนทะเบียนตาม พ.ร.บ.
ยาเสพติดใหโ้ ทษ พ.ศ. 2522 ใหจ้ าํ หน่ายไปยงั หน่วยงาน
อ่ืนเพ่อื ใหก้ ารบาํ บดั ฟ้ื นฟู เช่น โรงเรียน วดั มสั ยดิ
หม่บู า้ นชุมชน เป็นตน้ หรือมีเหตุที่ตอ้ งจาํ หน่าย เช่น
เสียชีวติ ถูกจบั ส่งคืนพนกั งานสอบสวน มาตรา 20 กรณี
สมคั รใจตามประกาศ 108 ครบ 5 คร้ัง ส่งบาํ บดั ฟ้ื นฟใู น
โรงเรียน ส่งบาํ บดั ฟ้ื นฟูในวดั ส่งบาํ บดั ฟ้ื นฟูในมสั ยดิ ส่ง
บาํ บดั ฟ้ื นฟใู นหม่บู า้ น ชุมชน เป็นตน้

15

รายงานการบําบัดรักษาและฟื้ นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด (Treatment & Rehabilitation)
- วนั ที่ ลงทะเบียนการบาํ บดั วนั เดือน ปี ท่ ีผปู้ ่ วยลงทะเบียนเขา้ รับการบาํ บดั
รักษาผใู้ ชย้ าเสพติด รักษาและฟ้ื นฟสู มรรถภาพ
ส่วนท่ี 1 ขอ้ มลู ส่วนบุคคล
1) - 7) ขอ้ มลู อตั โนมตั ิจากรายงาน ขอ้ มูลอตั โนมตั ิจากรายงานลงทะเบียนเขา้ สู่กระบวน
การคดั กรองผใู้ ชย้ าเสพติด การบาํ บดั ไดแ้ ก่ ชื่อ สกลุ เพศ สัญชาติ ศาสนา เลขท่ี
บตั รประชาชน วนั เดือนปี เกิด อายุ ที่อยภู่ ูมิลาํ เนา ที่อยู่
ตามทะเบียนราษฎร์ ท่ีอยปู่ ัจจุบนั เบอร์โทรศพั ทต์ ิดต่อ
สถานภาพสมรส การศึกษา อาชีพ รายได้ อาศยั อยกู่ บั
ความสัมพนั ธร์ ะหวา่ งบิดามารดา ระบบการบาํ บดั รักษา
ยาเสพติดหลกั ท่ีใช้ และผลการคดั กรอง
ส่วนท่ี 2 การบาํ บดั รักษาและฟ้ื นฟูสมรรถภาพผตู้ ิดยาเสพติด
1) สถานภาพการเสพติดขณะบาํ บดั เม่ือผปู้ ่ วยผา่ นการจาํ แนกในข้นั ตอนการคดั กรองผใู้ ช้
ยาเสพติดแลว้ ใหส้ งั เกตพฤติกรรมและอาการเพ่มิ เติม
หรื อทําการคัดกรองและวินิ จฉัยอีกคร้ั งในขณะ
บาํ บดั รักษา และระบุสถานภาพการเสพติดในขณะเขา้
รับการบาํ บดั รักษาวา่ เป็นผใู้ ช้ ผเู้ สพ หรือผตู้ ิด

2) ใชย้ าเสพติดคร้ังแรก ยาเสพติดที่ใชค้ ร้ังแรกโดยระบุอายแุ ละประเภทยาเสพติด
ท่ีใช้ ท้งั น้ีไม่รวมการสูบบุหร่ีหรือด่ืมสุรา
- อายุ ....... ปี ระบุอายุ (ปี ) ที่เร่ิมใชย้ าเสพติดคร้ังแรก

- ระบุ ยาเสพติด ระบุประเภทยาเสพติดท่ีใชค้ ร้ังแรก
3) สาเหตุสาํ คญั ท่ีใชย้ าเสพติด เหตุผลหลกั ท่ีทาํ ใหต้ ดั สินใจใชย้ าเสพติดในคร้ังแรกตาม
คร้ังแรก แบบรายงานผเู้ ขา้ รับการรักษาโดยระบุขอ้ สาํ คญั ท่ีสุด
เพยี งขอ้ เดียว ดงั น้ี
1) เพอ่ื นชวน

2) อยากลอง
3) ความสนุกสนาน

4) ทาํ ใหห้ ายป่ วย

16

5) ไม่สบายใจ
6) ช่วยงานอาชีพ
7) อื่นๆระบุนอกเหนือจากท่ีกล่าวมาขา้ งตน้
สัมภาษณ์การใชย้ าเสพตดิ ตัวหลกั ท่ีใชใ้ นปัจจุบนั เป็น
4) ยาเสพติดท่ีใชป้ ัจจุบนั

ยาเสพติดประเภทใด ระบุไดเ้ พยี ง 1 ประเภทเท่าน้นั
กรณีระบบบังคับบําบัด ใช้ตามหนังสือรายงาน
การตรวจพิสูจนข์ องกรมคุมประพฤติ และกรณียาเสพติด
ตวั หลกั ของกรมคุมประพฤติ ไม่ตรงกับ ขอ้ มูลสัมภาษณ์
การใช้ยาเสพติดตัวหลักของสถานพยาบาล ให้
ประสานงานไปยงั กรมคุมประพฤติภายใน 7 วนั
ยาเสพติดตัวหลกั (ใช้บ่อยคร้ังมากทีส่ ุด) ท่ีผิดกฎหมายที่
- ตวั ยาหลกั

ใช้ก่อนเข้ารับการบําบัดรักษาโดยเป็ นยาเสพติดที่ใช้
ประจาํ หรือใชบ้ ่อยท่ีสุด
ผปู้ ่ วยมีการใชย้ าเสพติดตวั หลกั มาจาํ นวนก่ีปี กี่เดือน ก่ีวนั
- ระยะเวลาที่ใช้
5) วนั ที่ใชย้ าเสพติด (ตัวยาหลกั ) วนั ที่ใชย้ าเสพติด ซ่ึงเป็นตวั ยาหลกั ในคร้ังสุดทา้ ยเม่ือไร
คร้ังสุดท้าย
ระบุวนั ท่ี เดือน ปี ท่ีใชย้ าเสพติดตวั หลกั คร้ังสุดท้าย
- วนั เดือน ปี ระบุประเภทยาเสพติดตวั หลกั ทใี่ ช้ในคร้ังสุดท้าย

- ระบุ ยาเสพติด
6) เคยเขา้ รับการบาํ บดั รักษามาก่อน ผปู้ ่ วยเคยเขา้ รับการรักษาเก่ียวกบั ยาเสพติดในสถาน-
หรือไม่ (ในสถานพยาบาลเท่าน้ัน) พยาบาลท่ีถกู ตอ้ งตาม พ.ร.บ.ฟ้ื นฟูสมรรถภาพผตู้ ิดยาเสพ
ติด พ.ศ.2545 ก่อนท่ีเขา้ รับการรักษาในคร้ังน้ีหรือไม่
- ไม่เคย คร้ังน้ีเป็นการบาํ บดั คร้ังแรกไม่รวมท่ีเลิกเสพดว้ ยตนเอง
- เคย ผปู้ ่ วยเคยบาํ บดั รักษามาแลว้ ไม่รวมท่ีเลิกเสพดว้ ยตนเอง
จาํ นวนคร้ัง (ตามเลขการบําบัด) ที่เขา้ รับการบาํ บดั รักษา
O จาํ นวนคร้ัง ท้งั หมดที่เคยรักษามาแลว้ ไม่รวมการรักษาคร้ังน้ี

O วนั ท่ีเขา้ รับการ ระบุวนั เดือน ปี เขา้ รับการบาํ บดั คร้ังสุดทา้ ย
บาํ บดั คร้ังสุดทา้ ย
O สถานที่บาํ บดั ระบุสถานท่ีบาํ บดั ที่เขา้ บาํ บดั คร้ังสุดทา้ ย

17

7) หลงั จากบาํ บดั รักษาคร้ังสุดทา้ ย ระยะเวลาที่หยุดเสพยาเสพติดภายหลังจากการบาํ บัด
หยดุ เสพไดน้ านเท่าไหร่ รักษาคร้ังสุดทา้ ยไดน้ านเท่าไร สามารถเลือกได้ 2 กรณี
ดงั น้ี (ตอบเฉพาะกรณีเคยเขา้ รับการบาํ บดั )
- นอ้ ยกวา่ 1 เดือน หยดุ เสพภายหลงั จากบาํ บดั รักษาคร้ังสุดทา้ ยหยดุ เสพได้
นานนอ้ ยกวา่ 1 เดือน เช่น กรณีทีผ่ ปู้ ่ วยหยดุ เสพไดน้ าน
10 วนั ใหเ้ ลือกระบุนอ้ ยกวา่ 1 เดือน

- 1 เดือนข้ึนไป หยดุ เสพภายหลงั จากการบาํ บดั รักษาคร้ังสุดทา้ ยผปู้ ่ วย
ระบุ ... เดือน ... ปี เสพ หยุดไดน้ าน 1 เดือนข้ึนไป เช่น กรณีที่ผปู้ ่ วยหยุดเสพได้
นาน 3 เดือน 7 วนั ใหร้ ะบุ 3 เดือน

8) เหตุผลสาํ คญั ที่เขา้ รับการบาํ บดั ผปู้ ่ วยเขา้ รับการบาํ บดั รักษาคร้ังน้ีดว้ ยเหตุผลสาํ คญั โดย
รักษาคร้ังน้ี ใหร้ ะบุเหตุผลข้อสําคญั ทสี่ ุดเพยี งข้อเดียวเท่าน้นั
- มีปัญหาดา้ นสุขภาพกาย การเจ็บป่ วยทางร่างกาย ที่มีผลกระทบมาจากการใช้ยา-

เสพติด
- มีปัญหาดา้ นสุขภาพจิต มีอาการผดิ ปกติของจิตใจที่แสดงออกมาทางพฤติกรรม

อารมณ์ ความคิด ความจาํ สติปัญญา ประสาทรับรู้หรือ
การรู้เวลา สถานที่ หรือบุคคล
- ไม่มีเงินซ้ือยาเสพติด ไม่มีทุนทรัพยใ์ นการซ้ือยาเสพติด
- หาซ้ือยาเสพติดยาก การหาซ้ือยาเสพติดไม่สะดวกเหมือนเดิม
- ทางบา้ นบงั คบั หรือขอร้อง บุคคลในครอบครัว ญาติพี่นอ้ ง บงั คบั /ขอร้อง อยากให้
บาํ บดั รักษา เช่น บิดา, มารดา, ภรรยา, เพอื่ นบา้ น, ผนู้ าํ

-ชุมชน ขอร้องใหเ้ ขา้ บาํ บดั รักษา
- โรงเรียน ถกู โรงเรียนบงั คบั หรือส่งมาใหบ้ าํ บดั รักษา

- เง่ือนไขของสถาน- สถานประกอบการมีมาตรการควบคุมการใชย้ า-
ประกอบการ เสพติดหากพบผเู้ สพผตู้ ิดยาเสพติดใหส้ ่งเขา้ รับการบาํ บดั
รักษา เช่น โครงการโรงงานสีขาว หรือสถานประกอบ-
การท่ีเขา้ ร่วมมาตรฐานการป้ องกนั และแกไ้ ขปัญหายา
เสพติดในสถานประกอบกิจการ (มยส.)

