«Mahalla» газетаси

«ТАНҚИД 3 ТОШКЕНТ
БЎЛЯПТИ,
ТИРБАНДликлари
лекин бунга қачон
муносабат йўқ»
ТУГАТИлади? 4
№43-44
@mahalladoshuz @mahalladosh_uz www.mahalladosh.uz
(1973-1974) 2020 йил
26 ноябрь — 3 декабрь

Ижтимоий-сиёсий, маънавий-маърифий газета

ЭЛЕКТР
ЭНЕРГИЯСИ:

ҳар куз-қишда шу
бўлар такрор, ҳар гал
мавсум шундай ўтади...

5

Ёшлар нега
ТИББИЙ КЎРИКДАН
ўтишни истамайди?

6

26 ТА КЎПРИК

аянчли ҳолатга келиб
қолган. Нега?

33

Нотариал соҳадаги ЮРТИМИЗ
КОРРУПЦИЯНИ
қандай йўқ қилиш
мумкин?

35

«ИСТЕЪМОЛ МАІАЛЛАЛАРИДА ЇАНДАЙ
САВАТЧАСИ»

масаласи қачон 8-31.

ЄЗГАРИШЛАР БОР?охирига етади?
36

м ОБУНА
ИНДЕКСИ: 148
МАІАЛЛАНИ «MAHALLA»СИЗ ТАСАВВУР ЭТИШ ЇИЙИН...

2021ОБУНА БЄЛИШГА ШОШИЛИНГ!

2 КУН НАФАСИ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)

Ўзбекистон Республикаси Президентининг
ҚАРОРИ

ЖА²ОН БАНКИНИНГ ХАЛ¯АРО ТАРА¯¯ИЁТ УЮШМАСИ ВА ОСИЁ ИНФРАТУЗИЛМАВИЙ
ИНВЕСТИЦИЯЛАР БАНКИ ИШТИРОКИДА «¯ИШЛО¯ ИНФРАТУЗИЛМАСИНИ

РИВОЖЛАНТИРИШ» ЛОЙИ²АСИНИ АМАЛГА ОШИРИШ ЧОРА-ТАДБИРЛАРИ Тª¡РИСИДА

Қишлоқ аҳоли пунктларининг қайтариш прогноз жадвали 2 ва вазирлигининг буюртманомалари Фарғона, Андижон ва Наманган
меъморий қиёфасини тубдан янги- 3-иловаларга мувофиқ; бўйича лойиҳани амалга ошириш- вилоятлари учун Наманган шаҳ-
лаш, ҳудудларни комплекс ривож- да иштирок этувчи хорижий мута- рида ва Сирдарё ҳамда Жиззах
лантириш, йўл-транспорт инфрату- Жаҳон банкининг Халқаро тарақ- хассисларга кўп марталик визалар вилоятлари учун Жиззах шаҳрида
зилмаси, муҳандислик-коммуника- қиёт уюшмаси ва Осиё инфрату- расмийлаштирилиши, берилиши ва лойиҳани амалга ошириш бўйича
ция тармоқлари ва ижтимоий соҳа зилмавий инвестициялар банки муддати узайтирилишини, шунинг- ҳудудлараро гуруҳларни ташкил
объектларини барпо этиш орқали иштирокида «Қишлоқ инфратузил- дек, Ўзбекистон Республикасида этсин;
аҳолининг турмуш маданиятини масини ривожлантириш» лойиҳаси вақтинча рўйхатга қўйилиши ва
юксалтириш мақсадида: доирасида маблағлардан фойдала- муддати узайтирилишини тез фур- лойиҳани амалга ошириш дав-
ниш бўйича «Йўл харитаси» 4-ило- сатларда таъминласин. рида лойиҳани амалга ошириш
1. Қуйидагилар: вага мувофиқ тасдиқлансин. гуруҳини молиялаштириш бўйича
2020 йил 17 январда Ўзбекистон 8. Ҳисоб палатаси (Б.Т.Турабов) харажатларни Молия вазирлиги би-
Республикаси билан Жаҳон банки- 4. Маълумот учун қабул қилин- лойиҳа доирасидаги маблағлар- лан келишган ҳолда тасдиқласин.
нинг Халқаро тараққиёт уюшмаси синки, қонунчиликка мувофиқ нинг мақсадли ажратилиши ва
(кейинги ўринларда – Уюшма) халқаро молия институтларининг сарфланиши устидан доимий Бош вазир ўринбосари Ж.Қўч-
билан 100 миллион АҚШ доллари қарзлари ва ҳукумат ташкилотлари- назорат ўрнатсин ҳамда ҳар ярим қоровга Жаҳон банкининг ижти-
миқдорида ҳамда 2020 йил 28 май- нинг халқаро қарзлари ҳисобидан йилда Ўзбекистон Республикаси моий ва экологик ҳимоялаш ҳамда
да Осиё инфратузилмавий инвес- амалга ошириладиган лойиҳалар Президенти Администрациясига кўчириш сиёсати тамойилларини
тициялар банки (кейинги ўринлар- доирасида: ахборот киритиб борсин. ҳисобга олган ҳолда лойиҳа ком-
да – Банк) билан 82 миллион АҚШ понентларини амалга ошириш ва
доллари миқдорида «Қишлоқ инф- агарда ушбу лойиҳалар халқаро 9. Коррупцияга қарши курашиш молиялаштириш жадвалига ҳамда
ратузилмасини ривожлантириш» ва хорижий ҳукумат молиявий таш- агентлиги (А.Э.Бурханов) лойиҳа мазкур қарор билан тасдиқла-
лойиҳаси (кейинги ўринларда – килотлари томонидан 2020 йил 1 доирасида ажратилган маблағ- наётган иловаларга қўшимча ва
лойиҳа) бўйича 5 йиллик имтиёзли июлга қадар маъқулланган бўлса, ларнинг мақсадли ишлатилиши ўзгартиришлар киритиш ҳуқуқи
давр билан 30 йил муддатга қарз юридик шахслар томонидан сотиб жараёнида очиқлик ва ошкоралик- берилсин;
(кредит) битимлари имзолангани; олинадиган товарларни (хизмат- ни таъминлаш устидан доимий
лойиҳани амалга оширишда Ўз- ларни) реализация қилишга доир назорат ўрнатсин. б) Фарғона (Х.Х.Бозаров), Анди-
бекистон Республикасининг улуши айланмага қўшилган қиймат солиғи жон (Ш.К.Абдурахманов), Наман-
1,6 миллион АҚШ доллари миқдо- ва акциз солиғи солинмайди; 10. Ушбу қарорда белгиланган ган (Ш.Ш.Абдуразаков), Сирдарё
ридаги маблағни ташкил этаётган- чора-тадбирларнинг самарали ва (Ғ.Ғ.Мирзаев) ва Жиззах (Э.А.Салиев)
лиги; мазкур қарз маблағлари ҳисоби- ўз вақтида амалга оширилишини вилоятлари ҳокимликлари лойиҳа-
лойиҳа Фарғона, Андижон, На- дан юридик шахслар томонидан таъминлаш мақсадида: ни тўла-тўкис амалга ошириш учун
манган, Сирдарё ва Жиззах вилоят- божхона ҳудудига олиб кирилади- барча зарур ҳужжатлар сифатли
ларининг иқтисодий ва ижтимоий ган товарлар божхона божи тўлаш- а) Бош вазир ўринбосари Ж.Қўч- ишлаб чиқилишини ва лойиҳани
ривожланишдан нисбатан ортда дан озод этилади; қоров: амалга ошириш гуруҳларига ўз вақ-
қолаётган 21 та туманида амалга тида етказилишини белгиланган
оширилиши; ушбу имтиёзлар натижасида бир ҳафта муддатда масъул тартибда таъминласинлар.
лойиҳани амалга ошириш даври иқтисод қилинган маблағлар Ўзбе- ижрочилар иштирокида мажлис
5 йилни (2020–2024 йиллар) таш- кистон Республикасининг лойиҳа- ўтказиб, уларнинг аниқ вазифала- 11. Фарғона (Х.Х.Бозаров), Анди-
кил этиши маълумот учун қабул ни амалга оширишдаги улуши деб рини белгилаб берсин; жон (Ш.К.Абдурахманов), Наман-
қилинсин. ҳисобланади. ган (Ш.Ш.Абдуразаков), Сирдарё
2. Белгилансинки: икки ҳафта муддатда Фарғона, (Ғ.Ғ.Мирзаев) ва Жиззах (Э.А.Салиев)
Иқтисодий тараққиёт ва кам- 5. Иқтисодий тараққиёт ва Андижон, Наманган, Сирдарё ва вилоятлари ҳокимликлари қиш-
бағалликни қисқартириш вазир- камбағалликни қисқартириш ва- Жиззах вилоятлари ҳокимликлари лоқларни комплекс ривожланти-
лиги лойиҳани ўз вақтида амалга зирлиги (А.Ж.Ортиқов) Маҳалла ва билан биргаликда лойиҳа доира- риш учун лойиҳа доирасида мо-
ошириш ва мувофиқлаштириш, оилани қўллаб-қувватлаш вазирли- сида маблағлардан фойдаланиш лиялаштириладиган объектлардан
шунингдек, Уюшма ва Банк кре- ги (Р.Т.Маматов) билан биргаликда бўйича ҳудудлар кесимида «Йўл ташқари амалга ошириладиган
дитларидан мақсадли ва самарали лойиҳа доирасида аҳоли орасида харита»ларини ишлаб чиқсин ҳам- тадбирларни батафсил режалаш-
фойдаланиш бўйича масъул ижро ижтимоий-маънавий муҳитни соғ- да тегишинча халқ депутатлари ви- тириш лойиҳалари асосида маҳал-
этувчи орган ҳисобланади; ломлаштириш, маҳалла институти- лоятлар ва туманлар Кенгашларида лий бюджет ва қонун ҳужжатлари-
лойиҳани амалга оширишда иш- ни янада қўллаб-қувватлаш ҳамда тасдиқланишини таъминласин; да тақиқланмаган бошқа маблағ-
тирок этувчи барча ташкилотлар оила ва хотин-қизлар билан ишлаш лар ҳисобига амалга оширсин.
лойиҳа бўйича имзоланган қарз тизимини янги даражага олиб чи- тегишли вазирлик ва идора-
(кредит) битимларида кўрсатилган қишда доимий ўзаро ҳамкорликни лар ҳамда маҳаллий ҳокимликлар 12. Мазкур қарорнинг ижросини
механизмлар талабларига амал йўлга қўйиш бўйича зарур чоралар- билан биргаликда лойиҳани амалга самарали ташкил этишга масъул
қилади; ни кўрсин. оширишга масъул бўлган мутахас- ва шахсий жавобгар этиб Ўзбекис-
лойиҳани амалга ошириш сислар малакасини ошириш учун тон Республикаси Бош вазирининг
доирасида Уюшма ва Банк кре- 6. Белгилансинки, лойиҳа доира- хорижий консультантларни жалб ўринбосарлари А.Ж. Раматов ва
дитларини қайтариш, шунингдек, сида: қилган ҳолда ўқув-тренинглар Ж.А. Қўчқоров белгилансин.
улар бўйича ҳисобланган фоиз- ташкил қилсин;
лар, хизмат кўрсатганлик учун ҳақ ҳар бир вилоят бўйича қишлоқ- Қарор ижросини ҳар чоракда
ва бошқа тўловлар билан боғлиқ лар аниқлангандан сўнг, ҳар бир молиялаштирилган сублойиҳа- муҳокама қилиб бориш, ижро учун
харажатлар Ўзбекистон Республи- вилоятнинг тегишли сублойиҳалар лар тўғрисида, шунингдек, улар- масъул идоралар фаолиятини му-
каси Давлат бюджети маблағлари бўйича амалга оширилиши режа- нинг сифатли амалга оширилиши вофиқлаштириш ва назорат қилиш
ҳисобидан қопланади. лаштирилган тадбирлари юзасидан устидан мониторинг натижалари Ўзбекистон Республикасининг Бош
3. Қуйидагилар: белгиланган тартибда лойиҳанинг юзасидан ҳар чорак якуни бўйича вазири А.Н.Арипов ва Ўзбекистон
«Қишлоқ инфратузилмасини техник-иқтисодий ҳисоблари Вазирлар Маҳкамасига маълумот Республикаси Президентининг
ривожлантириш» лойиҳасининг ишлаб чиқилади ва экспертиза киритиб борсин; маслаҳатчиси Р.А.Гулямов зимма-
асосий техник-иқтисодий пара- органларида белгиланган тартибда сига юклансин.
метрлари 1-иловага мувофиқ; экспертизадан ўтказилади; «Қишлоқ инфратузилмасини ри-
«Қишлоқ инфратузилмасини вожлантириш» лойиҳасини амалга Амалга оширилаётган чора-тад-
ривожлантириш» лойиҳаси доира- Фарғона, Андижон, Наманган, ошириш гуруҳининг тузилмасини бирлар натижадорлиги юзасидан
сида Халқаро тараққиёт уюшмаси Сирдарё ва Жиззах вилоятлари тасдиқласин ва фаолиятини йўлга 2021 йил 1 июнь ва 2021 йил 15
ва Осиё инфратузилмавий инвес- ҳокимликлари ҳузуридаги «Ягона қўйсин; декабрга қадар Ўзбекистон Рес-
тициялар банки кредитларининг буюртмачи хизмати» инжиниринг публикаси Президентига ахборот
асосий қарзини, унга ҳисобланган компаниялари буюртмачи ҳисоб- тижорат банкида алоҳида ҳисоб- берилсин.
фоизларни ва бошқа тўловларни ланади; варақларига эга бўлган лойиҳани
амалга ошириш бўйича бош гуруҳ-
лойиҳани амалга ошириш гуруҳи ни Тошкент шаҳрида, шунингдек,
билан «Ягона буюртмачи хизмати»
инжиниринг компаниялари ўртаси- Ўзбекистон Республикаси Ш. МИРЗИЁЕВ
да ҳамкорлик келишувлари имзола- Президенти
нади.
Тошкент шаҳри,
7. Ички ишлар вазирлиги (П.Р.Бо- 2020 йил 25 ноябрь
божонов) Иқтисодий тараққиёт
ва камбағалликни қисқартириш

2020 йил КУН НАФАСИ 3
№43-44 (1973-1974)

«ТАН¯ИД БªЛЯПТИ,
ЛЕКИН БУНГА МУНОСАБАТ Йª¯»
Видеоконференцалоқа шак-
лида ўтказилган Олий Маж- Танзила НОРБОЕВА,
лис Сенатининг тўққизин- Сенат Раиси:
чи ялпи мажлисида 17 та
масала, шу жумладан, 6 та қонун — Сенат ялпи мажлиси онлайн
муҳокама қилинди. Хўш, йиғилиш- тарзда бўлаётгани учун минглаб
да қандай муҳим масалалар кўриб интернет фойдаланувчилари газ
чиқилди? Сенаторлар ижтимоий ва электр муаммосини қачон ҳал
муаммоларга қандай муносабат қиласизлар, деган савол билан
билдирди? Умуман, Сенат йиғили- бизга мурожаат қилишяпти.
ши нимаси билан ёдда қолди? «Сизлар ўзи газ-чироқ йўқлиги-
ни эшитасизларми? Журналист,
Нега мурожаатлар ҳам муҳокамаси ташкил этилма- Энди ҳокимлар ерни блогерларни, аҳолининг гапла-
эътиборсиз қолмоқда? ган. Қайд этилган камчиликлар ва олиб қўёлмайди...(ми?) рини кузатасизларми ўзи?» деган
соҳада учраётган муаммоларни саволларни беришмоқда.
Сенаторлар томонидан «Давлат тизимли ўзгаришлар орқали ҳал Таъкидланишича, 2019 йилда
ҳокимияти ва бошқаруви орган- этиш юзасидан Олий Мажлис ҳокимлар томонидан қабул қилин- Албатта, кузатамиз. Мана, шу
лари фаолиятининг очиқлиги Сенатининг тегишли қарори қабул ган қарорларни ҳақиқий эмас деб ерда ўтириб ҳам, юзлаб-минглаб
тўғрисида»ги қонуннинг вазирлик, қилинди. топишга доир жами 3 мингга яқин изоҳларни ўқиб ўтирибмиз. Ҳур-
идоралар ҳамда маҳаллий ҳоки- ишлар кўрилган бўлиб, уларнинг 42 матли ҳамюртлар, мен сизларга
мият органлари томонидан ижро Икки йилда қанча фоизи қаноатлантирилган. Айни оммавий ахборот воситалари ор-
этилиши тўғрисидаги масала кў- жиноят фош этилмаган? ҳолат ҳисобга олиниб, айрим қонун қали ваъда бераман — бу муаммо,
риб чиқилди. Йўналишда тизимли ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшим- албатта, ўрганилади. Бюджет ва
хато ва камчиликлар мавжудлиги «Геном бўйича давлат рўйхатига чалар киритилмоқда. иқтисодий ислоҳотлар масалала-
аниқланди. олиш тўғрисида»ги қонун муҳо- ри қўмитаси мана шу масалани
кама марказида бўлди. Сенатор Хусусан, эндиликда янги қонун алоҳида ўрганиб чиқади.
— Ҳокимият органларининг Фарҳод Боқиевнинг таъкидлаши- билан ер участкасини ёки унинг
ахборот хизматлари туман ёки ча, 2019 йил ва жорий йилнинг 9 бир қисмини давлат ва жамоат Нима учун жойларга газ-электр
шаҳар аҳолисини қийнаб келаёт- ойи давомида 720 та оғир, 207 эҳтиёжлари учун ҳокимлар томо- етиб бормаяпти? Тегишли мута-
ган масалаларни жойига чиққан та ўта оғир турдаги жиноятлар нидан олиб қўйилишига тақиқ саддилардан ушбу саволга жавоб
ҳолда ўрганмайди, фош этилмаган. Биргина жорий белгиланмоқда. Бунда мазкур олишимиз керак. Чунки ҳозир
таҳлил этмайди йилда 367 нафар бедарак йўқол- жараён ер эгасининг розили- маблағдан муаммо йўқ. Нега
ва ўз вақтида ган фуқаролар топилмаган ва 224 ги бўлган тақдирда ёки ердан унда ҳудудларга етиб бормаяпти
ёритмайди, — та номаълум мурдалар шахси фойдаланувчи ва ижарачи билан ва халқимизнинг эътирозларига
дейди Се- аниқланмаган. келишилган ҳолда, маҳаллий Кен- сабаб бўляпти? Бу масалани тез
натнинг Фан, гашлар ёки Вазирлар Маҳкама- кунларда ўрганиб чиқамиз ва, ал-
таълим ва — Ҳозирги кунда жиноятчилар сининг қарорига биноан амалга батта, навбатдаги йиғилишимизда
соғлиқни сақ- томонидан ҳодиса жойларида ўз оширилади. халққа ахборот берилади.
лаш масалалари изларини қолдирмаслик мақсади-
қўмитаси раиси да турли хил усуллардан фойдала- Мигрантлар ҳуқуқини муҳожирларининг ҳуқуқларини
ўринбосари Маҳмуд Парпиев. — ҳимоя қилувчи тизим ҳимоя қилувчи тизим йўқ.
Айрим вазирлик, идоралар, ҳо- нилмоқда, — дейди
кимликлар ОАВ орқали мурожаат- сенатор Ф.Бо- йўқ... Шунингдек, фуқароларни
ларга ўз вақтида муносабат бил- қиев. — Фош Россияда ишлаш учун ташки-
дирмай келмоқда. Турли интернет этилмаган Россиядаги ўзбекистонлик лий асосда юбориш даражаси
тармоқларида танқид бўляпти, жиноятлар меҳнат мигрантлари масаласида ниҳоятда паст; бу эса уларнинг
эътирозлар билдириляпти, лекин эса, ўз нав- юборилган парламент сўровига ҳуқуқлари ҳимоясини таъминлаш-
бунга жавоб йўқ, муносабат йўқ. батида, жи- ҳукуматнинг жавоби муҳокама га салбий таъсир кўрсатмоқда.
Масалан, Уй-жой хизмат кўрсатиш ноятчиларга қилинди. Патент, тиббий кўрик, рус тили
вазирлиги 420 та мурожаатнинг жазоланмаслик имтиҳони ва бошқа масалалар-
— 176 тасига, Соғлиқни сақлаш Сенатнинг Хал- га ечим ҳалигача кўриб чиқиш
вазирлиги 354 та мурожаатнинг ҳиссини кучайти- қаро муноса- жараёнида қолмоқда. Бандлик ва
— 132 тасига, Маҳалла ва оилани риб, келгусида жиноий фаолия- батлар, ташқи меҳнат муносабатлари вазирлиги-
қўллаб-қувватлаш вазирлиги 253 тини давом эттиришга имкон иқтисодий нинг Россия томони билан имзо-
та мурожаатнинг — 140 тасига, бермоқда. Геном ахборот маъ- алоқалар, лаётган турли келишувлари амал-
Бандлик ва меҳнат муносабатлари лумотлар базаси ёрдамида эса хорижий да фуқаролар муаммоларини ҳал
вазирлиги 83 та мурожаатнинг — жиноятларни очиш тизимининг инвестиция- этмаяпти.
42 тасига, Олий ва ўрта махсус жорий этилиши нисбатан мурак- лар ва туризм
таълим вазирлиги 83 та мурожаат- каб, ўта оғир ва очилмаган жи- масалалари Мазкур масалаларни ҳал этишга
нинг — 39 тасига жавоб бермаган. ноятларни очишга имкон яратиш қўмитаси раиси қаратилган чора-тадбирларни иш-
билан бирга, қилмиш учун жазо Равшанбек Алимовнинг айти- лаб чиқиш бўйича Олий Мажлис
Шунингдек, 5 та давлат органи муқаррарлигини таъминлайди. шича, сўровга мазмунан ва асо- Сенатининг тегишли қарори қабул
ва ташкилотининг расмий веб- Ўз навбатида, бу тизим бедарак сий ҳажмда жавоблар берилган қилинди.
сайтлари мавжуд эмас, айрим йўқолган шахсларни топиш ва бўлса-да, бир қатор муаммо ва
ташкилотларда ахборот тақдим топилган мурдаларнинг шахсини камчиликлар етарли ёритилмаган. Санжар ИСМАТОВ тайёрлади.
этиш учун мансабдор шахс белги- аниқлашда уларнинг яқин қарин- Хусусан, меҳнат миграциясига
ланмаган. Маҳаллий ҳокимликлар дошлари билан идентификация оид ҳукуматлараро битимларнинг
қабул қилаётган қарор лойиҳала- қилиш имконини яратади. Россия ҳудудида амал қилишини
рининг нафақат аҳоли ўртасида, таъминлаш бўйича қилинган иш-
балки ОАВ вакиллари ўртасида Қонун сенаторлар томонидан лар аниқ баён этилмаган. Ҳалигача
маъқулланди, ҳужжат 2023 йил 1 Россиядаги ўзбекистонлик меҳнат
январдан эътиборан кучга киради.

4 ЖАРАЁН 2020 йил
№43-44 (1973-1974)

Тошкент шаҳридаги аксарият чорраҳалар биринчи қор ёғи-
ши ортидан 18 ноябрь куни, тушдан кейин 10 баллик (қизил
даражадаги) тирбандликлар ичида қолди. Мазкур мураккаб
вазият тўрт соат давомида сақланиб турди. Фақатгина соат
21:00 да тирбандликлар даражаси 4 балл(сариқ даража)гача, 22:00
да эса 3 балл(яшил даража)гача пасайди. Автомобиллар шоҳкўчалар-
да соатига 20-30 километр тезликда ҳаракатланишга мажбур бўлди.

ТОШКЕНТ ТИРБАНДЛИКЛАРИ
ҚАЧОН ТУГАТИЛАДИ?
Юқоридаги каби ҳолат пойтахт
учун бегона эмас. Об-ҳаво ноқу- бус бекатлари ўрнига бир эшикли йўл-транспорт инфратузилмасини — Шу боис мавжуд инфрату-
лайликлари, «пик» вақт — эрталаб ноқулай дўкон-бекатларни қуриш ривожлантиришга оид концепция зилмани яхшилаб, жамоат транс-
ишга келиш ва кечқурун ишдан билан муаммолар ҳал бўлиб қол- тақдимоти билан танишиш чо- порти ҳаракатининг тезлиги ва
қайтиш пайтида Тошкент ҳақиқий майди. Масала тизимли равишда ғида айни камчиликларни кўрса- аҳоли учун қулайлигини таъ-
тирбандликлар остида қолади. ўрганилиши, таҳлил қилиниши тиб берди, — дейди Транспорт минлаш вазифа қилиб қўйилди,
Тўғри, пойтахтимиз йўлларининг ва иш модели тубдан қайта кў- вазирлиги бошқарма бошлиғи — дейди Транспорт вазирлиги
кенгайиши, асфальт қатламининг риб чиқилиши зарур. Хўш, йиллар Бекзод Холматов. — Муаммолар масъул ходими Наврўз Аширма-
сифат жиҳатдан янгиланиши, давомида кузатилиб келинаётган ечими сифатида комплекс таҳлил- тов. — Эндиликда жамоат транс-
кўприклар, йўл ўтказгичларнинг муаммоларни масъуллар кўрмай- лар асосида Тошкент шаҳрида йўл порти тизимида янги бошқарув
қурилиши муаммони ҳал этишда дими? Муаммонинг аниқ ечими инфратузилмаси ва жамоат транс- услуби жорий этилади, метропо-
муҳим аҳамиятга эга бўлди. Аммо йўқми? порти тизимини такомиллашти- литен, автосаройлар ва йўналиш-
бу борада ҳали муаммолар борки, риш бўйича бош режанинг даст- ли такси корхоналари бир-бирига
уларни бартараф этмасдан ту- Бош режа нимани лабки лойиҳаси ишлаб чиқилди. Бу боғланиб, ахборот технология-
риб, йўлларимиз қанчалик равон, назарда тутади? орқали пойтахтдаги 24 та йирик лари асосида уларнинг ўзаро
кўчаларимиз кенг бўлмасин, чорраҳанинг ҳаракатланиш тарти- интеграцияси таъминланади.
тирбандлик кўпайса-кўпаядики, Маълумотларга кўра, охирги 10 бини оптималлаштириш, ўртача Бунинг учун метрополитенни
камаймайди. йилда Тошкент шаҳрида автомо- тўхташлар сонини 71 фоиз ва вақ- бошқариш ҳамда «Тошшаҳар-­
биллар сони 250 мингтадан 510 тини 48 фоиз, тирбандликни 64 трансх­ измат» АЖнинг буюртмачи
Автобус ва метро қачон мингтага, яъни 2 баравар ошган. фоиз, ёқилғи сарфини 34 фоизга ва назорат функциялари шаҳар
бир-бирини тўлдиради? Шунингдек, мавжуд 500 дан зиёд камайтириш мумкинлиги ҳисоб- транспорт бошқармасига ўткази-
катта чорраҳаларнинг 200 тасида китоб қилинди. Кейинчалик «Тош- лади. Молиялаштириш ҳам бош-
Аслида яхши режалаштирил- транспорт воситаларини тезкор кент тажрибаси» асосида бошқа қарма томонидан амалга оши-
ган шаҳарларда тирбандликлар ўтказиш даражаси паст. Автомо- шаҳарларда ҳам йўл-транспорт рилиб, транспорт корхоналарига
бўлмаслиги керак. Бунда асосий биль тўхташ жойлари етишмас- тизимини қайта кўриб чиқила- ҳақиқий бажарилган иш ҳажми,
вазифа — имкони борича бар- лиги сабабли йўлнинг биринчи ди, марказий кўчалар намунавий босиб ўтилган масофага қараб
ча воситалар билан одамларни қаторида машиналар йиғилиб, тарзда ўзгартирилади, ҳайдовчи маблағ ажратилади.
поездлар, трамвайлар ва автобус- қатновга халақит бермоқда. Ҳай- ва йўловчилар учун қулайликлар
ларга ўтказишдир. Муваффақият- довчилар учун маълумот белгила- яратилади. Халқаро тажрибада жамоат
ли шаҳар — ҳар бир фуқаросида ри ҳам етишмайди. транспортининг йўли шахсий
автомобиль бўлган макон эмас, Жамоат транспортидан транспортникидан ажратилади.
балки миллионер жаноб ҳам Шаҳримиз кўчаларидаги тир- қанча фуқаро Бунинг учун алоҳида ҳаракатла-
жамоат транспортидан фойдала- бандликларнинг яна бир сабаби — фойдаланади? ниш бўлаклари (полосалар) кўз-
надиган жойдир. Бундай вазиятда светофорларнинг ҳаракат оқими да тутилиши ҳамда улар бирор
жамоат транспорти йўловчилар- билан мувофиқлаштирилмагани, Тақдимотда давлатимиз раҳба- предмет билан чегараланиши ёки
нинг эҳтиёжларини қондиради- иш режимининг оқилона белги- ри йўловчи ташиш хизматларидан лозим даражада назорат қилиш
ган сифатларга — тезлик, қулай- ланмагани, айрим жойларга улар аҳоли мутлақо норози эканини шарти билан фақат йўл чизиғи
лик ва хавфсизликка эга бўлиши кўр-кўрона жойлаштирилгани таъкидлади. Масалан, 79 та йўна- билан ажратилиши лозим. Энди-
лозим. билан боғлиқдир. Масалан, баъзи- лишдаги автобуслар интервали ликда юртимизда ҳам тирбанд-
да пиёдалар ўтиши учун ўрнатил- тиғиз пайтларда 30 минутгача лик кузатилаётган кўп қаторли
Бу ўринда яна бир жиҳат — ган светофорда юзлаб транспорт кечикмоқда. Оқибатда одамлар йўлларнинг бир қисми жамоат
жамоат транспортининг келиш воситаси тўхтаб турган бўлса-да, бошқа транспорт воситаларидан транспорти учун ажратилади.
вақтини олдиндан билиш имко- бирорта пиёда кўринмайди. Аммо фойдаланишни афзал билмоқ-
нияти бўлиши керак. Агар йўловчи светофор 20 сония давомида йўл- да. Бугунги кунда шаҳар жамоат Қолаверса, марказий кўчаларда
йўллардаги тирбандликлар ва ни «ёпиб» тураверади. Келажакда транспортида бор-йўғи 33 фоиз машинанинг тўхташ жойида бўлган
автобуснинг кечикиши сабаб ўзи- кўчаларга «ақлли» светофорлар йўловчи юрмоқда. Ривожлан- вақт учун маблағларни ҳисоблаб
нинг сафарларини аниқ режалай ўрнатилиб, бу муаммони ҳал қи- ган мамлакатлар пойтахтида бу чиқадиган ва қабул қиладиган ав-
олмаса, демак, жамоат транспор- лиши лозим. кўрсаткич 60-70 фоизни ташкил томатик мослама — паркоматлар
ти ёмон ишлаяпти. этади. ташкил этилади. Бунда автотурар-
— Давлатимиз раҳбари 23 гоҳ фойдаланувчиси қурилманинг
Афсуски, бугун метрополитен ноябрь куни Тошкент шаҳрида турига қараб тўхташ муддатини
ҳам ерости тезкор транспортига ва тўлов усулини мустақил тан-
эмас, балки талабалар, кам таъ- лаш имкониятига эга бўлади. Ушбу
минланганлар ва пенсионерлар қурилмалар тўхташ жойларини
учун мўлжалланган ижтимоий ташкил қилишда максимал қу-
транспортга айланиб қолган. Тош- лайлик, хавфсизлик ва иқтисодий
кентнинг ер усти жамоат транс- самарадорликни таъминлайди.
порти метродан алоҳида яшай-
ди, ваҳоланки, улар бир бутунни Белгиланган вазифалар кўлами
ташкил этиши керак. Қулай ва кенг, уларнинг тўлақонли ҳаётга
қисқа ўтиш жойлари, умумлашти- татбиқ этилиши пойтахтимиз ва
рилган чипталар, йўналиш жад- бошқа йирик шаҳарларда асос-
валларининг бир-бирига уланиши сиз тирбандликларнинг олдини
ва ҳоказо. Шаҳарда 10 баллик олиш билан бирга, йўл ҳаракати
яхши метро бўлиши мумкин, би- хавфсизлигини таъминлашда ҳам
роқ ер усти транспорти ёмон — 2 муҳим омил бўлади.
баллга ишлаётган бўлса, шаҳар
транспорти бор имкониятининг Санжар ИСМАТОВ
ярмида ишлаши мумкин, холос. «Mahalla»

Албатта, трамвай ўрнига йўлов-
чи сиғими кичик автобусларнинг
қўйилиши, метро яқинидаги авто-

2020 йил ДОЛЗАРБ МАВЗУ 5
№43-44 (1973-1974)

Доно халқимизда ажойиб бир мақол бор: касални яширсанг, иситмаси чиқариш қанчалик юқори бўлма-
ошкор қилади... Совуқ мавсумнинг илк кунлариданоқ электр энергия- син, энергия сарфини ҳисоблаш-
си, табиий газ ва иссиқлик таъминотидаги узилишлар медиа маконни нинг XX асрга хос технологиялари
тўлдириб юборди. Республиканинг деярли барча ҳудудларида электр токи киритилмасин, 60-йиллардан қо-
бир неча соатдан бир неча кунгача ўчаётган бўлса, пойтахт аҳолисини ис- либ кетган эски симлар, симёғоч-
сиқлик таъминотидаги «авария»лар қийнамоқда. Қиш чилласидек совуқ, шу лар ва трансформаторлар билан
билан бирга, қор-қировли кунларда одамлар дардини кимга айтсин? аҳолини электр билан мунтазам
таъминлашнинг имкони йўқ.
ЭЛЕКТР ЭНЕРГИЯСИ:
Таъминот қачон
ІАР КУЗ-ЇИШДА ШУ БЄЛАР ТАКРОР, яхшиланади?

