e-Portfolio Sejarah Perkembangan Bahasa Melayu

Penghargaan

Alhamdulillah ke atas hadrat Ilahi, saya Nur Aida Najwa Binti Mahadi,
ingin mengucapkan kesyukuran kerana dengan limpah kurnia-Nya
saya dapat menyelesaikan tugasan kursus Sejarah Perkembangan
Bahasa Melayu ( BMMB 1074 ) ini dengan penuh jayanya dalam tempoh
masa yang telah ditetapkan.

Di kesempatan ini saya ingin mengucapkan ribuan terima kasih yang
tidak terhingga kepada pensyarah kerja kursus ini iaitu Dr Shamsul
Aizuwani Bin Nawi kerana telah membimbing saya serta rakan-rakan
sekelas yang lain dalam usaha menyiapkan tugasan. Beliau banyak
memberi sokongan dan bantuan kepada kami agar tugasan ini dapat
dilaksanakan dengan baik.

Selain itu juga saya ingin mengucapkan ribuan terima kasih kepada
rakan-rakan seperjuangan yang banyak membantu dan berkongsi
ilmu khususnya dalam mencari bahan bersama-sama yang boleh
dijadikan sumber rujukan untuk penghasilan kerja kursus ini.

Akhir sekali, saya ingin mengucapkan terima kasih kepada semua
yang telah terlibat dalam menjayakan tugasan ini, sama ada secara
langsung atau tidak langsung dengan harapan dapat bersama-sama
membantu untuk mencapai kecemerlangan dalam setiap bidang yang
ceburi.

Pengenalan

Sistem ejaan yang masih digunakan hari ini ialah ejaan
Rom dan Ejaan Jawi telah mengalami banyak perubahan
untuk menampung keperluan semasa. Abjad rumi yang
dikenali sebagai abjad latin. Sistem tulisan yang paling
banyak digunakan di dunia. Bahasa arab dipanggil Rom,
yang pada zaman dahulu merujuk kepada Empayar Rom.
Empayar Rom adalah perintis dalam penggunaan bahasa
Latin Roman sebagai abjad dalam tulisan mereka. Sistem
ejaan Rumi baharu Malaysia dilancarkan di tengah-tengah
usaha menyelesaikan masalah bahasa Melayu selepas
merdeka. Terdapat kesepakatan antara sistem ejaan Rumi
Bahasa Melayu Sistem Ejaan Himpunan mengikut
Himpunan Bahasa dan Kesusasteraan Melayu ketiga pada
tahun 1956.

Pada asasnya, abjad Rom mempunyai 26 huruf yang
bermula dengan huruf A kepada Z. Dalam satu cara, huruf
ini digunakan untuk mengubah suai. Kebanyakan bahasa
dunia di negara seperti Eropah, Amerika dan Kepulauan
Melayu.

PERKEMBANGAN
SISTEM EJAAN
RUMI MENGIKUT

KRONOLOGI
SEBELUM
MERDEKA

Sistem Ejaan Wilkinson

Bermula pada tahun 1902, kerajaan Negeri-negeri Melayu
Bersekutu mengambil langkah inisiatif untuk mendirikan
sebuahjawatankuasa ejaan yang dipimpin oleh R.J.
Wilkinson, ketua sekolah pada masa itu, menguruskan
skema ejaan buat kali pertama di Tanah Melayu.

Diterbitkan sebagai laporan pada Oktober 1904. Sistem
ejaan Rom Wilkinson, digunakan secara meluas di semua
sekolah awam, adalah sinonim dan bersatu dengan sistem
ejaan yang digunakan dalam semua kamus dan penerbitan
karya Wilkinson sendiri dari tahun 1901 hingga akhir 1940-
an. Mohd Naim Daipi (1991) menyatakan bahawaWilkinson
juga menyebut bahawa terdapat dua sistem yang logik bagi
perumian bahasa Melayu. Antaranya, sistem yang pertama
pembelajaran literal berdasarkan ejaan, dan kedua
pembelajaran fonetik, iaitu berdasarkan sebutan
perkataan.

