โครงงานสุขภาพนักเรียน ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม

ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2567 โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1

ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2567 โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 บทนำ โครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” จากโรงเรียนชุมชนด่านวิทยา โรงเรียนระดับประถมศึกษา โรงเรียนระดับมัธยมศึกษา จังหวัด อุตรดิตถ์ สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต 1 ชื่อผู้บริหารโรงเรียน นายวสันต์ ศิริกุล เบอร์โทรศัพท์ 085-6038177 ชื่อครูที่ปรึกษาโครงงาน 1.นายดำรงค์ นวลสีใส เบอร์โทรศัพท์ 097-9374232 2.นางวันเพ็ญ แกล้วกสิกรรม เบอร์โทรศัพท์ 087-5248165 ชื่อโครงงาน เปรี้ยวปรี๊ดขจัดคราบขจัดกลิ่น ชื่อ-สกุล นักเรียน 1. เด็กชายณัฐชัย ไพยกาล 2. เด็กชายนันทิพัฒน์ อ้นชื่น 3. เด็กหญิงณัฐยมล สีทา 4. เด็กหญิงพิชญาภัค นวลแบน 5. เด็กหญิง ศรวนีย์ แตงทอง ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ระยะเวลาและสถานที่ดำเนินงาน ปีการศึกษา 2566 และดำเนินงานกับนักเรียนโรงเรียนชุมชนด่านวิทยา

ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2567 โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 บทคัดย่อ จากสภาพปัญหาห้องน้ำนักเรียนของโรงเรียนชุนด่านวิทยามีกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์ กลิ่นอับ กลิ่นเหม็น มีคาบสกปรกในห้องน้ำ ซึ่งทำเกิดมลพิษทางกลิ่นทำให้ผู้คนที่เข้ามาใช้มีสุขภาวะที่ไม่ดี ไม่อยากเข้าใช้ หรือเกิด อาการคลื่นไส้อาเจียน และส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมขณะเรียนหรือทำกิจกรรมที่อาจจะอยู่ใกล้ห้องน้ำ การซื้อน้ำยาดับกลิ่นห้องน้ำตามท้องตลาดมาใช้นั้นจะมีราคาแพงซึ่งส่วนใหญ่จะผลิตจากสารเคมีทำให้ เกิดอันตรายต่อสภาพแวดล้อม และน้ำยาล้างห้องน้ำ เป็นน้ำยาทำความสะอาดที่ประกอบด้วยกรด แต่ก็เป็น อันตรายกับผู้ใช้ เช่น การระคายเคืองต่อระบบทางเดินหายใจ เมื่อสัมผัสกับผิวหนังในร่างกายจะทำให้เกิดการ ระคายเคือง ผิวหนังไหม้ ปวดแสบปวดร้อน และเกิดผื่นแดงหรืออาจเกิดแผลอักเสบได้จึงนำหลักปรัชญา เศรษฐกิจพอเพียง มาเป็นกรอบแนวคิด การพึ่งตนเอง ความพอมี พอใช้ การรู้จักพอประมาณการคำนึงถึง ความมีเหตุผล ส่งเสริมความประหยัดในครัวเรือน โดยตั้งอยู่บนหลักสำคัญ 3 ประการ คือ ความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการมีภูมิคุ้มกันที่ดี ต้องการแก้ไขปัญหาห้องน้ำนักเรียนเพื่อสุขภาพอนามัยสิ่งแดล้อมจึง สนใจทำผลิตภัณฑ์ล้างห้องน้ำที่มีกลิ่นหอมธรรมชาติและไม่เป็นอันตรายกับผู้ใช้ โดยได้ศึกษาค้นคว้าและแหล่ง เรียนรู้ สอบถามผู้ปกครอง ปราชญ์ชาวบ้าน พบว่า มีการนำ มะนาว มะกรูด ที่มีรสเปรี้ยว ออกฤทธิ์เป็นกรด อ่อนๆ มาใช้ทำความสะอาดห้องน้ำและมะกรูดมีน้ำมันหอมระเหยสามารถดับกลิ่นห้องน้ำได้ รากแหน่งหรือ รากเร่วหอม เป็นพืชที่มีกลิ่นหอม ช่วยดับกลิ่น ผู้จัดทำโครงานจึงนำมะกรูด มะนาว และรากเหน่ง(เร่วหอม) มาหมักรวมกันเพื่อดึงคุณสมบัติความเป็นกรดของมะกรูด มะนาว ให้มากขึ้นเพราะรสเปรี้ยวหมักแล้วจะมีฤทธิ์ เป็นกรดจัด มีค่ำpH ประมาณ 3 -3.5 กรดที่ได้นี้มีคุณสมบัติช่วยสลายไขมันหรือขจัดคราบสกปรกต่าง ๆได้ดี และจะมีกลิ่นหอมของผลไม้หรือกลิ่นน้ำมันหอมระเหยที่อยู่ในเปลือกของผลไม้ เพื่อนำมาเป็นส่วนผสมของ น้ำยาล้างห้องน้ำ จากสอบถามความพึอใจครั้งที่ 2 ที่ได้ปรับปรุงน้ำยาล้างห้องน้ำให้มีความเข้มข้นมากขึ้น พบว่า การเกิดฟอง มีระดับความพึงพอใจระดับดี ความหอมหรือกลิ่นของผลิตภัณฑ์ มีระดับความพึงพอใจ ระดับดับดี และการขจัดคราบสกปรก มีระดับความพึงพอใจระดับดับดี สามารถใช้ทำความสะอาดขจัดคราบ สกปก พื้นห้องน้ำ โถส้วม และผนังห้องน้ำได้ และการวิเคราะห์ประสิทธิภาพและการประเมินการใช้สามารถ ทำความสะอาดได้อย่างดี แต่ยังไม่สามารถที่จะกำจัดคราบสนิมออกได้น้ำยาล้างห้องน้ำมีกลิ่นหอมของมะกรูด ปนมะนาว และมีกลิ่นหอมอ่อนของรากแหน่ง(เร่วหอม) และบริเวณรอบห้องหรือเดินผ่านห้องน้ำไม่มีกลิ่น ห้องน้ำ กลิ่นสาบปัสสาวะ จึงไม่มีกลิ่นเหม็นไปรบกวนสิ่งแวดล้อมรอบนอก นอกจากนี้น้ำยาล้างห้องน้ำไม่ ส่วนผสมของสารเคมีที่เป็นอันตรายต่อผิว และสามารถนำไปสร้างเป็นผลิตภัณฑ์สุขภาพหรือใช้แก้ปัญหา สิ่งแวดล้อม อื่น ๆ ได้ และเป็นการส่งเสริมให้นักเรียนมีสุขอนามัยและสิ่งแวดล้อมที่ดีเป็นภูมิคุ้มกันโรคหรือ แก้ปัญหาอนามัยสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน บ้าน ชุมชน และนำความรู้ที่ได้ขยายผลการดำเนินงานสู่ชุมชนได้

ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2567 โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 กิตติกรรมประกาศ โครงงานเปรี้ยวปรี๊ดขจัดคราบขจัดกลิ่น จะสำเร็จลุล่วงไม่ได้หากว่าไม่ได้รับความอนุเคราะหจากบุคคล หลาย ๆ ทาน โดยเฉพาะอยางยิ่ง ผูอำนวยการโรงเรียนชุมชนด่านวิทยา นายวสันต์ ศิริกุล และครูที่ปรึกษา การทำโครงงาน นายดำรงค์ นวลสีใส นางวันเพ็ญ แกล้วกสิกรรม และนางแสงดาว อ่อนโอน (วิทยากรจาก ชุมชน) ที่เสียสละเวลาใหความชวยเหลือและคำปรึกษา ใหความรูเพิ่มเติม ใหคำแนะนำตรวจทานและแกไข ขอบกพรองดวยความเอาใจใส ทุมเทอยางตอเนื่อง จนกระทั่งโครงงานสุขภาพนักเรียน ดานอนามัย สิ่งแวดล้อม เสร็จสมบูรณ ตลอดจนขอขอบคุณผูปกครองและชุมชน ที่มีสวนชวยเหลือในการดำเนินโครงงาน ในครั้งนี้หากมีขอผิดพลาดประการใดทางคณะผูจัดทำใครขอกราบอภัยและขอขอบพระคุณเปนอยางสูงไว ณ โอกาสนี้ดวย คณะผูจัดทำขอขอบคุณทุก ๆ ทาน ที่มีสวนชวยใหการประกวดโครงงานสุขภาพนักเรียน ดานอนามัย สิ่งแวดล้อม เรื่องเปรี้ยวปรี๊ดขจัดคราบขจัดกลิ่น ประสบความสำเร็จดวยดี และหวังอยางยิ่งวารายงานฉบับนี้ จะเปนประโยชนตอผูที่ตองการศึกษาหาความรูและสามารถนำไปเปนแนวทางใหกับผูที่สนใจศึกษาตอไป คณะผู้จัดทำโครงงาน

ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2567 โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 สารบัญ เรื่อง หน้า หลักการและเหตุผล 1 วัตถุประสงค์ 1 สมุติฐาน 1 กลุ่มเป้าหมาย 2 แผนการปฏิบัติงาน 2 เอกสารที่เกี่ยวของ 2 วิธีการดำเนินงาน 6 ผลงานดำเนินงาน 8 รูปแบบการขายผลสู่ชุมชน 10 สรุปผลและข้อเสนอแนะ 11 รูปภาพกิจกรรมการดำเนินงาน 12 บรรณานุกรม 18

โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2566 1 หลักการและเหตุผล จากสภาพปัญหาห้องน้ำนักเรียนของโรงเรียนชุนด่านวิทยามีกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์ กลิ่นอับ กลิ่นเหม็น มีคาบสกปรกในห้องน้ำ ซึ่งทำเกิดมลพิษทางกลิ่นทำให้ผู้คนที่เข้ามาใช้มีสุขภาวะที่ไม่ดี ไม่อยากเข้าใช้ หรือเกิด อาการคลื่นไส้อาเจียน และส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมขณะเรียนหรือทำกิจกรรมที่อาจจะอยู่ใกล้ห้องน้ำ การซื้อน้ำยาดับกลิ่นห้องน้ำตามท้องตลาดมาใช้นั้นจะมีราคาแพงซึ่งส่วนใหญ่จะผลิตจากสารเคมีทำให้ เกิดอันตรายต่อสภาพแวดล้อม และน้ำยาล้างห้องน้ำ เป็นน้ำยาทำความสะอาดที่ประกอบด้วยกรด และสารลด แรงตึงผิวที่ใช้สำหรับทำความสะอาด และขจัดคราบสกปรกในห้องน้ำ แต่ก็เป็นอันตรายกับผู้ใช้ เช่น การระคายเคืองต่อระบบทางเดินหายใจ เมื่อสัมผัสกับผิวหนังในร่างกายจะทำให้เกิดการระคายเคือง ผิวหนัง ไหม้ ปวดแสบปวดร้อน และเกิดผื่นแดงหรืออาจเกิดแผลอักเสบได้ จากสภาพปัญหา เงื่อนไข และข้อจำกัด จึงได้นำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง มาเป็นกรอบแนวคิด การพึ่งตนเอง ความพอมี พอใช้ การรู้จักพอประมาณการคำนึงถึงความมีเหตุผล ส่งเสริมความประหยัดใน ครัวเรือน โดยตั้งอยู่บนหลักสำคัญ 3 ประการ คือ ความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการมีภูมิคุ้มกันที่ดี จากเหตุผลดังกล่าว คณะผู้จัดทำโครงงานจึงมีความสนใจทำผลิตภัณฑ์ล้างห้องน้ำที่มีกลิ่นหอม ธรรมชาติและไม่เป็นอันตรายกับผู้ใช้ โดยได้ศึกษาค้นคว้าและแหล่งเรียนรู้ สอบถามผู้ปกครอง ปราชญ์ ชาวบ้าน พบว่า มีการนำ มะนาว มะกรูด ที่มีรสเปรี้ยว ออกฤทธิ์เป็นกรดอ่อนๆ มาใช้ทำความสะอาดห้องน้ำ และมะกรูดมีน้ำมันหอมระเหยสามารถดับกลิ่นห้องน้ำได้ รากแหน่งหรือรากเร่วหอม เป็นพืชที่มีกลิ่นหอม ช่วยดับกลิ่น ดังนั้นผู้จัดทำโครงงานจึงสนใจแก้ปัญหาในจุดนี้เพื่อสุขภาพอนามัยของนักเรียนด้วยการนำมะกรูด และมะนาว ที่มีความเป็นกรดและมีกลิ่นหอม รากเร่วหอม เป็นพืชที่มีกลิ่นหอมอ่อนช่วยดับกลิ่น มาทำเป็น น้ำยาล้างห้องน้ำใช้กับห้องน้ำของโรงเรียนชุมชนด่านวิทยา และนักเรียนสามารถนำความรู้ในการผลิตน้ำยาล้าง ห้องน้ำที่มีส่วนผสมสมุนไพรที่ดีต่อสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อมใช้เองในครอบครัว พร้อมทั้งสามารถขยายผล เผยแพร่ต่อชุมชนและสังคมต่อไปได้ วัตถุประสงค์ 1. เพื่อผลิตน้ำยาล้างห้องน้ำที่ปลอดจากสารเคมีที่เป็นอันตรายต่อร่างกาย 2. เพื่อศึกษาประสิทธิภาพน้ำยาล้างห้องน้ำด้วยน้ำหมักมะกรูดและมะนาวที่ช่วยขจัดคราบสกปก และขจัดกลิ่นห้องน้ำได้ 3. เพื่อสุขภาวะดีที่ต่อการเข้าให้ห้องน้ำและบริเวณรอบห้องน้ำไม่ส่งกลิ่นเหม็น 4. เพื่อเผยแพร่ผลิตภัณฑ์น้ำยาล้างห้องน้ำผสมสมุนไพรท้องถิ่นแก่ชุมชน และผู้ที่สนใจได้ สมมติฐาน น้ำยาล้างห้องน้ำที่ผสมน้ำหมักมะกรูด มะนาว และรากแหน่งหรือรากเร่วหอม มีประสิทธิภาพในการ ขจัดคราบสกปกและขจัดกลิ่นห้องน้ำได้ ตัวแปรที่ใช้ในการศึกษา ตัวแปรต้น น้ำยาล้างห้องน้ำที่ผสมน้ำหมักมะกรูด มะนาว และรากแหน่งหรือรากเร่วหอม ตัวแปรตาม ประสิทธิภาพของน้ำยาล้างห้องน้ำสามารถทำความสะอาดช่วยขจัดคราบสกปกและมี กลิ่นหอมของสมุนไพร

โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2566 2 กลุ่มเป้าหมาย ห้องน้ำนักเรียนชาย จำนวน 4 ห้อง ห้องน้ำนักเรียนหญิง จำนวน 4 ห้อง ในโรงเรียนชุมชนด่านวิทยา และขยายผลไปยังผู้ปกครองนักเรียนและชุมชน ปีการศึกษา 2566 แผนการปฏิบัติงาน ตารางที่ 1 แสดงแผนการปฏิบัติงานของโครงงาน ที่ กิจกรรม ระยะเวลาดำเนินการ ผู้รับผิดชอบ 1 1. วิเคราะห์ปัญหา 2. คิดหัวข้อโครงงานหรือชื่อโครงงาน 3. ปรึกษาครูที่ปรึกษาโครงงาน 13 – 15 พ.ย. 66 ครูและนักเรียน 2 ศึกษาที่มาความสำคัญและรวบรวมข้อมูล 16 – 19 พ.ย. 66 ครูและนักเรียน 3 จัดเตรียมหาวัสดุและอุปกรณ์ที่ตองใช 21 – 22 พ.ย. 66 ครูและนักเรียน 4 ลงมือดำเนินโครงงาน 1. ลงมือทำผลิตภัณฑ 2. นำไปทดสอบประสิทธิภาพพร้อมประเมิน 3. แกไขจุดบกพรอง 23 พ.ย. ถึง 8 ธ.ค. 66 นักเรียน 5 สรุปผลและอภิปรายโครงงาน 12-13 ธ.ค. 66 นักเรียน 6 ขยายผลการดำเนินการสูชุมชน 14 ธ.ค. 66 เป็นต้นไป ครูและนักเรียน เอกสารที่เกี่ยวของ กลิ่นไม่พึงประสงค์ต่าง ๆ ในห้องน้ำ ห้องส้วมเกิดขึ้นในจุดใดบ้าง 1. ในโถส้วม หรือ ภายในชักโครก ที่มีสิ่งสกปรกเกาะติดตกค้างอยู่รอบๆคอห่านด้านใน 2. ท่อน้ำทิ้งในห้องน้ำ หรือ ท่อระบายน้ำทิ้งในห้องน้ำ หรือ ท่อเดรนทิ้งน้ำเสียในห้องน้ำ ของเสียอาจ เกาะติดตามท่อซึ่งจะต่อไปลงที่บ่อพักน้ำทิ้งในห้องน้ำ หรือ อาจจะไปลงที่บ่อเกรอะจุดเดียว ( กรณีที่ต่อท่อน้ำ ทิ้งในห้องน้ำลงไปรวมกันที่บ่อเกรอะที่เดียว ) 3. โถปัสสาวะ ( กรณีที่มีการติดตั้งโถปัสสาวะรวมกันอยู่ในห้องน้ำร่วมด้วย ) 4. อ่างล้างหน้า อ่างล้างมือ ในห้องน้ำ น้ำทิ้งในอ่างล้างหน้าอ่างล้างมือโดยทั่วไปจะต่อลงท่อน้ำทิ้งไป ยังบ่อรับน้ำทิ้งจากห้องน้ำอีกบ่อ (บ่อเดียวกันกับบ่อรับน้ำทิ้งจากท่อระบายน้ำทิ้งในห้องน้ำ) แต่มีบางแห่ง อาจจะต่อท่ออ่างล้างมือลงไปรวมกันกับบ่อเกรอะ ( เพราะมีบ่อเกรอะบ่อเดียว ไม่มีบ่อรับน้ำเสียจากห้องน้ำ ) ประเภทนี้จะสร้างปัญหาเรื่องกลิ่นมากๆ พบบ่อยๆ กลิ่นจากด้านล่างจะลอยขึ้นสู่ที่สูง 5. ตามพื้นห้องน้ำสิ่งสกปรกที่ตามองไม่เห็นอาจจะหกเรี่ยราดหรือกระเซนอยู่ตามพื้นห้องน้ำ โดยเฉพาะปัสสาวะ 6. กลิ่นเน่าเหม็นต่างๆที่ลอยขึ้นมาจากบ่อเกรอะชั้นใต้ดิน ปัญหาในกรณีนี้พบบ่อยๆ กลิ่นเน่าเหม็น ต่างๆที่ลอยขึ้นมาจากบ่อเกรอะ (แหล่งที่มา: http://www.bangkokshow.com/index.php?lay=show&ac=article&Id=539395282)

โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2566 3 น้ำยาล้างห้องน้ำ ประโยชน์ และพิษน้ำยาล้างห้องน้ำ น้ำยาล้างห้องน้ำ หมายถึง น้ำยาทำความสะอาดที่ ประกอบด้วยกรด และสารลดแรงตึงผิวที่ใช้สำหรับทำความสะอาด และขจัดคราบสกปรกในห้องน้ำ เนื่องด้วยปัจจุบัน ห้องน้ำหรือห้อง สุขาของทุกบ้านเรือนจะก่อสร้างขึ้นจากปูนซีเมนต์และมักปูพื้นด้วย กระเบื้อง ซึ่งวัสดุเหล่านี้เมื่อสัมผัสกับน้ำเป็นเวลานานก็จะทำให้ เกิดคราบสกปรกเกิดขึ้น หากปล่อยคราบไว้นานมักขัดทำความ สะอาดยาก ดังนั้น ปัจจุบันจึงมีผลิตภัณฑ์สารเคมีที่สามารถช่วยขจัดคราบเหล่านั้นให้ง่ายขึ้น หรือมักเรียก ทั่วไปว่า น้ำยาล้างห้องน้ำ นั่นเอง ประโยชน์น้ำยาล้างห้องน้ำ – ขจัดคราบตะไคร่น้ำ – ขจัดคราบสนิมคราบหินปูน – ขจัดคราบตะกรัน – ขจัดคราบสิ่งปฏิกูล – ขจัดคราบสบู่ หรือ น้ำยาทำความสะอาดร่างกาย – ขจัดคราบผงซักฟอก หรือคราบยาสระผม – ขจัดคราบดำของสิ่งสกปรกตามร่องตื้น – ช่วยฆ่าเชื้อโรค คราบที่เกิดในห้องน้ำ ห้องส้วมส่วนใหญ่จะเป็นคราบของสบู่ คราบผงซักฟอก และคราบของเชื้อราที่ เติบโตบนรอยคราบของคราบสบู่หรือคราบผงซักฟอก นอกจากนั้น หากมีแต่การใช้น้ำอย่างเดียวก็มักเป็นคราบ ของเชื้อรา และคราบตะกรันเกาะตามพื้นหรือผนัง คราบที่เกิดขึ้นเหล่านี้ล้วนมีสาเหตุมาจากการใช้น้ำเป็นหลัก พิษน้ำยาล้างห้องน้ำ 1. ไอระเหยของก๊าซไฮโดรเจนคลอไรด์มีฤทธิ์ทำให้เกิดการระคายเคืองต่อระบบทางเดินหายใจ 2. น้ำยาล้างห้องน้ำมีฤทธิ์เป็นกรด เมื่อสัมผัสกับผิวหนังในร่างกายจะทำให้เกิดการระคายเคือง ผิวหนังไหม้ปวดแสบปวดร้อน และเกิดผื่นแดงหรืออาจเกิดแผลอักเสบได้หากสัมผัสกับผิวหนังให้รีบล้างออก ทันที 3. หากน้ำยาสัมผัสกับตา อาจทำให้ตาบอดได้เมื่อสัมผัสจะต้องรีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดทันที แต่หากล้างน้ำแล้วอาการไม่ดีขึ้น ให้รีบพบแพทย์ทันที 4. การรับประทานน้ำยาโดยตรงจะทำให้เยื่อบุในระบบทางเดินอาหารระคายเคือง เกิดอาการแสบร้อน ปวดท้องอย่างรุนแรง คลื่นไส้อาเจียน เยื่อบุเป็นแผล และอาจทะลุได้ แต่หากพบผู้ป่วย กลืนกิน ห้ามทำอาเจียน แต่ให้ดื่มนมหรือน้ำมากๆ พร้อมรีบนำส่งแพทย์ทันที ข้อเสนอแนะ และข้อควรระวัง 1. ขณะใช้ควรสวมถุงมือยาง รองเท้าบูท แว่นตากันสารเคมี และสวมผ้าปิดจมูกทุกครั้ง เพื่อป้องกัน การสัมผัสโดยตรง 2. ขณะใช้ ควรเปิดประตูหรือหน้าต่างออกให้หมด เพื่อให้อากาศถ่ายเทกลิ่น และไอระเหยออกไป

โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2566 4 3. ขณะใช้ให้ใช้ร่วมกับแปลงถูทุกครั้ง เพราะจะช่วยกำจัดคราบสกปรกได้ง่ายขึ้น 4. ก่อนใช้ควรผสมน้ำ เพื่อให้ลดความเข้มข้นของกรดไฮโดรคลอกริก 5. ระวังอย่าให้น้ำยาสัมผัสกับเสื้อผ้า เพราะจะทำให้ผ้าเปื่อยยุ่ย และขาดได้ง่าย 6. ห้ามผสมน้ำยาล้างห้องน้ำกับสารฟอกขาวหรือสารอื่นๆที่เป็นด่างแก่ 7. ห้ามรับประทานหรือสูดดมโดยเด็ดขาด 8. ให้เก็บไว้ที่สูง หรือที่มิดชิด เพื่อให้ห่างจากมือเด็ก 9. เมื่อเปิดฝาใช้แล้ว หลังการใช้ต้องปิดฝาให้สนิท 10. ให้เก็บในที่ร่ม ไม่ควรเก็บใกล้กับแหล่งความร้อนหรือสัมผัสกับแสงแดด 11. หากใช้หมดแล้ว ไม่ควรล้างเพื่อนำไปใช้บรรจุน้ำสำหรับการอุปโภค-บริโภค (แหล่งที่มา : https://www.siamchemi.com) น้ำหมักจากผลไม้รสเปรี้ยว น้ำหมักจากผลไม้รสเปรี้ยวนี้มีคุณสมบัติเด่นคือมีความเป็นกรดสูงใช้สำหรับการทำความสะอาดใน รูปแบบต่างๆได้ดี ผลไม้รสเปรี้ยวที่นิยมน้ำมาหมัก เช่น มะกรูด มะนาว มะเฟือง สับปะรด ส้มป่อย น้ำผลไม้ใด มาหมักก็จะเรียกชื่อน้ำหมักตามผลไม้นั้น ๆ ถ้าจะนำมาใช้กับการทำความสะอาดร่างกาย ทำสบู่ ยาสระผม ผสมน้ำอาบ ก็เลือกใช้วัตถุดิบที่คุณภาพดี แต่ถ้าจะใช้เพื่อการซักล้างแบบช่วยลดโลกร้อนก็ควรเลือกวัตถุดิบที่ คนส่วนใหญ่เขาทิ้งแล้ว(แต่ไม่เน่าเสีย ไม่สกปรก) เช่น เนื้อมะกรูดที่นำผิวไปทำพริกแกงแล้ว(ขอได้จากร้านที่ทำ พริกแกงขาย) ผลมะเฟืองที่สุกงอมหรือถูกแมลงเจาะท้ำลายแล้วร่วงเกลื่อนอยู่ใต้ต้น เปลือกส้มหรือเปลือก มะนาวที่คั้นน้ำไปใช้แล้ว เปลือกสับปะรด เปลือกส้มโอ(ขอได้จากแม่ค้า) ซึ่งน้ำที่ได้จากหมักผลไม้รสเปรี้ยวนี้จะ มีฤทธิ์เป็นกรดจัด มีค่ำpH ประมาณ 3 -3.5 กรดที่ได้นี้มีคุณสมบัติช่วยสลายไขมันหรือขจัดคราบสกปรกต่าง ๆ ได้ดีและจะมีกลิ่นหอมของผลไม้หรือกลิ่นน้ำมันหอมระเหยที่อยู่ในเปลือกของผลไม้ นอกจากนี้ยังมีสรรพคุณ อื่น ๆ ตามชนิดของผลไม้ที่นำมาหมัก มะกรูด ภาษาอังกฤษ Kaffir lime, Leech lime, Mauritius papeda มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Citrus x hystrix L. และยังมีชื่อท้องถิ่นอื่น ๆ อีกเช่น มะขู (แม่ฮ่องสอน), มะขุน มะขูด (ภาคเหนือ), ส้มกรูด ส้มมั่ว ผี (ภาคใต้) เป็นต้น ซึ่งจัดอยู่ในตระกูล ส้ม (Citrus) โดยมีถิ่นกำเนิด ในประเทศไทย ลาว มาเลเซีย และอินโดนีเซีย หลายๆ ท่านคงคุ้นเคย กับมะกรูดเป็นอย่างดี เพราะเป็นสมุนไพรคู่ครัวไทยมาอย่างยาวนาน เพราะนิยมใช้เป็นส่วนผสม ในเครื่องแกงที่จำเป็นอย่างขาดไม่ได้เลย ซึ่งโดยปกติแล้วเรามักจะนิยมใช้ใบมะกรูดและผิวมะกรูดมาเป็นส่วนหนึ่งของเครื่องปรุงอาหารหลายชนิด นอกจากมะกรูดจะใช้เป็นเครื่องประกอบในอาหารต่าง ๆ แล้ว ก็ยังมีประโยชน์ในด้านอื่น ๆ อีกมากมายไม่ว่า จะเป็นในด้านของความงามและในด้านของยาสมุนไพร นอกจากนี้ยังถือว่าเป็นไม้มงคลที่นิยมปลูกไว้บริเวณ บ้านอีกด้วย เพราะเชื่อว่าจะทำให้ผู้อยู่อาศัยมีความสุขโดยจะปลูกไว้ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ

โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2566 5 ประโยชน์ของมะกรูด 1. ใช้ส่วนต่าง ๆ ของมะกรูด เป็นยาหรือส่วนผสมของยาต่าง ๆ 1.1 ใบมะกรูด มีรสปร่า กลิ่นหอม แก้ไอ แก้อาเจียนเป็นเลือก แก้ช้ำใน ดับกลิ่นคาว 1.2 ผลมะกรูด มีรสเปรี้ยว กัดเสมหะ แก้น้ำลายเหนียว กัดเถาดานในท้อง แก้ระดูเสีย ฟอกโลหิต ขับระดู ขับลมในลำไส้ 1.3 ผิวมะกรูด มีรสปร่า กลิ่นหอมร้อน ขับลมในลำไส้ ขับระดู ขับผายลม 1.4 น้ำในลูกมะกรูด มีรสเปรี้ยว แก้ไอเสมหะ ฟอกโลหิต ขับระดู ขับลมในลำไส้ 1.5 ราก มีรสจืดเย็น แก้ไข้ ถอนพิษสำแดง แก้ลมจุดเสียด กระทุ้งพิษไข้ แก้พิษฝีภานใน แก้เสมหะ 2. ใช้ในอุตสาหกรรมเครื่องสำอางต่าง ๆ 3. กรดซิตริกที่ในมะกรูด ช่วยขจัดคราบสบู่ที่หลงเหลืออยู่ ทำให้ผมหีผมเรียบง่าย น้ำมันจาก ผิวมะกรูดช่วยให้ผมดกเป็นเงางาม 4. ใช้ปรุงแต่งกลิ่นรสอาหาร ดับกลิ่นคาวของอาหาร ใช้เป็นส่วนผสมเครื่องแกงต่าง ๆ รางแหน่ง หรือ เร่วหอม ชื่อท้องถิ่น หมากแน่ง ชื่อทั่วไป เร่ว (ภาคกลาง) หมากแหน่ง (สะระบุรี)ผาลา (ฉาน - เชียงใหม่) มะหมากอีมะอี้ หมากอี้ (เชียงใหม่) หมากเน็ง (ภาค ตะวันออกเฉียงเหนือ) ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ พืชล้มลุก มีเหง้าใต้ดินมีกลิ่นคล้ายเร่ว ลำต้นเทียมเจริญอยู่เหนือผิวดิน สูงประมาณ 1 เมตรใบเดี่ยว รูป หอกยาว (lanceolate to linear) ยาว 20–35 เซนติเมตรกว้าง 3– 7 เซนติเมตรผิวเกลี้ยง ปลายใบเรียวแหลมเป็นติ่ง โคนใบมน ก้านใบ สั้น เรียงสลับ ดอกเป็นช่อดอก มีก้านชูช่อดอกแทงออกจากเหง้าใต้ดิน (scapose) ดอกสีขาว ผลเป็นผลแห้ง แก่แล้วแตก (dehiscent capsule) เมื่อโตเต็มที่มีสีเขียว เมื่อสุกเป็นสีน้ำตาล ภายในมีเมล็ดจำนวนมาก รูป หลายเหลี่ยม มีสีน้ำตาล เกาะติดกันเป็นก้อนและมีกลิ่นหอม การกระจายพันธุ์ พบในอินเดีย พม่า จีนตอนใต้ ลาว กัมพูชา เวียดนาม ประเทศไทย พบที่ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคกลาง กยภาพทางเภสัชวิทยา ส่วนที่นำมาใช้ในการศึกษาคือ ส่วนที่อยู่เหนือดิน จากการศึกษาในส่วนที่สกัดด้วย 50% แอลกอฮอล์ พบว่า พืชชนิดนี้มีสารองค์ประกอบอยู่ในกลุ่มแทนนินส์ คาร์ดิแอคไกลโคไซด์ และอัลคา ลอยด์ และมีฤทธิ์ในการต้านอนุมูลอิสระ (EC50 = 40.50 มก./มล.) มีฤทธิ์ในการต้านเชื้อแบคทีเรีย S. mutans ที่ทำให้เกิดโรคในช่องปากและเชื้อแบคทีเรีย V. cholearae ที่ทำให้เกิดโรคอหิวาตกโรค ที่ความ เข้มข้น 0.78 มก./มล. มีฤทธิ์ในการต้านเชื้อแบคทีเรีย S. aureus ที่ทำให้เกิดโรคแผลฝีหนองที่ความเข้มข้น 3.125 มก./มล. มีฤทธิ์ในการต้านเชื้อ Shigella ที่ทำให้เกิดโรคบิดที่ความเข้มข้น 12.5 มก./มล. มีฤทธิ์ในการ ต้านเชื้อราสาเหตุของโรคกลากที่ความเข้มข้น 1-2 มก./มล. และ มีฤทธิ์ในการต้านเชื้อไวรัสโรคเริม Herpes simplex virus type 1 (IC50 = 95.25 มก./มล.) ไม่มีฤทธิ์กลายพันธุ์ทั้งในภาวะที่มีและไม่มีเอนไซม์ แต่มีฤทธิ์ ต้านการกลายพันธุ์ในภาวะที่มีเอนไซม์ทำงานร่วมด้วย ไม่มีผลในการกระตุ้นการเพิ่มจำนวนของเซลล์ภูมิคุ้มกัน โดยตรง แต่มีฤทธิ์ในการกระตุ้นการเพิ่มจำนวนของเซลล์ภูมิคุ้มกันทั้งชนิดทีเซลล์และบีเซลล์ สารสกัดจากใบ

โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2566 6 และเหง้าของเร่ว มีฤทธิ์ฆ่าเซลล์มะเร็งตับสูง (IC50 58.7±2.8 และ 38.5±4.7 มก./มล. ตามลำดับ) และมีความจำเพาะของความเป็นพิษต่อเซลล์มะเร็งมากกว่าเซลล์ไลน์ปกติ เมื่อเซลล์ได้รับสารสกัดนาน 3 วัน ประโยชน์การใช้สอย • ผลเร่วหอมสามารถนำมาใช้เป็นเครื่องเทศได้ • รากมีกลิ่นหอม สามารถใช้เป็นเครื่องเทศในการปรุงน้ำก๋วยเตี๋ยว น้ำต้มเนื้อ แกงป่า แกงเลียง ผัดเผ็ด • เหง้าแก่ใช้ต้มน้ำซุปก๋วยเตี๋ยวหมูหรือใช้ทำแกงเลียง ทำน้ำพริกแกงผัดเผ็ดหมูป่า • เหง้าอ่อนและแขนงอ่อนของเร่วหอม ใช้รับประทานสดร่วมกับน้ำพริกได้ • รากและเหง้าใช้ทำเป็นยาหอมเย็นได้ เพราะเหง้ามีกลิ่นหอมและมีน้ำมันหอยระเหยเป็นองค์ประกอบ • เร่วหอมแห้งชนิดแท่งสามารถนำมาใช้เป็นแท่งสำหรับคนในเครื่องดื่มร้อน ๆ เช่น กาแฟหรือชาได้ เพื่อให้มีกลิ่นหอมเช่นเดียวกับเปลือกอบเชย • เร่วหอมเป็นพืชที่น่าจะมีศักยภาพในการนำไปพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ ได้ ทั้งในด้านอุตสาหกรรม อาหาร อุตสาหกรรมเครื่องสำอาง เช่น ลูกกวาด ลูกอมเร่วหอม น้ำยาบ้วนปาก ยาสีฟัน เจลสำหรับ ล้างมือ น้ำปรุงรส ชาสมุนไพรเพื่อสุขภาพ เร่วหอมอบแห้ง น้ำมันหอมระเหยบริสุทธิ์ เร่วหอมสกัด เป็นต้น วิธีการดำเนินงาน ผู้จัดทำโครงงานได้ดำเนินการตามลำดับขั้นตอน ดังนี้ 1) วิเคราะห์ปัญหา/ทราบถึงปัญหา เพื่อคิดหัวข้อโครงงานโดยการประชุมสมาชิกในกลุ่ม ช่วยการระดมความคิดค้นหาปัญหา จัดลำดับของปัหญา และกำหนดปัญหาที่สมควรได้รับการแก้ไขของสมาชิก ในกลุ่ม พร้อมคิดและกำหนดหัวเรื่องโครงงาน ภายใต้เงื่อนไข 1. ความพอเพียง 2. พืชสมุนไพรที่หาได้ง่าย 3. ดีต่อสุขภาพอนามัยและสิ่งแวดล้อม 2) ศึกษาค้นคว้าและรวมรวมข้อมูล โดยสมาชิกของกลุ่มและครูที่ปรึกษาโครงงาน มีการศึกษา ค้นคว้าข้อมูลจากอินเทอร์เน็ต ตัวอย่างโครงงาน และจากปราชญ์ชาวบ้าน ผู้ปกครอง ผู้เฒ่าผู้แก่ เกี่ยวกับพืช สมุนไพร และการดับกลิ่นเหม็น เช่น มะกรูด มะนาว รากแหน่ง(เร่วหอม) จากนั้นมาวางแนวทางและขอบเขต การดำเนินโครงงานและขั้นตอนกระบวนการ

โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2566 7 3) จัดเตรียมหาวัสดุและอุปกรณ์ที่ตองใช้สมาชิกของกลุ่มและครูที่ปรึกษาโครงงานได้ยึดหลักความ เพียงโดยหาวัสดุอุปกรณ์ที่หาได้ในครัวเรือนมาใช้ เช่น หม้อ มีด กระถังสี ขวดน้ำป่าว ไม้พาย 4) ลงมือดำเนินโครงงาน 4.1 ลงมือทำผลิตภัณฑ์ 1. ทำความสะอาดมะกรูดและมะนาว จากนั้นนำมาฝ่าครึ่ง 2. ต้มมะกรูดและมะนาวด้วยน้ำ 5 ลิตร 3. เมื่อน้ำต้มมะกรูดและมะนาวเย็นลงให้ใส่รากแหน่งหอมลงไปหมักทิ้งไว้ 4-7 วัน 4. นำ N 70 , NP-9 กวนให้เข้ากัน 5. ค่อยๆเติมน้ำหมักมะกรูด มะนาวที่เตรียมไว้ (4 กิโลกรัม) ลงไปพร้อมทั้งกวนไปเรื่อยๆจน ทุกอย่างละลายเป็นเนื้อเดียวกัน (ให้คนไปทางเดียวกันเท่านั้น) 6. สารกันเสียกวนให้เข้ากัน 7. เติมสีลงไปตามต้องการ กวนให้เข้ากันอีกครั้ง 8. ทิ้งไว้รอฟองยุบแล้วจึงบรรจุลงภาชนะตามต้องการ

โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2566 8 4.2 นำไปทดสอบประสิทธิภาพ โรงเรียนชุมชนด่านวิทยาได้แบ่งเวรรับผิดชอบทำความสะอาดห้องน้ำเป็นตามลำดับ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ถึง ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ดังนั้นผู้จัดทำโครงงานจึงนำผลิตภัณฑ์น้ำยาล้าง ห้องน้ำที่ผสมสมุนไพรไปเวรรับผิดชอบแต่ละวันใช้กับห้องน้ำนักเรียนชาย จำนวน 4 ห้อง ห้องน้ำหญิง จำนวน 4 ห้อง จากนั้นสอบถามคิดเห็นจากการใช้ผลิตภัณฑ์ 4.3 แกไขจุดบกพรอง สมาชิกของกลุ่มร่วมกับครูที่ปรึกษาโครงงานร่วมกันวิเคราะห์ความคิดเห็นและแก้ไข จุดด้อยของผลิตภัณฑ์ 5) สรุปผลการดำเนินโครงงาน นักเรียนนำผลการดำเนินกิจกรรมของโครงงานแต่ละขั้นตอนมาสรุปผลและการพัฒนา ปรับปรุง และข้อเสนอแนะเพิ่มเติมอย่างไร 6) เผยแพร่และนำเสนอผลงานที่ได้ศึกษาค้นคว้าสำเร็จ นักเรียนนำผลิตภัณฑ์จากการดำเนินโครงงาน พร้อมแผ่นป้ายนิเทศ แนะนำผลิตภัณฑ์กับ ผู้ปกครองนักเรียน และทำใบปลิวแนะนำผลิตภัณฑ์ จัดแสดงนิทรรศการแสดงผลงานนักเรียน แก่นักเรียน ผู้ปกครอง ชุมชน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ผลการดำเนินงาน จากการดำเนินงานของโครงงานเป็นการนำน้ำยางล้างห้องน้ำผสมสมุนไพรมะกรูดและมะนาวไป ทดลองใช้กับห้องน้ำนักเรียนชายและห้องน้ำนักเรียนหญิง จะแบ่งออกเป็น 2 ระยะ ดังนี้ ระยะที่ 1 คือการนำน้ำยาล้างห้องน้ำที่ผสมอัตราส่วนตามสูตรไปให้กลุ่มตัวอย่างทดลองใช้ และ จากนั้นสอบถามคิดเห็นจากการใช้ผลิตภัณฑ์ ตารางที่ 2 การแสดงผลการสอบถามความพึงพอใจจากการใช้น้ำยาล้างห้องน้ำสมุนไพรมะกรูดและ มะนาว ระดับชั้น รายการความพอใจ การเกิดฟองของ ผลิตภัณฑ์ (5 คะแนน) ความหอมหรือกลิ่นของ ผลิตภัณฑ์ (5 คะแนน) การขจัดคราบสกปรก ของผลิตภัณฑ์ (5 คะแนน) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 3 2 4 ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 4 2 3 ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 3 4 3 ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 4 3 2 ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 4 3 3 สรุปภาพรวมเฉลี่ย 3.60 2.80 3.00 จากผลการสอบถามความพึงพอใจพบว่า น้ำยาล้างห้องน้ำที่ผลิตขึ้นขณะขัดพื้นเกิดฟอง มีระดับความ พึงพอใจระดับดี ความหอมหรือกลิ่นของผลิตภัณฑ์ มีระดับความพึงพอใจระดับปานกลาง และการขจัดคราบ สกปรก มีระดับความพึงพอใจระดับปานกลาง นอกกจากนี้ผู้ตอบแบบสอบถามให้ความคิดเห็นเพิ่มเติมคือ 1.ต้องการเพิ่มความเข้มข้นเพราะคราบสกปกยังไม่ออก 2. กลิ่นหอมมีความหอมแบบอ่อนได้กลิ่นแต่มะกรูด มะนาว และไม่ได้กลิ่นหอมรากแหน่ง(เร่วหอม) จึงแนะนำให้กลิ่นเป็นกลิ่นมะกรูด มะนาว ดีกว่า

โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2566 9 ระยะที่ 2 คือการนำความคิดเห็นจากกลุ่มทดลองใช้มาพัฒาปรับปรุง และนำกลับไปทดลอบ ประสิทธิภาพ และจากนั้นสอบถามคิดเห็นจากการใช้ผลิตภัณฑ์ ตารางที่ 3 การแสดงผลการสอบถามความพึงพอใจจากการใช้น้ำยาล้างห้องน้ำสมุนไพรมะกรูดและ มะนาว ระดับชั้น รายการความพอใจ การเกิดฟองของ ผลิตภัณฑ์ (5 คะแนน) ความหอมหรือกลิ่นของ ผลิตภัณฑ์ (5 คะแนน) การขจัดคราบสกปรก ของผลิตภัณฑ์ (5 คะแนน) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 3 3 4 ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 4 3 4 ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 3 4 4 ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 4 4 3 ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 5 4 4 สรุปภาพรวม 3.80 3.60 3.80 จากผลการสอบถามความพึงพอใจพบว่า น้ำยาล้างห้องน้ำที่ผลิตขึ้นเกิดฟอง มีระดับความพึง พอใจระดับดี ความหอมหรือกลิ่นของผลิตภัณฑ์ มีระดับความพึงพอใจระดับดับดี และการขจัดคราบสกปรก มีระดับความพึงพอใจระดับดับดี เกณฑ์การแบ่งช่วงคะแนนค่าเฉลี่ย เกณฑ์การแบ่งช่วงคะแนนค่าเฉลี่ยได้กำหนดเกณฑ์ประเมินไว้ดังนี้ ค่าเฉลี่ย 4.51 – 5.00 หมายถึงระดับความพึงพอใจในระดับดีมาก ค่าเฉลี่ย 3.51 – 4.50 หมายถึง ระดับความพึงพอใจในระดับดี ค่าเฉลี่ย 2.51 – 3.50 หมายถึงระดับความพึงพอใจในระดับปานกลาง ค่าเฉลี่ย 1.51 – 2.50 หมายถึงระดับความพึงพอใจในระดับน้อย ค่าเฉลี่ย 1.00 – 1.50 หมายถึงระดับความพึงพอใจในระดับน้อยที่สุด ตารางที่ 4 วิเคราะห์ประสิทธิภาพและการประเมินการใช้น้ำยาล้างห้องน้ำโดยองค์รวม ตัวอย่าง น้ำยาล้างห้องน้ำจากน้ำหมักมะกรูดมะนาว ความสะอาด (การกัดกร่อน) ความหอมหรือกลิ่น พื้นห้องน้ำ สามารถทำความสะอาดได้อย่าง ดี แต่ยังไม่สามารถที่จะกำจัด คราบสนิมออกได้ น้ำยาล้างห้องน้ำมีกลิ่นหอมของ มะกรูดปนมะนาว

โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2566 10 ตัวอย่าง น้ำยาล้างห้องน้ำจากน้ำหมักมะกรูดมะนาว ความสะอาด (การกัดกร่อน) ความหอมหรือกลิ่น ผนังห้องน้ำ สามารถทำความสะอาดได้อย่าง ดีแต่ยังไม่สามารถที่จะกำจัด คราบที่ฝังตามแนวรอยของ กระเบื้องออกได้ น้ำยาล้างห้องน้ำมีกลิ่นหอมของ มะกรูดปนมะนาว รูปแบบการขยายผลสู่ชุมชน ผู้จัดทำโครงงานได้การนำผลิตภัณฑ์น้ำยาล้างห้องจากน้ำหมักมะกรูดมะนาว ที่ผลิตขึ้นของโครงงาน ไปขยายผลแก่ชุมชน ครอบครัว หน่อยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ 1. จัดแสดงผลงานนิทรรศการ “ประชาอุทิศเปลี่ยนโลก พาเพลินเดินงานวัด” 2. นำเสนอโครงงาน แนะนำผลิตภัณฑ์กับผู้ปกครองนักเรียน และทำใบปลิวแนะนำผลิตภัณฑ์ 3. เผยแพร่และจำหน่ายตลาดนัดชุมชน 4. แนะนำขั้นตอนการทำน้ำยางล้างห้องน้ำผ่าน Facebook ของโรงเรียน

โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2566 11 สรุปผล จากการทำโครงงานเปรี้ยวปรี๊ดขจัดคราบขจัดกลิ่นนั้น เป็นการนำสมุนไพรในท้องถิ่นอย่างมะกรูด มะนาว และรากแหน่ง(เร่วหอม) ไม่แก้ไขปัญหาสุขภาวะ อนามัยและสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นในโรงเรียน โดยนำมะกรูด มะนาว และรากแหน่ง(เร่วหอม) มาหมักเพื่อดึงเอาคุณสมบัติเด่นคือมีความเป็นกรดสูงใช้สำหรับ การทำความสะอาด และได้น้ำมันหอมระเหยอีกด้วย ส่วนรากแหน่ง(เร่วหอม)นั้นมีกลิ่นหอมอ่อน ๆ จะช่วยให้ ผ่อนคลาย และสามารถใช้ทำความสะอาดขจัดคราบสกปก พื้นห้องน้ำ โถส้วม และผนังห้องน้ำได้ โดยมีกลิ่น หอมมะกรูดมะนาวปะปนกัน และมีกลิ่นหอมอ่อนของรากแหน่ง(เร่วหอม) และบริเวณรอบห้องหรือเดินผ่าน ห้องน้ำไม่มีกลิ่นห้องน้ำ กลิ่นสาบปัสสาวะ จึงไม่มีกลิ่นเหม็นไปรบกวนสิ่งแวดล้อมรอบนอก นอกจากนี้น้ำยา ล้างห้องน้ำไม่ส่วนผสมของสารเคมีที่เป็นอันตรายต่อผิว และสามารถนำไปสร้างเป็นผลิตภัณฑ์สุขภาพหรือใช้ แก้ปัญหาสิ่งแวดล้อม อื่น ๆ ได้ และเป็นการส่งเสริมให้นักเรียนมีสุขอนามัยและสิ่งแวดล้อมที่ดีเป็นภูมิคุ้มกัน โรคหรือแก้ปัญหาอนามัยสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน บ้าน ชุมชน และนำความรู้ที่ได้ขยายผลการดำเนินงานสู่ชุมชน ได้ ประโยชน์ได้รับจากโครงงาน ประโยชน์ต่อตนเอง 1. ได้นำความรู้จากชั้นเรียนและภูมิปัญญาท้องถิ่นมาใช้ในการทำโครงงาน และเป็นการดูแลสุขอนามัย สิ่งแวดล้อมของนักเรียนตามแผนงาน/นโยบายของโรงเรียน 2. ได้รู้ถึงสรรพคุณหรือประโยชน์ของมะกรูด มะนาว รากแหน่ง(เร่วหอม) ที่สามารถนำมาแก้ไขปัญหา สุขภาพนักเรียนและอนามัยสิ่งแวดล้อม 3. ได้รับความปลอดภัยจากการใช้น้ำยาล้างห้องน้ำที่มีสาเคมีน้อย 4. ได้ประหยัดค่าใช้จ่ายในการซื้อน้ำยาล้างห้องน้ำ 5. สามารถนำเปลือกมะกรูดและเปลือกมะนาวที่ผ่านการใช้แล้วมาหมักเพื่อดึงคุณสมบัติความเป็น กรดมาใช้ได้ ประโยชน์ต่อสาธารณะชน 1. ชาวบ้านและชุมชน ครอบครัว สามารถหมักและผลิตน้ำยาล้างห้องน้ำไว้ใช้เองได้ 2. สามารถเป็นแหล่งเรียนรู้หรือนำความรู้ที่ได้จากการผลิตน้ำยาล้างห้องน้ำไปเผยแพร่ได้ 3. ลดการใช้สารเคมีในรูปแบบน้ำยาล้างห้องน้ำได้ ข้อเสนอแนะ 1. พัฒนาจากการนำน้ำหมักมะกรูด มะนาว ทำเป็นสเปย์ดับกลิ่น น้ำยาถูพื้น 2. รากแหน่ง(เร่วหอม) มีกลิ่นหอมอ่อนๆ เหมือนลูกกระวาน สามารถน้ำไปต้มเพื่อเอาน้ำต้มที่ได้มาทำ เป็นน้ำยาล้างห้องน้ำ หรือสเปย์ดับกลิ่นห้องน้ำ 3. ควรตรวจค่า PH (ความเป็นกรด) ของผลิตภัณฑ์ เพื่อให้เหมาะสมกับการขจัดคราบสกปก

โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2566 12 สำรวจ ค้นหาและวิเคราะห์สาเหตุของปัญหา เพื่อกำหนดชื่อโครงงาน ศึกษาค้นคว้าวิธีการหรือแนวทางการแก้ไขปัญาและการดำเนินงาน เรียนรู้กับปราชญ์ชาวบ้านหรือวิทยากรจากชุมชนเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์จากมะกรูด มะนาว และรากแหน่ง ขั้นตอนการทำน้ำยาล้างห้องน้ำที่ผสมน้ำหมักมะกรูด มะนาว และรากแหน่ง รูปภาพกิจกรรมการดำเนินงาน

โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2566 13 การเผยแพร่ผลงงานผลิตภัณฑ์และจำหน่วยใน งาน“ประชาอุทิศเปลี่ยนโลก พาเพลินเดินงานวัด” แนะนำและมอบให้กับ รพสต.บ้านด่านนาขามและสำนักงานเทศบาลตำบลบ้านด่านนาขาม ประชาสัมพันธ์และเผยแพร่ผลงานเพจ Facebook ของโรงเรียน ภาพการขยายผลการดำเนินงานสูชุมชน

โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2566 14

โรงเรียนชุมชนด่านวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต1 ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน “ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม” ประจำปี 2566 15 บรรณานุกรม โครงงานเรื่อง “สมุนไพรดับกลิ่น (Deodorizing herbs project)”. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3. โรงเรียนตะเครียะวิทยาคมสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 16 รายงานการศึกษาค้นคว้า เรื่อง “น้ำยาล้างห้องน้ำสูตรสมุนไพร”. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2/4. โรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัยสมบูรณ์กุลกันยา อ.หาดใหญ่ จังหวัดสงขลา. ร้านบางกอกโปรดักส์. กลิ่นไม่พึงประสงค์ต่าง ๆ ในห้องน้ำ . ที่มาแหล่งข้อมูลออนไลน์ http://www.bangkokshow.com/index.php?lay=show&ac=article&Id=539395282 วาโย ฟาร์ม. เร่วหอม หรือ หมากแหน่ง. ที่มาแหล่งข้อมูลออนไลน์. https://farm.vayo.co.th/blog/etlingera-pavieana/ Mthai สรรพคุณและประโยชน์ของ มะกรูด. ที่มาแหล่งข้อมูลออนไลน์ ที่มา https://mthai.com/lifestyle/health/44844.html