ІАР ГАЛ МАВСУМ ШУНДАЙ ЄТАДИ... Хўш, эндиги вазифа қандай? Ҳар
йили узилишлар бўлаверадими?
Ҳаво биринчи марта ди, — дейди Ш.Хўжаев. — Ишлаб рилган ҳисоблагичлар ўрнатилди. Шундай важлар кўрсатилаверади-
совуб кетяптими? чиқарилдими, дарҳол истеъмол Бунда қарздорлик вужудга келган ми?
қилиниши керак. ҳолларда истеъмолчи автоматик
Қизиқ аксиома: ҳар йили куз- Яъни биз уни равишда тизимдан узилади. Бироқ — Истеъмол ортишини ҳисоб-
қиш мавсумига тайёргарлик қаердадир бугунги вазият шуни кўрсатдики, га олиб, олдимизга бир қатор
июль-август ойиданоқ бошланади. яшириб сақлаб бу янгилик ҳам ҳали муаммо- вазифаларни белгилаб олганмиз,
Гўё барча саъй-ҳаракатлар ана шу қўя олмаймиз. нинг ечими эмас. Зеро, бутун бир — дейди Ш.Хўжаев. — Хусусан,
жараёнга қаратилади. Бироқ ҳар Жайдари тил қишлоқлар токдан ажратилиб инвестиция лойиҳалари доираси-
доим биринчи қор ёғиши билан билан айтганда, қўйилаётган бир пайтда бу омил- да йил якунига қадар жами 1250
яна аввалги манзарага гувоҳ бўла- «свет» ўчганда ни сабаб қилиб кўрсатишнинг ўзи мегаватт янги электр энергияси
верамиз. Албатта, сўнгги йилларда кўпчилик ҳудудий адолатдан бўлмайди. ишлаб чиқариш қувватлари ишга
соҳага эътибор кучайди. Давлат электр тармоқлари оператори- туширилади. Бугунги кунда шун-
бюджети ва давлат ташқи қарзи- ни сўкади. Аммо уларда айб йўқ, Ўзбекистон электр энергияси дан 878 мегаваттли энергоблоклар
нинг катта қисми айнан энергети- аслида йўқ нарсани улар топиб мустақиллигига эришганми? Ўз фойдаланишга топширилди. Жум-
ка тармоғини ривожлантиришга бера олишмайди. Совуқ кунларда ресурслари ҳисобидан эҳтиёж- ладан, Тўрақўрғон ИЭСда 450 ме-
ажратилмоқда, жойларда электр истеъмол каррасига ошади, биз- ларини тўлиқ қон- гаваттли иккинчи, Тахиатош ИЭС-
тармоқлари янгиланяпти, ишлаб нинг аксарият уйларимиз, бинола- дира оладими? Айни да 280 мегаваттли биринчи буғ-газ
чиқариш ҳажми ортган. Бироқ римизда иситиш қолоқ даражада. саволларни соҳа қурилмалари ҳамда 73 мегаваттли
биргина ўтган ҳафтадаги совуқ Ҳамма электр иситкичларни ёқа- масъулларига берсан- гидроэлектр станция агрегатлари
кунлар масала нақадар жиддий- ди, юклама кескин ортади. Бу эса гиз, «Ҳа» деган жавоб тизимга уланди. Сирдарё ИЭСда
лигини яна бир марта эслатиб тизимнинг дош бера олмаслигига олишингиз тайин.
қўйгандек бўлди. олиб келади. Ҳатто бу бўйича олтинчи энергоблокнинг қуввати
узундан-узун маъруза 75 мегаваттга оширилди. Қолган
Энергетика вазирлигининг Аслида вазият қандай? ҳам қилишади. Бироқ 372 мегаваттга тенг қувватлар йил
маълум қилишича, совуқ об-ҳаво мавжуд ҳолатни тан якунига қадар фойдаланишга топ-
туфайли электр энергияси истеъ- Ҳар йили узилишларга сабаб олишни истамайди. ширилиши режалаштирилган.
молининг кескин ортиши таъми- бўлаётган турли омиллар кўрсати- Хўп, шундай экан,
нотда узилишларга олиб келган. лади, бироқ уларнинг ечими йил- нега унда қишлоқдаги Шунингдек, ҳозирда Толимар-
Диспетчерлик маркази томонидан дан-йилга қолиб кетаверади. Тан болалар ҳали-ҳануз жон иссиқлик электр станциясида
энерготизимда мувозанат сақлаш олиш керак, соҳадаги муаммолар алмисоқдан қолган 800 мегаваттли ҳамда Ангрен
жараёни ўз вақтида таъминлан- тўлиқ таҳлил қилинмаяпти. Йўқ- мойчироқлар ёруғида иссиқлик электр станциясида 150
маса, тизимдаги «зўриқиш» турли са, бугун ҳам қишлоқлар электр дарс тайёрлаяпти? «XXI — техника, мегаваттли энергоблокларда жо-
йирик аварияларга сабаб бўлиб, токисиз ўтирмасди. Демак, мута- тараққиёт асри» деймизу, нега рий таъмир ишлари бажарилмоқ-
катта-катта ҳудудларда узоқ вақт хассислар айтиб келган омиллар олис овуллардаги қоракўзлар ток да. Таъмир ишлари ноябрь ойида
электр энергия бўлмаслигига олиб нотўғри бўлган ёки бу омилларга бўлмагани сабабли компьютер якунланади ва декабрь ойида
келади. ечим ортга суриб келинган. нималигини билмай улғаймоқда? қурилмалар ишга туширилади.

Очиғи, вазирликнинг «навбат- Масъуллар томонидан айни «Бутун мамлакатдаги электр ***
чи» муносабатларининг мазму- ҳолатга одамларнинг электр тармоқлари ва иншоотлари ҳаддан Тўғри, эҳтимол соҳадаги муам-
ни деярли бир хил. Гўёки, бизда энергиясидан мақсадсиз фойда- ташқари эскириб кетган. Ишлаб чи- молар 30 йил давомида тўпланиб
биринчи марта ҳаво совиб кетяп- ланиши, токни ортиқча сарфлаши қарилган энергиянинг катта қисми қолгандир. Аммо уларни янгила-
ти, биринчи марта қишга кириб (иситиш печларини улаши, «пли- истеъмолчига етиб боргунга қадар май туриб, энергетика соҳасида-
келяпмиз. Аварияларнинг олдини та»ларда овқат тайёрлаши) ҳам узатиш тизимларида йўқотилмоқ- ги оламшумул лойиҳалар билан
олиш учун тайёргарлик кўриш сабаб қилиб кўрсатилади. Хўш, да». Бу фикрга қўшилиш мумкин. мақтана олмаймиз, муаммоларни
ўрнига ҳозиргидек узиб қўйиш- фуқаролар уйни иситиш восита- Салқиб, осилиб қолган симлар, ҳам бартараф эта олмаймиз.
лар билан курашамиз. Хўш, нега лари — кўмир, табиий газ, иссиқ- таянч устунлар чириши натижаси-
ҳар йили «суғур куни»дек бир хил лик таъминоти билан узлуксиз да деярли қулаш арафасида турган Санжар ИСМАТОВ
ҳолат такрорланаверади? Муам- таъминланмаса, бу соҳаларнинг симёғочлар кишини ташвишга «Mahalla»
монинг аниқ ечими йўқми? «дарди» ҳам ўзига етиб турган солиши бор гап. Айрим жойларда
бўлса, одамлар дардини кимга «столба»лар симларни эмас, сим-
Энергетика вазири ўринбосари айтсин? Гўёки аҳолида табиий лар устунларни ушлаб турганини
Шерзод Хўжаевнинг сўзларига газдан фойдаланиш имкони бору, ҳам кўрганмиз. Боз устига, совуқ
кўра, авваллари вазият бундан- маданиятсизлик қилиб электр кунларда зўриққан трансформатор-
да оғир бўлган, лекин одамларда токи ишлатиб, уни исроф қилмоқ- лар ёниб кетяпти. Айрим жойларда
ҳозиргидек мурожаат қилишнинг да. Шундайми? шу «матоҳ» ҳам етишмайди, борла-
кенг имкониятлари бўлмаган. ри ҳам таъмирталаб.
Яъни мурожаатларнинг кўплиги Одамларнинг сарфланган
муаммонинг кескин кўпайганидан электр токи учун йиллар даво- Демак, электр энергияси ишлаб
эмас, истеъмолчиларнинг бу бо- мида ҳақ тўламагани ҳам узи-
радаги ҳуқуқий онги ўсаётганидан лишларга сабаб бўлмоқда. Айни
далолат бермоқда. ҳолатнинг олдини олиш мақсади-
да хонадонларга автоматлашти-
— Электр энергияси шундай

маҳсулотки, уни сақлаб бўлмай-

Президент раислигидаги йиғилишда электр тармоқларидаги
узилишларнинг олдини олиш бўйича топшириқ берилди.

6 ҲОЛАТ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)
Ёшлар нега

ТИББИЙ

ўКтиЎшнРиИистКамДайдАи?НПандемия мамлакати- Унда қатнашган респондент- дентларнинг 6 фоизи бўлажак Дилором ТОШМУҲАМЕДОВА,
ларнинг 88,1 фоизи ўз хоҳиши турмуш ўртоғи ёки шифокорлар Олий Мажлис Сенатининг
миз соғлиқни сақлаш билан тиббий кўрикдан ўтиши- тиббий кўрик натижалари билан Ёшлар, маданият ва спорт ма-
тизими янада жиддий ни, қолган қисми касалликларни тўлиқ танишишга рухсат бериш- салалари қўмитаси раиси ўрин-
ислоҳотларга муҳтож тўлиқ аниқлай олмаслиги сабабли маганини маълум қилишган. босари.
эканини кўрсатди. тиббий кўрикдан ўтиш истаги
Жорий йил 6 ноябрь йўқлигини билдирган. Ишти- Бу каби ўзибўларчиликлар, ҳатлар бериш, шифокорлар ва
куни Президентимиз рокчиларнинг 80 фоизи тиббий таассуфки, жиддий салбий оқи- ФҲДЁ органлари ходимларининг
раислигида ўтказилган кўрикдан қатор муаммолар билан батларни келтириб чиқармоқда. масъулиятини ошириш, тиббий
видеоселектор йиғи- ўтганини, жумладан, 42,5 фоизи Мисол учун, никоҳни расмийлаш- кўрикдан ўтказиш бўйича тиббий
лишида ҳам бу жиҳат тиббий кўрик жуда кўп вақт оли- тириш жараёнида ФҲДЁ орга- хизмат кўрсатувчи муассасалар
ши, ортиқча маблағ сарфлагани, ни ходими томонидан ҳақиқий фаолиятини мониторинг қилувчи
“алоҳида таъкидланиб, кўрик юзаки ўтказилгани, тиббиёт тиббий кўрик натижаларини ягона ташкилотни белгилаш так-
соҳага оид долзарб ходимларининг масъулиятсизли- талаб қилмаслик, бунга «панжа лифлари илгари сурилди.
муаммоларни ҳал этиш ги, малакаси талаб даражасида орасидан» қараш туфайли куёвда
юзасидан зарур кўрсат- эмаслиги, тиббий кўрикка оид ёки келинда бирор-бир хасталик Шунингдек, «Никоҳланувчи
малар берилди. Хал- айрим касалликларни яшаш жойи мавжудлиги кейинчалик аён бў- шахсларни тиббий кўрикдан ўтка-
қимиз саломатлигини бўйича аниқлаш имконияти йўқ- либ, фарзандсизлик ёхуд ногирон зиш тўғрисида»ги Низомни тиб-
мустаҳкамлаш йўлида лигини маълум қилган. болалар туғилиши сабабли қанча бий кўрикдан ўтишнинг тезкор,
мутасаддилар зиммаси- оилалар парчаланаётганига ҳар ишончли ва қулай шаклларини
га масъулиятли вазифа- Шунингдек, «Бўлғуси келин- биримиз дуч келмоқдамиз. Шу- жорий қилиш нуқтаи назаридан
лар юкланди. куёвлар инновацион мактаби»- нинг оқибатида 2018 йилда 5000 тубдан қайта кўриб чиқиш, Ҳуку-
да таълим олган 522 нафар ёш нафардан ортиқ ўлик ва 7 нафар мат қарори билан жорий этилган
Тиббий кўриклар ўта ўртасидаги онлайн сўровномада икки жинсли болалар туғилгани, ижтимоий аҳамиятга эга касал-
респондентларнинг 11,1 фоизи 2019 йилда 3357 нафар, 2020 йил- ликлар рўйхатини такомиллаш-
нинг 6 ойи давомида 4075 нафар тириш, ирсий касалликларнинг
бир ёшгача гўдаклар ўлими қайд олдини олиш мақсадида яқин
этилгани ачинарли ҳол, албатта. қариндошлар ўртасида никоҳни
тақиқлашнинг ҳуқуқий асосларини
юзаки ўтказилмоқда психологик, 5,8 фоизи тери-тано- Муаммога мустаҳкамлаш, тизимга электрон
сили, 4,8 фоизи наркологик, 2,9 қандай ечим бор? хизматларни жорий этиш, тиб-
Мамлакатимизда ҳар йили ўрта фоизи ОИВ/ОИТС текширувидан бий кўрик учун масъул тиббиёт
муассасалари ўртасида элект-
ҳисобда 300 мингдан зиёд никоҳ ўтмаганини кўрсатди. Уларнинг Соҳадаги тўпланиб қолган рон маълумот алмашишни йўлга
қўйиш сингари 14 банддан иборат
қайд этилаётган бўлса, демак, тах- 13,2 фоизи айрим таҳлил турлари- қатор муаммо ва камчиликлар, саволга асослантирилган ҳолда
минан 600 минг киши никоҳолди биринчи навбатда, аҳолининг, тушунтириш бериш лозимлиги
нинг ўзи яшаб турган туман ёки парламент сўровида баён этилди.
текширувидан ўтади. Агар бу жа- шаҳарда йўқлигини ҳамда тиббий айниқса, ёшларнинг тиббий са-
Бинобарин, келажак учун кири-
раён хўжакўрсинга, расмиятчилик кўрик натижаларини олишда тиб- водхонлигини ошириш ва тиббий тилган энг яхши инвестиция, бу —
учун ўтказилмай, мукаммал таш- биёт муассасаларида шаффофлик маданиятини юксалтириш зару- ёшларга тикилган сармоядир. Шу
маънода мамлакатимизнинг иқти-
кил этилса, ундан соғлом оилани мавжуд эмаслигини билдирган. ратини кун тартибига қўймоқда. содий-ижтимоий тараққий этиши,
дунёнинг энг пешқадам давлат-
шакллантириш ҳамда тиббий хавф- Шунинг учун Сенатнинг Ёшлар, лари қаторидан муносиб жой
эгаллаши ва жаҳон рейтингларида
хатарларнинг олдини олиш воси- Тиббий кўрикни маданият ва спорт масалалари юқори мавқеларга эга бўлиши за-
монавий инновацион билимларни
таси сифатида самарали фойдала- сохталаштиришдан қўмитаси томонидан барча ҳудуд- эгаллаган, инсон капитали соҳиби
бўлган, ҳар томонлама соғлом,
ниш мумкин. Афсуски, никоҳдан кимга наф?! ларимиздаги муаммоларни чуқур жисмонан ва маънан баркамол
олдин тиббий кўрикдан ўтишдаги ўрганиб, унинг натижаси Соғлиқ- ёшларимиз қўлида. Таъбир жоиз
тизимли муаммолар ҳанузгача ўз Сўровномалардан яна шу нарса ни сақлаш вазирлиги мутасадди- бўлса, янги Ўзбекистонда бугун
ечимини топмай келмоқда. маълум бўлдики, никоҳдан ол- лари иштирокида қўмита мажли- жадал кечаётган ислоҳотларнинг
динги тиббий кўрик натижасида сида муҳокама қилинди. тақдири, натижаси ҳам, биринчи
Хусусан, бу масалага нафақат аниқланган касалликларни никоҳ- навбатда, соғлом, етук, билимли
бўлғуси келин-куёвларнинг ўзи, ланувчилар томонидан бир-би- Масаланинг нақадар жиддий ва салоҳиятли кадрлар савияси-
балки ота-оналар, бобо-бувилар ридан яширишнинг олдини олиш, ва долзарб экани инобатга оли- га, уларнинг давр ва тараққиёт
ва умуман, яқин қариндошларнинг бу ҳақда ота-оналарнинг хабар- ниб, Сенатнинг тўққизинчи ялпи талабларига нечоғли жавоб бера
муносабати жиддий эмаслиги, ло- дорлигини таъминлаш, бирламчи мажлисида Никоҳланувчи ёш- олишига боғлиқ.
қайдлиги ва бепарволиги оқибати- тиббиёт бўғини муассасаларига ларни тиббий кўрикдан ўтказиш
да аксар ҳолларда тиббий кўрик- хабар бериш тизими мавжуд эмас. самарадорлигини ошириш тўғ-
лар ўта юзаки ва сохта ўтказил- Шу билан бир қаторда, ФҲДЁ рисида Ўзбекистон Республикаси
моқда. Натижада айрим юқумли, органлари ходимларининг ни- Вазирлар Маҳкамасига парламент
ирсий ва туғма касалликлар кўпа- коҳланувчиларнинг тиббий кўрик сўровини юбориш ҳақида қарор
йишига шароит яратиб берилмоқ- натижаларидан хабардорлигининг қабул қилинди.
да. Сенатнинг Ёшлар, маданият ва мажбурийлиги бўйича жавобгар-
спорт масалалари қўмитаси ҳамда лик чоралари аниқ белгиланмаган. Юбориладиган парламент
«Маҳалла ва оила» илмий-тадқи- сўровида никоҳланувчиларни
қот институти томонидан 2019 Оқибатда никоҳни қайд этиш- тиббий кўрикдан ўтказишда хо-
йил республиканинг 8 та ҳудудида да ФҲДЁ органларининг айрим лислик ва сифат устидан назорат
842 нафар респондент иштироки- ходимлари никоҳланувчи шахс- қилиш тизимини такомиллашти-
да никоҳгача бўлган тиббий кўрик ларнинг тиббий кўрикдан ўтган- риш, тиббий кўрикни ўтказишда
юзасидан ўтказилган сўров нати- ўтмаганига, унинг натижаларидан ҳудудийликка амал қилиш, ни-
жалари ҳам соҳадаги муаммолар- томонларнинг хабардорлигига коҳланувчиларга тиббий-генетик
ни яққол кўрсатди. етарлича эътибор бермаяпти. ва репродуктив саломатликка
Сўровномада қатнашган респон- оид масалаларда бепул масла-

«Геном бўйича давлат рўйхатига олиш тўғрисида»ги
қонун Президент томонидан имзоланди.