- อยากเลิก ผปู้ ่ วยมีความตอ้ งการอยากเลิก

18

- โครงการ TO BE NUMBER โครงการรณรงคป์ ้ องกนั และแกไ้ ขปัญหายาเสพติด เช่น

ONE โครงการใครติดยายกมือข้ึน เป็นตน้
- กลวั ถกู จบั เกรงวา่ จะถกู ตาํ รวจหรือเจา้ หนา้ ท่ีของรัฐจบั
- ต้งั ด่าน/ตรวจคน้ ถกู จบั โดยการต้งั ด่าน/ตรวจคน้ ของเจา้ หนา้ ท่ีตามกฎหมาย
- จดั ระเบียบสงั คม นาํ ส่งตวั มาจากการจดั ระเบียบสังคมโดยเจา้ หนา้ ที่ตาม

- ประชาคมหม่บู า้ น กฎหมาย
ถกู ส่งตวั มาโดยวธิ ีการประชาคมหม่บู า้ น โดยความ
ร่วมมือจากผนู้ าํ ชุมชน กาํ นนั ผใู้ หญ่บา้ น และเจา้ หนา้ ที่

ตามกฎหมาย

- สมคั รใจตามประกาศ เป็นผยู้ นิ ยอมสมคั รใจเขา้ รับการบาํ บดั รักษาตามประกาศ
คสช. ฉบบั ท่ี 108/2557 คสช. ฉบบั ท่ี 108/2557

- พ.ร.บ.สุขภาพจิต พ.ศ. 2551 เป็นผทู้ ่ีเขา้ รับการบาํ บดั ฟ้ื นฟูฯ ตามเง่ือนไขของ พ.ร.บ.
สุขภาพจิต พ.ศ. 2551
- สมคั รใจระหวา่ งรอพิจารณา เป็นผทู้ ี่เขา้ รับการบาํ บดั พ้นื ฟูตามเงื่อนไขของศาลหรือ
/ศาลเยาวชนฯ ศาลเยาวชนและครอบครัว ในระหวา่ งรอการพจิ ารณา
ลงโทษ

- สมคั รใจตามประมวล เป็นผทู้ ่ีเขา้ รับการบาํ บดั พ้นื ฟตู ามเงื่อนไขเพื่อคุมความ
กฎหมายอาญา ม.56 ประพฤติของผกู้ ระทาํ ผดิ โดยพิพากษาจากประมวล
กฎหมายอาญา มาตรา 56

- พ.ร.บ.พ้นื ฟสู มรรถภาพผตู้ ิด ผเู้ ขา้ รับการบาํ บดั ที่ถูกดาํ เนินการควบคุมและ จบั กุมตาม
ยาเสพติด พ.ศ. 2545 พระราชบญั ญตั ิฟ้ื นฟสู มรรถภาพผตู้ ิดยาเสพติด พ.ศ.
2545 เขา้ สู่กระบวนการบาํ บดั รักษาในระบบบงั คบั

บาํ บดั ตามโปรแกรมบาํ บดั ฟ้ื นฟขู องกรมคุมประพฤติ
- อื่นๆ ระบุ เหตุผลอื่นระบุนอกเหนือจากที่กล่าวขา้ งตน้
9) ชนิดยาเสพติดที่ใชก้ ่อนมารักษา ยาเสพติดหลัก/สารเสพติดหลัก ท่ีผิดกฎหมายที่ใช้ก่อน
เขา้ รับการบาํ บดั รักษา โดยเรียงลําดับยาเสพติดทีใ่ ช้บ่อย
จากมากไปน้อย
- ช่ือยาเสพติด ประเภทยาเสพติดท่ีใชก้ ่อนมารับการบาํ บดั รักษา ซ่ึงเป็น

19

ยาเสพติดที่ผดิ กฎหมายซ่ึงใชบ้ ่อยที่สุดเป็นลาํ ดบั แรก
และยาเสพติดที่ใชร้ องลงมาตามลาํ ดบั (ยาเสพติดหลัก/
สารเสพติดหลักลําดับแรกในข้อ 9) ชนิดยาเสพติดทีใ่ ช้
ก่อนมารักษา ตรงกบั ข้อ 4) ยาเสพติดทใี่ ช้ปัจจุบัน)
- วธิ ีใช้ วธิ ีใชย้ าเสพติดแต่ละชนิด ดงั น้ี
1) กิน/ด่ืม เช่น อม เค้ียว อมไวไ้ ต้ลิ้น ซุกไวต้ ามซอก
- จาํ นวนปริมาณยาเสพติด เหงือก ด่ืม
ท่ีใช/้ สัปดาห์ 2) ฉีด เช่น ฉีดใตผ้ วิ หนงั ฉีดเขา้ กลา้ มเน้ือ หรือฉีดเขา้ เสน้
3) ดม/สูด เช่น สูด นตั ถุ์
4) สูบ เช่น คลุกบุหร่ีสูบ สูบเป็นบอ้ ง สูบควนั
5) อื่นๆ เช่น สอดทางทวาร ซุกใตห้ นงั ตา ทาํ เป็นลิปสติก
ปริมาณยาเสพติดแต่ละชนิดท่ีใช้ต่อสัปดาห์ เช่น ใชย้ าบา้
1 เมด็ /วนั ใหร้ ะบุเป็น 7 เมด็ /สปั ดาห์ สามารถคาํ นวณ
เป็นจุดทศนิยมได้ เช่น 1 เมด็ เท่ากบั 4 ขา หากใช้ 1 ขา
คิดเป็ น 0.25 เม็ด โดยยาเสพติดแต่ละประเภท จาํ แนก
หน่วยนบั ดงั น้ี
1) ยาบา้ (0.025 กรัม, 0.050 กรัม, 0.1 กรัม, 1 กรัม, 20
กรัม, 200 กรัม)

หน่วยการใช้ มาตรายาบ้า นาํ้ หนักสุทธิ
สารบริสุทธ์ิ

1 เมด็ 25 มิลลิกรัม 100 มิลลิกรัม

15 เมด็ 375 มิลลิกรัม 1.5 กรัม

2) เฮโรอีน (0.02 กรัม, 0.03 กรัม, 0.5 กรัม, 1 กรัม, 1.4
กรัม, 350 กรัม, 1,000 กรัม)

มาตราเฮโรอนี
หน่วยการใช้ สารบริสุทธ์ิ นาํ้ หนักสุทธิ

1 หลอด 1 กรัม 1 กรัม

3 หลอด 3 กรัม 3 กรัม

20

3) กญั ชา (0.06 กรัม, 1 กรัม, 10 กรัม, 1,000 กรัม, บอ้ ง,
ใบ, ห่อ)
4) ฝิ่ น (0.098 กรัม, 0.5 กรัม, 0.7 กรัม, 1 กรัม, 200 กรัม,
1,000 กรัม)

มาตราฝิ่ น

1 จอ๊ ย 10 ขนั 1.6 กิโลกรัม

1 ขนั 4 ตาํ ลึง 160 กรัม

1 ตาํ ลึง 10 กือ (ทือ) 40 กรัม

1 มู 2 แป 2 กรัม

1 สลึง - 2.5 กรัม

1 แถบ* 2 สต. 12.5 กรัม

1 มรู ี - 1.5 กรัม

1 สต. 1 เท 5 กรัม

* เทียบกบั น้าํ หนกั เงิน (โลหะ) 1 ขนั = 14 แถบ

5) สารระเหย เช่น กาว ยาทาเลบ็ น้าํ มนั ไฟแช็ก ทินเนอร์
แลคเกอร์ น้าํ มนั เบนซิน น้าํ มนั ขดั เงา (3 กรัม, 5 กรัม,
1,000 กรัม)

6) เมทาโดน (0.001 กรัม, 1 กรัม)
7) มอร์ฟี น (0.001 กรัม, 0.1 กรัม, 1 กรัม)

8) ยาอี (เอก็ ตาซ่ี) (0.25 กรัม, 1 กรัม)

9) ยาเลิฟ (0.25 กรัม, 1 กรัม)
10) โคเคน (1 กรัม)
11) กระท่อม (1 กรัม, 50 กรัม, 1,000 กรัม, 5,000 กรัม)

12) ไอซ์ (0.4 กรัม, 0.6 กรัม, 1 กรัม, 1,000 กรัม)
13) บาธชอลต์ (กรัม, ซอง, ห่อ)
14) แอลเอสดี (LSD) (กรัม, ซอง, แผน่ , ห่อ, อนั )

มาตราแอล เอส ดี นาํ้ หนักสุทธิ
หน่วยการใช้ สารบริสุทธ์ิ

1 ดวง/แผน่ 0.05 มิลลิกรัม 20 มิลลิกรัม

15 ดวง/แผน่ 0.75 มิลลิกรัม 300 มิลลิกรัม

21

15) เห็ดข้ีควาย (กรัม, ห่อ, อนั )
16) ยาเค (0.5 กรัม, 1 กรัม, 10 กรัม)
17) สารเสพติดอ่ืนๆ ระบุ (กระป๋ อง, กระปุก, กรัม, กอ้ น,
กิโลกรัม, ขวด, ขา, คอก,แคปซูล, จี, ซอง, ตน้ , ตกั , ถุง,
แถว, บอ้ ง, ใบ, แผ่น, ฝา, มวน, มว้ น, มดั , มิลลิกรัม, มู,
เมด็ , ลิตร, หลอด, หลอดเบอร์ 5 (บิ๊ก), ห่อ, อนั )
- จาํ นวนคร้ังที่ จาํ นวนคร้ังที่ใช้ยาเสพติดแต่ละชนิดต่อสัปดาห์ เช่น ใช้
ใช/้ สปั ดาห์ ยาบา้ 1 คร้ัง/วนั ใหร้ ะบุเป็น 7 คร้ัง/สปั ดาห์ สามารถ
คาํ นวณเป็นจุดทศนิยมได้ เช่น 1 คร้ัง ต่อเดือน คิดเป็น
0.25 คร้ัง/สัปดาห์
10) รูปแบบ (สถานที่บริบท) ของการ เลือกรูปแบบการฟ้ื นฟสู มรรถภาพ ขอใหค้ าํ นึงถึงวธิ ีการ/
รูปแบบท่ีใชก้ บั ผปู้ ่ วยเป็นหลกั ในการบาํ บดั รักษาเพยี งข้อ
ฟ้ื นฟูสมรรถภาพ เดยี วเท่าน้นั

- ผปู้ ่ วยนอก (outpatient) การบาํ บดั รักษาผปู้ ่ วยแบบไป - กลบั ไม่พกั คา้ งในหน่วย
บาํ บดั ลกั ษณะผปู้ ่ วยนอก เช่น MATRIX - Program,
ในสถานพยาบาล

FRESH Model
- ผปู้ ่ วยใน ระยะบาํ บดั การบาํ บดั รักษาในหน่วยบาํ บดั ฯ โดยแพทยส์ ่งั ใหอ้ ยพู่ กั
ในสถานพยาบาล รักษาในหน่วยบาํ บดั ฯ และลงทะเบียนเป็นผปู้ ่ วยใน
- ผปู้ ่ วยใน ระยะฟ้ื นฟู การบาํ บัดรักษาผูป้ ่ วยยาเสพติดในหน่วยบาํ บดั ฯ แบบ
สมรรถภาพในสถานพยาบาล ผปู้ ่ วยใน (คา้ งคืน) เช่น FAST Model, ชุมชนบาํ บดั (TC)
รวมท้งั การรักษาด้วยยาหรืออื่นๆ ที่พกั คา้ งคืนในหน่วย
บาํ บดั