Sistem Ejaan Zaaba

Menurut Hashim (2006), orang Melayu yang pertama di
Malaya yang menyusun sistem ejaan Rumi bahasa Melayu
ialah Zainal Abidin Bin Ahmad atau lebih dikenali sebagai
Za’ba. Beliau membuat penambahbaikan pada sistem ejaan
Wilkinson. Sistem ejaan sekolah atau lebih dikenali sebagai
sistem ejaan Rumi Za'ba digunakan di sekolah-sekolah di
Tanah Melayu.

Sistem ejaan ini bermula di Maktab Perguruan Sultan Idris.
Walau bagaimanapun, beberapa kelemahan telah dikesan,
seperti sistem yang sukar difahami, kerana ejaan perkataan
masih wujud dalam sistem ejaan Rumi Wilkinson. Selain
itu, terdapat ketidakselarasan dalam ejaan perkataan dalam
penulisan menggunakan tulisan Rumi kerana kaedah
penggunaan pelbagai simbol abjad dan beberapa sistem
ejaan Rumi lain yang berfungsi dengan pelbagai kamus
ekabahasa dan dwibahasa. Oleh sebab itu, kelemahan
sistem dan pelbagai cara penggunaannya telah mendorong
sesetengah pihak untuk tampil ke hadapan dan
menghasilkan beberapa sistem ejaan rumi yang baharu
dalam anggarantempoh dari tahun 1940 hingga 1959.

Sistem Ejaan Fajar Asia

Sistem Ejaan Asia Fajar ialah kaedah ejaan yang
digunakan dalam Fajar Asia, majalah dwimingguan
yang diterbitkan di Singapura bermula pada tahun
1943 di bawah Zainal Abidin bin Ahmad sebagai ketua
pengarang. Daripada ejaan perkataan dan cara
penulisan keselarasan vokal, boleh dikatakan sistem
ejaan Fajar Asia merupakan percubaan pertama
untuk menyatukan ejaan rumi Melayu dengan ejaan
rumi Indonesia. Malah, ejaan Fajar Asia telah diterima
pakai sebagai ejaan rasmi oleh Angkatan Sasterawan
50 yang diasaskan pada 6 Ogos 1950. Persatuan ini
terdiri daripada penulis generasi muda seperti Waran
Tongkat, Keris Mas, A. Samad Ismail, dll. dan Masouri
S.N. Ashraf. Penulis Melayu mula memikirkan sama
ada wajar mereka memasuki pertubuhan penulis
supaya mereka bersetuju dengan kehendak berkaitan
politik, bahasa dan sastera Melayu.

Sistem Ejaan Rumi Kongres

Kongres Bahasa dan Persuratan
Melayu yang pertama diadakan di
Singapura pada 1952, diikuti oleh
yang kedua di Seremban pada 1954,
diikuti Singapura dan Johor Bahru
dari 16 hingga 21 September 1956.
Pada Kongres Melayu Ke-3 (1956), isu
ejaan rumi telah dipandang serius.

Kongres Bahasa dan Persuratan Melayu
yang pertama diadakan di Singapura
pada 1952, diikuti oleh yang kedua di Seremban pada 1954,
diikuti Singapura dan Johor Bahru dari 16 hingga 21
September 1956. Pada Kongres Melayu Ke-3 (1956) isu ejaan
rumi telah dipandang serius. Hasilnya, ahli Kongres
bersetuju untuk menambah baik beberapa pembaharuan
yang lebih terperinci dan jelas, seperti menambah baik
sistem ejaan Za'ba. Sistem ejaan konvensyen telah diterima
pakai oleh Kongres Bahasa dan Persuratan Melayu Ketiga
pada tahun 1956. Daripada ini, dicadangkan terdapat empat
prinsip bagi ejaan abjad Rom Melayu, antaranya ejaan Tanah
Melayu dan Indonesia hendaklah bersatu atau setara. Selain
itu, peraturan ejaan hendaklah mudah difahami, jadi sistem
fonetik dianggap sebagai sistem yang lebih baik daripada
sistem fonetik, dan fonem harus ditafsirkan dengan hanya
satu simbol huruf.

