Σχεδιάζοντας διδασκαλίες για το δημοτικό

601 Συλλογικό ebook

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Η χρήση της τεχνολογίας στο σχολείο σημαίνει σαφώς ότι
αλλάζει ο τρόπος εργασίας μέσα στο σχολείο. Κατ’ αρχήν νομίζω πως οι
παραδοσιακές μορφές διδασκαλίας αφήνονται πιο πίσω που σημαίνει ότι ο
δάσκαλος δεν είναι η μοναδική πηγή γνώσης για τους μαθητές αλλά αλλάζει λιγάκι
το ρόλο του. Δεν είναι αυθεντία στη γνώση αλλά σκοπός του είναι να καθοδηγήσει
και να βοηθήσει τους μαθητές του που γίνονται πιο αυτόνομοι στη διαδικασία της
γνώσης και της μάθησης. Αναζητούν μόνοι τους τις πληροφορίες που χρειάζονται
και είναι οι ίδιοι υπεύθυνοι για τη μάθησή τους . Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι ο
δάσκαλος δε θα έχει σημαντικό ρόλο. Σαφώς η χρήση της τεχνολογίας πρέπει να
γίνεται με κριτήρια και με περιορισμούς στη χρήση του.

ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ: Πώς κρίνεται τον τρόπο που αξιοποιείται η τεχνολογία στο παρόν
σχέδιο διδασκαλίας;

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Νομίζω ότι στο συγκεκριμένο μάθημα η τεχνολογία
αξιοποιείται με τον καλύτερο τρόπο, διότι όπως διαπιστώνουμε και από το σχέδιο
αναλυτικά οι μαθητές βλέπουν εικόνες μέσα από το Power Point με μια
παρουσίαση για το νερό ,αναζητούν στοιχεία στο διαδίκτυο μέσα από διάφορες
χρήσιμες διευθύνσεις, παρακολουθούν βίντεο μέσα από την εγκυκλοπαίδεια
Επιστήμη και Ζωή, δημιουργούν πίνακες με τη χρήση του Excel, συμπληρώνουν
διάφορα ερωτηματολόγια με το Word και ζωγραφίζουνε πάνω στο συγκεκριμένο
θέμα για το νερό.

ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ: Πιστεύετε πως οι μαθητές θα αντιμετώπιζαν δυσκολίες με κάποιες
από τις δραστηριότητες που έχουν σχέση με την τεχνολογία;

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Νομίζω ότι σε γενικές γραμμές δε θα αντιμετώπιζαν δυσκολίες
γιατί είναι εξοικειωμένοι με τη χρήση του υπολογιστή . Ίσως στη δημιουργία του
πίνακα με τη βοήθεια του Excel να υπήρχαν κάποιες δυσκολίες ,όμως με την
παρέμβαση του δασκάλου μπορούν να ξεπεραστούν.

ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ: Εσείς αν διδάσκατε το συγκεκριμένο μάθημα θα προτείνατε
διαφορετικό τρόπο αξιοποίησης της τεχνολογίας; Θα αφαιρούσατε ή θα προσθέτατε
κάτι άλλο;

Σχεδιάζοντας Διδ@σκαλίες για το Δημοτικό 602

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Νομίζω ότι στο συγκεκριμένο μάθημα η τεχνολογία
αξιοποιείται με τον καλύτερο τρόπο οπότε δε θα έκανα καμία αλλαγή.

ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ: Τέλος, κάνοντας μια συνολική αποτίμηση του σχεδίου διδασκαλίας
θα αλλάζατε κάτι;

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Νομίζω ότι το σχέδιο διδασκαλίας είναι ολοκληρωμένο και δεν
υπάρχει λόγος κάποιας συγκεκριμένης αλλαγής. Κάποιες αλλαγές που μπορούν να
πραγματοποιηθούν θα ήταν με την αλλαγή της τάξης. Αν σε κάποια περίπτωση,
δηλαδή, ο εκπαιδευτικός βλέπει ότι ανάλογα με το επίπεδο των μαθητών θα
διαμορφώσει και τις δραστηριότητες.

ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ: Σας ευχαριστούμε πολύ για τη βοήθεια.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Παρακαλώ. Να ‘στε καλά.

603 Συλλογικό ebook

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ 4.

Σχεδιάζοντας Διδ@σκαλίες για το Δημοτικό 604

ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΣΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Πόσα χρόνια υπηρεσίας έχεις;
20 – 21 περίπου

Τι σπουδές έχεις κάνει μέχρι σήμερα;
Τελείωσα τη διετή Παιδαγωγική Ακαδημία, την Εξομοίωση και το Διδασκαλείο.

Πώς αποφάσισες να ακολουθήσεις αυτό το χώρο;
Κοίτα... Στην αρχή ήταν περισσότερο μια λογική επιλογή. Αμέσως όμως μόλις
μπήκα στη σχολή και κυρίως από τότε που ξεκίνησαν οι πρακτικές μας ασκήσεις στα
σχολεία ερωτεύτηκα την τάξη. Νομίζω ότι δε θα μπορούσα να είμαι τίποτα άλλο
εκτός από δασκάλα.

Σου αρέσει, δηλαδή, αυτό που κάνεις!
Πολύ, πάρα πολύ... Η επαφή με τα παιδιά είναι μια περιπέτεια και κάθε φορά
διαφορετική.

Ποια είναι η σχέση σου με την τεχνολογία;
Θα εννοείς φαντάζομαι τη χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών...

Ναι, ναι... Κυρίως αυτήν..
Αρκετά καλή, ίσως και πολύ καλή...

Δηλαδή, με τι ασχολείσαι στον υπολογιστή;
Επεξεργασία κειμένου στο Word , παρουσιάσεις στο PowerPoint, πλοήγηση στο
ίντερνετ, ηλεκτρονικό ταχυδρομείο..., είναι από τα πιο συνηθισμένα. Αλλά γενικώς
θελω να πω ότι αν θελήσω να κατεβάσω στον υπολογιστή για να δημιουργήσω
κάτι, έχω την άνεση να το κάνω... Κατεβάζω προγράμματα, ασχολούμαι με μουσική,
με εικόνες, βίντεο...

605 Συλλογικό ebook

Μπορείς να μου πεις ποιος θεωρείς ότι είναι ο βασικός σκοπός της εκπαίδευσης ή
ποιος θα έπρεπε να είναι σήμερα;

Εκτός από τη μετάδοση γνώσεων, θα έπρεπε να στοχεύει το σχολείο στην
ανάπτυξη και καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, να μαθαίνει στα παιδιά πώς να
μαθαίνουν και όχι απλώς να αποστηθίζουν.

Να είναι πιο κοντά στην κοινωνία φέρνοντας και τα παιδιά πιο κοντά στις
πραγματικές συνθήκες ζωής... Ό,τι μαθαίνουν στο σχολείο να φαίνεται ότι έχει
αντίκρισμα στην πραγματική ζωή.

Να τα βοηθήσει να αναπτύσσουν πρωτοβουλίες, να τα ευαισθητοποιεί για
κοινωνικά προβλήματα...

Σήμερα το σχολείο, όπως είναι δομημένο και οργανωμένο, νομίζεις ότι
εκπληρώνει αυτούς τους στόχους ή απέχει απ’ αυτούς;

Τι να σου πω... Νομίζω ότι το σχολείο σήμερα παρά τις προσπάθειες που φαίνεται
να γίνονται ή τις εξαγγελίες που ακούγονται, περιορίζεται ως επί το πλείστον στη
μετάδοση γνώσεων και λιγότερο στα υπόλοιπα. Όχι ότι εγκαταλείπονται εντελώς,
αλλά δεν προάγονται στο βαθμό που νομίζω ότι θα έπρεπε να προάγονται...