- ฟ้ื นฟูสมรรถภาพใน การบาํ บดั ฟ้ื นฟูผปู้ ่ วยในวดั มสั ยดิ หรือสถานท่ีทาง
ศาสนสถาน ศาสนาโดยการนาํ หลกั ธรรมศาสนามาช่วยจะทาํ ใหผ้ ทู้ ่ี
เสพยาเสพติดมีจิตใจที่เขม้ แขง็ ข้ึนรู้จกั แกไ้ ขปัญหาได้
อยา่ งเหมาะสม
- การบาํ บดั ฟ้ื นฟูผใู้ ช้ การบาํ บดั ฟ้ื นฟผู ปู้ ่ วยในชุมชน หมู่บา้ นเป็นรูปแบบการ
ยาเสพติดโดยใช้ รักษาในเชิงบรู ณาการโดยเฉพาะต่อผใู้ ชย้ าเสพติดและติด

22

ชุมชนเป็นศนู ยก์ ลาง/ (CBTx) ยาในชุมชนเพอ่ื ใหเ้ กิดการรักษาอยา่ งต่อเน่ืองต้งั แต่การ
รักษาในระยะเริ่มตน้ ถึงการรักษาแบบการถอนพษิ ยาและ
สร้างความเสถียรภาพจนถึงการติดตามผลการรักษาและ
การคืนผปู้ ่ วยสู่สังคมโดยเกี่ยวขอ้ งถึงการประสานงาน
ร่วมกบั หลายหน่วยงานที่ใหบ้ ริการทางดา้ นสุขภาพ

สังคมและการบริการอ่ืนๆ
- ฟ้ื นฟสู มรรถภาพในค่าย การบาํ บดั ฟ้ื นฟูในรูปแบบค่ายปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เช่น
ปรับเปล่ียน หลกั สูตรค่ายปรับเปล่ียนพฤติกรรมผเู้ สพ ผตู้ ิดยาเสพติด

พฤติกรรม กระทรวงสาธารณสุ ข หลักสู ตรวิทยาลัยลูกผู้ชาย

โรงเรียนวิวฒั น์พลเมืองของกรมการปกครอง หลกั สูตร
ค่ายจิราสา และค่ายศนู ยข์ วญั แผน่ ดิน เป็นตน้
รูปแบบการฟ้ื นฟฯู อ่ืน นอกเหนือจากท่ีกล่าวขา้ งตน้
- อื่นๆ ระบุ ประเภทการให้ยาผูป้ ่ วยยาเสพติดในการบาํ บดั และฟ้ื นฟู
11) การใหย้ า

สมรรถภาพ
- ใหย้ า มีการใหย้ าในระหวา่ งการบาํ บดั รักษาผปู้ ่ วยยาเสพติด
O รักษาเพอ่ื มีการใหย้ าเพ่อื ถอนพษิ หรือลดอาการพษิ ของยาเสพติดใน

ถอนพษิ ยา ระยะบาํ บดั ดว้ ยยา (Detoxification)
O รักษาตามอาการ การใหย้ าเพื่อรักษาใหอ้ าการผดิ ปกติต่างๆ ของผปู้ ่ วย
-ประคบั ประคอง บรรเทาลง เช่น การลดไข้ การรักษาอาการปวด การรักษา

(Symtomatic อาการคล่ืนไสอ้ าเจียน เป็นตน้
treatment)
O รักษาโรคร่วม การรักษาอาการโรคร่วมทางกาย รวมท้งั การรักษาต่อ-
ทางกาย (Treatment- เน่ืองระยะยาว
of Physical diseases)
O รักษาโรคร่วมทาง การรักษาอาการโรคร่วมทางจิตเวช รวมท้งั การรักษา
จิตเวช (Treatment ต่อเน่ืองระยะยาว
of psychiatric disorders)

23

O การใหเ้ มทาโดน วิธีการให้เมทาโดนระยะยาวต่อเนื่องแก่ผูป้ ่ วยยาเสพติด
กลุ่มโอปิ ออยด์ ซ่ึงส่วนใหญ่มักเป็ นการให้ในผู้ที่ติด
ระยะยาว เฮโรอีนชนิดฉีดเขา้ เสน้ โดยมีจุดมุ่งหมายใหผ้ ปู้ ่ วยหยดุ
(Methadone

Maintenance เสพเฮโรอีน เพื่อลดความเสี่ยงของการติดเช้ือโรคเอดส์
Therapy) ไวรัสตบั อกั เสบบี ไวรัสตบั อกั เสบซี จากการใชเ้ ขม็ ฉีดยา
- ไม่มีการใหย้ า ในข้นั ตอนการบาํ บดั รักษาและฟ้ื นฟูฯ น้ีไม่มีการใหย้ า

ผปู้ ่ วย
- อื่นๆ ระบุ มีการใหย้ าอ่ืนๆ นอกเหนือจากท่ีกล่าวขา้ งตน้
เทคนิควิธีการสาํ หรับการบาํ บดั พ้ืนฟูสมรรถภาพที่ใชก้ บั
12) เทคนิคการบาํ บดั ฟ้ื นฟู ผปู้ ่ วยยาเสพติดในขณะน้นั
สมรรถภาพ
- การใหค้ าํ แนะนาํ แบบส้นั การใหข้ อ้ มลู แก่ผปู้ ่ วยเพอื่ ใหเ้ กิดความรู้และเกิดแรงจงู ใจ
(Brief Advice : BA) ในการเลิกใช้ยาเสพติด โดยใช้เวลาในการสนทนา
ประมาณ 5 - 10 นาที

- การบาํ บดั แบบส้ัน การใหข้ อ้ มูลสาํ หรับผปู้ ่ วยยาเสพติดแบบเส่ียงปานกลาง

(Brief Intervention : BI) เพอ่ื สร้างแรงจงู ใจในการบาํ บดั และใหม้ ีพฤติกรรมท่ี
คาดหวงั เช่น การเขา้ ร่วมการรักษา มีความคิดในการ
เลิกยา ใชเ้ วลาในการบาํ บดั เป็นเวลาส้ันๆ ต้งั แต่ 4 -6 คร้ัง
คร้ังละ 10 - 15 นาที
- การสมั ภาษณ์เพือ่ สร้าง แนวทางการให้คาํ ปรึกษาแบบยึดผูป้ ่ วยเป็ นหลัก เพื่อ
แรงจงู ใจ (Motivational มุ่งหวงั ใหผ้ ปู้ ่ วยเกิดแรงจงู ใจในการเปล่ียนแปลง
Interviewing : MI) พฤติกรรม กระบวนการเรียนรู้ที่เกิดข้ึนในผปู้ ่ วยเป็นไป

ในแนวทางการรับรู้ตนเอง เทคนิคการใหค้ าํ ปรึกษาที่ตอ้ ง
ใชบ้ ่อยคร้ัง คือ การต้งั คาํ ถามปลายเปิ ด การยนื ยนั รับรอง
การฟังอยา่ งต้งั ใจและสะทอ้ นความ การสรุปความ
- การบาํ บดั ทางความคิดและ เป็ นจิตบําบัดระยะส้ันสาขาหน่ึงซ่ึงเน้นการบําบัด
พฤติกรรม (Cognitive ท่ีอาการเฉพาะบางอาการ โดยมีสมมติฐานว่าส่วนใหญ่
Behavioral Therapy : CBT) ของปัญหาทางจิตใจและพฤติกรรมเป็นผลมาจาก
กระบวนการคิดที่ผิดปกติ หรือคิดในแง่ลบ โดยมีความ

24

สัมพนั ธข์ องความคิด อารมณ์ และพฤติกรรมในลกั ษณะที่
มีผลต่อกนั และกนั
- การบาํ บดั โดยการเพม่ิ เป็ นรูปแบบของการบําบัดที่เป็ นระบบ และเป็ นการ
แรงจงู ใจ กระตุน้ ผปู้ ่ วยใหเ้ กิดแรงจงู ใจ โดยมีองคป์ ระกอบของการ
(Motivational Enhancement บาํ บดั คือการประเมิน การสะทอ้ นกลบั และการใช้

Therapy : MET) หลกั การสมั ภาษณ์เพ่ือเสริมสร้างแรงจงู ใจ
ใหค้ วามรู้ความตระหนกั ทางดา้ นสุขภาพจิตและโรคร่วม
- การใหค้ วามรู้ทาง
สุขภาพจิตและโรคร่วม ทางจิตเวชท่ีสามารถเกิดข้ึนได้ เพอ่ื สร้างความร่วมมือใน
ทางจิตเวช การรักษา มีการรับรู้ และยอมรับอาการทางจิต มีทศั นคติ
(Co-morbidity Psycho- ที่เหมาะสมต่อความเจบ็ ป่ วย มีความตระหนกั ถึงความ
education) จาํ เป็นในการรักษาและเกิดการเปล่ียนแปลงพฤติกรรม
ความร่วมมือในการรักษา
- กิจกรรมช่วยเหลือครอบครัว มีบทบาทหนา้ ที่ในการประสานและสร้างความตระหนกั
(Family Intervention) ในการส่งเสริมสถาบนั ครอบครัวใหเ้ กิดข้ึนท้งั ในบุคคล
ชุมชนและสังคม ดว้ ยการนาํ เสนอรูปแบบกิจกรรม
ครอบครัวท่ีช่วยส่งเสริมพฒั นาสถาบนั ครอบครัวไทยให้
เขม้ แขง็ ดว้ ยกระบวนการรวมกลุ่มครอบครัวต่างๆ เขา้
เป็นเครือข่ายเพอ่ื ใหค้ วามช่วยเหลือซ่ึงกนั และกนั
ช่วยเหลือสังคม และเรี ยกร้องต่อสิ ทธิอันพึงมีของ

ครอบครัว
- การวางเง่ือนไขเพอ่ื สร้าง วธิ ีการปรับพฤติกรรมท่ีนิยมมากท่ีสุด โดยมีท้งั การให้
ผลกรรมท่ีพงึ ประสงค์ และการถอดถอนผลกรรม ซ่ึงผลกรรมน้นั มีท้งั การเสริม
(Contingency Management) แรงทางบวกและการลงโทษ
- การบาํ บดั ฟ้ื นฟแู บบช่วย การบาํ บดั ท่ีเกิดจากการรวมตวั ของบุคคลท่ีมีปัญหา
เหลือกนั เอง คลา้ ยคลึงกนั มารวมกนั ดว้ ยความสมคั รใจและใช้
ประสบการณ์ท่ีผา่ นมาช่วยกนั แกป้ ัญหาซ่ึงกนั และกนั
(Self-help Recovery กลุ่มเป็นของสมาชิก กิจกรรมต่างๆ ดาํ เนินโดยสมาชิก
Group Therapy)