2020 йил ТАЪЛИМ 7
№43-44 (1973-1974)
ХАЛҚ ТАЪЛИМИ
Кейинги пайтда таъ- вазирлиги ким томонида?
лим тизимига доир
турли баҳс-муноза- ри педагогларининг ойлик мао- на пули бир йилга эканини ҳам ДАРВОҚЕ...
ралар авж олди. Жум- шини меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг эслатиб ўтамиз. Айни шу жиҳат
ладан, 2021 йилдан кам миқдорининг 15 бараваригача Президент фармонида инобатга Электрон кундалик фой-
бошлаб, мактабларда босқичма-босқич ошириб бориш олинган. Жумладан, Халқ таълими даланувчилари тўғриси-
директор жамғар- чораларини кўриши ҳам белгилан- вазирлиги Ахборот технология- даги барча маълумотлар
маси ҳисобидан ди. лари ва коммуникацияларини «Ўзбектелеком» сервер-
бериладиган устама ривожлантириш вазирлиги ҳамда ларида сақланади.
ҳақларини 4 фоизга kundalik.uz маҳаллий ижроия ҳокимияти ор- Бу эса, ўқув жараёнидаги
қисқартириш, ижо- платформасига обуна ганлари билан биргаликда 2022- барча иштирокчиларга
2023 ўқув йилига қадар ўқувчилар оид шахсий маълумот-
“дий-маданий маса- мажбурий эмас билимини баҳолаш жараёнини ларнинг ишончли ҳимоя-
лалар бўйича тарғи- рақамлаштириш ва шаффофлиги- сини таъминлайди.
ботчи лавозимини — Бу мавзуда ҳам нохолис ни таъминлаш мақсадида барча Бундан ташқари
жорий этиш, бунда хулосалар берилмоқда, — дейди умумтаълим муассасаларида Kundalik.com TAS-IX
уларга 0,25 штат Лайло Рустамова.— Платформага «Электрон кундалик» дастурини ҳудудида жойлашган
бирлигини мактаб- обуна мажбурий эмас. Лекин ўт- жорий қилиш белгиланган. бўлиб, платформа би-
даги ёшлар етакчиси ган йиллар давомида бу ташаббус лан ишлашда уяли алоқа
штати ҳисобидан ўзини оқлаганини айтиш керак. 1,5 «Ёшлар етакчиси» операторлари орқали
қоплаш, kundalik. мингга яқин мактабда шу тизим- лавозимининг 0,25 фойдаланилганда интер-
uz платформасини дан фойдаландик. Ўқитувчилар штат бирлиги нега олиб нет-трафик сарфланмай-
30 ноябрдан пулли ҳам, ота-оналар ҳам қулайликла- ди.
бўлиши каби мавзу- рини таъкидлашмоқда. Биринчи- қўйилди?
лар ота-оналар ва дан, ота-она фарзандини доимий лари профессор ва ўқитувчи-
ўқитувчилар орасида назорат қилади. Ҳатто хорижда — Бу савол ҳам аксарият ин- ларининг меҳнатига — мазкур
эътирозларга сабаб туриб ҳам баҳоларини кўриб бо- сонлар томонидан бизга йўнал- олий таълим муассасаларининг
бўлди. ради. Ўқитувчи эса ортиқча қоғоз- тирилмоқда, — дейди Лайло бюджетдан ташқари маблағлари
бозликдан озод бўлди. Рустамова. — Гўёки, Халқ таъли- ҳисобидан ҳақ тўланади.
Бу янгиликларга Халқ таълими ми вазирлиги ва тизим раҳбари
вазирлиги ташаббускорми? Аввалгидек, мактаблар учун мактаблардаги Ёшлар етакчила- «Ёшлар иттифоқи»
бюджет маблағлари ҳисобига рига душман сифатида кўрсатил- қандай фикрда?
Мавзу юзасидан сотиб олинган қоғоз муқобилида моқда. Аслида эса бу ҳам Прези-
Халқ таълими бўлгани каби, ўқитувчилар учун дентимизнинг юқоридаги фармо- — Ўзбекистон Ёшлар Иттифоқи
вазирлиги ах- электрон журналдан фойдаланиш нида алоҳида белгилаб берилган. ҳар доим бошланғич ташкилот ти-
борот хизмати бепул тақдим этилади. Ўқитув- Жумладан, 2021 йил 1 январдан зимидаги етакчилари фаолиятини
раҳбари Лайло чилар унинг ёрдами билан ҳар бошлаб, ҳар бир умумтаълим қўллаб-қувватлайди, — дейди
РУСТАМОВА чоракда 20 соатдан ортиқ иш вақ- муассасасида Ижодий-маданий Ёшлар иттифоқи ахборот хиз-
фикри билан тини тежайди. Мазкур тежалган масалалар бўйича тарғиботчи мати раҳбари Гулчеҳра Ашуро-
вақтни эса болалар билан ижодий лавозими жорий этилиши кўр- ва. — Агар 0,25 ставка қисқарган
қизиқдик. шуғулланишга ёки қўшимча ўқув сатилган. Унга кўра, Ижодий-ма- бўлса, бошқа жиҳатлардан уларни
материалларини ўзлаштиришга даний масалалар бўйича тарғи- қўллаб-қувватлаш йўллари қиди-
Ўқитувчилар устамасини сарфлаши мумкин. 9200 сўм обу- ботчи лавозимига Ўзбекистон рилмоқда.
қисқартиришдан ким Ёзувчилар уюшмаси томонидан
манфаатдор? тавсия этилган таниқли шоир, Хулоса ўрнида таъкидлаш ло-
ёзувчи, журналист ва ижодкор- зимки, Президентимиз жорий йил
— Бу масалада Халқ таълими лар, олий таълим муассасала- 1 октябрь — Ўқитувчи ва мураб-
вазирлиги доим ўқитувчилар рининг ижтимоий гуманитар бийлар куни тантанасида ўқитув-
томонида, — дейди Лайло Руста- кафедралари, профессор ва чи ва муаллимларнинг ижтимоий
мова. — Айримлар айтганидек, бу ўқитувчилари жалб қилинади. ҳаётдаги нуфузи ва мавқеини
таклиф биз томонимиздан берил- Таниқли шоир, ёзувчи, журналист ошириш мақсадида уларнинг
маган. Халқ таълими вазирлиги ти- ва ижодкорларнинг меҳнатига — мақомини қонун даражасида бел-
зим ходимлари манфаатини ҳимоя умумтаълим муассасаларидаги гилаш, моддий қўллаб-қувватлаш
қилади, биз устамалар қисқариши- «Ёшлар етакчиси» лавозимининг ишларини давом эттириш такли-
га қаршимиз. Президентимизнинг 0,25 штат бирлиги ҳисобидан, фини билдирган эди. Ўйлаймизки,
«Ўзбекистоннинг янги тараққиёт олий таълим муассасаларининг ўқитувчиларни, шулар қаторида
даврида таълим-тарбия ва илм- ижтимоий гуманитар кафедра- мактаблардаги Ёшлар етакчилари-
фан соҳаларини ривожлантириш ни ҳам моддий қўллаб-қувватлаш
чора-тадбирлари тўғрисида»ги иши келгуси йилларда ҳам давом
фармонига кўра, ўқитувчиларни эттирилади.
моддий қўллаб-қувватлаш ишлари
яна давом эттирилади. Жумладан, Хайрулло АБДУРАҲМОНОВ
Молия вазирлиги Халқ таълими «Mahalla»
вазирлиги билан биргаликда 2024-
2025 ўқув йилига қадар фаолияти
давомида юқори натижаларга
эришган умумтаълим муассасала-

3D-принтерлари ва роботлар энди
Ўзбекистонда ишлаб чиқарилмоқда.

8 ҚОРАҚАЛПОҒИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)

МЕІНАТКАШ ВА БАЎРИКЕНГ
Кейинги йиллардаги ўзгаришлар том маънода
халқимизнинг ҳаётида туб бурилиш ясади.
Бундай вақтда эса халқ хизматида бўлиш
шарафли юмуш бўлиш билан бирга, катта
масъулият ҳам юклайди. Бугун буни ҳар бир раҳбар,
жойлардаги мутасаддилар жуда яхши ҳис этмоғи
зарур. Шу маънода маҳалла тизимига қаратилаётган
эътибор, берилаётган имкониятлардан унумли фой-
ланиб, халқ ризолигига эришиш олдимиздаги муҳим
вазифадир. Шуни фахр билан айтиш керакки, бу
вазифани бажаришимизда халқимизнинг бизга бўл-
ган ишончи янада куч бағишламоқда. Бу, айниқса,
ҳозирги пандемия даврида яққол кўзга ташланди.

Сағиндиқ ТУРМАНОВ, ган фарзандларига давлат бюдже- нинг яшаш шароитини яхшилаш туман Маҳалла ва оилани қўллаб-
Қорақалпоғистон Республи- ти ҳисобидан 16 млрд. 732 мил- бўйича Маҳалла ва оилани қўллаб- қувватлаш бўлимлари ҳузурида
каси Маҳалла ва оилани қўллаб- лион сўм ажратилди. Шунингдек, қувватлаш вазирлиги томонидан давлат ва жамоат ташкилотлари
моддий ёрдамга муҳтож оилалар режа ишлаб чиқилди. Истиқболли раҳбар ходимларидан иборат
қувватлаш вазири. фарзандлари қишқи кийим-кечак режаларнинг республика эмас, таркибда тузилган Ишчи гуруҳла-
тўпламлари, мактаб формаси ва маҳаллалар миқёсида ишлаб чиқи- ри келиб тушган 2 минг 733 нафар
Халқ ишончини қозониш ўқиш воситалари билан таъмин- лиши олиб борилаётган ислоҳот- хотин-қизнинг ҳужжатларини
учун фақат моддий ланди. лар бевосита аҳоли ҳаётига таъси- жойига чиқиб ўрганди.
рини кучайтиради.
ёрдам етарли бўлмайди Албатта, берилган ҳар бир ёр- Бунинг натижасида 1 минг 370
дам пандемия даврида даромади- Бунда, асосан, хотин-қизлар- нафар хотин-қизнинг белгилан-
Жорий йилнинг 30 июль куни дан айрилган аҳоли учун оз бўлса нинг жамиятдаги ролини ошириш, ган мезонларга тўла мос келиши
Президентимизнинг «Коронави- ҳам мадад бўлди. Лекин ана шу уларни ҳар томонлома қўллаб-қув- бўйича Ишчи гуруҳи хулосалари
рус пандемияси пайтида ижти- жараён ичида юриб, бир нарсани ватлаш мақсадида аёллар тадбир- асосида тавсияномалар берилди.
моий ҳимояга ва ёрдамга муҳтож англадимки, одамларга бир мар- корлигини ривожлантиришга ало- Қувонарлиси, 2020-2021 ўқув йили
аҳоли қатламларини моддий талик моддий ёрдам бериш билан ҳида эътибор қаратилмоқда. Шу учун хотин-қизларга ажратилган
қўллаб-қувватлашга оид қўшим- уларнинг оғирини енгиллашти- боис «Аёллар дафтари»га киритил- қўшимча давлат гранти асосида
ча чора-тадбирлар тўғрисида»ги риб бўлмайди. Тўғри, ўша вақтда ган 8 мингдан зиёд хотин-қизни Қорақалпоғистон Республикаси-
фармони қабул қилинди. Унинг бу вақтинчалик ягона чора эди. иш билан таъминлаш, шунингдек, га 53 та ўрин ажратилган бўлиб,
ижросини таъминлаш учун Қора- Карантин чоралари юмшатилгач, жиноят кўрсаткичи ошган маҳал- уларнинг барчаси имтиёзлар
қалпоғистонда ҳам қатор ишлар халқимизни иш билан таъминлаш лалардаги аҳоли муаммоларини асосида талабаликка қабул қи-
амалга оширилди. Биргина «11-97» зарур эканини ва бу борадаги ўрганиб, ҳар ҳафта профилактик линди. Бу ҳам бўлса, қорақалпо-
қисқа рақами орқали 14 минг 460 бажариш зарур бўлган ишларни тадбирлар ўтказиш белгиланган. ғистонлик хотин-қизларнинг илм
га яқин мурожаат қабул қилинди. режалаштириб олдик. Эндиги Тан олиш керак, йиллар давомида олишга нечоғли чанқоқ эканини,
Уларнинг 12 минг 128 тасига жами вазифамиз ҳар бир маҳалла раи- йиғилиб қолган муаммоларни ҳал бу имконият уларнинг ҳаётида му-
1 млрд. 508 млн. 808 минг сўмлик сининг ўз ҳудудини яхши билиб, этиш осон эмас. Бунинг учун ҳар ҳим бурилиш ясаганидан далолат
ижтимоий ёрдамлар кўрсатилди. унинг хусусиятидан келиб чиқиб, бир маҳалла кесимида алоҳида беради.
аҳоли орасида тадбиркорликни ишлаш зарур. Маҳалла фаоллари
Яна бир гап: Қорақалпоғистон ривожлантиришга эришишдир. эса ўз ҳудудидаги ҳар бир фуқа- Шу ўринда яна бир мулоҳазани
Республикасида дастлабки бос- ро билан индивидуал мулоқотни таъкидлаш керак. Бугун имтиёзли
қичда 17 минг 114 та оила «темир Аёллар муаммолари — шакллантириши лозим. Мазкур чо- квота асосида ўқишга қабул қи-
дафтар»га киритилган бўлса, олиб диққат марказида ра-тадбирлар айнан шуни амалга линган хотин-қизлар тайинли касб
борилган манзилли ёрдамлар оширишга қаратилган. эгаси бўлиши шубҳасиз, аммо
натижасида 9 минг 500 дан зиёд Жорий йилнинг 2 октябрида улар ўқиш жараёнида атрофдаги-
оила ушбу рўйхатдан чиқарилди. Президентимиз Қорақалпоғис- Очиғи, бугун ҳамма маҳалла ларга қандай таъсир кўрсатади?
Бу рақамлар ортида инсон тақди- тонга ташрифи чоғида шаҳар ва раислари ҳам ушбу кўрсатмалар- Улар ўз маҳалласида, қўни-қўш-
ри турганини билиб, шунча оила- туманларнинг ички имкониятла- ни тўла англаб етаётгани йўқ. Шу нилар, дўстлари билан бўлган
нинг моддий аҳволи яхшиланга- ридан келиб чиқиб, ўсиш нуқта- боис тизимдаги ходимлар орасида суҳбатда ўзлари каби муаммога
нини билиш қувонарли, албатта. ларини белгилаган ҳолда, барча бу борада тушунтириш ишлари дуч келган юртдошларимизга
Аммо жараёнда айрим камчилик- соҳаларни жадал ривожлантириш, ҳам йўлга қўйилган. Уларга, авва- далда бера оладими? Уларга йўл
лар бўлганини ҳам айтиш керак. аҳолининг турмуш шароитла- ло, маҳалладаги хотин-қизлар ва кўрсатиб, фақат олдинга интил-
Жумладан, «темир дафтар»га ки- рини яхшилиш бўйича уч йилга ёшларнинг муаммосини ҳал этиш ган одам барибир яхши натижага
ритилган оилалар қайта ўрганиб мўлжалланган лойиҳа ва вазифа- зарур экани, бунинг замирида эришишига ишонтирадими? Улар
чиқилганида, 16 ёшга тўлмаган ларни белгилаб берган эди. Бунда муаммоларнинг сабаби барҳам жамиятда ўзини ана шундай тути-
фарзанди бор бўлган 14 минг 214 дастлаб ҳудудларни ривожланти- топиши тушунтирилган. Натижада ши учун бугун маҳалла фаоллари
та оила аниқланди. Уларнинг жами риш масаласини фақат шаҳар ва маҳаллаларда хотин-қизларнинг қандай иш қиляпти? Қатор қўйил-
33 минг 464 нафар 16 ёшга тўлма- туманлар эмас, балки маҳаллалар ҳуқуқ ва манфаатларини таъмин- ган саволларга биргина — уларни
даражасида манзилли ишлаш ке- лаш, уларнинг таълим олишлари маҳалла фаоллари сафига қўшиш,
раклиги таъкидланди. учун шароитлар яратиш ва тур- тарғибот тадбирларига жалб этиш
муш шароитини яхшилашда маъ- орқали жавоб топиш мумкин.
Шу нуқтаи назардан, 2020- лум ютуқлар қўлга киритилди.
2023 йилларда Қорақалпоғистон Тадбиркорлик маркази
Республикасини ривожлантириш Шу ўринда яна бир рақамга кўмак бўляптими?
дастурига кирган Нукус шаҳри- эътибор қаратиш жоиз. Хабарин-
дан 6 та, Тўрткўл туманидан 5 та, гиз бор, жорий йилдан бошлаб Ўзбекистон Республикаси Пре-
Амударё, Беруний, Элликқальа, олий таълим олиш имкониятини зидентининг 2019 йил 7 март-
Қўнғирот туманларидан 3 тадан ва кенгайтириш учун хотин-қизларга даги «Хотин-қизларнинг меҳнат
бошқа туманларнинг ҳар биридан алоҳида давлат гранти асосида ҳуқуқлари кафолатларини янада
2 тадан, жами 45 та шароити оғир квота ажратилган эди. Қорақал- кучайтириш ва тадбиркорлик
фуқаролар йиғинларидаги аҳоли- поғистон Республикаси шаҳар ва фаолиятини қўллаб-қувватлашга

Профессионал таълим муассасаларида бериладиган давлат
намунасидаги ҳужжатлар тасдиқланди.

2020 йил ҚОРАҚАЛПОҒИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ 9
№43-44 (1973-1974)

ХАЛЇИМИЗ БИЛАН БАМАСЛАІАТ
ИШ ТУТАМИЗ
оид чора-тадбирлар тўғрисида»ги оиланинг фаравонлиги, қўшимча

қарори асосида нодавлат нотижо- иш ўрни дегани. Албатта, ўқитиб

рат ташкилот мақомига эга бўлган сертификат беришнинг ўзи етарли

Қорақалпоғистон Республикаси эмас. Уларнинг кейинги тақдири,

«Хотин-қизлар тадбиркорлик мар- фаолияти билан бевосита маҳалла

казлари» ташкил этилди. Марказда раиси қизиқиши, зарурат бўлганда

аёлларнинг бизнес юритиш кўник- ечимини кутаётган масалаларни

малари шакллантирилади, уларга ҳал қилиб бериши шарт. Бунда

маслаҳатлар берилади ва амалий уларга тумандаги мутасаддилар

ёрдам кўрсатилади. елкадош бўлмоғи, бир ёқадан бош

Шунингдек, Марказ узоқ муд- чиқариб иш кўриши керак. Бугун

дат бола парваришлаш таътилида тизимда ана шу натижага эришиш

бўлган, мушкул иқтисодий аҳволга учун жойларга чиқиб муаммолар-

тушган аёлларни касблар бўйича ни ўрганяпмиз.