Εσύ θα άλλαζες κάτι στο σχολείο;
Μάλλον θα ήθελα να απελευθερωθούμε από το άγχος να ακολουθούμε ένα
συγκεκριμένο βιβλίο χωρίς να σημαίνει ότι θα ήθελα την τελείως ελεύθερη επιλογή
της ύλης γιατί αυτό νομίζω θα οδηγούσε σε μπέρδεμα. Αλλά όταν θέλεις σε κάτι να
επιμείνεις ή να εμβαθύνεις, δεσμεύεσαι από το χρόνο γιατί πρέπει να προχωρήσεις
γρήγορα για τα παρακάτω. Θα ήθελα να έχουμε την άνεση να κάνουμε ένα πρότζεκτ
παραπάνω για ένα θέμα..., ας πούμε..., χωρίς την ενοχή ότι εγκαταλείπουμε κάτι
άλλο, χωρίς να φαίνεται ότι ξεφεύγουμε πολύ από το πρόγραμμα που μας
επιβάλλει το σχολείο...

Εσύ, από την πλευρά σου, με δική σου πρωτοβουλία, κάνεις κάποιες παρεμβάσεις
στο σχολείο, στην τάξη σου, προς αυτή την κατεύθυνση;

Κοίταξε τα περιθώρια δεν είναι πολλά. Όταν κρίνω όμως ότι κάτι είναι
σημαντικό, μια θεματική για παράδειγμα, επιμένω περισσότερο σε βάρος κάποιας
άλλης. Διαθέτω περισσότερο χρόνο.

Σχεδιάζοντας Διδ@σκαλίες για το Δημοτικό 606

Ή προσπαθώ να αλλάξω λίγο τον τρόπο που επεξεργαζόμαστε ένα θέμα. Όχι μόνο
αυτό που λέει το βιβλίο, δηλαδή όχι μόνο την απόκτηση γνώσεων, αλλά να το
δούμε όσο γίνεται κριτικά, να το μεταφέρουμε στην πραγματική ζωή.

Τώρα, ας περάσουμε λίγο στο σχέδιο διδασκαλίας, που κι εσύ είδες και μελέτησες,
και θα ήθελα να μου πεις τις πρώτες σου εντυπώσεις. Πώς θα το χαρακτήριζες
γενικά;

Πρόκειται μάλλον για ένα εμπνευσμένο σχέδιο. Αυτό που μου έκανε εντύπωση
είναι ότι προσεγγίζεται ένα θέμα με ένα πολύ ωραίο τρόπο, μέσα από μια
φανταστική ιστορία με αληθινά στοιχεία βέβαια, και δουλεύεται μέσα από μια
προσομοίωση στον υπολογιστή. Γενικά η σύλληψη με ενθουσίασε.

Βρίσκεις ότι το σχέδιο αυτό δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα σε κάποιο τομέα απ’ ό,τι
σε κάποιον άλλο, στοχεύει σε κάτι περισσότερο;

Ίσως στο να μάθει στα παιδιά να παίρνουν αποφάσεις, να μετρούν τα υπέρ και τα
κατά μιας κατάστασης, να αποφασίζουν, να συνειδητοποιούν μετά τις συνέπειες
των αποφάσεων τους...

Το βρίσκεις, ως σχέδιο, περισσότερο γνωσιοκεντρικό ή επιδιώκει και στάσεις και
αξίες;

Χωρίς να εγκαταλείπεται η γνώση, η οποία δίνεται, νομίζω ότι το κέντρο βάρους
πέφτει στις στάσεις και τις αξίες.

Ωραία, μάθαμε τι είναι γενοκτονία και ποιες γενοκτονίες έχουν συμβεί στον
κόσμο, και λοιπόν;

Δε σταματάει εκεί το σχέδιο. Βάζει τα παιδιά να προβληματιστούν, να πάρουν
θέση, να αναπτύξουν στάσεις απέναντι στο θέμα.