เพ่อื สมาชิก

25

- กลุ่มผตู้ ิดยาเสพติดนิรนาม เป็นกลุ่มของบุคคลทุกเพศทุกวยั ท่ีมีปัญหาจากการใช้

(Narcotic Anonymous : NA) ยาเสพติด และไดท้ าํ การฟ้ื นฟูสมรรถภาพจากการใช้
ยาเสพติดโดยการมาพบปะเป็นประจาํ เพ่ือช่วยเหลือซ่ึง
กนั และกนั ใหแ้ ต่ละคนหยดุ ใชย้ าเสพติดดว้ ยการปฏิบตั ิ
ตามโปรแกรมฟ้ื นฟูสมรรถภาพใน "กลุ่มผตู้ ิดยาเสพติด
นิรนาม" สมาชิกของกลุ่มจะมีวถิ ีชีวติ ที่ปลอดภยั จาก

ยาเสพติดทุกชนิด
- การบาํ บดั โดยการวาง การบาํ บดั แบบลงโทษ (Punishment) เพอ่ื ลดพฤติกรรม
เง่ือนไขเพ่ือลดพฤติกรรม ไม่พึงประสงค์
ท่ีไม่พึงประสงค์
(Aversion Therapy)

- การบาํ บดั แบบ 12 ข้นั ตอน การบาํ บดั เพอ่ื เสริมใหพ้ ฒั นาตามหลกั 12 ข้นั ตอน
(Twelve- Step Facilitation) ซ่ึงเป็นหลกั การพน้ สภาพเป็นลาํ ดบั ข้นั ทางดา้ นจิต
วญิ ญาณหรือความดีงามในใจของผทู้ ่ีมีปัญหาดา้ นสุรา

หรือยาเสพติด
- การป้ องกนั การกลบั ไป เป็นกระบวนการใหค้ วามรู้ดา้ นการปรับตวั ทางจิตสงั คม
ติดซ้าํ (Relapse Prevention : RP) เพอ่ื ป้ องกนั ไม่ใหผ้ ปู้ ่ วยกลบั ไปเสพซ้าํ โดยใหก้ าํ ลงั ใจให้
การยอมรับในส่ิงที่เกิดข้ึน เนน้ ความคิดเห็นที่เป็น
ประโยชนส์ นบั สนุนใหเ้ กิดความเช่ือมน่ั ในตนเอง
ช่ืนชมส่วนดีท่ีคน้ พบ ใหข้ อ้ มูลวา่ หากวา่ มีความต้งั ใจ
มีความพยายามจะสามารถเปล่ียนแปลงพฤติกรรมให้

ดีข้ึนได้
- อื่นๆ ระบุ เทคนิคการบาํ บดั ฟ้ื นฟสู มรรถภาพอ่ืนๆ นอกเหนือจาก
ขา้ งตน้

13) โปรแกรมการบาํ บดั ฟ้ื นฟู เลือกโปรแกรมสําหรับการบําบัดฟ้ื นฟูสมรรถภาพ
สมรรถภาพ ท่ีใชก้ บั ผปู้ ่ วยยาเสพติดในขณะน้นั
- ไม่เขา้ รับการฟ้ื นฟู ผใู้ หก้ ารบาํ บดั พ้นื ฟูพจิ ารณาหรือวนิ ิจฉยั แลว้ วา่ ผปู้ ่ วยไม่
จาํ เป็นตอ้ งไดร้ ับโปรแกรมการฟ้ื นฟูสมรรถภาพ

26

- โปรแกรมการบาํ บดั โปรแกรมการบาํ บดั รักษาผปู้ ่ วย การใหค้ าํ ปรึกษาใน
จิตสังคม (psychosocial รูปแบบกายจิตสงั คม สามารถทาํ ไดท้ ี่สถานพยาบาล
intervention) หรือในโรงเรียน สถานศกึ ษา เช่น การทาํ Matrix แก่
- โปรแกรมการบาํ บดั ทาง นกั เรียนท่ีเคยใชย้ าเสพติดในโรงเรียน โปรแกรม PMK
ศาสนา Model เป็นตน้
เป็ นการจัดให้ได้รับการขัดเกลาจิตใจด้วยหลักธรรม
- โปรแกรมกายจิตสงั คม คาํ สอนทางศาสนาตามท่ีตนนบั ถือ ใหไ้ ดร้ ับการส่งั สอน
บาํ บดั (Matrix program) อบรมดว้ ยหลกั ธรรมทางศาสนา เพอื่ ใหม้ ีแนวทางในการ
- โปรแกรมชุมชนบาํ บดั ดาํ รงชีวติ ที่ถูกตอ้ ง สามารถดาํ รงตนในสังคมในฐานะ
(Therapeutic community) พลเมืองท่ีดีโดยจะจดั ใหม้ ีการบรรยายหลกั ธรรมะหรือ
ฝึ กปฏิบัติธรรม จะแตกต่ างกันออกไปข้ึ นอยู่กับ
สภาพแวดลอ้ มและบริบทท่ีเก่ียวขอ้ ง ครอบคลุม
สาระสาํ คญั ของหลกั ธรรมท่ีจะช่วยใหส้ ามารถนาํ ไปใช้
ในการดาํ เนินชีวติ ประจาํ วนั ได้
เป็ นโปรแกรมบาํ บดั รักษาผูต้ ิดสารแอมเฟตามีน (ยาบา้ )
แบบผปู้ ่ วยนอก เพอ่ื ปรับเปล่ียนพฤติกรรม ไม่ใหผ้ ตู้ ิด
สารแอมเฟตามีน หวนกลบั ไปใชแ้ อมเฟตามีนอีกและคง
สภาพน้ีอยา่ งต่อเน่ืองใหย้ าวนานท่ีสุด
การสนบั สนุนใหผ้ ปู้ ่ วยเกิดการเจริญเติบโตและเปล่ียน-
แปลงโดยใช้การผสมผสานระหว่างกัน ให้คาํ ปรึกษา
(Counseling) กลุ่มบาํ บดั (Group therapy)
และแรงกดดนั จากกลุ่มเพ่อื น (Peer pressure) เพ่อื ฟ้ื นฟู
สมรรถภาพผูต้ ิดยาเสพติด และช่วยเหลือให้พวกเขา
เปล่ียนทางชีวติ ไปสู่เป้ าหมายในเชิงบวกท่ีชดั เจน
โปรแกรมเหล่าน้ีจะก่อใหเ้ กิดบรรยากาศแบบครอบครัวท่ี
เน้นความซ่ือสัตย์ ความไว้วางใจ และการช่วยเหลือ
ตนเอง ในขณะเดียวกนั ก็มีระเบียบที่เขม้ งวดและการยึด
มนั่ ใน

27

กฎเกณฑ์ รวมท้งั ความจริงจงั กบั งานท่ีตนเองรับผดิ ชอบ
อีกดว้ ย
- โปรแกรมการบาํ บดั ฟ้ื นฟฯู เป็ นรูปแบบของการบาํ บดั รักษาผูป้ ่ วยยาเสพติด โดยให้
แบบจิราสา ความรู้ดา้ นการป้ องกนั ยาเสพติด หวั ใจอยทู่ ่ีการป้ องกนั
ปัญหายาเสพติดในเยาวชน เนน้ การปรับเปล่ียนความคิด

และพฤติกรรมซ่ึงใชห้ ลกั การของการดาํ เนินชีวติ ตามวถิ ี
ของไทยร่วมกบั อิงหลกั ปฏิบตั ิทางศาสนา ตามแนวทาง
พทุ ธของ อ.นพ. ทรงเกียรติ ปิ ยะกะ เพอ่ื ใหผ้ ปู้ ่ วยเลิกการ
ใชส้ ารเสพติดไดอ้ ยา่ งยงั่ ยนื
- โปรแกรมการลดอนั ตราย โปรแกรมช่วยใหผ้ ปู้ ่ วย (ส่วนใหญ่เป็นชนิดฉีด)
จากการใชย้ าเสพติด สามารถดาํ รงชีวติ อยไู่ ด้ โดยยงั คงใชย้ าเสพติดหรือ
สารทดแทนในขณะท่ียงั ไม่สามารถหยดุ ใชย้ าเสพติดได้
(Harm Reduction) ทนั ที โดยดาํ เนินการแบบเป็นกลางต่อการใชย้ า คือไม่ได้

ใหอ้ ภยั เร่ืองการใชย้ า ขณะเดียวกนั กไ็ ม่รังเกียจการใชย้ า
แต่เนน้ อนั ตรายที่เกิดข้ึนจริงจากการใชย้ าเสพติด
- โปรแกรมการบาํ บดั ฟ้ื นฟฯู เป็นกระบวนการท่ีนาํ องคป์ ระกอบ 4 ดา้ น มาใชร้ ่วมกนั
แบบเขม้ ขน้ ทางสายใหม่ (FAST Model) เพื่อฟ้ื นฟูผปู้ ่ วยใหส้ ามารถ
กลบั คืนสภาพร่างกายและจิตใจที่เขม้ แขง็ และมนั่ คง โดย
มีครอบครัวเป็นหลกั สาํ คญั โดยมีระยะเวลาบาํ บดั 4 เดือน

- โปรแกรมการบาํ บดั พ้นื ฟูฯ โปรแกรมการบาํ บดั รักษาผปู้ ่ วยโดยใชห้ ลกั การปรับ
ตามแนวค่ายปรับเปล่ียน เปล่ียนพฤติกรรมซ่ึงใหผ้ ปู้ ่ วยมาพกั คา้ งในสถานที่ที่จดั ไว้
เช่น ค่ายเยาวชนตน้ กลา้ ค่ายชุมชน ค่ายฟ้ื นฟูฯ ค่ายญา-
พฤติกรรม ลนั นนั บารู ค่ายกา้ วใหม่ ค่ายศนู ยข์ วญั แผน่ ดิน ค่าย-

ววิ ฒั นพ์ ลเมือง เป็นตน้

- โปรแกรมการบาํ บดั พ้นื ฟฯู โปรแกรมการบาํ บดั ฟ้ื นฟูเดก็ และเยาวชนท่ี
ของกรมพนิ ิจและคุม้ ครอง เก่ียวขอ้ งกบั ยาเสพติด ซ่ึงใชใ้ นการบาํ บดั ฟ้ื นฟูเดก็
เดก็ และเยาวชน และเยาวชนท่ีเก่ียวขอ้ งกบั ยาเสพติด เพ่ือใหเ้ ดก็ และ
เยาวชนเลิกใชย้ าเสพติดและสามารถกลบั ไปอยใู่ น

28

ครอบครัวและสังคมไดอ้ ยา่ งปกติสุข
- โปรแกรมการบาํ บดั ฟ้ื นฟูฯ เป็นโปรแกรมสาํ หรับผตู้ อ้ งขงั แยกประเภท เช่น
ของกรมราชทณั ฑ์ โปรแกรมสาํ หรับผตู้ อ้ งขงั เตรียมปล่อย โปรแกรมสาํ หรับ

ผตู้ อ้ งขงั คดีตอ้ งโทษซ้าํ โปรแกรมสาํ หรับผตู้ อ้ งขงั คดี-
เกี่ยวกับเพศ โปรแกรมสําหรับผู้ต้องขังผิดวินัย
โปรแกรมสําหรับผูต้ ้องขังยาเสพติด ได้แก่ โปรแกรม

