แบบฝึกทักษะ เรื่อง คำราชาศัพท์สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ เล่มที่ ๒ เรื่อง คำราศัพท์(การใช้คำราชาศัพท์เหมาะสมกับกาลเทศะ หมวดพระภิกษุ) จัดทำขึ้นเพื่อ ใช้ประกอบในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เป็นเครื่องมือในการพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการ เรียน หน่วยการเรียนรู้ เรื่อง คำราชาศัพท์ วิชาภาษาไทย โดยได้มีการรวบรวมเนื้อหา ที่เป็นความรู้จากตำรา และเอกสารทางวิชาการหลายเล่ม มีคำถามเพื่อทบทวนความรู้ ความเข้าใจในบทเรียน เมื่อเสร็จสิ้นกิจกรรมตามลำดับขั้นตอน ต่าง ๆ นักเรียนจะได้รับ การทดสอบเพื่อประมวลผลการเรียนรู้แบบฝึกทักษะ เรื่อง คำราชาศัพท์สำหรับนักเรียน ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ มีทั้งหมด ๓ เล่ม คือ เล่ม ๑ เรื่อง คำราศัพท์ (การใช้คำราชาศัพท์เหมาะสมกับกาลเทศะ หมวดสุภาพชน) เล่ม ๒ เรื่อง คำราศัพท์ (การใช้คำราชาศัพท์เหมาะสมกับกาลเทศะ หมวดพระภิกษุ) เล่ม ๓ เรื่อง คำราศัพท์ (การใช้คำราชาศัพท์เหมาะสมกับกาลเทศะ หมวด พระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์) ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่า แบบฝึกทักษะ เรื่อง คำราชาศัพท์สำหรับนักเรียน ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ จะเป็นแนวทางหนึ่งในการจัดกระบวนการเรียนรู้ให้นักเรียน ได้ตามเจตนารมณ์ของหลักสูตร และจะเป็นประโยชน์ต่อการจัดการเรียนการสอนของครู และนักเรียน ศิริรัตน์ ปันแปง วิชาภาษาไทย
แบบฝึกทักษะ เรื่อง คำราชาศัพท์สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ เล่ม ๒ เรื่อง คำราศัพท์ (การใช้คำราชาศัพท์เหมาะสมกับกาลเทศะ หมวดพระภิกษุ) จัดทำขึ้น เพื่อใช้ประกอบในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เป็นเครื่องมือในการพัฒนาผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียน หน่วยการเรียนรู้ เรื่อง คำราชาศัพท์ วิชาภาษาไทย ที่นักเรียนสามารถ ศึกษาได้ด้วยตนเอง โดยศึกษาคำแนะนำ และปฏิบัติกิจกรรมตามขั้นตอน การเรียน นักเรียน จะได้รับความรู้อย่างครบถ้วน แบบฝึกทักษะ เรื่อง คำราชาศัพท์สำหรับ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ มีทั้งหมด ๓ เล่ม คือ เล่ม ๑ เรื่อง คำราศัพท์ (การใช้คำราชาศัพท์เหมาะสมกับกาลเทศะ หมวดสุภาพชน) เล่ม ๒ เรื่อง คำราศัพท์ (การใช้คำราชาศัพท์เหมาะสมกับกาลเทศะ หมวดพระภิกษุ) เล่ม ๓ เรื่อง คำราศัพท์ (การใช้คำราชาศัพท์เหมาะสมกับกาลเทศะ หมวดพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์) ขั้นตอนการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ภาษาไทย ๑. ศึกษาเนื้อหาล่วงหน้าอย่างละเอียดก่อนจัดกิจกรรมการเรียนการสอน ๒. ครูจัดเตรียมสื่ออุปกรณ์ เครื่องมือที่จะใช้ประกอบการจัดการเรียนรู้ แบบฝึกทักษะ เรื่อง คำราชาศัพท์สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ ๓. ครูควรจัดชั้นเรียนให้เหมาะสมกับการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ และจัดเตรียมแบบฝึก ทักษะ เรื่อง คำราชาศัพท์ประกอบการเรียนรู้ให้ครบตามจำนวนนักเรียน 4. ก่อนจัดการเรียนรู้ ครูจะต้องชี้แจงบทบาทของนักเรียนในการใช้แบบฝึกทักษะ เรื่อง คำราชาศัพท์ให้นักเรียนเข้าใจ ๕. ครูสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้ โดยใช้แบบฝึกทักษะการเรียนรู้ภาษาไทยของนักเรียน อย่างใกล้ชิดหากพบปัญหาควรแก้ไข ๖. หลังเสร็จสิ้นการจัดการเรียนรู้ โดยใช้แบบฝึกทักษะการเรียนรู้ภาษาไทย ครูควรช่วย สรุปบทเรียนให้นักเรียนอีกครั้ง และให้นักเรียนได้ทบทวนความรู้ โดยสรุปสิ่งที่เรียนรู้ บันทึกท้ายแบบฝึกทักษะการเรียนรู้ เมื่อจบเรื่องนั้น ๆ
บทเรียนที่นักเรียนกำลังศึกษานี้ คือ แบบฝึกทักษะ เรื่อง คำราชาศัพท์ สำหรับ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ เล่ม ๒ เรื่อง คำราศัพท์ (การใช้คำราชาศัพท์เหมาะสม กับกาลเทศะ หมวดพระภิกษุ) แบบฝึกทักษะการเรียนรู้ภาษาไทยที่ใช้ประกอบการเรียน รายวิชาภาษาไทยที่นักเรียนสามารถศึกษาได้ด้วยตนเองโดยอ่านคำแนะนำ และปฏิบัติ ตามขั้นตอนการเรียนต่าง ๆ ด้วยความซื่อสัตย์และตั้งใจ ดังนี้ ๑. ศึกษาคำแนะนำสำหรับนักเรียน ศึกษาแผนผังขั้นตอนการเรียน โดยใช้แบบ ฝึกทักษะ เรื่อง คำราชาศัพท์ ให้เข้าใจ ๒. นักเรียนศึกษาสาระสำคัญ / มาตรฐานการเรียนรู้ / ตัวชี้วัดและจุดประสงค์ ๓. นักเรียนทำทดสอบก่อนเรียน จำนวน ๑๐ ข้อ เพื่อเป็นการวัดความรู้พื้นฐาน ของนักเรียน ๔. นักเรียนลงมือปฏิบัติกิจกรรม โดยใช้แบบฝึกทักษะ เรื่อง คำราชาศัพท์ เมื่อปฏิบัติกิจกรรม เสร็จเรียบร้อยแล้วให้ตรวจคำตอบไต้จากเฉลยแบบฝึกทักษะ ๕. นักเรียนบัตรทดสอบหลังเรียน จำนวน ๑๐ ข้อ เพื่อเป็นการวัด และ ประเมินผลการเรียนรู้นักเรียนควรต้องตั้งใจทำทดสอบหลังเรียน เพราะการทดสอบ ครั้งนี้ทำให้ทราบว่านักเรียนมีความรู้ความเข้าใจบทเรียนมากน้อยเพียงใด ๖. ตรวจคำตอบจากเฉลยทดสอบหลังเรียน นักเรียนต้องทำคะแนนให้ได้ร้อยละ ๘๐ ขึ้นไป จึงจะผ่านเกณฑ์ถ้าคะแนนไม่ผ่านเกณฑ์ให้ทบทวนเนื้อหา แล้วให้ทำทดสอบ หลังเรียนใหม่เมื่อผ่านจึงทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียน เรื่อง คำราชาศัพท์ ต่อไป ข้อควรปฏิบัติ หากมีข้อสงสัย ให้ข้อคำอธิบายหรือถามครูผู้สอนเพื่อร่วมกันสรุปข้อสงสัยนั้น ๆ เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต้องมีความซื่อสัตย์ต่อตนเอง ไม่เปิดดูเฉลยจนกว่าทำแบบ ฝึกทักษะเสร็จ
๑. คำว่า นอน สำหรับพระภิกษุ ควรใช้คำศัพท์ ว่าอย่างไร ก. จำวัด ข. ทำวัตร ค. พักผ่อน ง. บรรทม ๒. “พระสงฆ์รูปนี้______มาหลายวันแล้ว” ควรเติมคำในข้อใด ก. เจ็บ ข. ป่วย ค. อาพาธ ง. ประชวร ๓. คำราชาศัพท์ ใช้กับบุคคลใดต่อไปนี้ ก. พระมหากษัตริย์ ข. พระภิกษุสงฆ์ ค. สุภาพชน ง. ถูกทุกข้อ ๔. “พระภิกษุสงฆ์บอกพระเจ้าแผ่นดิน" คำที่ขีดเส้นใต้ใช้คำศัพท์ว่าอย่างไร ก. กราบทูล ข. ทูลรายงาน ค. สนองรับสั่ง ง. ถวายพระพร ๕. “คุณพ่อไม่อยู่ _____ไป _____พระที่วัดค่ะ” ควรเติมคำข้อใด ก. เขา – เชิญ ข. ท่าน – นิมนต์ ค. แก – นิมนต์ ง. ท่าน – เรียนเชิญ ๖. “พระภิกษุป่วย” คำที่ขีดเส้นใต้ใช้คำศัพท์ว่า อย่างไร ก. อาพาธ ข. จับไข้ ค. เป็นไข้ ง. ประชวร ๗. “พระสงฆ์ออกรับของใส่บาตรในตอนเช้าทุกวัน” คำที่ขีดเส้นใต้ใช้คำศัพท์ว่าอย่างไร ก. ฉัน ข. ทำวัตร ค. บิณฑบาต ง. จำพรรษา ๘. “หลวงลุงที่วัดข้างบ้านตายเมื่อวานนี้” คำที่ขีดเส้นใต้ใช้คำศัพท์ว่าอย่างไร ก. ฉัน ข. ทำวัตร ค. มรณภาพ ง. จำพรรษา
๙. “ประชาชนไม่ควรใส่ปัจจัยลงในบาตรพระที่มา บิณฑบาต” คำที่ขีดเส้นใต้ใช้คำศัพท์ว่าอย่างไร ก. เชิญ ข. เงิน ค. ที่อยู่ ง. ที่นั่ง ๑๐. “พระคุณเจ้านั่งบนอาสนะที่จัดเตรียมไว้” คำที่ขีดเส้นใต้ใช้คำศัพท์ว่าอย่างไร ก. เชิญ ข. เงิน ค. ที่อยู่ ง. ที่นั่ง
ข้อ ตัวเลือก ก ข ค ง ๑ ๒ ๓ ๔ ๕ ๖ ๗ ๘ ๙ ๑๐
คำราชาศัพท์สำหรับพระภิกษุ การใช้คำราชาศัพท์สำหรับพระภิกษุมีถ้อยคำอีกชุดหนึ่งที่แตกต่างจากการใช้ คำราชาศัพท์สำหรับพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ นอกจากนี้พระภิกษุที่มีสมณ ศักดิ์แตกต่างกันยังมีการใช้คำราชาศัพท์แตกต่างกันอีกด้วย ดังนั้นจึงมักมีผู้ใช้คำราชาศัพท์ สำหรับพระภิกษุผิดอยู่เสมอ พระภิกษุที่จะต้องใช้คำราชาศัพท์มีเฉพาะสมเด็จพระสังฆราช เท่านั้น ยกเว้นพระภิกษุรูปนั้น ๆ จะมีฐานันดรศักดิ์อยู่แล้ว เช่น หม่อมเจ้า พระองค์เจ้า ส่วนพระภิกษุที่มีสมณศักดิ์อื่น ๆ ใช้คำราชาศัพท์ดังรายละเอียดต่อไปนี้ คำศัพท์ที่ใช้สำหรับพระภิกษุ แบ่งได้ ๓ ชนิด ดังนี้ ๑. คำนามสำหรับพระภิกษุ คำนามที่ใช้สำหรับพระภิกษุที่ควรรู้ ดังนี้ คำนาม คำแปล กุฏิ ที่อยู่ของพระในวัด จีวร ผ้าสำหรับห่มของพระภิกษุ สามเณร ถาน ห้องน้ำ ไทยธรรม ของถวายพระสงฆ์ ปัจจัย เงิน พระไตรปิฎก พระธรรมคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้ามี ๓ ปิฎก พระปรางค์ สิ่งก่อสร้างมียอดสูง มีรูปทรงคล้ายฝักข้าวโพด