қайта тайёрлашга ҳам кўмакла- Тадбиркор бўлишга
шади. Тадбиркорлик билан шуғул- рағбатлантириш зарур
ланиш истагини билдирган хо-

тин-қизлар туман (шаҳар) ҳокими Аҳоли муаммоларини ҳал қилиш курслари, хорижий тил курслари, айтганда, 2020 йилнинг ўтган ўн
томонидан шакллантириладиган учун, аввало, уларни иш билан Нукус туманидаги касбга қайта ойи давомида жами 101 минг 991
рўйхат асосида махсус дастур таъминлаш масаласини кўриб ўқитиш марказида электрик, «В» нафар фуқаронинг бандлиги таъ-
бўйича ўқитилади. Уни муваффа- чиқиш керак. Негаки, доимий иши, тоифали ҳайдовчилик, тикувчилик, минланди.
қиятли ўзлаштирганларга туман даромади бўлган фуқарода ечими сантехник, пайвандловчи, авто-
(шаҳар) маҳалла ва оилани қўл- оғир муаммо бўлмайди. Қолаверса, мобилларни таъмирлаш ва техник Муносиб шароит
лаб-қувватлаш бўлими тавсиясига у жамиятга керакли шахс эканини хизмат кўрсатиш, металлга ишлов самарадорликка ундайди
кўра, тадбиркорлик фаолиятини ҳис этгани ҳолда, кичик масала- бериш, автоэлектрик йўналиши
йўлга қўйиш учун имтиёзли кре- ларни ўзи ҳал эта оладиган бўлади. бўйича 3 ойлик курслар ташкил Бундай янгиликларни маҳалла
дит ажратилади. Шунинг учун ҳам бугун юртимизда этилди. Ушбу курсларнинг ўқув- фаоллари, уларнинг фидойиликла-
аҳоли бандлигини таъминлашга чилари келгусида тайинли касб рисиз амалга оширишнинг им-
Жорий йилнинг шу кунига алоҳида аҳамият қаратиляпти. эгаси бўлиб жамиятда осонгина ўз кони йўқ. Шу боис маҳалла фуқа-
қадар Қорақалпоғистон Республи- ўрнини топишига ишонамиз. ролар йиғинлари учун етарлича
каси «Хотин-қизлар тадбиркорлик Тан олиш керак, бу борада ҳам имконият яратиб бериш бугунги
маркази» томонидан тадбиркор- маълум вақт мобайнида ўзибў- Албатта, ҳар бир ўзини билган кунимизнинг долзарб масалалари-
ликни бошлаш ва кенгайтириш ларчилик кайфияти ҳукм сурди. инсон, аввало, ён-атрофини обод дан биридир.
мақсадида 435 нафар хотин-қиз- Аслида йўқ иш ўринларидан қилиши, унинг келажаги ҳақида
лар қисқа курсларда ўқитилиб, иборат ярмаркалар ўтказилгани қайғуриши зарур. Шу муносабат Маҳалла ва оилани қўллаб-
шундан, 334 нафарига ўз тадбир- ҳам бор гап. Аммо бугун бундай билан Вазирлар Маҳкамасининг қувватлаш вазирлигининг барча
корлигини бошлаш учун сер- қўпол хатога йўл қўйиш мумкин 2020 йил 15 июндаги «2020 йил шаҳар ва туман бўлимлари ҳамда
тификат берилди. Бу ана шунча июнь-август ойларида «Жонажон фуқаролар йиғинлари идоралари
эмас. Иш ўрни йўқ бўл- юртим ободлигига ўз ҳиссамни биноларини намунавий лойиҳалар
қўшаман» шиори доирасида Ҳа- асосида қуриш, уларни зарур ме-
са, буни аҳолига тўғри ракатлар режасини амалга оши- бель, компьютер, алоқа воситалари
риш тўғрисида»ги баёни ҳамда ва интернет тармоғи билан таъ-
тушунтириб, уларнинг Қорақалпоғистон Республикаси минлаш, мазкур соҳада фаолият
Вазирлар Кенгашининг 2020 йил юритаётган ходимларнинг меҳна-
ФАКТ: ўзини бошқаларни ҳам 19 июндаги мажлис баёни асосида тини муносиб рағбатлантиришга
иш билан таъминлашга — «Жонажон юртим ободлигига ўз алоҳида эътибор қаратиляпти.
ҳиссамни қўшаман» шиори дои-
Қорақалпоғистон Республика- тадбиркор бўлишга рағ- расида фуқаролар йиғинларида Жумладан, сўнгги икки ойда
сининг 17 та туман ва шаҳарининг батлантириш зарур. Ана хонадонлар ва кўчаларни обод Нукус шаҳрида «Байтерек», Қўнғи-
ўзига хос ўсиш нуқталаридан келиб шу масалага ечим топиш ҳамда кўркам қилиш бўйича шу рот туманида «Қўнғирот», Мўй-
чиқиб, 2020-2022 йилларда умумий учун Ўзбекистон Респуб- йилнинг июнь-август ойлари учун ноқ туманида «Арал» фуқаролар
нархи 12 триллион 300 миллиард ликаси Президенти 2020 чора-тадбирлар белгилаб олинди. йиғинлари, шунингдек, Амударё
сўм бўлган 1 минг 359 та инвести- йил 11 августда «Камба- тумани Маҳалла ва оилани қўл-
ция лойиҳаси шакллантирилган. ғал ва ишсиз фуқаролар- Чора-тадбирлар доирасида лаб қувватлаш бўлими замонавий
523 миллион долларлик бевосита ни тадбиркорликка жалб республикада жами 37 минг 170 лойиҳа асосида қурилган янги
хорижий давлат маблағларини жалб қилиш, уларнинг меҳнат хонадон, шундан 35 минг 762 бинога кўчиб ўтди. Мўйноқ тума-
қилиш, бунинг натижасида деярли фаолиятини ошириш ва якка тартибдаги, 1 минг 388 кўп ни бўлими биноси топширилиш
20 минг янги иш ўрни яратиш мўл- касб-ҳунарга ўқитишга қаватли хонадонларнинг руйхати арафасида. Бу борадаги ишлар тез
жалланган. қаратилган ҳамда банд- шакллантирилди. Белгиланган суратларда олиб борилмоқда.
лигини таъминлашга оид барча хонадонларда таъмирлаш
Ушбу лойиҳаларнинг амалга қўшимча чора-тадбирлар ишлари амалга оширилди. 469 Хулоса қилиб айтганда, бугун
ошиши натижасида йиллик экспорт тўғрисида» қарор қабул та қабристон ҳамда 8 та зиёрат- оддий одамларнинг дардига қулоқ
ҳажми 347 миллион АҚШ долларига, қилган эди. Унинг ижро- гоҳда ободонлаштириш ишлари тутиб, уларга тезкор ечим топиш
экспорт қилувчи корхоналар сони сини таъминлаш мақ- бажарилди. 12 минг 124 та маҳалла олдимиздаги энг муҳим вазифа-
250 га, экспорт этиладиган дав- садида жорий йилнинг ички кўчалари тартибга келтири- дир. Ана шу бурчимизни адо этиш
латлар сони 45 га етади. Шу билан ноябрь ойидан бошлаб 8 либ, 8 минг 394 та эҳтиёжманд учун барча имкониятимизни ишга
бирга, дастур асосида 45 минг иш та туманда касб-ҳунарга ва камбағал оиланинг 8 минг солганмиз. Келгусида ушбу бурчи-
ўринлари яратилади. ўқитиш масканлари йўл- 851 нафар аъзосининг бандлиги мизни тўла адо этиш учун бошқа
га қўйилди. таъминланди. Муҳими, 467 нафар ҳудудлар тажрибасини ўрганиб,
Ушбу дастурни амалга ошириш фуқарога субсидия олишда, 346 Қорақалпоғистонга хос ва опти-
учун йўл-транспорт, инженер- Шунингдек, Қорақал- нафар фуқарога кредит олиш- мал бўлган усулни ишлаб чиқиш,
коммуникация инфраструктураси поғистон Республикаси га кўмаклашилди. Хулоса қилиб меҳнаткаш ва бағрикенг халқимиз
объектларида 7,6 триллион сўмлик Бандлик ва меҳнат муно- билан бамаслаҳат иш тутишни
қурилиш-таъмирлаш ишлари олиб сабатлари вазирлиги та- мақсад қилганмиз.
борилади. Натижада 2,4 триллион сарруфидаги Элликқалъа
сўмлик маблағ ҳисобидан 855 км.лик касбга қайта ўқитиш
халқаро ва республика, маҳаллий марказида 8 та йўналиш
аҳамиятга эга йўллар қурилади. — электрик, компьютер

IT, тикувчилик, қишлоқ

хўжалик механизатори,

пайвандловчи, батлер

официант, тадбиркорлик

Қирғиз Республикасига гуманитар ёрдамнинг учинчи
партияси етказилди.

10 АНДИЖОН ВИЛОЯТИ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)

МУАММОЛАРНИНГ ОЇИБАТИ
Ҳар қандай улкан иш эзгу ниятдан бошланади.
2020 йилнинг ўтган даврига назар ташлаб, бо-
сиб ўтилган йўл, эришилган натижаларни таҳ-
лил этар эканмиз, ана шу ҳаётий ҳақиқатга яна бир
карра ишонч ҳосил қиламиз. Зеро, шу вақт ичида
биргина фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш орган-
лари тизимида қатор ютуқлар қўлга киритилдики,
бунинг самараси кундан-кунга чирой очиб бораётган
маҳаллалар жамолида, турмушимиз фаровонлигида,
йиғинлардаги одамлар кайфиятида, маҳаллалар иш
фаолияти самарадорлигида намоён бўлаётир.

Шокиржон БОЛТАЕВ, намунасини кўрсатишмоқда. Зеро, Тадбиркорлик — Энди «Олма пиш,
Андижон вилояти ҳокими айнан улар қайси оилада нимага қонида бор... оғзимга туш» дейиш
ўринбосари, Маҳалла ва оилани эҳтиёж борлигини яхши билиша-
қўллаб-қувватлаш бошқармаси ди, ногиронлар, ёлғиз кексалар, «Тадбиркорлик билан шуғулла- ярамайди
моддий имконияти чекланганлар наман, уч-тўрт одамни, ҳеч бўл-
бошлиғи. ҳақида уларгина кўпроқ маъ- маса, фарзандларимни иш билан Андижон вилоятида аҳоли зич
лумотга эга. Шу боис давлат ва банд қилиб, рўзғорга ҳам, жамият- жойлашган. Шу боис хонадонлар-
Хўш, жорий йилнинг ортда жамоат ташкилотлари томонидан га ҳам бирор наф келтираман», даги томорқа ер майдонларининг
қолган даврида маҳаллалар ҳаёти- кўрсатилаётган ёрдам, ижтимоий дея эзгу ишни бошламоқчи бўлган бир қаричи ҳам бўш турмайди.
да қандай ўзгаришлар юз берди? таъминотнинг керакли хонадон- одамлар орамизда кам эмас. Бугун Миришкорлар турли усулларни
Қандай эзгу ишлар одамлари- ларга манзилли етиб боришини фуқаролар йиғини ана шундай та- қўллаб, кўпроқ даромад олиш
мизни хушнуд этди? Йил бошида ҳам маҳалла фуқаролар йиғинлари шаббус эгаларига қанот бўлмоқда. пайида бўладилар. Зеро, бугун
ният қилинган қайси яхши, соғлом таъминлади. Хусусан, маҳалла тавсияси билан «Олма пиш, оғзимга туш» қаби-
амаллар рўёбга чиқди? Шулар аҳолига имтиёзли кредитлар аж- лида кун кечирадиган пайт эмас.
ҳақида ўйлар эканмиз, эришил- Бу ҳақда сўз борганда, Андижон ратилмоқда, уларнинг тадбиркор- Айни жиҳат ҳисобга олиниб, мав-
ган марралар, муваффақиятларни вилояти Маҳалла ва оилани қўл- лик билан боғлиқ бошқа юмушла- жуд боғлар, тут қаторлар атрофи-
сарҳисоб қилиб қувонамиз, ютуқ- лаб-қувватлаш бошқармаси томо- рига кўмак кўрсатилаётир. даги 2 минг 680 гектар бўш экин
ларимиз бизга янги куч, ғайрат- нидан ҳам ўтган давр мобайнида ер майдонлари, ғалладан бўша-
шижоат бағишлайди. Шу билан маҳаллалар ободлиги, оилалар Аслида илғорлик, ташаббускор- ган 7 минг 459 гектар майдон эса
бирга, йўл қўйилган камчиликлар, фаровонлиги, ижтимоий-иқтисо- лик, тадбиркорлик андижонлик- экин экишга имконияти бор ва
ечимини кутаётган масалалар дий масалаларда қатор ибратли ларга хос фазилатлар сирасидан. меҳнатга лаёқатли оилаларга 20
ҳам борки, бу фаолиятимизни яна ишлар амалга оширилди. Улар ҳамиша пешқадам бўлишга сотихдан ажратиб берилди.
бир карра чиғириқдан ўтказишни интилиб, пухта режа ҳамда қатъий
тақозо этади. Бандлик қандай мақсадлар асосида иш тутиша- Аҳоли ўртасида томорқадан
таъминланмоқда? ди. Ўтган давр ичида вилоятда самарали фойдаланиш, бир йилда
Энг аввало, айтиш керакки, 15,6 минг нафардан зиёд фуқаро 2-3 марта ҳосил олишни ташкил
жорий йилнинг февраль ойида Инсон ҳаётда доимо яхши тадбиркорлик фаолиятини йўлга этиш мақсадида туман бўлимлари
Президентимиз ташаббуси билан яшашни истайди. Оиласи тинч, қўйгани ҳам фикримиз исботидир. ва маҳалла раислари ўринбосар-
маҳалла институтининг мақо- дастурхони тўкин, фарзандлари- лари билан ҳамкорликда услубий
ми мутлақо янги даражага олиб нинг қорни тўқ, усти бут бўлса, Биргина «Ҳар бир оила — тад- қўлланмалар ишлаб чиқилиб,
чиқилиб, мамлакатимизда янги ўзини бахтли санайди. Бунинг учун биркор» давлат дастури доираси- тарғибот ишлари олиб борил-
— Маҳалла ва оилани қўллаб- нима керак? Албатта, бунда унинг да 1 минг 279 нафар фуқарога 56,5 моқда. Ўрганишлар давомида 864
қувватлаш вазирлиги ва унинг бирор касб-ҳунарга эга бўлгани, млрд. сўмлик кредит маблағлари та маҳалладаги 563 минг 992 та
ҳудудий бошқармалари ташкил бандлиги таъминлангани муҳим ажратилиб, 2 минг 563 та (шун- оиланинг томорқаси мавжудли-
этилди. Албатта, ягона давлат роль ўйнайди. Айни пайтда вилоят- дан 743 таси камбағал оилалар ги, бироқ уларнинг айримларида
сиёсатини амалга оширувчи яхлит да 184 минг 615 нафар ишсиз аҳоли учун) янги иш ўринлари яратилди. сув таъминоти оғир бўлгани учун
тузилманинг ташкил этилиши мавжуд бўлиб, шундан 74 минг Шунингдек, ҳунармандчиликни самарасиз фойдаланилаётгани
ягона мақсад йўлида, бир мушт 459 нафарини аёллар, 43 минг 221 ривожлантириш мақсадида 82 аниқланиб, улар артезиан қудуқ-
бўлиб жипслашиш, ўзаро ҳамжи- нафарини ёшлар ташкил этади. млрд. сўмдан зиёд, «Yoshlar — лар қазиб бериш учун дастурга
ҳатликда, таъсирчан куч бўлиб kelajagimiz» дастури доирасида киритилди.
ишлашимизга шарт-шароит ва Ўтган давр мобайнида маҳалла 12 млрд. 343 млн. сўм миқдорида
имкониятлар яратмоқда. фуқаролар йиғинларининг та- кредит маблағлари ажратилди. Айтиш керакки, ҳудудда «Бир
шаббуслари билан жами 51 минг маҳалла — бир маҳсулот» та-
Шу ўринда яна бир жиҳатни 986 нафар фуқаро ишга жойлаш- Доимий иш жойи ва муқим мойили асосида 328 та маҳалла
айтиб ўтиш ўринли. 2020 йил тирилди. Бунда улар тадбиркор даромад манбаига эга бўлиш ҳар боғдорчилик, 136 та маҳалла
ҳаммамиз учун синовли ўтмоқда. ва фермерларга, кооперациялар- бир аёлга ижтимоий фаоллигини, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини
Коронавирус пандемияси туфайли га бириктириш, бўш (вакант) иш ҳаётий позициясини намоён эти- етиштириш, 112 та маҳалла чорва-
жорий этилган карантин шарои- ўринларига, жамоат ишларига шида ҳал қилувчи омил саналади. чилик йўналишига ихтисослашти-
тида яшаш ва ишлашга мажбур жалб қилиш, ўзини ўзи банд қилиш Шу боис уларнинг тадбиркорлик рилган. Йил якунига қадар яна 66
бўляпмиз. Бироқ ана шундай оғир орқали бандлиги таъминланди. ташаббусларини рағбатланти- та маҳалла боғдорчилик ва 40 та
вазиятда ҳам маҳалла фаоллари Ишга жойлаштирилганларнинг риш мақсадида Хотин-қизларни маҳалла қишлоқ хўжалиги экинла-
ўзига хос жонкуярлик, жонбозлик аксариятини кам таъминланган ва оилани қўллаб-қувватлаш рига ихтисослаштирилиши режа-
оилалар аъзолари, ижтимоий жамоат фондининг 5 млрд. 850 лаштирилган.
ҳимояга муҳтож, ёлғиз ёки кўп млн. сўмлик маблағи 272 нафар
болали аёллар, меҳнатга лаёқат- тадбиркор ва тадбиркорлик ния- Балиқ эмас,
ли ногиронлиги бор фуқаролар тидаги хотин-қизларга етказиб қармоқ беринг!
ташкил этди. берилди.
«Камбағалликни камайтириш
Шунингдек, 2020 йилнинг ян- Эътибор беринг, агар илгари ойлик ёки нафақа миқдорини
варь-сентябрь ойларида меҳнат одамлар ижтимоий ёрдам сўраб кўпайтириш, ёппасига кредит
миграциясидан қайтган фуқа- мурожаат қилган бўлса, энди- бериш, дегани эмас. Бунинг учун,
ролар сони 42 минг 39 нафарни ликда улар бизнес фаолиятини энг аввало, аҳолини касбга ўқи-
ташкил этади. Уларнинг 34 минг йўлга қўйиш учун кўмак сўраяпти. тиш, молиявий саводхонлигини
46 нафари билан суҳбатлар ўтка- Демак, одамларда боқимандалик ошириш, одамларда тадбиркор-
зилиб, бандлиги таъминланди. кайфияти йўқолиб, тадбиркорлик лик ҳиссини уйғотиш, инфрату-
қилишга иштиёқ ортмоқда. зилмани яхшилаш, фарзандлари-

Хўжаобод туманида йилига 1 млн. тонна цемент ишлаб
чиқариш қувватига эга корхона қурилмоқда.