Κρίνεις ότι ξεφεύγει από το σχολικό εγχειρίδιο;
Σαφέστατα. Το βιβλίο δίνει μόνο πληροφορίες. Εδώ οι πληροφορίες δουλεύονται,
προβληματίζουν τα παιδιά, συζητούνται. Νομίζω ότι αυτό είναι πολύ καλύτερο...

Το κρίνεις ως θετικό στοιχείο του σχεδίου...
Βεβαίως...

607 Συλλογικό ebook

Βρίσκεις ότι, όπως μελέτησες αυτό το σχέδιο διδασκαλίας, υπάρχει συνέπεια
μεταξύ των στόχων που τίθενται, των δραστηριοτήτων που πραγματοποιούνται και
της αξιολόγησης που γίνεται στο τέλος;

Ναι, ναι...

Οι δραστηριότητες επιδιώκουν τους στόχους που έχουν τεθεί; Και αξιολογείται
στο τέλος η επίτευξη των στόχων;

Ναι, ναι... Νομίζω πως υπάρχει απόλυτη συσχέτιση. Ακολουθείται ένα σκεπτικό με
συνέπεια, θα έλεγα...

Τώρα, όσον αφορά τις δραστηριότητες που επιλέχθηκαν, πιστεύεις ότι θα άγγιζαν
τα ενδιαφέροντα των μαθητών;

Οι δραστηριότητες, ως τρόπος προσέγγισης της γνώσης, νομίζω πως ναι, γιατί
είναι ενδιαφέρουσες και πρωτότυπες με τη χρήση του υπολογιστή.

Αλλά και ως θεματική, νομίζω ότι θα άγγιζε τα ενδιαφέροντα των μαθητών,
ειδικά σε τάξεις με παιδιά μεταναστών, όπου θα ακουμπούσε και στοιχεία της
καθημερινής τους ζωής.

Θα βοηθήσουν αυτές οι δραστηριότητες τη διδασκαλία και με ποιο τρόπο;
Ναι θα τη βοηθήσουν νομίζω... Έτσι όπως είδα τις δραστηριότητες να διαδέχονται
η μια την άλλη, νομίζω ότι βοηθούν την ομαλή πορεία της διδασκαλίας χωρίς κενά,
ευνοούν τις συζητήσεις μεταξύ των παιδιών, την ανάληψη πρωτοβουλιών από τα
παιδιά....

Τις βρήκες εύκολες ή δύσκολες ως προς το γνωστικό επίπεδο των μαθητών;
Κοίταξε... Η θεματική είναι γενικότερα δύσκολη για τους μαθητές έστω και της
έκτης τάξης. Οι δραστηριότητες ίσως τους φανούν δύσκολες μόνο εκεί που πρέπει
να πάρουν αποφάσεις και ίσως έχουν μια δυσκολία τα παιδιά για το τι θα
αποφασίσουν ....

Σχεδιάζοντας Διδ@σκαλίες για το Δημοτικό 608

Ήδη μόνη σου έκανες λόγο για την ομαλή πορεία της διδασκαλίας... Νομίζεις
λοιπόν ότι οι δραστηριότητες ευνοούν την ομαλή μετάβαση από τη μια φάση της
διδασκαλίας στην άλλη;

Ναι, ναι.. Χωρίς πρόβλημα...

Πόσο σαφείς τις βρήκες τις δραστηριότητες; Δηλαδή πόσο καλά διατυπωμένες
ήταν ώστε, αν κανείς ήθελε, να μπορούσε να τις επαναλάβει με άνεση;

Νομίζω πολύ σαφείς απ’ αυτή την άποψη. Δεν παρουσιάζουν κάποιο τέτοιο
πρόβλημα...

Να περάσουμε λίγο τώρα στο θέμα της τεχνολογίας... Ποια γνώμη έχεις για τη
χρήση της τεχνολογίας στη διδακτική πράξη γενικότερα;

Κοίτα, εγώ είμαι γενικώς υπέρ των νέων πραγμάτων παντού γιατί βαριέμαι τα
ίδια και τα ίδια. Και απ’ αυτή την άποψη είμαι πολύ θετική για τη χρήση της
τεχνολογίας στο σχολείο. Δεν είναι όμως το μόνο θετικό της ο καινούριος αέρας
που φέρνει, αλλά νομίζω ότι βοηθά και στη διδασκαλία....