คำนาม คำแปล ภัตตาหารเช้า อาหารเช้า ภัตตาหารเพล อาหารกลางวัน รัดประคด ผ้าที่ใช้รัดอกหรือสายที่ถักด้วยสำหรับรัดของ ลิขิต จดหมาย สบง ผ้านุ่งของพระภิกษุ สามเณร สังฆาฏิ ผ้าพาดบ่าของพระภิกษุ สามเณร อาสนะสงฆ์ ที่นั่ง, เครื่องปูรองนั่ง อาสน์สงฆ์ ที่ยกพื้นสำหรับพระสงฆ์นั่ง อุบาสก, ประสก บุรุษที่นับถือพระพุทธศาสนา อุบาสิกา, สีกา สตรีที่นับถือพระพุทธศาสนา ๒. คำสรรพนามสำหรับพระภิกษุ คำสรรพนามที่ใช้สำหรับพระภิกษุแบ่งได้ ๒ ชนิด คือ คำสรรพนามสำหรับบุคคลใช้กับ พระสงฆ์ กับคำสรรพนามที่พระสงฆ์ใช้กับบุคคล โดยมีรายละเอียด ดังนี้ ๒.๑ คำสรรพนามสำหรับบุคคลใช้กับพระสงฆ์คำสรรพนามที่บุคคลใช้กับ พระสงฆ์มีวิธีการใช้ภาษาที่แตกต่างกันไปตามระดับและฐานะของพระสงฆ์ ดังนี้ สรรพนาม บุรุษที่ ๑ สรรพนาม บุรุษที่ ๒ ระดับสมณศักดิ์ คำขานรับ ข้าพระเจ้าพุทธเจ้า ใต้ฝ่าพระบาท สมเด็จพระสังฆราช เจ้า พ่ะย่ะค่ะ (ช) เพคะ (ญ) เกล้ากระหม่อม (ช) เกล้ากระหม่อมฉัน (ญ) ฝ่าพระบาท สมเด็จพระสังฆราช พ่ะย่ะค่ะ (ช) เพคะ (ญ) กระผม (ช) ดิฉัน (ญ) พระคุณเจ้า ๑. สมเด็จพระราชา คณะ ๒. พระราชาคณะ ขอรับกระผม (ช) เจ้าค่ะ (ญ)
๒.๑ คำสรรพนามสำหรับบุคคลใช้กับพระสงฆ์คำสรรพนามที่บุคคลใช้กับ พระสงฆ์มีวิธีการใช้ภาษาที่แตกต่างกันไปตามระดับและฐานะของพระสงฆ์ ดังนี้ สรรพนาม บุรุษที่ ๑ สรรพนาม บุรุษที่ ๒ ระดับสมณศักดิ์ คำขานรับ กระผม (ช) ดิฉัน (ญ) พระคุณท่าน พระราชาคณะชั้น รอง ขอรับ (ช) เจ้าค่ะ, ค่ะ (ญ) กระผม (ช) ดิฉัน (ญ) ท่าน พระภิกษุทั่วไป ขอรับ (ช) ครับ (ช) ค่ะ (ญ) ๒.๒ คำสรรพนามสำหรับพระภิกษุใช้กับบุคคล คำสรรพนามที่พระภิกษุใช้พูดกับบุคคลอื่นในสังคมมีวิธีการใช้ภาษา ที่แตกต่างกันไปตามระดับและฐานะของบุคคล ดังรายละเอียดต่อไปนี้ สรรพนาม บุรุษที่ ๑ สรรพนาม บุรุษที่ ๒ ระดับสมณศักดิ์ คำขานรับ อาตมาภาพ บรมพิตร พระเจ้าแผ่นดิน ขอถวายพระพร บพิตร พระราชวงศ์ (หม่อมเจ้าขึ้นไป) ถวายพระพร อาตมาภาพ (ทางการ) อาตมาภาพ (ไม่เป็น ทางการ) โยม โยม, เธอ, คุณ บุคคลทั่วไป เจริญพร เกล้ากระผม พระคุณท่าน ๑. สมเด็จพระราชา คณะ ๒. พระราชาคณะ ขอรับ ผม, กระผม ท่าน พระราชาคณะชั้น รอง ครับ