2020 йил АНДИЖОН ВИЛОЯТИ 11
№43-44 (1973-1974)

БИЛАН ИШЛАШ ВАЇТИ ЄТДИ

ни ўқитиш, сифатли даволаниш, сотишни олдиндан яхши билади. ўртасида сўровномалар ўткази- рали ишлар амалга оширилди.
манзилли нафақа тўлаш тизими- Аслида деҳқон учун энг оғири либ, оилавий шароити, ижтимоий Хусусан, ҳудуддаги 60 та кри-
ни жорий қилиш керак». ҳам шу — маҳсулотини сотиш. Биз аҳволи, имконияти, маълумоти ва
кўчат ерга қадалгандан тортиб, қизиқишлари аниқланмоқда. миноген вазияти оғир деб топил-
Дарҳақиқат, шундай! Камбағал- сотилгунга қадар кўмак бериб бо- ган маҳаллаларда ҳуқуқбузарлик-
ликни бартараф этишнинг тўғри рамиз. Бунинг учун бир йил етар- Шароит яратмай, ишни ларнинг олдини олиш мақсадида
ва энг самарали усули — аҳоли ли, у ёғига фуқароларимизнинг жонлантириб бўлмайди доимий профилактик тадбирлар
бандлиги даражасини ошириш- ўзи тадбиркор бўлиб кетади. олиб борилмоқда. «Маҳаллабай»
дир. Одамлар учун уларга му- Шу ўринда, маҳалла ходимлари- тамойили асосида жиноятчи-
носиб ва даромади юқори иш Аёл ҳунарли бўлса, нинг самарали фаолият юритиши ликни жиловлаш бўйича ижобий
ўринларини яратиш мақсад сари рўзғорда камчилик учун муносиб шарт-шароитлар тажриба янада ривожлантирилиб,
дадил қадамдир. Шу ўринда Хитой яратишга ҳам алоҳида эътибор жиноятлар сони ошган маҳалла-
файласуфи Лао Цзенинг ҳикмат- бўлмайди қаратилмоқда. Тан олиш керак, ларда қўшимча патруллик йўна-
ли гапи ёдга тушади: «Оч қолган бугун кўпгина маҳаллалар ўз би- лишлари ташкил этилди, барқарор
инсонга балиқ берсанг, унинг бир Аёл илмли, заковатли, фаол, носига эга эмас, қайсидир давлат ҳудудларда эса манзилли профи-
кунлик қорнини тўйдирасан. Агар меҳнат билан банд бўлар экан, у ташкилоти биноларида ижарада лактик тадбирлар кучайтирилди.
унга қармоқ бериб, балиқ овлашга ўзини тарбиялайди, теварак-ат- фаолият юритмоқда. Ахир, ма-
ўргатсанг, уни бир умр очликдан рофини тартибга солади, назорат ҳалла ходимлари, турли фаолият Ҳар бир маҳаллани ҳуқуқбу-
қутқарасан». Хўш, биз қайси йўлни қилади, ташаббус кўрсатиб, ян- йўналишлари бўйича жамоатчи- зарлик ва жиноятчиликдан холи
танладик? гилик яратади. Тартиб бор жойда лик тузилмаларига зарур шарт- ҳудудга айлантириш, бу борада
эса интизом, хотиржамлик, унум- шароит яратмасдан туриб, улар бефарқлик, лоқайдлик ҳолатларига
Вилоят бўйича 41 минг 238 та дорлик ва даромад бўлади. Янги- ишини жонлантириш ҳақида сўз барҳам бериш, жамиятда тинч ва
хонадонда олиб борилган ўрга- янги орзулар, режалар тузилади. юритиш мумкинми? осуда ҳаётни таъминлаш, ҳар бир
нишлар давомида 31 минг 372 Яхши яшашга эҳтиёж ва кўникма фуқаро, айниқса, ёшлар онгида
нафар бандлиги таъминланиши шаклланиб боради. Янги Уйғониш Айни ҳолат атрофлича ўрга- «Менинг маҳалламда жиноят
зарур бўлган фуқаролар аниқлан- даври бўсағасидаги Ўзбекистон нилиб, манзилли дастурга кўра, содир бўлмаслиги керак!» де-
ди. Уларнинг аксарияти тадбир- учун бу айни муддао. 2020 йилда 104 та маҳалла бино- ган туйғуларни шакллантиришда
корлик қилиш истагини билдир- ларини қуриш режалаштирилган. ҳамкорлик йўлга қўйилди. Маҳал-
ган бўлса, қолганлари саноат ва Шу мақсадда вилоятдаги 13 та Шу кунга қадар вилоят бўйича лаларда 32 маротаба «сайёр суд»
ишлаб чиқариш, қурилиш, қишлоқ маҳаллада ҳудуд аҳолисини касб- жами 35 та маҳалла биноси қуриб, мажлислари, 230 маротаба жа-
хўжалиги, ижтимоий ва бошқа ҳунарга ўқитиш масканлари фойдаланишга топширилди, 69 та моатчилик иштирокида жиноят-
соҳаларда ишлаш ниятида экани ташкил этилди. Мақсад — аҳо- маҳаллада қурилиш ишлари олиб чилик аҳволи юзасидан ҳисобот
аниқланди. Шундан келиб чиқиб, лининг ишчанлик фаоллигини борилмоқда. Бундан ташқари, 9 та йиғилишлари ўтказилди. Шу билан
улар ҳудудларда барқарор суръ- ошириш, замонавий касб-ҳунар маҳалла биноси жорий таъмирдан бирга, «Ҳамжиҳатлик бор жой-
атларда фаолият кўрсатаётган 2 ва тадбиркорлик кўникмаларига чиқарилди. да жиноятга ўрин йўқ» шиори
остида 444 маротаба маҳаллалар-
минг 808 та тадбиркорлик субъ- ўқитиш, шу асосда уларни доимий Йиғинларнинг моддий-техник да тарғибот тадбирлари ташкил
ектига бириктирилди. Ҳозирга даромад келтирадиган меҳнат ва базасини мустаҳкамлаш ҳам дои- этилди.
келиб 28 минг 355 нафарининг тадбиркорлик фаолиятига жалб мий эътиборимизда. Вилоятдаги
бандлиги таъминланди. қилишдан иборат. 882 та маҳалла фуқаролар йиғини- ***
нинг барчаси компьютер жамлан- Умуман олганда, маҳаллалар бу-
Камбағалликдан чиқиш учун Бугунга қадар 6 минг 854 на- маси билан таъминланган бўлиб, гун аввалгидек одамлар шунчаки
кредит беришнинг ўзи камлик фар касб-ҳунарга ўқиш истагини шундан 165 таси яроқсиз ҳолатда келиб-кетадиган идора эмас, бал-
қилади. Буни давлатимиз яхши билдирган талабгорлар рўйхатла- эди. Шу боис ҳозиргача уларнинг ки аҳолини ислоҳотларга сафар-
тушунади. Шу боис 1 минг 470 ри шакллантирилди. Шунингдек, 163 тасига янги замонавий компь- бар этадиган, жамиятнинг барча
нафар фуқарога енгил конструк- аёлларни ҳаётга руҳлантириш ютер жамланмалари берилди. қатламларини изчил ҳаракатга
цияли иссиқхоналар ўрнатиш учун (мотивация бериш) бўйича қисқа келтирадиган фаол ижтимоий
6 млрд. 556,2 млн. сўм миқдорида муддатли ўқув курслари ташкил «Намунали ҳудуд» тузилмага айланди. Шунга монанд
мақсадли субсидиялар ажратилди. этилиб, Хотин-қизлар тадбир- қандай тажриба? унинг мавқеи ҳам, ваколати ҳам
750 нафар камбағал фуқаро 15 та корлик маркази томонидан 2 юксалди.
қишлоқ хўжалиги кооперативига минг 425 нафар хотин-қиз курс- «Қўшнинг тинч — сен тинч» ёки Бугун Андижон маҳаллаларида
аъзоликка қабул қилиниб, коопе- ларга жалб этилди. «Бир кун жанжал чиққан жойдан иш қизғин, одамлар оғирини ен-
ратив устав фондига улуш сифа- қирқ кун барака кўтарилади». Бу гил қилиш, муаммоларига кўмакчи
тида кириш учун уларга Бандликка Ишсиз ёшлар ва хотин-қизлар ўгитларнинг туб моҳиятида теран бўлиш, дардини олиш ҳар бир
кўмаклашиш давлат жамғармаси бандлигини таъминлаш бўйича ҳақиқат мужассам: элимиз ҳамма маҳалла ходимининг мақсадига
маблағлари ҳисобидан 1 млрд. яратилган янги тизим — ишсиз замонда тинч-осойишта ҳаётни айланган. Энди муаммоларнинг
732,5 млн. сўм маблағ ажратилди. ёшлар бўйича алоҳида «Ёшлар қадрлаган, шу йўлда бор салоҳия- оқибати билан ишлаш вақти ўтди.
дафтари», ишсиз ва боқувчисиз тини сарфлаган. Вилоятда кри- Уларнинг олдини олишга қатъий
Албатта, аввал қилмаган ишини хотин-қизлар бўйича алоҳида миноген вазиятни барқарорлаш- киришиш вақти аллақачон келган.
бажара олишига ҳамманинг ҳам «Аёллар дафтари» Андижонда тириш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва Президентимиз таъкидлагани-
кўзи етмайди. Аммо кредит олган ҳам шакллантирилиб, бундай фу- эркинликлари ҳимоя қилинишини дек, энди қайси жойда раҳбарлар
оилани ҳеч ким ташлаб қўймоқчи қаролар талаб юқори бўлган касб- таъминлаш борасида «Намунали уйма-уй юриб, масалаларни ҳал
эмас. Уларга доимий маслаҳат лар ва тадбиркорликка ўқитил- ҳудуд» тажрибаси яратилиб, бу қилса, ўша жойда вазият ўзгаради.
бериб борилади, ўқитилади ва моқда, шу асосда бизнесини йўлга борада тегишли мутасадди ташки- Бугун бу сўзлар йиғинлар фаолия-
ёрдам берилади. Энг муҳими, қўйишда молиявий қўллаб-қувват- лотлар билан ҳамкорликда сама- тида дастуриламалга айланган.
фуқаро олган ҳосилини кимга лаш тартиби жорий этилди. Улар

Ўзбекистон 24 та хорижий давлатдан
чой импорт қилган.

12 БУХОРО ВИЛОЯТИ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)

Аслида арабчада МАІАЛЛА, БУ – КАТТА
«инсонлар ую-
шиб яшайдиган сабабдан, мазкур шахслар билан зандалик, ҳунармандчилик, бизнес мас», деган мақол бор. Шу нуқтаи
жой» маъносини бошқарма, шаҳар ва туман бўлим- сабоқларидан ўқув курсларида назардан, эндиликда ижтимоий
билдирадиган «маҳалла» ларимиз томонидан ҳудудлардаги 569 нафар аёлларимиз ўқитилди. ҳимояга муҳтож фуқароларнинг
сўзи айнан ўзбек халқи обрўли шахслар, нуронийларни Йил якунига қадар яна 762 нафар моддий аҳволини яхшилаш мақса-
ҳаётида ўз луғавий маъ- жалб этган ҳолда индивидуал хотин-қизларимизни ўқитиш ре- дида уларга фақатгина «еб кетар»-
носидан анчайин юкса- тарзда тушунтириш ишлари олиб жалаштирилган. га ёрдам эмас, балки келгусида
либ, жамият бошқаруви- борилди ҳамда 353 та оила ярашу- моддий шароитини тиклаб олиши
нинг қуйи тизими сифа- вига эришилди. 2020 йилнинг 8 ойи мобайни- учун бошланғич сармоялар тақ-
тида чинакам ижтимоий да 731 нафар хотин-қизларга 13 дим этишга ҳам алоҳида эътибор
аҳамият касб этди. Оилавий қадриятларни сақлаш млрд. 400 млн. сўмлик имтиёзли қаратяпмиз.
ва ривожлантириш, ёшларни мус- кредитлар ажратилиб, улар банд-
Йўлдош ЖУМАЕВ, тақил ҳаётга тайёрлаш, оилавий лиги таъминланди. Шунингдек, Хусусан, 50 нафар хотин-қиз-
Бухоро вилояти ҳокими ажралишларнинг олдини олиш, хотин-қизларнинг 75 та бизнес- ларни ишга қабул қилгани учун
ўринбосари, Маҳалла ва оилани намунали оилаларнинг ҳаётий лойиҳасига 2 млрд. 299 млн. сўм корхоналарга 90 млн. 100 минг
қўллаб-қувватлаш бошқармаси тажрибаларини оммалаштиришда ресурслар ажратилган. 636 нафар сўм миқдорда, иш берувчиларга
вазирлик ташаббуси билан ўткази- аёллар, жумладан, таълим муасса- квоталанган энг кам сонидан ор-
бошлиғи. лаётган турли акция ва лойиҳалар, саларини битирган қизлар, кичик тиқ миқдорда ишга қабул қилин-
хусусан, масофавий тарзда ўтка- ёшдаги болалари бўлган аёллар, ган 4 нафар хотин-қизлар учун
Бугун маҳалла – қадриятлар ва зилган «Ибратли оила» танлови- ёлғиз оналар ҳамда 14 ёшгача ва 4162,6 минг сўм, тадбиркорликни
эзгу амаллар масканидир. Меҳр- нинг ўрни ҳам алоҳида аҳамият ногирон фарзандлари бор аёллар хоҳловчи ишсиз шахслар учун 55
оқибат, аҳиллик ҳамда тотувлик, касб этмоқда. махсус захираланган (квота) иш нафар оилага 9448,4 минг сўм,
эҳтиёжманд инсонлар ҳолидан ўринларига ишга жойлаштирилди. енгил конструкцияли иссиқхона
хабар олиш, етим-есирлар бо- Бунинг натижасида вилоят- ўрнатиш, уруғликлар, кўчатлар ва
шини силаш, тўй-томоша, ҳашар да оилавий ажралишлар ўтган Албатта, аёлларимизнинг ўз суғориш воситалари харид қи-
ва турли тадбирларни кўпчилик йилнинг шу даврига нисбатан касбини топиб, оила даромадига лиш учун эса 420 нафар фуқарога
билан бамаслаҳат ўтказиш, яхши 282 тага камайишига эришилди. тегишли равишда ҳисса қўшиб бо- 616906,6 минг сўм миқдорида суб-
кунда ҳам, ёмон кунда ҳам бирга Бундан ташқари, ўз вақтида оила раётгани рўзғор етишмовчилиги сидиялар ажратилди.
бўлиш каби халқимизга хос анъ- қурган бўлса-да, никоҳини рас- туфайли келиб чиқаётган оилавий
аналар шу масканда шаклланиб, мийлаштиришга эътиборсиз қара- низоларнинг бартараф этилишига Бундан ташқари, Бухоро шаҳ-
сайқал топмоқда. ган, бунинг натижасида «шаръий сабаб бўлмоқда. ридаги «Шайхул олам», Жондор
никоҳ» мақомида яшаган 156 туманидаги «Мустақиллик» ма-
Шу жиҳатдан олиб қараганда, нафар оиланинг никоҳи расмий- Ижтимоий ҳимоя – ҳаллаларида тажриба тариқаси-
маҳаллани ҳеч иккиланмай ўзи- лаштирилди. устувор йўналиш да ижтимоий ҳимояга муҳтож
га хос «кичик давлат» деб ҳам, оилалар билан якка тартибда иш
«катта оила» деб атасак ҳам ҳеч Кучли аёл – мустаҳкам Жамиятда ижтимоий ҳимоя олиб борилди. Мазкур ҳудудлар-
муболаға бўлмайди. оила яратувчисидир тушунчаси доимо «маҳалла» сўзи даги ижтимоий ҳимояга муҳтож
билан ёнма-ён юради. Дарҳақиқат, оилалар камбағаллик, ишсизлик
Кўриниб турибдики, маҳалла- Ҳар қандай буюк шахс ортида, маҳалла мустақиллигимизнинг сабаблари ўрганилиб, улар му-
нинг ўзаги оила. Оилаларда тотув- албатта, кучли аёл мавжуд, деган илк йилларидан бошлаб аҳолини тахассислиги, қизиқишларидан
лик, ҳамжиҳатликни таъминламай экан донишмандлардан бири. Аёл ижтимоий ҳимоялашда асосий та- келиб чиқиб, тегишли иш берувчи
туриб, маҳаллада ободлик ва идроки, тадбиркорлиги нафа- шаббускор ва ташкилотчи тузил- ташкилотлар билан ҳамкорликда
хавфсизликни таъминлаб бўлмай- қат шахс, балки бутун оила кучи, малардан бири бўлиб келмоқда. бандлиги тўлиқ таъминланди. Ай-
ди. Шу боис ҳам бугун фаолияти- тотувлигини белгилашда муҳим нан ушбу икки маҳаллада ўтказил-
мизда биринчи навбатда оилалар аҳамият касб этади. Жорий йилнинг ўтган даврида ган тадбирлар юртимизда меҳнат
ичига чуқур кириб бориш, улар ҳам бевосита бошқарма ташаб- бозори қамрови жуда кенглиги,
муаммоларини ўрганиш, тизим- Аксарият ҳолларда инқироз буси билан вилоятдаги 588 нафар агар астойдил, куюнчаклик билан
ли ҳал этишга алоҳида эътибор ёқасига бориб қолган оилалардаги ижтимоий ҳимояга муҳтож оила- иш олиб борилса, бандлик муам-
қаратмоқдамиз. аёлларимизнинг ижтимоий но- ларга 1 млн. сўмдан бир марталик моларига тўлиқ ечим топа олиш
фаоллиги, ўз ҳақ-ҳуқуқларини тўла моддий ёрдам ажратилди. 365 мумкинлигини кўрсатмоқда.
Жорий йилнинг дастлабки олти англамаганлиги, муайян касбий та оғир ижтимоий вазиятдаги
ойи давомида фаолиятимизни кўникмага эга бўлмаганлиги боис хотин-қизларнинг бандлигини Ерни қадрлаган
сарҳисоб қилар эканмиз, маҳалла- вазиятнинг асосий жабрланувчи- таъминлаш мақсадида маиший хор бўлмайди
ларимизда яраштириш борасида сига айланиб қолганлигини куза- техникалар берилди, 436 нафар
доимий иш олиб борилганига тамиз. ногирони бўлган оилалар рўйхати Гап аҳоли бандлиги, оила да-
қарамай, 1127 нафар шахслар шакллантирилиб, 114 нафарига ромадини бойитиш ҳақида борар
томонидан суд органларига аж- Эндиликда хотин-қизларимиз- ногиронлик аравачалари, эшитиш экан, бу борада қишлоқ ҳудудла-
ралиш бўйича ариза берилганини нинг жамиятдаги фаоллигини мосламалари ва бошқа реабили- рида томорқа майдонлари муҳим
аниқладик. ошириш, ҳаётда ўз ўрнига эга бў- тация воситалари тарқатилди. манба эканлигини кўпчилик тушу-
лишини таъминлаш ва касбга ўр- 72 нафар оилага эса арзон уй- ниб етмайди.
Тўғри, ажралиш, биргаликдаги гатиш мақсадида қисқа муддатли жойларнинг бошланғич ўн фоиз
оилавий ҳаётни узиш ҳар кимнинг ўқув курслари ташкил этилмоқда. бадаллари субсидия тариқасида Ромитан туманида «Қўрғон» ма-
шахсий иши бўлиб туюлиши мум- Жорий йилнинг август-октябрь тўлаб берилди. ҳалласи бор. Аҳоли турмуш дара-
кин. Аммо шу ажралиш ортидан ойларида тикувчилик, сартарош- жаси яқин атрофдаги маҳаллалар
етим бўлиб қолаётган болалар, лик, компьютер саводхонлиги, па- «Қўлдан берганга қуш тўй- аҳлидан анчайин баланд. Негаки,
уларнинг тақдири бизни ушбу асосан анор ва анжир етишти-
масалага ижтимоий муаммо сифа- ришга ихтисослашган ушбу ҳудуд-
тида қарашга мажбур қилади. Шу да аҳоли томорқачилик ҳадисини
олган. Ёки Ромитан туманидаги
«Тарнаут», «Атторон», Бухоро
туманидаги «Работак», Бухоро
шаҳридаги «Отбозор» маҳаллала-
ридаги деярли ҳар бир хонадонда
иссиқхона мавжуд. Меҳнатларига
яраша тўкин даромадга ҳам эга.