ชุมชนบําบัด (TC) ที่มีระยะเวลา 4 เดือน เน้น
กระบวนการพ้ืนฟูสมรรถภาพดว้ ยกลุ่มผตู้ อ้ งขงั ดว้ ย
กนั เอง เพอ่ื พฒั นาพฤติกรรม สติปัญญา จิตใจ อารมณ์
ความรู้สึกและการอยรู่ ่วมกนั ในสงั คมอยา่ งปลอด
ยาเสพติด โดยมีคู่มือแนวทางในการปฏิบตั ิงานให้

- โปรแกรมการบาํ บดั ฟ้ื นฟฯู โปรแกรมการบาํ บดั ฟ้ื นฟูฯ ท่ีสถานท่ีฟ้ื นฟูสมรรถภาพผู้
ตามหลกั สูตรมาตรฐาน ติดยาเสพติดแบบควบคุมตวั นาํ มาใชใ้ นการฟ้ื นฟูฯ
แกนกลาง สาํ หรับผปู้ ่ วย

- โปรแกรมฟ้ื นฟขู องกรมคุม- โปรแกรมการบาํ บดั ฟ้ื นฟทู ่ีสาํ นกั งานคุมประพฤติ
ประพฤติ ดาํ เนินการจดั กิจกรรมเองใหก้ บั ผเู้ ขา้ รับการฟ้ื นฟู
สมรรถภาพผตู้ ิดยาเสพติดท่ีเขา้ รับการฟ้ื นฟฯู แบบไม่
ควบคุมตวั
- อ่ืนๆ ระบุ โปรแกรมอ่ืน นอกจากท่ีกล่าวขา้ งตน้

14) กรณีที่เป็นผปู้ ่ วยนอก (สมคั รใจ) กรณีผปู้ ่ วยระบบสมคั รใจไดร้ ับการบาํ บดั รักษาแบบ
ผปู้ ่ วยนอก ทาํ การประเมินผลบาํ บดั รักษาในแต่ละคร้ัง
(การประเมินผลบําบัดรักษาในแต่ละคร้ัง นับตามเลขการ
บาํ บดั )
- คร้ังท่ ี ระบุคร้ังที่มาบาํ บดั รักษาในรอบน้ี
- วนั ท่ี ระบุวนั ที่มาพบผใู้ หก้ ารบาํ บดั ในคร้ังน้ี
- ผลการประเมิน ประเมินผลการบาํ บดั รักษาผปู้ ่ วยในการมาคร้ังน้ี ผปู้ ่ วย
ยงั เสพยาอยู่ หรือไม่เสพ

29

(ผลการประเมิน “เสพ” ผู้ป่ วยต้องได้รับการตรวจยืนยัน
ทางห้องปฏบิ ัติการเท่าน้ัน)
หมายเหตุ : กรณีผปู้ ่ วยนอกรับสารเมทาโดน เมื่อแพทยเ์ ห็นสมควรใหย้ า้ ยสถานพยาบาลประจาํ
ในการรับสารเมทาโดน ข้อ 16) ประเมินผล คือ “ครบโปรแกรม” และ ข้อ 19) จําหน่าย ระบุ
เหตุผล “ปรับแผนการรักษา”
15) ส่งต่อระหวา่ งการบาํ บดั หรือ การส่งต่อระหว่างหน่วยงานที่ให้บริการด้านการบาํ บดั
แกไ้ ขฟ้ื นฟู เพอ่ื ให้การบาํ บดั แก้ไข ฟื้ นฟู เข้าสู่กระบวน
ฟ้ื นฟฯู (refer)
ระบุ การบําบัด โดยระบุชื่อหน่วยบาํ บดั ที่ตอ้ งการส่งผูป้ ่ วยไป
บาํ บดั ฟ้ื นฟูต่อ (โรคทางจิตเวชและยาเสพติดเท่าน้ัน)
- วนั ที่ส่งต่อ วนั .....เดือน...... ระบุวนั ท่ีทาํ การส่งต่อผปู้ ่ วย
- เหตุผลในการส่งต่อ เลือกเหตุผลในการส่งต่อ ดงั น้ี

1) ผปู้ ่ วยตอ้ งการยา้ ยสถานที่บาํ บดั ฟ้ื นฟู
2) เปล่ียนรูปแบบโปรแกรมบาํ บดั ฟ้ื นฟู
3) เกินศกั ยภาพของหน่วยงาน

4) อื่นๆ ระบุ.................................................
16) การประเมินผลการบาํ บดั รักษา การประเมินผลหลงั จากใหก้ ารบาํ บดั รักษาและฟ้ื นฟู
ฟ้ื นฟสู มรรถภาพ ผปู้ ่ วย
ระบบสมคั รใจ
- ผลประเมินการบาํ บดั ฟ้ื นฟู ผใู้ หก้ ารบาํ บดั ฟ้ื นฟูทาํ การประเมินผลการบาํ บดั ฟ้ื นฟู
สมรรถภาพตามโปรแกรม ตามโปรแกรมท่ีใหก้ บั ผปู้ ่ วย
วนั ท่ีครบกาํ หนดการประเมินผลการพ้นื ฟูฯ ตามที่กาํ หนด
- วนั ที่ประเมินผล
วนั ...เดือน....ปี ....
ผูป้ ่ วยไดร้ ับการบาํ บดั รักษาจนครบโปรแกรมที่กาํ หนด
- ครบโปรแกรม หรือหน่วยบาํ บดั ฯพิจารณาเห็นสมควรใหอ้ อกจากการ

บาํ บดั โดยอา้ งอิงตามประเภทการจาํ หน่ายผปู้ ่ วยออกจาก

- ไม่ครบโปรแกรม โรงพยาบาล (Discharge type)
ผปู้ ่ วยบาํ บดั ยงั ไม่ครบตามโปรแกรมไม่วา่ ดว้ ยสาเหตุใดก็

30

(หยดุ รับการบาํ บดั ฟ้ื นฟู ตาม เช่น ติดตามไม่ได้ ถูกจบั เสียชีวิต ไม่สมคั รใจรักษา
ต่อ Drop out) หลบหนี หรืออื่นๆ ระบุสาเหตุน้นั ๆ
หมายเหตุ : กรณีผปู้ ่ วยนอกรับสารเมทาโดน
หากผปู้ ่ วยขาดการติดต่อเท่ากบั หรือมากกว่า 30 วนั คือ นบั จากวนั เดือน ปี ที่นดั หมาย
และผปู้ ่ วยขาดการนดั หมายคร้ังน้นั เท่ากบั หรือมากกวา่ 30 วนั
ระบบบงั คบั บาํ บดั
- ผลประเมินการบาํ บดั ฟ้ื นฟู ผใู้ หก้ ารบาํ บดั ฟ้ื นฟูทาํ การประเมินผลการบาํ บดั ฟ้ื นฟู
สมรรถภาพตามโปรแกรม ตามโปรแกรมท่ีใหก้ บั ผปู้ ่ วย
- วนั ท่ีประเมินผล วนั ที่ครบกาํ หนดการประเมินผลการพ้นื ฟูฯ ตามท่ีกาํ หนด

วนั ...เดือน....ปี .... ผูป้ ่ วยไดร้ ับการบาํ บดั รักษาจนครบโปรแกรมที่กาํ หนด
- ครบโปรแกรม
หรือหน่วยบาํ บดั ฯ พจิ ารณาเห็นสมควรใหอ้ อกจากการ

- ไม่ครบโปรแกรม บาํ บดั
ผปู้ ่ วยบาํ บดั ยงั ไม่ครบตามโปรแกรมไม่วา่ ดว้ ยสาเหตุใดก็
(หยดุ รับการบาํ บดั ฟ้ื นฟู ตาม เช่น ติดตามได้ ถูกจบั เสียชีวิต ไม่สมคั รใจรักษาต่อ
Drop out) ระบุสาเหตุ หลบหนี ปรับแผนการรักษาเป็นผปู้ ่ วยนอก
17) ผลการรักษาอาการทางจิตเวช ประเมินผลการรักษาอาการทางจิตเวชของผปู้ ่ วยโดย
แพทย์ ระบุผลการรักษาทส่ี ําคญั ทสี่ ุดเพยี งข้อเดียว ดงั น้ี
1) ไม่มีอาการทางสุขภาพจิต
2) อาการทางสุขภาพจิตคงเดิม
3) อาการทางสุขภาพจิตแยล่ ง
4) อา กา รทา งสุ ข ภา พ จิ ตแ ย่ลงม า กจน ต้องน อน

โรงพยาบาลซ้าํ
5) อาการทางสุขภาพจิตสงบ/ดีข้ึน
18) ผลการรักษาอาการทาง ประเมินผลการรักษาอาการทางสุขภาพกายของผปู้ ่ วยโดย
แพทย์ ระบุผลการรักษาทสี่ ําคญั ทสี่ ุดเพยี งข้อเดยี ว ดงั น้ี
สุขภาพกาย

1) ไม่มีอาการทางสุขภาพกาย
2) อาการทางสุขภาพกายคงเดิม

31

3) อาการทางสุขภาพกายแยล่ ง
4) อาการทางสุ ขภาพกายแย่ลงมากจนต้องนอน
โรงพยาบาลซ้าํ
5) อาการทางสุขภาพกายสงบ/ดีข้ึน
19) สรุปรายงานเม่ือสิ้นสุดการบาํ บดั ผปู้ ่ วยสิ้นสุดการบาํ บดั ฟ้ื นฟูครบตามโปรแกรมท่ีกาํ หนด
ฟ้ื นฟู หรือครบตามเกณฑ์
ระบบสมคั รใจ
- ส่งติดตามดูแลช่วยเหลือ ผปู้ ่ วยไดร้ ับการบาํ บดั พ้นื ฟคู รบตามโปรแกรมท่ีกาํ หนด
ใหส้ ่งติดตาม ดูแล ช่วยเหลือ อยา่ งเหมาะสม
O ส่งใน รพ.ธมส. เม่ือสิ้นสุดการบาํ บดั ฟ้ื นฟใู นรูปแบบใดแบบหน่ึงแลว้
มีความจาํ เป็นตอ้ งไดร้ ับการบาํ บดั รักษาต่อ ตอ้ งการที่จะ
ส่งต่อไปบาํ บดั ภายในของหน่วยงานตนเอง (รพ.ธมส.)
O ส่งใหห้ น่วยงานอื่น กรณีท่ีส่งต่อใหห้ น่วยงานอ่ืนติดตามต่อ ดงั น้ี
ติดตาม 1) หยดุ เสพ
ระบุหน่วยงาน..... 2) ลดการเสพ
- จาํ หน่าย (discharge) ดาํ เนินการจาํ หน่ายผปู้ ่ วยออกจากการบาํ บดั ฟ้ื นฟู ใน
สาเหตุ ดงั น้ี
1) ติดตามไม่ได้
2) ถกู จบั
3) เสียชีวติ
4) ไม่สมคั รใจรักษาต่อ
5) หลบหนี
6) ปรับแผนการรักษา
ระบบบงั คบั บาํ บดั
- ส่งคืนหน่วยตน้ สงั กดั ระบุ กรณีผปู้ ่ วยไดร้ ับการบาํ บดั ฟ้ื นฟูครบตามโปรแกรมท่ี
กาํ หนดโดยตอ้ งการส่งคืนใหก้ บั หน่วยงานอื่นๆ หรือ
หน่วยงานเดิมตน้ สังกดั เพอ่ื ใหก้ ารบาํ บดั ฟ้ื นฟูต่อหรือ
ติดตามดูแลต่อเน่ือง เช่น ส่งกลบั คืนกรมคุมประพฤติ