PERKEMBANGAN
SISTEM EJAAN
RUMI MENGIKUT

KRONOLOGI
SELEPAS
MERDEKA

Sistem Dan Ejaan Rumi Persekutuan
Bahasa Melayu Universiti Malaya

(PBMUM)

Persatuan Bahasa Melayu Universiti Malaya
(PBMUM) ditubuhkan sebagai Persekutuan
Bahasa Melayu di Singapura. Penubuhan ini
berlaku pada 29 Januari 1955 seramai 27 ahli
PBMUM merupakan kaedah untuk penerbitan
jumal Bahasa yang bermula pada tahun 1959
Kaedah bagi sistem ini hanyalah satu
percubaan untuk penyatuan ejaan Rumi
bahasa Melayu dengan bahasa Indonesia. Hal
ini kerana sistem ini menyerupai sistem ejaan
Fajar Asia dan Soewandi. PBMUM bertujuan
untuk mendesak kerajaan Malaya supaya
menjadikan bahasa Melayu sebagai bahasa
kebangsaan. Pada 31 Mei 1955, bahasa Melayu
telah diiktiraf sebagia bahasa kebangsaan
Malaya oleh Majlis Undangan Persekutuan
Tanah Melayu

Sistem Ejaan Bahasa
Malaysia-Indonesia (Ejaan

Malindo)

Menurut Siti Hajar Abdul Aziz (2008), sistem ejaan
antara dua negara iaitu Malaysia dan Indonesia
telah diseragamkan melalui beberapa siri
perundingan dan pertemuan. Selepas itu, hasil
sistem ejaan Malaysia dan Indonesia ditentukan
sebagai ejaan Malindo 1959, yang mencadangkan
penggunaan simbol fonetik dan tidak mempunyai
praktikal. Oleh kerana sistem itu tidak dikeluarkan
kepada umum, ejaan itu akhirnya tidak dijalankan.
Pada tahun 1967, Malaysia dan Indonesia
berunding buat kali kedua mengenai sistem ejaan
Rumi. Perjanjian antara kedua-dua negara adalah
hasil rundingan yang memperkenalkan sistem
ejaan bersama Malaysia-Indonesia, yang juga
dikenali sebagai ejaan baharu. Secara
keseluruhannya, sistem ejaan Ma-Indian adalah
hasil perkongsian antara Malaysia dan Indonesia
Tetapi sistem ejaan ini tidak tersebar dalam
komuniti
akhirnya.

Peranan Dewan

Bahasa Dalam

Menyeragamkan

Sistem Ejaan

Rumi

Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) atau dahulunya Balai
Pustaka ialah sebuah jabatan kerajaan Malaysia yang
ditubuhkan pada 22 Jun 1956 untuk menggerakkan dan
menghormati bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan,
rasmi dan bahasa imu.

Salah satu peranan Dewan Bahasa Dan Pustaka (DBP) dalam
menyeragamkan sistem ejaan rumi ialah memantapkan
dan memperkayakan bahasa kebangsaan dalam semua
bidang termasuk sains dan teknologi. Umum mengetahui
bahawa dalam bidang sains dan teknologi, hanya bahasa
yang perkataannya daripada bahasa Inggeris digunakan
untuk mewujudkan atau menjana penemuan atau ciptaan
baharu khususnya dalam bidang perubatan. Oleh itu,
Dewan Bahasa dan Pustaka telah bertungkus lumus dan
memainkan peranan penting dalam memperkayakan
bahasa Melayu kita agar lebih banyak perkataan Melayu
terhasil dan digunakan dalam bidang yang pesat
membangun seperti teknologi.