Υποστηρίζει, δηλαδή, τη διαδικασία της διδασκαλίας;
Ναι... Όταν με τον υπολογιστή μπορούμε να κάνουμε πράγματα που δεν μπορούμε
με άλλο τρόπο μέσα στην τάξη. Παράδειγμα και το σχέδιο αυτό. Με ποιον άλλο
τρόπο θα έπαιρναν τα παιδιά αποφάσεις και θα έβλεπαν αμέσως τις συνέπειες τους
χωρίς την προσομοίωση;

Γενικότερα, η χρήση των υπολογιστών πιστεύεις ότι αλλάζει τον τρόπο εργασίας
μέσα στο σχολείο;

Φυσικά. Αν χρησιμοποιείται ο υπολογιστής στην τάξη θα γίνονται και πράγματα
που δε γινόταν ή θα γίνονται τουλάχιστον με διαφορετικό τρόπο. Αν και είμαι
ένθερμη οπαδός της εισαγωγής των υπολογιστών στα σχολεία, επ’ ουδενί δεν
πιστεύω ότι πρέπει να αντικαταστήσουν το βιβλίο, το χαρτί, το μολύβι... και να
γίνουμε μόνο χρήστες πλήκτρων. Θέλω τον υπολογιστή αρωγό στο έργο μας και να
μας ανοίξει νέους δρόμους, όχι να μας φυλακίσει σε μια οθόνη κι ένα
πληκτρολόγιο.

609 Συλλογικό ebook

Στο συγκεκριμένο σχέδιο διδασκαλίας, πώς κρίνεις τον τρόπο με τον οποίο
αξιοποιήθηκε η τεχνολογία;

Νομίζω ότι ήδη εκφράστηκα θετικά. Με πολύ εμπνευσμένο τρόπο.....

Πιστεύεις ότι θα αντιμετώπιζαν κάποιες δυσκολίες οι μαθητές σε σχέση με την
τεχνολογία στο σχέδιο αυτό και τι είδους δυσκολίες;

Δε νομίζω ότι θα δυσκολεύονταν κάπου... Είναι απολύτως κατανοητό το τι πρέπει
να κάνουν και το πώς να περάσουν από το ένα βήμα στο άλλο, εφόσον έχουν
κάποιες βασικές γνώσεις στη χρήση υπολογιστών βέβαια...

Αν δίδασκες εσύ το συγκεκριμένο μάθημα, θα πρότεινες ένα διαφορετικό τρόπο
αξιοποίησης της τεχνολογίας; Θα πρόσθετες κάτι, θα αφαιρούσες κάτι;

Ίσως θα πρόσθετα ήχο, πχ. οι γνώμες των συμβούλων να ακούγονται και όχι
μόνο να διαβάζονται... Βέβαια κάθε ομάδα δουλεύει χωριστά και ίσως δε θα
μπορούσαν να ακούγονται παράλληλα διαφορετικά πράγματα, αλλά ίσως μόνο κάτι
που θα αφορούσε όλη την τάξη..., μόνο σ’ εκείνο το κομμάτι...

Ίσως να μείωνα το μέγεθος των κειμένων στο παιχνίδι....
Τι να σου πω τώρα... Δε σκέφτομαι κάτι ιδιαίτερο ...

Φτάνοντας στο τέλος και κλείνοντας αυτή τη συνέντευξη, στην προσπάθειά μας
να αποτιμήσουμε συνολικά το σχέδιο διδασκαλίας, έχεις να πεις κάτι, κάτι που ίσως
εσύ θα άλλαζες, κάτι άλλο που θα πρότεινες;

Θα ξαναπώ αυτά που είπα και στην αρχή περίπου. Το βρήκα καλό, πρωτότυπο,
ενδιαφέρον...