32

รายงานการติดตามดูแลรักษาต่อเนื่อง (After care)
- วนั ท่ี ลงทะเบียนการ ระบุวนั ท่ี เดือน ปี ที่ทาํ การบนั ทึกการติดตามในแต่ละคร้ัง
ติดตามรักษาต่อเน่ือง
ส่วนที่ 1 ขอ้ มลู ส่วนบุคคล

1) - 7) ขอ้ มลู อตั โนมตั ิจากรายงาน ขอ้ มลู อตั โนมตั ิจากรายงานการบาํ บดั รักษาและฟ้ื นฟู
การบาํ บดั รักษาและฟ้ื นฟู สมรรถภาพผตู้ ิดยาเสพติดไดแ้ ก่ ช่ือ-สกลุ เพศ สัญชาติ
ศาสนา เลขที่บตั รประชาชน วนั เดือนปี เกิด อายุ ท่ีอยู่
สมรรถภาพผตู้ ิดยาเสพติด ภมู ิลาํ เนา ที่อยตู่ ามทะเบียนราษฎร์ ท่ีอยปู่ ัจจุบนั เบอร์

โทรศพั ทต์ ิดต่อ สถานภาพสมรส การศกึ ษา อาชีพ
รายได้ อาศยั อยกู่ บั ความสัมพนั ธร์ ะหวา่ งบิดามารดา
ระบบการบาํ บดั รักษา ยาเสพติดหลกั ที่ใชแ้ ละผลการ

บาํ บดั ฟ้ื นฟู
ส่วนท่ี 2 ขอ้ มูลการติดตามดูแลรักษาต่อเน่ือง
- ผลการติดตาม คร้ังที่ ระบุคร้ังท่ีติดตามในแต่ละคร้ังโดยติดตามภายใน 1 ปี
หลงั จากผา่ นการบาํ บดั
-ระบุ วนั ท่ี เดือน ปี ระบุวนั ท่ี เดือน ปี ที่ติดตามในแต่ละคร้ัง
- การติดตามคร้ังสุดทา้ ย เม่ือทาํ การติดตาม ดูแล ช่วยเหลือผผู้ า่ นการบาํ บดั เป็น
คร้ังสุดทา้ ย หรือมีเหตุตอ้ งจาํ หน่ายการติดตาม
1) สถานะของผผู้ า่ นการบาํ บดั ฟ้ื นฟู ตรวจสอบสถานะของผปู้ ่ วยในระหวา่ งการติดตาม ดูแล
ช่วยเหลือ
- พบ ในการติดตามคร้ังน้นั หากพบวา่ พบผปู้ ่ วย ใหส้ าํ รวจ
สถานการณ์ใชย้ าเสพติด
O ไม่เสพ ผปู้ ่ วยไม่ใชย้ าเสพติด ในระหวา่ งการติดตามหลงั การ
รักษาคร้ังน้นั
O เสพ ในการติดตามในคร้ังน้นั พบวา่ ผปู้ ่ วยมีการใชย้ าเสพติด
หรือผปู้ ่ วยกลบั ไปใชย้ าเสพติดในระหวา่ งการติดตามหลงั
การรักษาคร้ังน้นั

33

- ใช้ 1 - 2 คร้ังต่อสปั ดาห์ สอบถามลักษณะการเสพ ปริ มาณและชนิด
รวมท้งั อาการผิดปกติทางกายและจิตใจ และให้
คาํ ปรึกษาช่วยเหลือ
- ใชม้ ากกวา่ 2 คร้ังต่อ สอบถามลักษณะการเสพ ปริ มาณและชนิด
สัปดาห์ รวมท้งั อาการผิดปกติทางกายและจิตใจ และให้
คาํ ปรึกษาช่วยเหลือจงู ใจในการเลิกเบ้ืองตน้
- ไม่พบ ในการติดตามคร้ังน้นั พบวา่ ไม่พบผปู้ ่ วยใหร้ ะบุสาเหตุ
ของการไม่พบ
O ยา้ ยที่อยู่ ผปู้ ่ วยยา้ ยที่อยเู่ ดิมไปอยทู่ ่ีใหม่ ใหร้ ะบุท่ีอยใู่ หม่ใหช้ ดั เจน
O เปลี่ยนท่ีทาํ งาน ผปู้ ่ วยยา้ ยท่ีอยเู่ นื่องจากมีการเปล่ียนที่ทาํ งานใหม่ ใหร้ ะบุ
ท่ีอยใู่ หม่ใหช้ ดั เจน

O ถกู จบั ผปู้ ่ วยถกู ควบคุม จบั กมุ โดยเจา้ หนา้ ท่ีตาํ รวจ
O เสียชีวติ ผปู้ ่ วยถึงแก่กรรม
O ติดตามไม่ได้ ผปู้ ่ วยขาดการติดต่อ หรือเจา้ หนา้ ที่ไม่สามารถติดตาม
ผปู้ ่ วยได้ ข้ึนอยกู่ บั ดุลยพินิจของผตู้ ามวา่ ระยะเวลานาน
เท่าไรที่จะหยดุ การติดตาม เช่น คร้ังท่ี 1 ออกติดตามแลว้
ไม่พบผปู้ ่ วย ใหร้ อการติดตามคร้ังถดั ไปจึงออกติดตามอีก
คร้ังไปเรื่อยๆ จนแน่ใจวา่ ไม่สามารถติดตามไดแ้ ลว้ จริงๆ
จึงจาํ หน่ายการติดตาม (ให้ติดตามจาํ นวน 7 คร้ัง)
O อื่นๆ ระบุ.... ระบุสาเหตุท่ีไม่พบนอกเหนือจากท่ีกล่าวขา้ งตน้

2) ภาวะสุขภาพกาย ดูจากการสัมภาษณ์ และการสังเกต
- แขง็ แรง สภาวะของร่างกายที่มีความสมบูรณ์ แขง็ แรง เจริญเติบโต
อยา่ งปกติ ระบบต่างๆ ของร่างกายสามารถทาํ งานไดเ้ ป็น
ปกติและมีประสิทธิภาพ ร่างกายมีความตา้ นทานโรคไดด้ ี

ปราศจากโรคภยั ไขเ้ จบ็ และความทุพพลภาพ
- อ่อนแอ สภาวะร่างกายมีอาการอ่อนแรง กาํ ลงั นอ้ ย ไม่สดช่ืน
- เจบ็ ป่ วย/ทรุดโทรม สภาพร่างกายมีอาการเจ็บป่ วย อ่อนเพลีย และทรุดโทรม
ไม่สามารถดาํ รงชีวติ ไดป้ กติ

34

3) ภาวะสุขภาพจิตและจิตเวช ดูจากการสัมภาษณ์สงั เกตผปู้ ่ วยหรือคนใกลช้ ิด
- ปกติ ผปู้ ่ วยปกติจนถึงสดช่ืนร่าเริงแจ่มใส
- ซึมเศร้า/แยกตวั ผปู้ ่ วยเกบ็ ตวั ชอบอยคู่ นเดียวแยกตวั ไม่ค่อยพดู กบั ผอู้ ื่น

- กา้ วร้าว ซ่ึงผดิ ไปจากเดิม
ผปู้ ่ วยมีลกั ษณะกา้ วร้าวรุนแรง
- หวาดระแวงโดยไม่มีเหตุผล ผูป้ ่ วยมีพฤติกรรมขอ้ ใดขอ้ หน่ึงดังต่อไปน้ีอย่างชัดเจน
โดยไม่มีเหตุผลถือวา่ มีอาการหวาดระแวง
1) หวาดระแวงกลวั คนจะมาปองร้ายหรือทาํ ร้าย
2) คิดวา่ ตนเองถกู กลนั่ แกลง้ หรือถกู จบั ผดิ
3) ระแวงวา่ มีคนคอยติดตาม
4) มีความคิดวา่ มีอาํ นาจบางอยา่ งมาบงั คบั หรือควบคุม
5) คิดวา่ คนรอบขา้ งมกั นินทาหรือพดู ถึงตนเอง
6) มีความเช่ือหรือมีความคิดท่ีไม่มีเหตุผลและไม่
สอดคลอ้ งกบั วฒั นธรรม
7) สะสมอาวธุ ใชป้ ้ องกนั ตวั จากความระแวง
- หูแวว่ หรือเห็นภาพหลอน สมั ภาษณ์ผปู้ ่ วยภายใน 1 เดือนจนถึงปัจจุบนั มีอาการ
เหล่าน้ีขอ้ ใดขอ้ หน่ึงต่อไปน้ีถือวา่ มีภาวะหูแวว่ หรือเห็น
ภาพหลอน
1) ไดย้ นิ เสียงโดยไม่เห็นตวั คนพดู หรือไดย้ นิ เสียงเพียง

คนเดียว
2) พดู คนเดียวเหมือนกบั โตต้ อบกบั ใคร
3) ทาํ ตามเสียงแวว่ ท่ีสง่ั
- มีความคิดฆ่าตวั ตาย มีความคิดวา่ ไม่สามารถทนต่อภาวะเช่นน้ีได้ หาทาง
ออกไม่ไดแ้ ละหรือตดั สินใจอยากฆ่าตวั ตาย
4) วธิ ีการติดตามรักษาต่อเน่ืองหลงั วธิ ีการติดตามดูแลใหค้ วามช่วยเหลือผผู้ า่ นการบาํ บดั ให้

การบาํ บดั ฟ้ื นฟสู มรรถภาพ สามารถกลบั มาดาํ รงชีวติ ไดต้ ามปกติท้งั ในดา้ นการศกึ ษา
และการประกอบอาชีพโดยประสานงานกบั องคก์ รท่ี
เกี่ยวขอ้ งรวมท้งั ภาคประชาชนและองคก์ รชุมชนได้

35

เขา้ มามีส่วนร่วม
- นดั ติดตามการรักษาใน นัดผูป้ ่ วยมารายงานตวั ติดตามผลที่หน่วยงานที่ติดตาม
สถานบาํ บดั
- นดั ใหม้ ารายงานตวั ใน นัดผูป้ ่ วยมารายงานตัวติดตามผล ณ สถานทีท่ ี่กาํ หนด
สถานท่ีกาํ หนด เช่น ศาลาประชาคมหม่บู า้ น ท่ีวา่ การอาํ เภอ เป็นตน้
- การติดตามภายในสถานท่ี ใชว้ ธิ ีการติดตามในสถานที่ปิ ด เช่น เรือนจาํ ศนู ย์

ควบคุมตวั ฝึ กอบรมเดก็ และเยาวชน ศนู ยฟ์ ้ื นฟูแบบปิ ด เป็นตน้
- การติดตามเยย่ี มบา้ นใน ใชว้ ธิ ีติดตามผปู้ ่ วยโดยออกเยย่ี มบา้ นผปู้ ่ วยเพอ่ื ติดตาม

ชุมชน ผลการบาํ บดั รักษา

- การติดตามโดยอาสาสมคั ร ใชว้ ธิ ีการติดตามโดยอาศยั อาสาสมคั รในชุมชน ในการ
ในชุมชน ไปเยย่ี มบา้ น พบปะตามหม่บู า้ น หรือสถานที่ที่อาจพบเจอ