Аммо, афсуски, баъзи ҳудуд-
ларда ўн-ўн икки сотих ер май-
донини «шўр босган» ёхуд «сув
келмайди» баҳоналари билан
қаровсиз қолдирган хонадонлар

Ўзбекистонда «COVID-19» инфекцияси бўйича 6 та
илмий изланиш олиб борилмоқда.

2020 йил БУХОРО ВИЛОЯТИ 13
№43-44 (1973-1974)

ОИЛА ДЕМАКДИР

ҳам бор. Эндиликда ана шундай шароитлар даражасига ҳам боғлиқ. қонун устуворлигини таъминлаш, мониторинг қилиниб рейтинг ба-
ўз ерига эътиборсиз хонадон Шу нуқтаи назардан, муҳтарам жиноятчиликка қарши курашиш, ҳолаб борилаётганлиги ҳудудлар
соҳиблари ўртасида тушунтириш, унинг барвақт олдини олиш, ўртасида ўзаро рақобат муҳитини
тарғибот ишларини олиб борган Президентимизнинг ташаббусла- ҳуқуқбузарликлар профилактика- юзага келтириб, иш самарадорли-
ҳолда томорқа маданиятини юк- ри билан барпо этилаётган «Ма- сини жойларда тизимли ташкил гини таъминлашда муҳим аҳамият
салтириш, уларнинг ўз ерларидан ҳалла марказлари» соҳа ходимла- этиш, жамоат тартиби ва аҳоли касб этмоқда.
қўшимча даромад олишлари ҳисо- ри учун эътибор ва ғамхўрликнинг хавфсизлигини таъминлашга ҳам
бига моддий аҳволини яхшилашга олий намунаси бўлмоқда. Хусусан, алоҳида эътибор қаратилмоқда Илгари илғор иш тажрибасини
алоҳида эътибор қаратилмоқда. жорий йилнинг ўтган даврида кўрсатган ҳам, қолоқлик, масъу-
вилоят бўйича 7 та маҳалла бино- Айниқса, бу борада муҳтарам лиятсизликка йўл қўйган ходимга
Айни пайтда вилоятдаги 287542 си намунавий талаблар асосида Президентимиз томонидан яра- ҳам бир хил муносабат қаратилар,
хонадон тасарруфида жами 39480 янгидан қурилиб, 8 таси реконст- тиб берилган шарт-шароитлар бир хил маош, бир хил моддий
гектар томорқа экин ери мавжуд. рукция қилинди. 25 та фуқаролар маҳаллалардаги осойишталикни рағбат кўрсатиларди.
йиғини бинолари эса жорий таъ- таъминлашда муҳим омил бўл-
Юқорида таъкидланган «Қўр- мирланиб, фойдаланишга топ- моқда. Чунончи, илгари вилоят Фуқаролар йиғинларининг 8
ғон», «Работак», «Отбозор» маҳал- ширилди. Айни пайтда эса 29 та бўйича атиги 371 нафар профи- ойлик иш фаолияти самарадорлиги
лалари тажрибасини оммалашти- бинода қурилиш, 21 тасида капи- лактика инспекторлари штати рейтинг натижаларига мувофиқ,
риш мақсадида айни пайтда «Бир тал, 18 тасида жорий таъмирлаш мавжуд бўлиб, баъзида икки, ҳатто, вилоятдаги 35 та маҳалла «наму-
маҳалла – бир маҳсулот» тамойи- ишлари ниҳоясига етказилмоқда. учта маҳаллада битта инспектор нали», 78 та маҳалла «яхши», 110 та
ли асосида 7 та маҳаллада боғдор- фаолият юритар, бу эса ҳудуддаги маҳалла «қониқарли», 55 та маҳал-
чилик, 27 та маҳаллада сабзавот 19 та фуқаролар йиғинига хавфсизликни тўла назорат қилиш- ла эса «қониқарсиз» қайд этди.
ва иссиқхоначилик, 19 та маҳал- компьютер жамланмаси, 23 таси- га имкон бермасди.
лада чорвачилик маҳсулотларини га мебель тўплами олиб берилди. Қониқарсиз фаолият кўрсат-
етиштириш, ушбу маҳаллаларни Олис ҳудудлардаги 15 та фуқаро- Эндиликда эса вилоятдаги барча ган фуқаролар йиғинларининг
ўзига хос томорқа кластерига ай- лар йиғинлари алоқа воситаси маҳаллаларда биттадан, аҳоли ҳар бири бошқарма ходимларига
лантириш борасида ишлар амалга билан таъминланди. Шу билан сони нисбатан кўп маҳаллаларда бириктириб чиқилиб, ҳафтанинг
оширилмоқда. биргаликда, 274 та маҳалла фуқа- эса иккитадан профилактика инс- жума куни фуқаролар йиғини иш
ролар йиғинининг 118 млн. сўмлик пектори бириктирилди. Фуқаролар фаолиятининг яхшиланишига кў-
Шу ўринда савол туғилиши коммунал қарздорлиги тўлаб бе- йиғини раиси ва мазкур соҳа хо- маклашилди. «Намунали» кўрсат-
табиий: «Томорқа шахсий мулк рилди. 134 та маҳалла фуқаролар димлари фаолиятини ўзаро му- кични қайд этган ҳудудлар фаол-
бўлса, маҳалла нега унга аралаша- йиғинларининг кадастр ҳужжатла- вофиқлаштириш мақсадида про- лари эса рағбатлантирилди. Бу эса
ди?» Тўғри, томорқа шахсий мулк. ри расмийлаштирилиб берилди. филактика инспектори фуқаролар соҳа ходимларининг ўз устларида
Аммо у шунчаки қаровсиз қолди- йиғини раисининг ҳуқуқ-тартибот янада самаралироқ ишлашига
Дарвоқе, вилоят ҳокимлиги кўма- масалалари бўйича ўринбосари туртки бермоқда.
риш эмас, мақсадли фойдаланиш гида олис ҳудудларда истиқомат лавозимига тенглаштирилиб, ма-
учун берилган. Агар биз бугун қилаётган аҳолига қулайликлар яра- ҳаллада хавфсизликни таъминлаш Шу билан бирга, қадим маҳал-
томорқачи билан ишлаб, унинг тиш, замонавий ахборот техноло- билан боғлиқ бўлмаган вазифалар- ланинг янгича стратегиясини
ўз еридан баракали ҳосил олишга гия ютуқларини улар ҳаётига кенг дан озод этилди. амалга оширишда ҳали олдимизда
йўналтира олмас эканмиз, эртага татбиқ этиш мақсадида 56 та олис бир неча вазифалар турганини
у иқтисодий аҳволи ёмонлашгани аҳоли пунктларида «Маҳалла он- Бу эса жиноятчиликнинг бар- ҳам биламиз. Хусусан, оилаларни
сабаб моддий ёрдам сўраб маҳал- лайн маркази» ташкил этилмоқда. вақт олдини олиш мақсадида, яраштириш, эрта турмуш, тўй-
ла эшигига боради. алоҳида эътибор ҳуқуқбузарлик маъракаларни дабдабали ўтказиш,
Ўзига хос «Бухоро тажриба- содир этишга мойил бўлган шахс- ёшлар жиноятчилиги сингари
Қолаверса, иқтисодий муам- си» сифатида тақдим этилаётган лар билан янада самаралироқ ҳолатлар олдини олиш борасида
молар кузатилган оилада турли мазкур лойиҳа доирасида енгил ишлаш имкониятини яратмоқда. қилинажак ишлар анчайинни таш-
келишмовчиликлар, зиддият- конструкцияли қурилмаларда Маҳаллаларни жиноятчиликдан кил этади.
лар, можаролар ҳам кузатилиши аҳолининг коммунал ва бошқа холи ҳудудга айлантириш бора-
табиий ҳол. Оилавий низоларни тўловларни амалга оширувчи сида олиб борилган «маҳаллабай» Тўғри, бу борадаги салбий
яраштирувчи биринчи бўғин эса, «онлайн касса», АбуАли ибн Сино ишлар натижасида вилоят бўйича кўрсаткичларни сезиларли камай-
бу – маҳалла. Демак, томорқа- номидаги вилоят ахборот кутуб- жиноятдан холи маҳаллалар сони тиришга эришдик. Аммо оилавий
чилик борасидаги тарғибот ва хона марказига уланган «онлайн 277 та ёки 50,9 фоизга етказилди. ажралишнинг битта бўлса-да,
ташкилотчилик ишлари шахсиятга кутубхона», аёлларни касбга Жиноят содир этган шахслар сони содир этилиши, битта оила бузили-
аралашув эмас, балки келгусида ўқитиш маркази ҳамда «маҳалла 7,77 фоизга камайишига эришилди. ши, бир боланингда етим қолиши
рўй бериши мумкин бўлган иж- жамоатчилик назорати маскани» қадим шарқ маънавияти бешиги ҳи-
тимоий муаммоларни бартараф жойлаштирилмоқда. Албатта, бу каби ишлардан мақ- собланмиш Бухоро аҳли учун уятли
этиш йўлидир. сад, ҳуқуқбузарликларнинг олдини ҳолдир. Бу борада биз тегишли
Обод маҳалла – хавфсиз олиш, фуқароларнинг соғлиғи ва фаолият тизимини белгилаб олдик.
Сифатли иш учун маҳалла мулкини жиноий тажовузлардан
сифатли шароит керак ҳимоя қилиш, маҳалла ободлиги ва Қолаверса, маҳалла тизими
Маҳалла ободлиги, аҳоли тур- халқимиз турмуш даражасини ях- ходимлари меҳнат шароитини
Бугун ўз ишини янгича талаблар муш даражаси фаровонлиги кўп шилаш борасида олиб бораётган яхшилаш мақсадида 243 та ма-
ва ёндашувлар асосида ташкил жиҳатдан муайян ҳудуд осойиш- фаолиятимиз натижасини халқи- ҳаллага бино ажратиш, 80 га яқин
этаётган маҳалла тизими фаолия- талиги, хавфсизлигига ҳам боғлиқ. миз кутган даражага етказишдир. маҳалла идоралари мебель тўпла-
ти самарадорлиги кўп жиҳатдан Шу жиҳатдан жорий йилнинг мини янгилашни режа этиб бел-
унинг моддий-техника базаси, ўтган даври мобайнида вилоятда Яхши ишлаганнинг гилаганмиз. Зеро, маҳалла тизими
соҳа ходимларига яратилган шарт- мукофоти бор ходимларига етарли шарт-шароит
таъминламай, уларнинг бугунги
Маҳалла фаолларининг юқо- кенг кўламдаги фаолиятларида
ридаги каби ишлари мунтазам самарадорликни талаб этиб бўл-
майди.

Углеводород ишлаб чиқаришни кўпайтириш учун Россия банкининг
имтиёзли маблағлари жалб қилинади.

14 ФАРҒОНА ВИЛОЯТИ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)

