วัฒนธรรมภาคเหนือ
ภูมิภูปมิระเทศ ลักลัษณะภูมิภูปมิระเทศของภาคเหนือส่วนใหญ่เญ่ ป็นป็ภูเภูขา และทิวทิเขาสูง ที่ว ที่ างตัวตัเป็นป็แนวยาวต่อต่เนื่องกันกั ไปแนว เหนือ-ใต้ สลับลักับกัแอ่งอ่ที่ร ที่ าบ ภูมิประเทศของภาคเหนือ ภาคเหนือ มี ๑๗ จังจัหวัดวั ได้แด้ก่ เชียชีงราย น่าน พะเยา เชียชีงใหม่ แม่ฮ่ม่อฮ่งสอน แพร่ ลำ ปางลำ พูนพู ตาก อุตอุรดิตดิถ์ พิษพิณุโลก สุโขทัยทัเพชรบูรบูณ์ พิจิพิตจิร กำ แพงเพชร นครสวรรค์ และ อุทัอุยทัธานี เทือทืกเขาที่สำที่ สำคัญคั ทิวทิเขาแดนลาว ทิวทิเขาถนนธงชัยชั ทิวทิเขาหลวงพระบาง ทิวทิเขาผีปัผีนปัน้ำ ทิวทิเขาดอยมอนกุจู ทิวทิเขาดอยอินอิทนนท์ ทิวทิเขาขุนตาน ทิวทิเขาพลึงลึ ทิวทิเขาดอยภูสภูอยดาว ดอยอิทอินนท์ จ.เชียชีงใหม่ ทิวทิเขาหลวงพระบาง จ.น่าน กันกัพรมแดนระหว่าว่งไทยกับกัพม่าม่เป็นป็ที่กำ ที่ กำเนิดแม่น้ำม่ น้ำ ปิงปิ ทอดตัวตัยาวเหนือมาใต้ แนวระหว่าว่ง ไทยกับกัพม่าม่ กั้นกั้พรหมแดนไทยกับกัลาว เป็นป็ต้นต้กำ เนิดแม่น้ำม่ น้ำ น่าน แบ่งบ่น้ำ เป็นป็ 2ทิศทิคือคืไหลสู่ทิศทิเหนือสู่แม่น้ำม่ น้ำ โขงทิศทิ ใต้ไต้หลสู่แม่น้ำม่ น้ำ ปิงปิวังวัยม น่าน เป็นป็แนวพรมแดนธรรมชาติรติะหว่าว่งไทยกับกัพม่าม่ มีรมีะบบภูเภูขาเชื่อ ชื่ มต่อต่กับกัทิวทิเขาแดนลาว ขนานกับกัทิวทิเขาถนนธงชัยชั เป็นป็ส่วนหนึ่งของทิวทิเขาชาน ขนานกับกัทิวทิเขาถนนธงชัยชัและทิวทิเขาอินอิทนนท์ ตั้งตั้อยู่ที่ยู่ ตำ ที่ ตำบลบ้าบ้นด่าด่นนาขาม ระหว่าว่งเส้นทางเด่นด่ชัยชัจังจัหวัดวัแพร่แร่ละจังจัหวัดวั อุตอุรดิตดิถ์ กั้นกั้พรมแดนระหว่าว่งไทย-ลาว เป็นป็แหล่งล่ต้นต้น้ำ ของลำ น้ำ ปาด
ภูมิประเทศของภาคเหนือ แม่น้ำม่ น้ำ รวก แม่น้ำม่ น้ำ กก แม่น้ำม่ น้ำ สาย แม่น้ำม่ น้ำ อิงอิ แม่น้ำม่ น้ำ ปิงปิ แม่น้ำม่ น้ำ วังวั แม่น้ำม่ น้ำ ยม แม่น้ำม่ น้ำ น่าน แม่น้ำม่ น้ำ เมย แม่น้ำม่ น้ำ ยวม แม่น้ำม่ น้ำ ปาย ภูมิภูอมิากาศ ภาคเหนือมี ภูมิภูอมิากาศแบบทุ่งทุ่หญ้าญ้สะ วันวันา เหมือมืนกับกัพื้น พื้ ที่ส่ ที่ ส่วนใหญ่ขญ่อง ประเทศ การที่มี ที่ พื้มีน พื้ ที่อ ที่ ยู่เยู่ หนือระดับดัน้ำ ทะเล ทำ ให้สภาพอากาศของภาคเหนือ เปลี่ย ลี่ นแปลงตามฤดูกดูาลอย่าย่งเห็นได้ชัด้ดชั เช่นช่มีฤมีดูหดูนาวที่ห ที่ นาวเย็นย็กว่าว่ภูมิภูภมิาค อื่น อื่ ๆ แม่น้ำม่ น้ำ สายสำ คัญคั สะพานมิตมิรภาพไทย-ลาว แม่น้ำม่ น้ำ น่าน ทิวเขาภูสภูอยดาว วัดวัพระธาตุลำ ปางหลวง, ลำ ปาง วัดวัพระธาตุดอยพระฌาน, ลำ ปาง
การแต่ง ต่ กายส่วนใหญ่นิ ญ่ นิยม สวมใส่ผ้าผ้ซิ่นซิ่แบบทอ ทั้งทั้ตัวตัสวมเสื้อ คอเปิดปิเล่น ล่ สีสัน ห่มผ้าผ้สไบเฉียฉีง สวมเครื่อ รื่ งประดับดัตามข้อข้มือมืข้อข้เท้า และคอ ชาย ส่วนใหญ่นิ ญ่ นิยมสวมเสื้อแขนสั้นสีเข้มข้ เรียรีกว่า ว่ ม่อ ม่ ฮ่อ ฮ่ มสวมกางเกงสีเดียดีวกับกัเสื้อจรดเข่า ข่ นิยมใช้ผ้ช้าผ้คาดเอวด้วด้ยผ้าผ้ขาวม้าม้ การแต่งกายของ ภาคเหนือ ผู้หผู้ ญิงญิ
ประเพณีและวัฒนธรรม ของภาคเหนือ คือคื ประเพณีการฟ้อนผีขผีองชาวล้าล้นนา คล้าล้ยกับกัการลงผี (เข้าข้ทรง) ผีเผีจ้าจ้พ่อพ่ของท้อท้งถิ่นถิ่อื่น อื่ นิยมเรียรีกกันกัว่าว่ "ฟ้อนผี มด-ผีเผีม็งม็ " เป็นป็การฟ้อนรำ เพื่อ พื่ สังเวยผีบผีรรพบุรุษรุซึ่ง ซึ่ ชาว ล้าล้นนา (ชาวบ้าบ้นในท้อท้งถิ่นถิ่ภาคเหนือ) นับถือถืกันกัเป็นป็ ประเพณีเก่าก่แก่ที่ก่สั ที่ สันนิษฐานกันกัว่าว่รับรัมาจากชาวมอญ ซึ่ง ซึ่ ประเพณีอุ้มอุ้พระดำ น้ำ นั้น มีคมีวามเชื่อ ชื่ ว่าว่เป็นป็พิธีพิกธีรรมอันอั ศักดิ์สิดิ์สิทธิ์ จะนำ พาความสุข ความสงบร่มร่เย็นย็และความเจริญริ รุ่งรุ่เรือรืง อีกอีทั้งทั้ยังยัส่งผลให้ฝนฟ้าตกตามฤดูกดูาล ทำ ให้พืชพืผล การเกษตรอุดอุมสมบูรบูณ์และทำ ให้ชาวเพชรบูรบูณ์มีคมีวามเจริญริ รุ่งรุ่เรือรืงอยู่เยู่ ย็นย็เป็นป็สุข ตัตัวตัตัอย่ย่าย่งเช่นช่าย่งเช่นช่ ประเพณีของภาคเหนือ เกิดกิจากการผสมผสานระหว่าว่งการดำ เนินชีวิชีตวิและความ เชื่อ ชื่ เรื่อ รื่ งการนับถือถืผี ส่งผลทำ ให้มีปมีระเพณีที่เ ที่ ป็นป็เอกลักลัษณ์ที่จ ที่ ะแตกต่าต่ง กันกั ไปตามฤดูกดูาล ประเพณีฟ้อ ฟ้ นผีปู่ผีปู่ ย่ ปู่ า ย่ ประเพณียี่เ ยี่ป็ง ป็ ประเพณียี่เ ยี่ ป็งป็ของชาวล้าล้นนานั้น นับว่าว่อยู่บยู่ นฐานความเชื่อ ชื่ เดียดีว กับกั ประเพณีลอยกระทงในภูมิภูภมิาคอื่น อื่ ๆ วัตวัถุประสงค์สำค์ สำคัญคัคือคื การขอขมาแม่พม่ระคงคา และบูชบูาองค์พค์ระสัมมาสัมพุทธเจ้าจ้รวม ถึงถึสิ่งศักดิ์สิดิ์สิทธิ์ตธิ์ามความเชื่อ ชื่ ของชาวล้าล้นนาเพื่อ พื่ ขับขั ไล่คล่วามโชค ร้าร้ยและนำ โชคมาให้ ประเพณีอุ้ม อุ้ พระดำ น้ำ ประเพณียี่เ ยี่ ป็งป็
ประเพณีและวัฒนธรรม ของภาคเหนือ ระหว่าว่งเดือดืนพฤษภาคมถึงถึสิงหาคม เป็นป็ช่วช่งของการเพาะปลูกลูหากปี ใดฝนแล้งล้ ไม่มีม่น้ำมี น้ำ จะทำ ให้นาข้าข้วเสียหาย ชาวบ้าบ้นจึงจึพึ่ง พึ่ พาสิ่งเหนือ ธรรมชาติ เช่นช่ทำ พิธีพิขธีอฝนโดยการแห่นางแมว โดยมีคมีวามเชื่อ ชื่ กันกัว่าว่ หากกระทำ เช่นช่นั้นแล้วล้จะช่วช่ยให้ฝนตก ในภาษาถิ่นถิ่ล้าล้นนา ตุง หมายถึงถึ “ธง” จุดจุประสงค์ขค์องการทำ ตุงในล้าล้น นาก็คืก็อคืการทำ ถวายเป็นพุทธบูชบูา ชาวล้าล้นนาถือถืว่าว่เป็นป็การทำ บุญอุทิอุศทิ ให้แก่ผู้ก่ที่ผู้ ล่ ที่ วล่งลับลั ไปแล้วล้หรือรืถวายเพื่อ พื่ เป็นป็ ปัจปัจัยจัส่งกุศลให้แก่ตก่นไปใน ชาติหติน้า ด้วด้ยความเชื่อ ชื่ ที่ว่ ที่ าว่เมื่อ มื่ ตายไปแล้วล้ก็จก็ะได้เด้กาะยึดยึชายตุงขึ้น ขึ้ สวรรค์พ้ค์นพ้จากขุมนรก วันวัที่ถ ที่ วายตุงนั้นนิยมกระทำ ในวันวัพญาวันวัซึ่ง ซึ่ เป็นวันวัสุดท้าท้ยของเทศกาลสงกรานต์ แห่นางแมว ประเพณีตานตุง เป็นป็ ประเพณีของชาวพุทธที่มี ที่ กมีารทำ บุญให้ทานรับรัพรจากพระ จะทำ ให้ เกิดกิสิริมริงคลแก่ตก่นและอุทิอุศทิส่วนกุศลให้แก่ผู้ก่ล่ผู้ วล่งลับลั ไปแล้วล้เป็นป็การ ระลึกลึถึงถึบุญคุณของผู้มีผู้ พมีระคุณ และเป็นป็การแสดงออกถึงถึความ สามัคมัคีขคีองคนในชุมชุชน ประเพณีกรวยสลากหรือรืต๋า ต๋ นก๋ว ก๋ ยสลาก ประเพณีตานตุง ประเพณีอุ้มอุ้พระดำ น้ำ ประเพณีกรวยสลากหรือรืต๋าต๋นก๋วก๋ยสลาก