DBP hendaklah menyeragamkan ejaan dan sebutan serta
membentuk istilah yang sesuai dalam bahasa kebangsaan.
Penguatkuasaan dasar bahasa dengan bahasa Melayu
sebagai bahasa pengantar di institusi pendidikan rendah,
menengah dan tinggi (IPT) adalah penting untuk
menggerakkan aktiviti peristilahan. Ini adalah
Jawatankuasa Banyak Istilah (JKI) yang disokong DBP yang
telah ditubuhkan oleh DBP dengan kerjasama institusi
pengajian tinggi awam untuk mengumpul, membentuk dan
menyebarkan peristilahan bahasa Melayu dalam bidang
asas dan sains gunaan.

Dari perspektif yang berbeza, DBP menggalakkan penggunaan
bahasa kebangsaan yang terkenal dengan betul, tetapi tidak ramai
atau hanya segelintir rakyat Malaysia yang menggunakan bahasa
Melayu dengan betul, kebanyakan mereka menggunakan bahasa
Rojak atau bahasa ibunda mereka. Justeru, DBP perlu mencari
jalan penyelesaian yang sesuai untuk mengatasi masalah yang
masih berleluasa sehingga kini dengan mencipta buku dan akhbar
dalam bahasa Melayu yang betul. Kewujudan DBP bermakna
masalah penyalahgunaan bahasa dapat dibendung, dan keaslian
bahasa kebangsaan tidak akan tercemar.

Kita juga harus menjadikan bahasa Melayu sebagai bahasa
komunikasi yang berkesan dalam semua bidang, bak kata pepatah,
bahasa jiwa bangsa. Bidang yang dibincangkan ialah pentadbiran
negeri, pendidikan tinggi dan aktiviti maju dan kompleks. Sebagai
aktiviti intelektual, aktiviti kebudayaan, ekonomi dan
perdagangan. Masalah yang timbul ialah sesetengah orang
menganggap bahasa Inggeris adalah bahasa yang maju dan
saintifik. Bahasa Melayu pernah menjadi lingua franca dan pernah
dituturkan sebagai bahasa komunikasi di Nusantara.

DBP juga aktif menerbitkan buku sastera dalam bahasa Melayu
dan Inggeris. Ini bermakna peranan DBP amat penting dan
mempunyai pengaruh yang baik dalam dunia sastera, dunia
pendidikan dan juga dunia percetakan negara. Menurut bekas
Peguam Negara Malaysia Datuk Dr Suleiman (1990-1), Dewan
Bahasa dan Pustaka (DBP) telah berjaya menerbitkan tidak kurang
daripada 50 buku undang-undang dalam bahasa Melayu sejak 20
tahun lalu. Ini menunjukkan DBP juga berperanan sebagai
medium karya terjemahan – karya asing.

Cabaran Sistem Ejaan
Rumi Masa Kini

Dahulu, sejarah pertumbuhan dan perkembangan
bahasa Melayu membuktikan bahawa bahasa Melayu
pernah dinobatkan sebagai lingua franca Asia
Tenggara khususnya semasa Kesultanan Melayu
Melaka meningkat kemasyhuran pada Mac 2012.
Zaman, kebanggaan Melayu terpalit dengan pelbagai
isu dan cabaran yang terpaksa dihadapinya hari demi
hari.

Salah satu masalah dan cabaran ialah persaingan
dengan bahasa Inggeris di Malaysia asli. Ini disokong
oleh Ridzuan Kamis (2012) yang menyatakan bahawa
jumlah penutur bahasa Melayu semakin meningkat
dari tahun ke tahun tetapi masih tidak dilihat sebagai
kuasa linguistik yang utama kerana mereka perlu
bersaing, atau dengan kata lain, mereka hilang hak
dan melakukan tugas mereka. kehadiran terbaik.

Terdapat juga notis-notis atau risalah-risalah yang
diedarkan yang kebanyakannya tidak menerapkan ejaan
perkataan bahasa Melayu yang betul, dan pelbagai
kesalahan boleh dilihat dari segi tatabahasa dan kesalahan
ejaan. Justeru, DBP perlu memikul tanggungjawab yang
besar untuk menyelesaikan masalah yang berleluasa
dengan menghasilkan buku dan risalah serta surat
khabar, serta mengaplikasi dan membetulkan ejaan dan
penggunaan bahasa Melayu yang tidak betul dalam
kalangan masyarakat di negara ini.

Cabara yang terakhir adalah sikap pemimpin yang
meminggirkan bahasa Melayu. Hal ini sewajarnya tidak
berlaku di negara ini kerana sekiranya ingin
menggalakkan dan memperkasakan bahasa Melayu
pemimpin seharusnya menjadi penggerak utama kepada
rakyat yang menggunakan bahasa Melayu sebagai bahasa
utama dalam semua bidang. Namun pada hari ini, kita
dapat lihat banyak penggunaan bahasa rojak yang
dicampur adukkan dalam perbicaraan seperti dalam
ucapan rasmi mahupun tidak rasmi.

Penutup

Kesimpulannya, perubahan sesuatu penulisan atau ejaan
adalah akibat daripada menerima pelbagai pengaruh di
tanah air ini. Oleh hal yang demikian, Tanah Melayu
mengalami pelbagai peringkat perkembangan ejaan
sebelum kewujudan ejaan yang digunakan pada hari ini.
Sebagai masyarakat berbangsa Melayu, kita seharusnya
memartabatkan sistem ejaan yang dicapai oleh tokoh-
tokoh terdahulu yang menghadapi pelbagai halangan untuk
mengekalkan sistem ojaan yang mempunyai banyak
kekurangan pada permulaannya. Tidak lupa juga kepada
Dewan Bahasa dan Pustaka yang mana merupakan satu
petubuhan yang telah diberi tanggungjawab berkaitan
bahasa Melayu dan dalam konteks ini adalah untuk
menyeragamkan sistem ejaan rumi. Namun seiring dengan
perkembangan dan proses untuk menyeragamkan ejaan
ini, terdapat beberapa cabaran yang menjadi penghalang
bagi pihak tertentu.

Rujukan

Asmah Haji Omar. (2009). Nahu Melayu mutakhir. Dewan Bahasa dan
Pustaka
Fauzilahyatun Mustafa. (2010).Bahasa Melayu dalam Pendidikan (Pelita
Bahasa). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka

Hashim Musa (2006). Epigrafi Melayu: Sejarah Sistem Tulisan dalam bahasa
Melayu( Edisi Kedua). Dewan Bahasa dan Pustaka.

Mohd Naim Daipi. (1991). Perkembangan Ejaan Rumi Bahasa Melayu
Bahagian ii, 9(1), 28-
48.https://repository.nie.edu.sg/bitstream/10497/18303/1/Sekata-9-1-28.pdf

Nik Safiah Karim. (2004). Bahasa Melayu Sedekad Lalu : Kuala Lumpur :
Dewan Bahasa dan Pustaka

Norsuhaila Ibrahim. (2021, Ogos 16) . Sistem ejaan yang bermanfaat- Dewan
Bahasa. Buletin JendelaDBP.
https://dewanbahasa.jendeladbp.my/2021/08/16/sistem-ejaan-yang-
bermanfaat/

Sistem Ejaan Malindo | PDF. (n.d.). Scribd. Retrieved September 16, 2022,
from
https://www.scribd.com/doc/139569868/Sistem-Ejaan-Malindo

Siti Hajar Abdul Aziz. (2008). Siri Pendidikan Guru : Bahasa Melayu. Oxford
Fajar Sdn. Bhd.

Syamsul Aizuwani Nawi, Suhasni Dollah & Zurihan Yusoff (2020). Sejarah
perkembangan bahasa melayu. Kuala Lumpur : Global Mediastreet Sdn
Bhd.

Zaʻba. (2002). Ilmu mengarang Melayu: edisi ejaan Rumi baharu. Dewan
Bahasa dan Pustaka.

Terima Kasih