เทคนิคที่ใช้ในการบำบัดบุหรี่ 5A5R5D

เทคนิคทีใ่ ชใ้ นการบาบัดบุหรี่

เทคนคิ 5A
1. Ask about tobacco ( การถาม )
เปน็ การสอบถามเกย่ี วกับการสูบบุหรี่ ควรจะถามผู้ปว่ ยทุกคนเก่ยี วกับประวัติการสูบบหุ รี่ ว่าสบู มา

นานเท่าไหร่ ปริมาณการสบู ต่อวนั และควรให้ข้อมูลเกย่ี วกับผลเสียของการสบู บหุ ร่ี ควรบันทึกประวตั ิการสบู
บุหรล่ี งในประวัติผ้ปู ว่ ย และตระหนักว่าการสูบบุหร่เี ป็นปัญหาท่ตี ้องได้รบั การดูแลอย่างต่อเนอ่ื งจนกว่าผปู้ ว่ ย
จะเลกิ สบู บุหร่ีได้

2. Advise smokers to quit ( คาแนะนา )
เป็นการแนะนาให้ผูท้ ่ีสบู บุหรใ่ี หเ้ ลกิ สูบ โดยให้ขอ้ มลู เกีย่ วกับผลเสยี ของการสูบบหุ ร่ี และประโยชน์
ของการเลิกสบู บุหร่ี พร้อมเสนอความชว่ ยเหลือในการเลิกบหุ ร่ีทุกครง้ั ที่มโี อกาส แนะนาผ้ปู ่วยเก่ียวกับวธิ ีการ
เลกิ บุหรี่ที่เหมาะสมกบั ผปู้ ว่ ย และควรพยายามจูงใจใหผ้ ู้ป่วยใหเ้ ห็นถึงความสาคญั ของการเลกิ บหุ รี่
ลกั ษณะที่สาคัญของคาแนะนาในการเลกิ สูบบหุ ร่ี
 Clear( ชัดเจน ) “หมอคดิ วา่ คุณจาเปน็ ทจ่ี ะต้องเลกิ บหุ ร่ใี นขณะนี้ และหมอช่วยคณุ ได้”
 Strong ( เข้มแข็ง ) “หมออยากบอกวา่ การเลิกสูบบหุ รี่มคี วามจาเปน็ ในการรกั ษาสุขภาพของคณุ

ในปจั จุบนั และอนาคต หมอยินดที ่จี ะชว่ ยคุณ”
 Personalized ( สว่ นตัว )พยายามเช่ือมโยงการสบู บุหรก่ี บั ปญั หาสขุ ภาพในปัจจุบัน ค่าใชจ้ ่าย

แรงจูงใจในการเลกิ สบู บหุ ร่ี และผลกระทบของบหุ ร่ตี อ่ คนในครอบครัว
3. Assess willingness to quit ( การประเมนิ )
เป็นการประเมินว่าผปู้ ่วยมคี วามพร้อมทจี่ ะเลกิ สูบบหุ ร่ีหรอื ไม่ และจะสามารถเลกิ สูบบุหรี่ได้ด้วยวิธใี ด
อาจพิจารณาจากประวตั ิการพยายามเลิกในอดีต ปริมาณการสบู ในปัจจบุ นั ระดับความรุนแรงของการติด
นิโคติน แรงจูงใจในการเลกิ สูบบหุ รเี่ ปน็ ตน้
การประเมินความต้องการในการเลกิ สูบบหุ ร่ี
 หากผู้ปว่ ยต้องการเลิกในครั้งนี้ ควรใหค้ วามชว่ ยเหลือทนั ที
 หากผปู้ ว่ ยต้องการเขา้ โปรแกรมบาบัดท่ีเข้มขน้ ชว่ ยสง่ ต่อผู้ป่วยไปสโู่ ปรแกรมบาบัด
 หากผปู้ ว่ ยยังไม่ต้องการเลกิ บุหร่ี ให้จงู ใจทุกคร้ังที่พบกัน อาจใช้กลยุทธ์ 5R
4. Assist ( การช่วยเหลือ )
เป็นการชว่ ยเหลือให้ผปู้ ่วยหยดุ สูบบุหร่ีได้ โดยจะตอ้ งอธบิ ายถงึ ข้นั ตอนการเลิกสบู การบาบดั
ประกอบด้วยการให้คาปรกึ ษา จิตสังคมบาบัด และการบาบัดทางยา เปน็ ท่ีทราบกนั ดีอยแู่ ลว้ ว่าการเลิกสูบ
บหุ รี่โดยการหยดุ ด้วยตนเอง จะมโี อกาสล้มเหลวสูง การใช้ยาในการเลกิ บหุ รี่จะทาใหม้ ีโอกาสประสบ
ความสาเร็จไดม้ ากขึ้น