ประเพณีและวัฒนธรรม ของภาคเหนือ การแสดงพื้น พื้ เมือ มื ง ศิลปะการแสดงทางภาคเหนือของไทย มีการฟ้อนประเภทต่าง ๆ รวม ถึงการตีกลองสะบัดชัยและการตบมะผ้าบ และมีลักษณะเป็นแบบพื้น เมืองของภาคเหนือและภาคกลาง รวมทั้งผสมผสานและร่วมกันกับ ลักษณะของศิลปะการแสดงของพม่าด้วย ฟ้อ ฟ้ นล้า ล้ นนา ลักษณะการฟ้อนแบบพื้นเมืองเดิม เป็นการแสดงที่มีอยู่ตามท้องถิ่นทั่วไป เช่น ฟ้อนครัวทาน ฟ้อนเล็บ ฟ้อน เทียน เป็นต้น ลักษณะการฟ้อนที่ได้รับอิทธิพลจากชาติอื่น อาทิ พม่า ไทยใหญ่ เงี้ยว เช่นช่ ฟ้อน ไต ฟ้อนโต ฟ้อนเงี้ยว เป็นต้น ลักษณะการฟ้อนแบบคุ้มหลวง เป็นการฟ้อนที่เกิดขึ้นในคุ้มของพระราชชายา เจ้าดารารัศมี ซึ่งมีลักษณะการ ฟ้อนของภาคกลางผสมอยู่ เช่น ฟ้อนม่านมุ้ยเชียงตา ฟ้อน น้อยใจยา เป็นต้น เป็นการฟ้อนพื้นเมือง ที่ประดิษฐ์ท่าฟ้อนเลียนแบบมาจากกรรมวิธีการทอ ผ้า ไหมของชาวบ้าน ตั้งแต่กระบวนเตรียมเส้นไหม จน กระทั่งทอเป็นผืน ท่ารำ นี้ได้เน้นถึงการ เคลื่อนไหวที่ต่อ เนื่องและนุ่มนวล ซึ่งเป็นท่าที่ เหมาะสมในการป้องกันไม่ ให้เส้นไหมพันกัน แต่งกายแบบพื้นเมืองล้านนา ตัวอย่าย่ง ฟ้อนสาวไหม ฟ้อ ฟ้ นสาวไหม
ประเพณีและวัฒนธรรม ของภาคเหนือ การแสดงพื้น พื้ เมือ มื ง ฟ้อ ฟ้ นเทีย ที น การฟ้อฟ้นที่อ่ ที่ ออ่นช้อช้ยงดงามเป็นป็ศิลศิ ปะที่มี ที่ ลัมีกลัษณะคล้าล้ยการฟ้อฟ้นเล็บล็การแสดงนั้นนั้ ใช้แช้สงเทียทีนเพื่อ พื่ เน้นน้ความสวยงามและถือถืเทียทีนในมือมืข้าข้งละ 1 เล่มล่จุดจุเด่นด่ของการแสดงชนิดนินี้คื นี้ อคืการบิดบิข้อข้มือมืที่ ถือถืเทียทีนอยู่ และแสดงในเวลากลางคืนคืเพื่อ พื่ เน้นน้ความสวยงามของแสงเทียทีน การฟ้อฟ้นเทียทีนแบบนี้ เป็นป็การแสดงบูชบูาสิ่งสิ่ศักศัดิ์สิดิ์ทสิธิ์เธิ์ทพเจ้าจ้ในงานพระราชพิธีพิหธีลวง ในปัจปัจุบัจุนบัการแสดงชุดชุนี้ไนี้ ม่ไม่ด้เด้ห็นห็ บ่อบ่ยนักนัและเพลงที่ใที่ ช้บช้รรเลงประกอบจึงจึเป็นป็ศิลศิ ปะที่น่ ที่ าน่ดูอดูย่าย่งยิ่งยิ่ การแต่งกาย ผู้แสดงเป็นผู้หญิงแสดงหมู่คราวโดยจำ นวนคนเป็นเลขคู่ แต่งกายแบบฟ้อนเทียนโดยสวม เสื้อแขนกระบอก นุ่งซิ่นซิ่มีเชิงชิกรอมเท้า มุ่นผมมวย มีอุบะห้อยข้างศีรษะ ถือเทียน ๑ เล่ม การ แต่งกายฟ้อนเทียนแต่งได้อีกหลายแบบคืิออาจ สวมเสื้อในรัดอก ใส่เสื้อลูกไม้ทับแต่อย่าง อื่นคงเดิม และสวมเสื้อรัดอก แต่มีผ้าสไบเป็นผ้าทอลายพาดไหล่อย่างสวยงาม ยังคงนุ่ง ซิ่นซิ่กรอมเท้าและมุ่นผมมวย มีอุบะห้อยศีรษะ โอกาสที่ใที่ ช้แ ช้สดง ในงานพระราชพิธี หรือวันสำ คัญทางศาสนา ต้อนรับแขกบ้านแขกเมืองชาวต่างชาติ และใน งานประเพณีสำ คัญตามแบบฉบับของชาวล้านนา ฟ้อนเทียทีน ฟ้อนเล็บล็ ฟ้อนเงี้ย งี้ ว ฟ้อนขันขัดอก
ข้า ข้ วซอย -เมนูเส้นที่ก ที่ ลิ่นลิ่หอมจากกะทิ โรยด้วด้ยหอมแดงซอย กระเทียทีมเจียจีว และบีบบีด้วด้ยมะนาว อาหาร อาหารเหนือ ไม่นิยมใส่น้ำ ตาล ส่วนใหญ่จะอาศัยความหวานจากตัววัตถุดิบที่นำ มาประกอบอาหารแทนผักบางชนิดก็หาได้ในแถบเฉพาะภาคเหนือเท่านั้นเช่น ผักแค ผักบอน หยวกกล้วย ผักหวาน เป็นต้น อาหารของภาคเหนือนั้นจะนิยม ทานคู่กันกับข้าวเหนียวเป็นหลัก และทานคู่กันกับน้ำ พริกน้ำ พริก อย่างเช่น น้ำ พริกหนุ่ม แกงหลายชนิด เช่น แกงโฮความอร่อยและเป็นเอกลักษณ์เฉพาะที่หา ทานได้แค่ในภาคเหนือเท่านั้นอย่างขนมกนน้ำ อ้อย ข้าวต้มหัวหงอก เมนูอาหารทางภาคเหนือ ไส้อั่ว อั่-ไส้กรอกรสเผ็ดผ็ที่ม ที่ าจากสมุนไพรและเครื่อ รื่ งแกง ขนมจีนจีน้ำ เงี้ยว -เมนูเส้นที่ท ที่ านกับกัแกงน้ำ เงี้ย งี้ ว โรยด้วด้ย กระเทียทีมเจียจีว มะนาว ผักผักาดดองและแคบหมู น้ำ พริกริหนุ่ม -ตำ จากหริกริหนุ่ม ทานคู่กับกัแคบหมูหมูรือรืผักผัสด แกงฮัง ฮั แล -เป็นป็เครื่อ รื่ งแกงที่เ ที่ คี่ยวมาจากเครื่อ รื่ งเทศและสมุนไพร คลุกเคล้าล้กับกัเนื้อหมู ขนมกนน้ำ อ้อ อ้ ย -ขนมกนน้ำ อ้ออ้ย ขนมต้มหัวหงอก -เป็นป็ขนมมงคลเพื่อ พื่ อายุที่ยื ที่ นยืยาว ตัวอย่า ย่ งเช่น ช่ (กน ภาษาเหนือคือคืการคนหรือรืกวน) อาหานพื้นพื้บ้าบ้นจากล้าล้นนา
อาหาร ไข่ป่ข่ า ป่ ม -ไข่ป่ข่าป่ม ภาษาเหนือแปลว่าว่ ปิ้งปิ้ ปรุงรุให้ไข่สุข่สุกโดยการเทไข่ใข่ส่ ใบตองแล้วล้นำ ไปปิ้งปิ้ น้ำ พริกริข่า ข่ เห็ดถอบ-วัตวัถุดิบดิหลักลัคือคืเห็ดเพาะ แกงเห็ดเผาะ -วัตวัถุดิบดิหลักลัคือคืเห็ดเผาะ พริกริหยวกยัด ยั