๓. คำกริยาสำหรับพระภิกษุ คำกริยาที่ใช้สำหรับพระภิกษุที่ควรรู้มี ดังนี้ คำกริยา คำแปล จำวัด นอน ฉัน รับประทาน ถวาย ให้ ทำวัตร สวดมนต์ บรรพชา บวชเป็นสามเณร บิณฑบาต ออกไปโปรดสัตว์ สรงน้ำ อาบน้ำ อาพาธ ป่วย อุปสมบท บวชเป็นพระภิกษุ ธุดงค์ เดินทางแสวงบุญ ฉันเช้า รับประทานอาหารเช้า ฉันเพล รับประทานอาหารกลางวัน คำกริยา คำแปล ฉันยา ทานยา ปลงผม โกนผม ปลงหนวด โกนหนวด อาราธนา ขอร้องให้กระทำ เผดียงสงฆ์ แจ้งให้พระสงฆ์ทราบ นิมนต์ เชิญ มรณภาพ, ถึงแก่มรณภาพ ตาย ครองผ้า, ครองจีวร แต่งตัว ประเคน ถวายของแด่พระสงฆ์ ไปถาน ถ่ายอุจจาระ นมัสการ ไหว้
๑. “พระสงฆ์รูปนี้______มาหลายวันแล้ว” ควรเติมคำในข้อใด ก. เจ็บ ข. ป่วย ค. อาพาธ ง. ประชวร ๒. “พระภิกษุสงฆ์บอกพระเจ้าแผ่นดิน" คำที่ขีดเส้นใต้ใช้คำศัพท์ว่าอย่างไร ก. กราบทูล ข. ทูลรายงาน ค. สนองรับสั่ง ง. ถวายพระพร ๓. “คุณพ่อไม่อยู่ _____ไป _____ พระที่วัดค่ะ” ควรเติมคำข้อใด ก. เขา – เชิญ ข. ท่าน – นิมนต์ ค. แก – นิมนต์ ง. ท่าน – เรียนเชิญ ๔. คำราชาศัพท์ ใช้กับบุคคลใดต่อไปนี้ ก. พระมหากษัตริย์ ข. พระภิกษุสงฆ์ ค. สุภาพชน ง. ถูกทุกข้อ ๕. “พระภิกษุป่วย” คำที่ขีดเส้นใต้ใช้คำศัพท์ ว่าอย่างไร ก. อาพาธ ข. จับไข้ ค. เป็นไข้ ง. ประชวร ๖. คำว่า นอน สำหรับพระภิกษุ ควรใช้คำศัพท์ว่าอย่างไร ก. จำวัด ข. ทำวัตร ค. พักผ่อน ง. บรรทม ๗. “หลวงลุงที่วัดข้างบ้านตายเมื่อวานนี้” คำที่ขีดเส้นใต้ใช้คำศัพท์ว่าอย่างไร ก. ฉัน ข. ทำวัตร ค. มรณภาพ ง. จำพรรษา ๘. “พระคุณเจ้านั่งบนอาสนะที่จัดเตรียมไว้” คำที่ขีดเส้นใต้ใช้คำศัพท์ว่าอย่างไร ก. เชิญ ข. เงิน ค. ที่อยู่ ง. ที่นั่ง
๙. “ประชาชนไม่ควรใส่ปัจจัยลงในบาตรพระที่มา บิณฑบาต” คำที่ขีดเส้นใต้ใช้คำศัพท์ว่าอย่างไร ก. เชิญ ข. เงิน ค. ที่อยู่ ง. ที่นั่ง ๑๐. “พระสงฆ์ออกรับของใส่บาตรในตอนเช้าทุก วัน” คำที่ขีดเส้นใต้ใช้คำศัพท์ว่าอย่างไร ก. ฉัน ข. ทำวัตร ค. บิณฑบาต ง. จำพรรษา
ข้อ ตัวเลือก ก ข ค ง ๑ ๒ ๓ ๔ ๕ ๖ ๗ ๘ ๙ ๑๐
แบบบันทึกคะแนน แบบฝึกทักษะการใช้คำราชาศัพท์(หมวดพระภิกษุ) ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ ที่ ชื่อ - สกุล แบบทดสอบ ก่อนเรียน (๑๐ คะแนน) แบบฝึกทักษะ เรื่อง คำราชาศัพท์ (สุภาพชนทั่วไป) แบบทดสอบ หลังเรียน (๑๐ คะแนน) รวม (๗๐ คะแนน) สรุป ผ่าน ไม่ ผ่าน ๑ ๒ ๓ ๔ ๕ ๑ ๒ ๓ ๔ ๕ ๖ ๗ ๘ ๙ ๑๐ ๑๑ ๑๒ ๑๓ ๑๔ ๑๕ ๑๖ ๑๗ ๑๘ ๑๙ ๒๐ ๒๑ ๒๒ ๒๓ ๒๔ ๒๕
เกณฑ์การแปลความหมายคะแนนกำหนดไว้ ดังนี้ คะแนน ๖๐ – ๗๐ คะแนน หมายถึง ดีมาก คะแนน ๔๔ - ๕๙ คะแนน หมายถึง ดี คะแนน ๒๘ - ๔๓ คะแนน หมายถึง พอใช้ คะแนน ๑๒ – ๒๗ คะแนน หมายถึง ปรับปรุง หมายเหตุผู้ผ่านเกณฑ์ประเมินต้องได้คะแนน ๕๖ คะแนนขึ้นไป คิดเป็นร้อยละ ๘๐