เป็ นประจาํ
- อื่นๆ ระบุ หน่วยงานติดตามใชว้ ธิ ีติดตามผปู้ ่ วยโดยส่งจดหมายหรือ

โทรศพั ทส์ าํ หรับติดตามผลการบาํ บดั รักษา
5) รูปแบบติดตามรักษาต่อเน่ือง รูปแบบการติดตามดูแลช่วยเหลือผผู้ า่ นการบาํ บดั รักษา
อย่างต่อเนื่อง ข้ึนอยู่กับบริ บทของการทํางานแต่ละ
หน่วยงาน

- การติดตามทางการแพทย์ การติดตามการรักษาตามแนวทางของแพทยห์ รือผใู้ ห้
การบาํ บดั ฟ้ื นฟู โดยแบ่งรูปแบบการติดตามออกเป็น 2
ประเภท ดงั น้ี
1) การติดตามเป็นรายบุคคล โดยวธิ ีดงั น้ี
- พบแพทย/์ รับยา

- ใหค้ าํ ปรึกษา
- จิตบาํ บดั

- การใหบ้ ริการลดอนั ตรายจากการใชย้ าเสพติด

- อื่นๆ ใหร้ ะบุนอกเหนือจากขา้ งตน้
2) การติดตามเป็นรายกลุ่มโดยวธิ ีดงั น้ี
- กลุ่มป้ องกนั การเสพซ้าํ (relapse prevention)

36

เช่น กลุ่มปัญญาสงั คม
- กลุ่มช่วยเหลือกนั เอง (self help group)
- อื่นๆ ใหร้ ะบุ นอกเหนือจากขา้ งตน้
- การติดตามทางสังคม การติดตาม ดูแล ช่วยเหลือผูผ้ ่านการบาํ บดั ทาง
(social support) ดา้ นสังคม โดยแบ่งรูปแบบการติดตามออกเป็น 2

ประเภท ดงั น้ี
1) การติดตามเป็นรายบุคคล
2) การติดตามเป็นรายกลุ่ม โดยวธิ ีดงั น้ี
- กิจกรรมการฝึ กทกั ษะอาชีพ
- กิจกรรมดา้ นกีฬา
- กิจกรรมบาํ เพญ็ ประโยชน์
- กิจกรรมการศกึ ษา
- กิจกรรมชมรม
- กิจกรรมระยะติดตามผลการบาํ บดั และ
กิ จกรรม เสริ มสร้า งภูมิ ต้านทา นสํา หรั บ
เด็กและเยาวชนที่เกี่ยวข้องกบั ยาเสพติด

(กรมพนิ ิจฯ)

- อื่นๆ ระบุ อื่นๆ ใหร้ ะบุรูปแบบการติดตามนอกเหนือจากขา้ งตน้
6) การใหย้ า มีการใหย้ าระหวา่ งการติดตามดูแลรักษา หลงั จากผา่ น

การบาํ บดั ฟ้ื นฟู
- ไม่มี ไม่มีการใหย้ าระหวา่ งการติดตามดูแลรักษาต่อเน่ือง

- รักษาอาการโรคทางกาย มีการใหย้ าเพื่อรักษาโรคทางกาย ดงั น้ี
1) ยาแกป้ วด
2) ยารักษาวณั โรค

3) อ่ืนๆ นอกเหนือจากขา้ งตน้

- รักษาอาการทางจิตเวช มีการใหย้ าเพื่อรักษาโรคทางจิตเวช ดงั น้ี
1) ยารักษาโรคจิต
2) ยารักษาซึมเศร้า/วติ กกงั วล

- รักษาดว้ ยเมทาโดน 37
- อื่นๆ ระบุ
7) พฤติกรรมสร้างสรรค์ 3) ยาปรับสภาพอารมณ์/ยากนั ชกั
4) ยานอนหลบั
- ไม่มี 5) สารกระตุน้ เช่น ยารักษาโรคสมาธิส้ัน
- จิตอาสา 6) ยาลดภาวะแทรกซอ้ นจากยาโรคจิต
- เรียนหนงั สือต่อได้ 7) อ่ืนๆ นอกเหนือจากขา้ งตน้
- มีงานทาํ มีการใหส้ ารทดแทนหรือเมทาโดน เพอ่ื รักษาต่อเน่ือง
- รายไดพ้ อเล้ียงชีพ อื่นๆ ใหร้ ะบุการใหย้ านอกเหนือจากขา้ งตน้
- อื่นๆ ระบุ การกระทาํ ของบุคคลในการคิดริเร่ิมท่ีแปลกใหม่แตกต่าง
8) พฤติกรรมความเส่ียง กบั สิ่งอ่ืน มีคุณค่าหรือมีประโยชนต์ ่อสงั คมประกอบดว้ ย
การสร้างความรู้สึก การสร้างแรงจงู ใจรวมท้งั ตอ้ งมี
- ไม่พบพฤติกรรมเสี่ยง ความรู้และความสามารถ
ไม่มีพฤติกรรมสร้างสรรค์ หรือไม่มีพฤติกรรมท่ีเป็น
ประโยชน์
มีพฤติกรรมเอ้ือเฟ้ื อ ช่วยเหลือเก้ือกลู โดยมีจิตอาสาทาํ
เพอ่ื ประโยชนส์ ่วนรวม
มีพฤติกรรมท่ีสามารถปรับตวั ได้ และสามารถเรียน
หนงั สือไดต้ ามปกติ
สามารถทาํ งานไดอ้ ยา่ งปกติ ไม่ตกงาน
สามารถทาํ งานจนมีรายไดพ้ อเล้ียงชีพตนเอง หรือ
ครอบครัว
อื่นๆ ใหร้ ะบุพฤติกรรมสร้างสรรคน์ อกเหนือจากขา้ งตน้
สงั เกตจากการประเมินท้งั ดว้ ยวาจา ความคิด อารมณ์
พฤติกรรม ท้งั ท่ีแสดงออกหรือคาํ บอกเล่าหรือประวตั ิ
จากญาติและผใู้ กลช้ ิด
จากการสมั ภาษณ์และการสงั เกต ไม่พบพฤติกรรมเสี่ยงที่
มีลกั ษณะผดิ ปกติ หรือพฤติกรรมท่ีอาจเป็นอนั ตรายต่อ
ตนเองและผอู้ ่ืน

- มีแนวโนม้ ใชย้ าเสพติด 38
มากข้ึน
- ทะเลาะววิ าทกบั คนใน จากการสัมภาษณ์และการสังเกตพบขอ้ มูลทีแ่ สดงว่าอาจ
ครอบครัว มีการใชย้ าเสพติดหรือสารทดแทนเพ่มิ ข้ึน
การทะเลาะวิวาทหรือการกระทาํ ใดๆ โดยมุ่งประสงคใ์ ห้
- ขาดเรียน หยดุ งาน เกิดอนั ตรายแก่ร่างกายจิตใจหรือสุขภาพหรือกระทาํ โดย
- ก่ออาชญากรรม จ้ีปลน้ เจตนาในลกั ษณะท่ีน่าจะก่อใหเ้ กิดอนั ตรายแก่ร่างกาย
ชิงทรัพย์ จิตใจหรือสุขภาพของบุคคลในครอบครัว
มีพฤติกรรมขาดเรียนหรือหยดุ งาน บ่อยคร้ัง
- พฤติกรรมเส่ียงต่อโรค มีพฤติกรรมท่ีเส่ียงอนั ตรายหรือกระทาํ โดยรุนแรงต่อ
ติดต่อทางเพศสมั พนั ธ์ ผอู้ ่ืน ทาํ ร้ายร่างกายผอู้ ื่น โดยมีลกั ษณะท่ีผดิ กฎหมาย
- อื่นๆ ระบุ เช่น ก่ออาชญากรรม จ้ีปลน้ ชิงทรัพย์ ทาํ ร้ายร่างกาย
9) สัมพนั ธภาพในครอบครัว ผอู้ ่ืน เป็นตน้
- ยอมรับ/ช่วยเหลือ มีพฤติกรรมเส่ียงต่อการติดต่อโรคทางเพศสัมพนั ธ์ เช่น
เอดส์ หนองใน ซิฟิ ลิส เป็นตน้
- อยรู่ ่วมกนั ได้ อ่ืนๆ ใหร้ ะบุพฤติกรรมเส่ียงนอกเหนือจากขา้ งตน้
- ไม่มีญาติ สงั เกตจากการสมั ภาษณ์ผปู้ ่ วยหรือบุคคลในครอบครัว
- ไม่ยอมรับ ครอบครัวมีการยอมรับผปู้ ่ วย ยอมรับไดก้ บั สภาพแบบน้ี
และพร้อมท่ีจะช่วยเหลือเม่ือมีโอกาส
10) สัมพนั ธภาพในชุมชน ผปู้ ่ วยและครอบครัวหรือญาติ สามารถอยรู่ ่วมกนั ได้ ไม่มี
ปัญหา
- ยอมรับและช่วยเหลือ ผปู้ ่ วยไร้ครอบครัว หรือญาติ ไม่มีคนคอยใหค้ าํ ปรึกษา
- อยรู่ ่วมกนั ได้ หรือช่วยเหลือ
ครอบครัวหรือญาติไม่ใหก้ ารยอมรับผปู้ ่ วย และไม่
ช่วยเหลือ
สังเกตจากการสมั ภาษณ์ผปู้ ่ วยหรือบุคคลในครอบครัว
หรือบุคคลในชุมชน
บุคคลในสังคมชุมชนใหก้ ารยอมรับผปู้ ่ วย และพร้อมท่ีจะ
ช่วยเหลือเม่ือมีโอกาส
ผปู้ ่ วยสามารถอยรู่ ่วมกบั สงั คมชุมชนได้ โดยไม่มีปัญหา

39

- ไม่ยอมรับ ชุมชนไม่ใหก้ ารยอมรับผปู้ ่ วย และไม่ช่วยเหลือ
11) การขอรับความช่วยเหลือ การสาํ รวจความตอ้ งการความช่วยเหลือของผปู้ ่ วย
กรณีท่ีไม่ตอ้ งการ ให้ระบุสาเหตุท่ีไม่ตอ้ งการทีส่ ําคัญ
- ไม่ตอ้ งการ ทสี่ ุดเพยี งข้อเดียว ดงั น้ี

1) มีงานทาํ
2) กาํ ลงั เรียนหรือศกึ ษาต่อ
3) ไม่ประสงคร์ ับความช่วยเหลือใดๆ
4) อื่นๆ ใหร้ ะบุเหตุผลที่ไม่ตอ้ งการความช่วยเหลือ
- ตอ้ งการ กรณีท่ีผผู้ า่ นการบาํ บดั ตอ้ งการความช่วยเหลือ ใหร้ ะบุ
ความตอ้ งการช่วยเหลือประเภทต่างๆ โดยสามารถเลือก
ความตอ้ งการไดม้ ากกวา่ 1 ประเภท ดงั น้ี
O การศกึ ษา การศกึ ษาต่อ ท้งั การศกึ ษาในระบบ หรือการศกึ ษานอก

ระบบ
O จดั หางานใหท้ าํ ผผู้ า่ นการบาํ บดั ตอ้ งการความช่วยเหลือที่จะทาํ งานหรือ
ประกอบอาชีพโดยขอใหห้ น่วยงานของรัฐเป็นผปู้ ระสาน
ส่งต่อและหรือจดั หางานท่ีเหมาะสมให้
O ท่ีพกั อาศยั ผผู้ า่ นการบาํ บดั ตอ้ งการความช่วยเหลือท่ีอยอู่ าศยั