ไส้-วัตวัถุดิบดิหลักลัคือคืเนื้อหมูแมูละพริกริหยวกสีเขียขีว น้ำ พริกริแดง-กินกิคู่กัคู่ บกัข้าข้วเหนียว แกงแคไก่ -ประกอบด้วด้ยผักผัและเนื้อหลายชนิด ส้าจิ้น -ใช้เช้นื้อควายและเนื้อวัววัสด แต่นิต่ นิยมนำ มาต้มต้ก่อก่น น้ำ พริกริอ่อ อ่ ง-เป็นป็น้ำ พริกริที่ไที่ ม่เม่ผ็ดผ็มาก กินกิ ได้กัด้บกัทุงอย่าย่ง ตำ บ่า บ่ หนุน-วัตวัถุดิบดิหลักลัคือคืชูโชูรงหรือรืขนุนอ่ออ่นต้มต้
การพูด/ภาษาพูด ภาษาเหนือ เป็นภาษาถิ่นของจังหวัดในภาคเหนือของไทย ซึ่งภาษาถิ่นนั้น ถือว่าเป็นภาษาที่สวยงาม บ่งบอกถึงวัฒนธรรม เอกลักษณ์ ลักษณะความ เป็นอยู่และวิถีชีวิตของผู้คน ตัวตัอย่าย่งเช่นช่ มะก๊วก๊ยเต้ดต้ มะเต้าต้ ฮักฮั เปื้อปื้น ขี้จุ๊ ขี้จุ๊ บะป๊าป๊ว เฮา/ข้าข้เจ้าจ้ กาด ม่วม่นขนาด ละอ่ออ่น จ๊าจ๊ง บะขะนัด ลำ เยียยีะงาน เต่วต่ ตะวา วันวัพุก ฟักแก้วก้ ตุ้ยตุ้ ซ้อซ้งปีปปี ภาษาเหนือ มะละกอ เเตงโม รักรั เพื่อ พื่ น โกหก มะพร้าร้ว ฉันฉั ตลาด สนุกมาก เด็กด็ ช้าช้ง สัปปะรด อร่อร่ย ทำ งาน กางเกง เมื่อ มื่ วาน พรุ่งรุ่นี้ ฟักทอง อ้วอ้น ดอกปีปปีที่นำ ที่ นำมาประดับดัผม ความหมาย
ลักษณะบ้านเรือน บ้า บ้ นเรือ รื นไทยภาคเหนือ บ้าบ้นเรือรืนไทยทางภาคเหนือนิยมสร้าร้งเป็นเรือรืนแฝด และมีหมีลังลัคาเตี้ย ตี้ กว่าว่เรือรืนไทยภาคอื่น อื่ ๆ เพื่อ พื่ ป้องกันกัอากาศหนาวเย็นย็ โดยนิยมใช้วัช้สวัดุที่ห ที่ าได้จด้ากท้อท้งถิ่นถิ่ บ้าบ้นเรือรืนไทยภาคเหนือหรือรือาณาจักจัรล้าล้นนามักมัเรียรีกว่าว่ "เรือรืนกาแล" ซึ่ง ซึ่ มีลัมีกลัษณะที่แ ที่ ตกต่าต่งจากเรือรืนสามัญมัชน โดยมีสมีลักลัสวยงามที่ปที่ ลายยอดจั่วจั่และเนื้อไม้แม้ข็งข็ยกใต้ถุต้ถุนสูง ปัจปัจุบัจุนบัมี การปลูกลูเป็นป็เรือรืนแฝด มีชมีายคาคลุมเรือรืนทั้งทั้หมด ผนังผายออก
THANK YOU
ด.ช.นิซอมมุดีนดีศาสนาภาพ เลขที่ 6 ด.ญ.กัต กั พร ก่อ ก่ เจริญริ เลขที่ 22 ด.ญ.ชนิษฐา คงจัน จั ทร์แร์ก้ว ก้ เลขที่2ที่ 3 ด.ญ.พิชพิญาภา เจริญริยศ เลขที่ 36 ด.ญ.เมธาพร สัง์หิง์ หิรัญ รั เลขที่ 39 ม.1/1 สมาชิกในกลุ่ม จัดทำ โดย