Δε νομίζω ότι έχω να προτείνω κάποια αλλαγή που θα το βελτίωνε.

Σχεδιάζοντας Διδ@σκαλίες για το Δημοτικό 610

611 Συλλογικό ebook

Η ιδέα για τις Εκδόσεις Σαΐτα ξεπήδησε τον Ιούλιο του 2012 με πρωταρχικό
σκοπό τη δημιουργία ενός χώρου όπου τα έργα συγγραφέων θα συνομιλούν
άμεσα, δωρεάν και ελεύθερα με το αναγνωστικό κοινό.
Μακριά από το κέρδος, την εκμετάλλευση και την εμπορευματοποίηση της
πνευματικής ιδιοκτησίας, οι Εκδόσεις Σαΐτα επιδιώκουν να
επαναπροσδιορίσουν τις σχέσεις Εκδότη-Συγγραφέα-Αναγνώστη,
καλλιεργώντας τον πραγματικό διάλογο, την αλληλεπίδραση και την
ουσιαστική επικοινωνία του έργου με τον αναγνώστη δίχως προϋποθέσεις
και περιορισμούς.

Ο ισχυρός άνεμος της αγάπης για το βιβλίο,
το γλυκό αεράκι της δημιουργικότητας,
ο ζέφυρος της καινοτομίας,
ο σιρόκος της φαντασίας,
ο λεβάντες της επιμονής,
ο γραίγος του οράματος,
καθοδηγούν τη σαΐτα των Εκδόσεών μας.

Σας καλούμε λοιπόν να αφήσετε τα βιβλία να πετάξουν ελεύθερα!

Σχεδιάζοντας Διδ@σκαλίες για το Δημοτικό 612

Επτά εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, επτά
δασκάλες και δάσκαλοι της τάξης και της πράξης, που για
πολλά χρόνια δίνουν τον αγώνα τους για τη μόρφωση
των μαθητών τους, είχαν την καλή τύχη να βρεθούν μαζί
μετεκπαιδευόμενοι στο Διδασκαλείο «Δημήτρης Γληνός»
και να σχεδιάσουν διδασκαλίες για τους μαθητές τους με
κριτήριο την εισαγωγή καινοτόμων στοιχείων, την
εφαρμογή βιωματικών μεθόδων διδασκαλίας και την
αξιοποίηση των τεχνολογιών της πληροφορίας και της
επικοινωνίας.

Ο διδακτικός σχεδιασμός, ως προστάδιο σημαντικότατο
και απολύτως απαραίτητο πριν από την ίδια τη
διδασκαλία, απασχόλησε τους εκπαιδευτικούς-συγγραφείς
σε όλα τα επίπεδα: θεωρία, μεθοδολογία, υποδομές,
τεχνολογία και νέα διδακτικά μέσα.

Οι εκπαιδευτικοί-συγγραφείς, αφού ολοκλήρωσαν τη
φάση του συστηματικού σχεδιασμού επτά σχεδίων
διδασκαλίας, προχώρησαν στη φάση της ερευνητικής
διαδικασίας ζητώντας από γονείς και άλλους
εκπαιδευτικούς να τα αξιολογήσουν μέσω ημιδομημένων
συνεντεύξεων.

Το κεντρικό ερώτημα και κατά τον σχεδιασμό των
συγκεκριμένων διδασκαλιών και κατά τη φάση της
έρευνας ήταν αν η τεχνολογία και τα νέα διδακτικά μέσα
που αυτή διαθέτει στο σχολείο, είναι δυνατόν να
συμβάλουν στη βελτίωση της διδακτικής πράξης και
γενικότερα του εκπαιδευτικού έργου. Τα συμπεράσματα
της έρευνας πλούσια και αποκαλυπτικά «φωτίζουν»
σκοτεινά σημεία στην καθημερινή εκπαιδευτική πράξη
στα σχολεία μας.

ISBN: 978-618-5040-73-4