โรงพยาบาลธญั ญารักษ์แม่ฮ่องสอน, 2561

5. Arrange ( การจดั เตรยี มการตดิ ตาม )
การจดั เตรียมเพอื่ การติดตามผลและการช่วยเหลือ

 ควรจดั ใหม้ กี ารตดิ ตามผลหลงั จากวันหยดุ สบู บหุ รี่ เชน่ ภายในสัปดาหแ์ รก เนื่องจากการอดบหุ ร่ี
จะมอี าการถอนรุนแรงในชว่ ง 3 – 7 วันแรก การตดิ ตามครั้งทส่ี องควรติดตามภายใน 1 เดือน
แรก

 สง่ิ ที่ควรทาในการตดิ ตามผล ไดแ้ ก่ แสดงความยินดีกบั ความสาเรจ็ หากผ้ปู ว่ ยกลับไปสูบอกี ให้
การจูงใจใหม่ ทบทวนสถานการณ์ กาหนดวันหยุดสบู อีกคร้ัง ย้าเตือนกบั ผปู้ ่วยว่า การพลั้งเผลอ
เป็นบทเรียน วิเคราะห์ปญั หาและความพลง้ั เผลอ เตรยี มการรบั มือลว่ งหนา้ กบั สงิ่ ท้าทาย
ประเมินการบาบัดทางยาและปญั หาทีเ่ กิดข้นึ พิจารณาส่งต่อผ้ปู ่วยไปสโู่ ปรแกรมการบาบัดท่ี
เขม้ ข้น

เทคนิค 5 R
1. Relevance ( ความสอดคล้อง )กระตนุ้ ให้ผ้ปู ่วยทราบว่าทาไมการหยดุ สูบบหุ ร่ีจงึ มีความสัมพันธ์

เกยี่ วขอ้ งโดยตรงกบั ตวั ของเขา โดยพยายามใหเ้ จาะจงมากที่สุด โดยข้อมูลท่ีทาใหเ้ กิดแรงจูงใจซ่งึ มผี ลกระทบ
มากที่สดุ คือ ข้อมูลทีเ่ กยี่ วกับปจั จยั เส่ียงและความเจบ็ ป่วยการเกดิ โรคของตวั ผปู้ ว่ ย ของบคุ คลในครอบครัว
ในสังคมแวดล้อม ความวติ กกังวลเกี่ยวกบั ปญั หาสขุ ภาพ อายุ เพศ เศรษฐกิจ และลักษณะสาคัญอน่ื ๆของ
ผู้ป่วย

2. Risks( ความเส่ียง )กระตุ้นใหผ้ ู้ปว่ ยระบผุ ลเสยี ทเี่ กดิ จากการสูบบหุ รี่ ควรเนน้ สิง่ ทเี่ ป็นผลกระทบ
ทางลบโดยตรงต่อผปู้ ว่ ย ตัวอยา่ งของความเสย่ี งไดแ้ ก่

 ความเสย่ี งเฉยี บพลนั : หายใจไมส่ ะดวก โรคหอบหืดกาเริบ เป็นอนั ตรายต่อทารกในครรภ์
 ความเสี่ยงในระยะยาว : หวั ใจวายเฉียบพลนั มะเร็งปอดและอวยั วะต่างๆ
 ความเส่ยี งต่อสงิ่ แวดลอ้ ม : เพ่ิมความเสยี่ งในการเกดิ มะเร็งปอดและโรคหวั ใจในคสู่ มรสเพิม่ ความเส่ยี ง