ท่ีพกั พงิ ชว่ั คราวหรือถาวร
O ทุนประกอบอาชีพ ผผู้ า่ นการบาํ บดั ตอ้ งการความช่วยเหลือที่จะขอรับเงิน
ทุนอุดหนุนในการประกอบอาชีพอิสระต่างๆ เช่น คา้ ขาย
ช่างยนต์ อุปกรณ์ประกอบอาชีพ เป็นตน้
O ฝึกอาชีพ ผผู้ า่ นการบาํ บดั ตอ้ งการความช่วยเหลือดา้ นการฝึ กทกั ษะ
อาชีพ ที่คาดว่าจะสามารถนําไปต่อยอดเพื่อประกอบ
อาชีพได้ โดยขอใหห้ น่วยงานของรัฐเป็นผปู้ ระสานส่งต่อ
เพอ่ื ขอรับการส่งเสริมแนะนาํ การศกึ ษาฝึ กหดั อาชีพ มีท้งั
หลกั สูตรระยะส้นั และระยะยาว

40

O ส่งต่อช่วยเหลือไป หน่วยงานที่ใหก้ ารบาํ บดั รักษา ไม่สามารถใหค้ วาม
ยงั ศนู ยเ์ พ่อื ประสาน ช่วยเหลือผปู้ ่ วยได้ เมื่อผปู้ ่ วยการตอ้ งการความช่วยเหลือ-
ดูแลผผู้ า่ นการบาํ บดั มา โดยหน่วยงานที่ใหก้ ารบาํ บดั ตอ้ งการส่งต่อไปยงั ศูนย์
ฟ้ื นฟู ประสานการดูแลผผู้ า่ นการบาํ บดั พ้นื ฟู ในระดบั อาํ เภอ
หรือเขต เพอ่ื ใหศ้ นู ยร์ ับดูแลเร่ืองการใหค้ วามช่วยเหลือ
O อื่นๆใหร้ ะบุ ผผู้ า่ นการบาํ บดั รักษาตอ้ งการความช่วยเหลืออ่ืนๆ ให้
ระบุความตอ้ งการช่วยเหลือน้นั ๆ
12) สรุปรายงาน (คร้ังท่ ี ....) ในการสรุปผลการติดตามในแต่ละคร้ังข้ึนอยกู่ บั ดุลยพนิ ิจ
ของผตู้ ิดตาม
- ติดตามต่อเน่ือง ผทู้ าํ หนา้ ที่ติดตามคร้ังน้ี ทาํ การติดตามผผู้ า่ นการบาํ บดั
ต่อในคร้ังถดั ไป จนครบตามเกณฑ์
- ส่งต่อ (refer) ระบุ ผทู้ าํ หนา้ ท่ีติดตาม ดูแล ช่วยเหลือในปัจจุบนั ทราบวา่
ผผู้ า่ นการบาํ บดั มีการยา้ ยท่ีอยใู่ หม่ เปลี่ยนท่ีทาํ งาน
ยา้ ยเรือนจาํ หรือยา้ ยสถานที่ควบคุม ตอ้ งการส่งต่อไปยงั
หน่วยงานในสังกดั หรือหน่วยงานอื่น เพ่ือทาํ การติดตาม
ต่อในคร้ังถดั ไป
13) สรุปรายงานเม่ือสิ้นสุดการ เมื่อติดตามครบ 1 ปี หรือติดตามไม่ครบ 1 ปี มีเหตุที่ตอ้ ง
ติดตาม สรุปผลการติดตาม เม่ือสิ้นสุดการติดตามในรอบการ
บาํ บดั ฟ้ื นฟูน้นั ๆ
- จาํ หน่ายติดตามครบ เมื่อทาํ การติดตาม ดูแล ช่วยเหลือผูผ้ ่านการบาํ บดั ครบ
ตามเกณฑ์ จาํ นวนคร้ังและระยะเวลาที่กาํ หนด ใหส้ รุปผลการติดตาม
ผผู้ า่ นการบาํ บดั กลบั ไปเสพยาเสพติดซ้าํ หรือไม่
O ไม่เสพ ผผู้ า่ นการบาํ บดั ไดร้ ับการติดตามครบตามเกณฑท์ ่ีกาํ หนด
โดยไม่กลบั ไปเสพยาเสพติดอีก
ผผู้ า่ นการบาํ บดั ไดร้ ับการติดตามครบตามเกณฑท์ ี่กาํ หนด
O เสพซ้าํ แต่มีกลบั ไปเสพยาเสพติดอีกในระหวา่ งการติดตาม

- จาํ หน่ายติดตามไม่ครบ เม่ือทาํ การติดตาม ดูแล ช่วยเหลือผผู้ า่ นการบาํ บดั ไป
ระยะหน่ึง พบวา่ กลบั ไปเสพซ้าํ ติดตามไม่ได้ ถกู จบั
ตามเกณฑ์

41

O เสพซ้าํ หรือเสียชีวติ ก่อนที่จะครบจาํ นวนคร้ังและระยะเวลาที่
กาํ หนดโดยใหส้ รุปผลการติดตาม ตามสาเหตุขา้ งตน้
O ติดตาม ผผู้ า่ นการบาํ บดั ไดร้ ับการติดตามไม่ครบตามเกณฑท์ ่ี
ไม่ได้ กาํ หนด เนื่องจากมีการกลบั ไปเสพซ้าํ มากกวา่ 2 คร้ัง
O ถกู จบั ต่อเน่ืองกนั
O เสียชีวติ ผปู้ ่ วยขาดการติดต่อ หรือเจา้ หนา้ ที่ไม่สามารถติดตาม
ผปู้ ่ วยได้
ผูป้ ่ วยถูกควบคุม จบั กุมโดยเจา้ หน้าที่ตาํ รวจ และทาํ ให้
ไม่สามารถติดตามได้
ผปู้ ่ วยถึงแก่กรรม

42

รายงานการให้ความช่วยเหลอื ผู้ผ่านการบําบัดฟื้ นฟู
ส่วนท่ี 1 ขอ้ มลู ส่วนบุคคล
1) - 4) ขอ้ มลู อตั โนมตั ิจากรายงาน ขอ้ มลู อตั โนมตั ิจากรายงานการบาํ บดั รักษาและฟ้ื นฟู
การบาํ บดั รักษาและฟ้ื นฟู สมรรถภาพผตู้ ิดยาเสพติดไดแ้ ก่ ช่ือ-สกลุ เพศ สัญชาติ
ศาสนา เลขที่บตั รประชาชน วนั เดือนปี เกิด อายุ ที่อยู่
สมรรถภาพผตู้ ิดยาเสพติด ภูมิลาํ เนา ท่ีอยตู่ ามทะเบียนราษฎร์ ที่อยปู่ ัจจุบนั เบอร์

โทรศพั ทต์ ิดต่อ สถานภาพสมรส การศึกษา อาชีพ
รายได้ อาศยั อยกู่ บั และความสัมพนั ธ์ระหวา่ งบิดามารดา
5) หน่วยบาํ บดั เบอร์โทร หน่วยงานที่ใหก้ ารบาํ บดั ฟ้ื นฟผู เู้ สพผตู้ ิดยาเสพติด และ
เบอร์โทรศพั ทต์ ิดต่อ
6) การใหย้ า ขอ้ มลู การใหย้ าจากรายงานการบาํ บดั รักษาและพ้นื ฟู

7) การขอรับความช่วยเหลือ สมรรถภาพผตู้ ิดยาเสพติด
ขอ้ มูลการขอรับความช่วยเหลือจากรายงานการติดตาม
ดูแลรักษาต่อเน่ือง
ส่วนท่ี 2 ขอ้ มูลการใหค้ วามช่วยเหลือ
1) การใหค้ วามช่วยเหลือระดบั อาํ เภอ/ หน่วยงานท่ีใหก้ ารบาํ บดั ฟ้ื นฟู หรือหน่วยงานที่
หน่วยงาน รับผดิ ชอบในการติดตาม ดูแล ช่วยเหลือในระดบั อาํ เภอ
ใหค้ วามช่วยเหลือในกรณีท่ีผผู้ า่ นการบาํ บดั ตอ้ งการ
ความช่วยเหลือ
- ไม่สามารถใหค้ วาม หน่วยงานที่ใหก้ ารบาํ บดั พ้นื ฟู หรือหน่วยงานที่รับผดิ -
ช่วยเหลือไดเ้ น่ืองจาก ชอบ ในการติดตาม ดูแล ช่วยเหลือในระดบั อาํ เภอ
ไม่สามารถใหค้ วามช่วยเหลือได้ ใหร้ ะบุสาเหตุที่ไม่
สามารถช่วยเหลือได้ ระบุสาเหตุ ดงั น้ี
ไม่สามารถใหค้ วามช่วยเหลือเนื่องจาก
1) เกินขีดความสามารถของหน่วยงาน
2) ไม่มีแหล่งสนบั สนุนช่วยเหลือ
3) ผขู้ อความช่วยเหลือไม่ตอ้ งการความช่วยเหลือแลว้
4) หน่วยงานท่ีประสานใหค้ วามช่วยเหลือไม่ดาํ เนินการ

43

ต่อ

5) อ่ืนๆ ใหร้ ะบุสาเหตุนอกเหนือจากขา้ งตน้
O ส่งต่อช่วยเหลือไปยงั กรณีที่ไม่สามารถใหค้ วามช่วยเหลือได้ ใหพ้ ิจารณาส่งต่อ
การใหค้ วามช่วยเหลือไปยงั ระดบั จงั หวดั (กรณีกรมพินิจ-
ระดบั จงั หวดั ฯ และกรมราชทณั ฑ์ ติดตามเองไม่สามารถส่งต่อระดบั

จงั หวดั ได)้
- อยรู่ ะหวา่ งการพจิ ารณาให้ หน่วยงานที่ให้การบาํ บดั พ้ืนฟู หรือหน่วยงานที่รับผิด-
ความช่วยเหลือ ชอบในการติดตาม ดูแล ช่วยเหลือในระดบั อาํ เภอ
กาํ ลงั อยรู่ ะหวา่ งการพิจารณาการใหค้ วามช่วยเหลือแก่
ผผู้ า่ นการบาํ บดั
- สามารถใหค้ วามช่วยเหลือ หน่วยงานที่ให้การบาํ บดั พ้ืนฟู หรือหน่วยงานที่รับผิด-
ประเภท ชอบในการติดตาม ดูแล ช่วยเหลือในระดบั อาํ เภอ
สามารถใหค้ วามช่วยเหลือได้ โดยระบุประเภทการให้
ความช่วยเหลือไดม้ ากกวา่ 1 ขอ้ ดงั น้ี
1) การศกึ ษา
2) ฝึ กอาชีพ

3) จดั หางานใหท้ าํ

4) ใหท้ ุนประกอบอาชีพ
5) ส่งต่อเขา้ รับการรักษาโรคทางกาย/ทางจิตเวช

6) ท่ีพกั อาศยั
7) อ่ืนๆ ใหร้ ะบุการใหค้ วามช่วยเหลือนอกเหนือจาก

ขา้ งตน้

44

45

46

47