ของทารก นา้ หนกั ตัวนอ้ ย
3. Rewards( รางวัล ) ชว่ ยใหผ้ ู้ป่วยตรวจสอบข้อดีของการเลกิ สบู บหุ รี่ ควรเน้นขอ้ ดีที่สอดคล้องกบั
ผปู้ ว่ ยโดยตรงตวั อย่างของข้อดีได้แก่
 ทาใหส้ ขุ ภาพดีขึ้น
 ประหยดั เงนิ
 รู้สึกดกี ับตนเอง
 หยดุ ความกงั วลเกีย่ วกับการสูบบหุ รี่
 ลดความเห่ียวย่นของผิวหนังและแก่กอ่ นวัย
 ทาสิง่ ต่างๆไดด้ มี ีประสทิ ธภิ าพมากขึ้น
 ไมต่ ้องกังวลเมื่อต้องพบปะกบั ผอู้ ืน่ ทไ่ี ม่สบู บหุ ร่ี

โรงพยาบาลธญั ญารกั ษแ์ ม่ฮอ่ งสอน, 2561

4. Roadblocks( อปุ สรรค ) ช่วยให้ผ้ปู ว่ ยตรวจสอบอปุ สรรคในการเลกิ สูบบหุ รี่ และนาเสนอความ
ช่วยเหลอื ต่างๆท้ังการบาบัดทางยาและทักษะในการแก้ปัญหาทช่ี ว่ ยใหผ้ ูป้ ่วยกา้ วข้ามอปุ สรรค ตวั อย่างของ
อปุ สรรค ได้แก่

 อาการถอน
 ความกลวั การลม้ เหลว
 นา้ หนักทีเ่ พิม่ ขนึ้
 ขาดกาลงั ใจและการสนบั สนนุ
 อารมณ์ซึมเศร้า
 ความสขุ ที่ไดร้ บั จากการสบู บุหร่ี

5. Repetition( การยาเตือน ) การกระตนุ้ ให้เกิดแรงจงู ใจนี้ต้องกระทาซา้ ๆทุกครงั้ ท่ีผู้ป่วยยงั ไม่เหน็
ความสาคัญของการหยุดสบู บุหร่มี าตรวจรักษา โดยเฉพาะผู้ที่เคยลม้ เหลวในการหยดุ สบู บุหรค่ี รัง้ ก่อนๆ การให้
ขอ้ มลู เพอ่ื โน้มน้าวใหไ้ ม่ท้อแท้ว่ามีผูท้ ี่สามารถหยุดสบู บุหร่ีได้สาเรจ็ เปน็ จานวนมากทตี่ ้องใช้ความพยายาม
หลายคร้งั จงึ จะเลกิ สูบบุหรี่ได้

การส่งเสรมิ การปรบั เปล่ียนพฤติกรรม ( Behavior Change ) ดว้ ยเทคนิค 5 D
การสง่ เสริมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมด้วยเทคนิค 5D ใชใ้ นกรณที ผี่ ู้ปว่ ยพร้อมลงมอื เพอ่ื เลกิ สบู บหุ รี่ มี

การวางแผนรับมือปัญหาที่อาจเกิดข้นึ รวมทง้ั รับมอื อาการถอนนิโคติน หรือใชใ้ นกรณีที่ผ้ปู ว่ ยกลับไปสบู ซา้
โดยสูบสัปดาห์ละครัง้ เปน็ เวลา 2 สปั ดาห์

1. Delay การยืดเวลาออกไป ไมส่ ูบบุหร่ที นั ทีทน่ี ึกอยากสูบ ยืดเวลาประมาณ 3-5 นาที ความรสู้ กึ
อยากสูบจะหายไป

2. Deep breath หายใจเขา้ ออกลกึ ๆ 2-3 คร้งั จะชว่ ยคลายความเครียด
3. Drink water ดืม่ นา้ มากๆหรือบว้ นปาก อมน้าใหป้ ากชุ่มช้ืน จะบรรเทาอาการหงุดหงดิ กระวน
กระวายใจ
4. Do something else หาสงิ่ อน่ื ทาแทนการสูบบหุ รี่ ทาตวั ให้ย่งุ จนลืมบุหรี่ ออกกาลังกาย เคี้ยว
มะนาวหรอื ผลไม้รสเปรยี้ ว
5. Destination บอกตวั เองเสมอวา่ เป็นคนไมส่ บู บุหร่แี ล้ว คิดถงึ เหตุผลหรอื แรงจงู ใจทเ่ี ลกิ บุหรี่
หรือพดู คุยหากาลังใจกบั คนในครอบครัวหรือเพ่ือน

โรงพยาบาลธัญญารักษแ์ ม่ฮอ่ งสอน, 2561