Маҳалла фуқаро- ХАЛЇ МЕІРИНИ ЇОЗОНИШ,
лар йиғинига
бўлган эътибор УЧУН ИМКОНИЯТ ВА
ва ғамхўрлик
кўлами кенгайди, ҳуқуқ ва лигини баҳолашнинг рейтинг — Дарҳақиқат, шундай. «Иш ди. Фарғонада бу жараёнда
манфаатлари ошди. Бугун тизимини жорий этдик. Натижа- қуролинг соз бўлса, машаққатинг маҳаллалар қандай иштирок
маҳалла том маънода- ларга кўра, фаолияти «намунали» оз бўлур» деган ҳикмат бежиз этмоқда?
ги аҳоли кундалик ҳаёт деб топилган 75 та, «яхши» деб айтилмаган. Чунки шароит бўлма-
тарзининг ҳар жабҳаси- топилган 384 та, «қониқарли» деб ган жойда тараққиёт, ривожланиш — Таҳлилларга эътибор қара-
да фаол бўлган ишончли топилган 546 та, «қониқарсиз» деб бўлмайди. Бу борада вилояти- тадиган бўлсак, шу кунга қадар
тузилмага айланди. Якун- топилган 36 та фуқаролар йиғини- мизда ўзига хос муаммо, етиш- вилоятдаги 280 та маҳалла фу-
ланиб бораётган йилда да ижтимоий-маънавий муҳитни мовчиликлар бор. Аммо уларни қаролар йиғинида жиноят содир
Фарғона вилояти Маҳалла соғломлаштириш ҳамда мавжуд имкон қадар бартараф этишга этилмади. Бир қараганда яхши. Ле-
ва оилани қўллаб-қувват- муаммолар ва камчиликларни ҳаракат қиляпмиз. Шу кунга қадар кин жиноят битта бўлса ҳам кўп.
лаш бошқармаси ва унинг бартараф этиш бўйича манзилли 37 та маҳалла фуқаролар йиғин- Шу мақсадда жойларда жиноят-
қуйи тизимлари томо- чора-тадбирлар ишлаб чиқилиб лари учун янги бинолар қурилиб чиликка қарши курашиш билан
нидан амалга оширилган ижросига киришилди. фойдаланишга топширилди. 55 бирга, унинг олдини олиш бош
ишлар, ютуқ ва муам- та фуқаролар йиғинлари бино- масала қилиб олинган. Жойларда
молар хусусида бош- Фаолияти «қониқарли» ва си таъмирланди, 86 та маҳалла ҳуқуқбузарлик ва жиноятчиликка
қарма бошлиғи, вилоят «қониқарсиз» деб топилган фу- фуқаролар йиғинларида янги бино қарши курашиш мақсадида «Жа-
ҳокимининг ўринбосари қаролар йиғинлари ходимлари ва қурилиш ишлари давом этмоқда, моатчилик назорати масканлари»
жамоатчилик асосида ишлаётган ўз хизмат биносига эга бўлмаган ва «Фидокор ёшлар» тузилмалари
Саидмурод АМИНЖОНОВ фаолларнинг иш фаолияти юзаси- 45 та маҳалла фуқаролар йиғин- ташкил этилди. Маҳаллаларда
билан суҳбатлашдик. дан фуқаролар йиғинлари кенгаш- лари бошқа муассаса биносида ўрнатилган 17485 та видеокуза-
ларига тақдимномалар киритилди. фаолият олиб бормоқда. тув камералари жиноятларнинг
– Ўтиб бораётган йил маҳалла «Намунали» деб топилган фуқаро- барвақт одини олишга хизмат
институтини аҳолининг чинакам лар йиғинларининг 375 нафар хо- Тасдиқланган манзилли дастур- қилмоқда. «Фидокор ёшлар» жа-
маслакдоши, кўмакчиси сифатида димлари рағбатлантирилди ҳамда га мувофиқ, шаҳар, туманлардаги моатчилик патруллик гуруҳлари
эсда қоларли воқеалар, амалий уларнинг иш тажрибаларини кенг маҳалла фуқаролар йиғинлари- аъзоларининг хабари ёрдамида
ишларга бой бўлмоқда, — дейди оммалаштириш юзасидан ман- нинг бинолари 2020-2022 йиллар 382 та маъмурий ҳуқуқбузарлик-
Саидмурод Аминжонов. — Ай- фаатдор идора ва ташкилотлар давомида замон талабларига мос лар аниқланиб, 777 та жиноятчи-
ниқса, Президентимизнинг 2020 билан биргаликда чоралар белги- тарзда қуриб битказилиши режа- лик билан боғлиқ ҳолатларни эрта
йил 18 февралдаги «Жамиятда ланди. Ўрганиш натижасига кўра, лаштирилган. Бу йил 147 та, 2021 аниқлашга эришилди.
ижтимоий-маънавий муҳитни «қониқарсиз» деб топилган 4 та йилда 132 ва 2022 йилда 133 та
соғломлаштириш, маҳалла инсти- маҳалла фуқаролар йиғини раис- маҳалла фуқаролар йиғинлари — Хотин-қизлар бандли-
тутини янада қўллаб-қувватлаш лари эгаллаб турган лавозимидан ҳар томонлама қулай биноларда гини таъминлаш борасида
ҳамда оила ва хотин-қизлар билан озод этилди. фаолият кўрсатади. Маҳалла фу- қандай ишлар қилинмоқда?
ишлаш тизимини янги даражага қаролар йиғинларининг моддий-
олиб чиқиш чора-тадбирлари тўғ- Қолаверса, бу мавсумий иш техника базасини мустаҳкамлаш — Вилоятимизда оғир ижтимоий
рисида»ги фармони дунёда ўхша- эмас. Асосий эътиборимизни мақсадида вилоят ҳокимининг та- ҳолатда турмуш кечираётган 1052
ши бўлмаган халқчил тузилманинг ёш, изланувчан мутахассисларни шаббуси билан Маҳалла ва оилани нафар хотин-қизларни қўллаб-
иш самарадорлигини оширишда танлаш, уларнинг билим ва кўник- қўллаб-қувватлаш бошқармаси қувватлаш мақсадида манзилли
янги имкониятлар яратиб берди. маларини оширишга қаратяпмиз. ҳисоб рақамига 5 млрд. сўм маб- чора-тадбирлар дастури ишлаб чи-
Пандемия муносабати билан бу лағ ўтказилди. Шунга кўра, 668 та қилган. Бу мавжуд корхоналардаги
Янги тизим доирасида 1041 та жараён бироз ортга сурилмоқда. компьютер, 670 та рангли прин- бўш турган иш ўринлари, ҳунар-
маҳалла фуқаролар йиғини раиси- Лекин кадрлар малакасини оши- тер, 212 та (2 тумбали) стол, 848 мандчилик ва оилавий тадбиркор-
га, оила ва хотин-қизлар ва ижти- риш билан боғлиқ ишлар доимий та (1 тумбали) стол, 5724 та стул лик йўналишлари, ҳақ тўланади-
моий-маънавий масалалар бўйича эътиборимизда турибди. Ҳозирда ҳамда 212 та шкафлар талабнома- ган жамоат ишларига жалб этиш
(2000 тадан юқори бўлган маҳал- 1041 та фуқароларнинг ўзини ўзи си тузилди ва аукционга қўйилди. орқали бандлигини таъминлашга
лаларга 27 нафар оила ва хотин- бошқариш органларида фаолият қаратилган. Шу кунга қадар бу
қизлар масалалари бўйича мута- олиб бораётган 3123 нафар фуқа- Ҳозирги кунда компьютер, йўналишда 1007 нафар хотин-қиз-
хассис), ободонлаштириш, томор- ролар йиғини раислари ва улар- принтер ва мебель жамланмала- лар бандлиги таъминланди. Бун-
қа ва тадбиркорлик масалалари нинг ўринбосарларининг рўйхати рини сотиб олиш ишлари якун- дан ташқари, ишсиз хотин-қизлар
бўйича, ҳуқуқ-тартибот масалала- шакллантирилиб, ўқув жараёнига ланмоқда. Туман ва шаҳарларга ва ўзининг касбий малакасини
ри бўйича, жамоатчилик асосида жалб этилишига тайёр турибди. етказиб бериш ва ўрнатиш ишла- оширмоқчи бўлган фуқароларни
кексалар ва фахрийлар ишлари бў- ри давом этмоқда. хизмат кўрсатиш ва саноат корхо-
йича, жамоатчилик асосида ёшлар — Моддий-техника база- наларининг ишчи касбларга бўлган
масалалари бўйича маслаҳатчи сини мустаҳкамламай туриб, — Жиноятчиликка қарши эҳтиёжидан келиб чиққан ҳолда
лавозимлари жорий этилиб, 6273 ишда самарадорликка эри- курашиш, унинг олдини олиш касб-ҳунар курсларида ўқитиш бў-
нафар малакали кадрлар жалб шиб бўлмайди... муҳим вазифа ҳисоблана- йича тизимли ишлар амалга оши-
этилди. Уларнинг масъулиятини рилмоқда. Бунда эҳтиёж юқори
ошириш, ташаббусларини қўллаб- бўлган хизмат кўрсатиш, қурилиш,
қувватлаш мақсадида фуқаролар коммунал ва бошқа соҳалар бўйи-
йиғинлари фаолияти самарадор- ча курслар ташкил этяпмиз.

2020 йил 1 октябрь ҳолатига
жами 92261 нафар аҳоли касбга
ўқитиш учун йўналтирилди. Бирги-
на Қўштепа туманидаги «Исмоил-
жон гиламлари» корхонаси ҳудуд-
ларда гилам тўқишни йўлга қўйиш
орқали 6 минг нафар хотин-қизлар
бандлигини таъминлади. Ёшлар-
нинг бандлигини таъминлаш, «Ус-
тоз-шогирд» анъаналарини изчил
давом эттириш мақсадида Фурқат
туманидаги «Уста Муҳаммадали

Шиша идиш ва буюмлар экспорти
10,4 млн. АҚШ долларига ошган.

2020 йил ФАРҒОНА ВИЛОЯТИ 15
№43-44 (1973-1974)

ІАЁТДАН РОЗИ ЇИЛИШ — Президентимизнинг Олий
Мажлисга йўллаган Мурожаат-
ШАРОИТЛАР ЕТАРЛИ номасида камбағалликни қис-
қартириш устувор вазифа этиб
наққош» ҳунармандчилик макта- нотинчлик сабаблари ўрганилди ва лон шаҳрида 39576 та хонадонлар белгиланди. Фарғона вилоятида
бини кенгайтириш учун маҳаллий уларни бартараф қилиш чоралари ўрганилиб, 481595 нафар (18-30 29 775 та эҳтиёжманд оилалар
бюджетдан 4 млрд. сўм маблағ кўрилиши натижасида 312 та ма- ёш) ёшлар ҳамда 44412 нафар (30 рўйхати шакллантирилиб, «те-
ажратиш орқали минг нафардан ҳалла фуқаролар йиғинида оилавий ёшдан юқори) аёллар, Бешариқ мир дафтар»га киритилди. Бу
ортиқ ёшларни ишли қилиш чора- ажралиш қайд этилмади. туманида 39593 та хонадонлар оилаларни ижтимоий ҳимоялаш,
ларини кўряпмиз. Бундан ташқари, ўрганилиб, 36505 нафар (18-30 моддий-маънавий ёрдам кўрса-
оғир ижтимоий ҳолатда турмуш — «Аёллар дафтари»ни ёш) ёшлар ҳамда 45579 нафар (30 тиш ишларига алоҳида эътибор
кечираётган 142 нафар хотин-қиз- шакллантириш бўйича қили- ёшдан юқори) аёллар билан сўров- қаратиляпти. Шу кунга қадар
лар уй-жой билан таъминланди. наётган ишлар ҳақида ҳам номалар ўтказилди ва манзилли уларнинг 142620 нафарига 31
Хотин-қизлар ва оилани қўллаб- тўхталсангиз? рўйхатлари шакллантирилди ва млрд. 376 млн. сўм, 55835 нафар
қувватлаш жамоат фонди маблағ- хатлов асосида аниқланган муам- вояга етмаган болалари учун
лари ҳисобидан оғир турмуш ша- — Президентимиз раислигида молар ечими борасида амалий 29 млрд. 417 млн. сўм нақд пул
роитида яшаётган ва ногиронлиги ўтказилган видеоселектор йиғи- ишлар олиб бориляпти. 23 ноябрь кўринишида моддий ёрдамлар
бўлган 238 нафар хотин-қизларга лишида жамиятда аёллар ва ёш- кунги ҳолатга кўра, вилоятдаги кўрсатилди. «Темир дафтар»даги
реабилитация воситалари етказиб ларнинг ролини ошириш ҳамда 1041 та маҳалла фуқаролар йиғин- 37089 та оиланинг 114640 нафар
берилди. уларнинг бандлигини таъминлаш ларида ҳам хатлов ишлари олиб аъзосини иш билан банд этган
бўйича мутасадди ташкилот- борилиб, 729937 та хонадонларда ҳолда халқ депутатлари Кенгаши
— Оилавий ажралишлар лар олдига бир қатор вазифалар сўровнома ўтказилди. қарорлари асосида камбағаллик
сони нега камаймаяпти? қўйилди. Жумладан, ҳудудлар- даражасидан чиқарилди.
да «Аёллар дафтари» ва «Ёшлар — Маҳалла ҳаётида кекса
— Бу долзарб масала бугун дафтари»ни жорий этиш орқали авлод вакилларининг ўрни Қурбон ҳайити муносабати
кўплаб муҳокамаларга сабаб аёллар ва ёшларга оид ижтимоий қай жабҳаларда кўринмоқда? билан ижтимоий ҳимояга ва ёр-
бўлаётгани ҳеч кимга сир эмас. масалаларни манзилли ташкил дамга муҳтож аҳоли қатламларини
«Қушнинг ҳам ини бузилмасин», этиш, мавжуд муаммоларни аниқ- — Кекса авлод вакилларининг қўллаб-қувватлаш мақсадида 30
дейишади. Жанжал чиққан жойдан лаш, уларга керакли ёрдамларни жамиятдаги ўрни ва ижтимоий мингта оилаларга моддий ёрдам
файз-барака кўтарилади. Шу боис кўрсатиш зарурлиги айтиб ўтилди. фаоллигини янада ошириш мақ- кўрсатилди.
оила муқаддас қўрғонга қиёсла- Мазкур вазифалар ижроси юзаси- садида барча шаҳар ва туман-
нади. Вилоятимизда оилаларни дан Маҳалла ва оилани қўллаб-қув- ларда «Саломатлик учун 5 минг «Саховат ва кўмак» жамғарма-
мустаҳкамлаш, ёшларни оилага ватлаш бошқармаси, вилоят касаба қадам» шиори остида пиёда юриш сига 7 млрд. 36 млн. сўм миқдори-
тайёрлаш билан боғлиқ амалий уюшма ташкилотлари бирлашмаси машқлари ўтказилиб келинмоқда. даги пул маблағлари туширилиб,
ишлар олиб борилмоқда. Натижа- ҳамда Ёшлар ишлари агентлиги Ҳозиргача 2700 маротаба пиёда халқ депутатлари Кенгаши қарор-
да оилавий ажралиш билан боғлиқ ҳамкорлигида 19 та туман ва ша- юриш тадбирлари ташкиллаш- лари асосида жами 6 млрд. 65 млн.
ҳолатлар ўтган йилга нисбатан ҳарларда яшовчи хотин-қизларга тирилиб, унда 58 мингдан ортиқ сўмлик маблағлар 57 минг 228 та
443 тага камайди. Лекин бу хо- оид масалаларни манзилли равиш- кексалар иштирок этди. ижтимоий ҳимояга муҳтож оила-
тиржамликка берилишга асос да ўрганиш бўйича сўровнома асо- ларга истеъмол товар маҳсулот-
бўлиб қолмайди. Маҳалла ва оила сида хатлов ишлари олиб борил- Вилоятдаги ички ишлар орган- лари, дори воситалари ҳамда нақд
институтларини мустаҳкамлаш, моқда. Шу кунга қадар Марғилон ларида профилактик ҳисобда ту- пул кўринишида сектор аъзолари
«Соғлом оила – соғлом жамият» ва Бешариқ туманларида бу ишлар рувчи 4655 нафар ёшларнинг ҳар ва маҳалла фуқаролар йиғинлари
ғоясини ҳаётга татбиқ этиш мақ- якунланди. Бунга асосан, Марғи- бирига фаол нуронийлар бирикти- ходимлари томонидан етказиб
садида маҳалла фуқаролар йиғин- рилди. Шунингдек, ажрим ёқасига берилди.
ларида фаолият олиб бораётган келиб қолган 1926 та оилага ҳам
Оилавий қадриятларни мустаҳ- нуронийлар бириктирилган бўлиб, «Ҳомийлик хайрияларини му-
камлаш комиссиялари томонидан йил бошидан буён кекса авлод вофиқлаштириш ва волонтёрлик»
ажралиш ёқасига келиб қолган ои- вакиллари иштирокида 1782 та марказлари томонидан ҳозирги
лалардан 2064 таси яраштирилди. оилани яраштиришга эришилди. кунга келиб 46669 та оилаларга
Шаръий никоҳ асосида яшаётган Кекса авлод вакилларининг ижти- 4 млрд. сўмдан ортиқ бирламчи
1970 та оилалардан 1029 тасининг моий фаоллигини ошириш мақса- озиқ-овқат маҳсулотлари берилди.
никоҳи қонунийлаштирилди. дида вилоятнинг диққатга сазовор Бу йўналишда қилинган 4391 та
жойлари бўйлаб саёҳатлар уюш- мурожаатнинг 4224 таси ижобий
Маҳаллалардаги нотинч, муроса- тириш, ёшлар билан очиқ мулоқот, ҳал этилди, 167 тасига ҳуқуқий
га келолмаётган оилалар рўйхати суҳбатлар ташкил этиш ишларига тушунча берилди.
шакллантирилиб, уларнинг ҳар би- эътибор қаратилмоқда.
рига ҳудудлардаги профилактика — Ободлик, саришталик
инспекторлари, маҳалла фаоллари, — Камбағалликни қисқар- халқимизга хос фазилатлар-
имом-хатиб ва отинойилар бирик- тириш йўналишидаги ишлар дан. Бу борада қандай ишлар
тирилди. Ушбу тоифадаги оила- қай даражада уддаланаётир? амалга оширилди?
лардан манзилли хабар олиниб,
— Фарғона вилоятида «Жона-
жон юртим ободлигига ўз ҳис-
самни қўшаман!» шиори остида
«Обод маҳалла», «Обод кўча»,
«Обод хонадон» тамойиллари
асосида бошланган ташаббус
ҳар жабҳада қулоч ёйди, десам
муболаға бўлмайди. Эътиборли
жиҳати, эзгу мақсад йўлида ви-
лоятдаги 32 минг 24 та камбағал
оила хонадонлари таъмирлашга
эришилди. Бундан ташқари, ои-
лалар кундалик ҳаёт тарзи учун
муҳим бўлган маиший шароитлар
яхшилашга кўмаклашилди, 716
та болалар ва ўсмирлар спорт
майдончалари, 118 та маданий
зиёратгоҳлар, 944 та қабристон
ободонлаштирилди. Аҳоли фаро-
вонлиги, турмуш тарзини яхши-
лаш йўлида бошланган ишлар
бугун ҳам давом этмоқда.

Суҳбатдош: Расул КАМОЛ
«Mahalla»

Банк ҳисоб-варақлари операциялари солиқ
назоратига олинади.

16 ЖИЗЗАХ ВИЛОЯТИ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)

БИЗ, ВИЛОЯТНИНГ ІАР БИР
Давлатимиз раҳбари таъкидлаганидек, биз бугун Ўзбекис-
тонни бутунлай янгича қиёфада шакллантиряпмиз. Ҳар
бир соҳада жадаллик билан ўзгаришлар кетмоқда. Жум-
ладан, Ватан ичра кичик Ватан бўлган маҳаллалар фаолияти
тубдан такомиллаштирилмоқда. Жорий йил Ўзбекистон Рес-
публикаси Президентининг 2020 йил 18 февралдаги «Жамият-
да ижтимоий-маънавий муҳитни соғломлаштириш, маҳалла
институтини янада қўллаб-қувватлаш ҳамда оила ва хотин-
қизлар билан ишлаш тизимини янги даражага олиб чиқиш
чора-тадбирлари тўғрисида»ги фармонига асосан, Маҳалла ва
оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги ташкил этилгани соҳада
янгича тизимни вужудга келтирди. Маҳаллалар ходимлари-
нинг фаолиятга ёндашувида жиддий ўзгаришлар юз берди.

Назира МУХТОРОВА, улаш, бино учун эгалик ҳуқуқи- интернет тармоғига улаш ва уни вилоят Маҳалла ва оилани қўл-
Жиззах вилояти ҳокими ни бериш каби муаммоларни ҳал ишга тушириш учун модем қу- лаб-қувватлаш бошқармаси ҳамда
ўринбосари, Маҳалла ва оилани этиш имконияти туғилди. Вилоятда рилмаси ўрнатиш ҳамда кабель вилоят ҳокимлиги томонидан
қўллаб-қувватлаш бошқармаси 2020-2022 йилларга мўлжалланган тортиш ишлари олиб борилмоқда. 12657 та ўта эҳтиёжманд оилалар
бошлиғи, Олий Мажлис Сенати ҳар бир маҳаллада фуқароларнинг рўйхати шакллантирилди. Натижа-
ўзини ўзи бошқариш органлари Бугунги кунда вилоятда 13 та да 13279 та эҳтиёжманд оилаларга
аъзоси. комплексларини ташкил этиш бў- туман (шаҳар) бўлимларидан 10 бирламчи озиқ-овқат ва зарурий
йича манзилли дастурга мувофиқ, таси барча шароитларга эга «Ма- дори-дармон воситалари етка-
Бунинг исботини Жиззах вилоя- 2020 йилда 61 та, шундан 48 таси ҳалла маркази» мажмуаларига эга. зиб берилди. Уларнинг орасида
тидаги маҳаллалар мисолида ҳам тадбиркорлар томонидан, 13 таси Биргина жорий йилнинг шу даври- боқувчиси йўқ ёлғиз оналар, кўп
яққол кўришимиз мумкин. Вилоя- маҳаллий бюджетнинг қўшимча га қадар Бахмал, Шароф Рашидов, фарзандли оилалар, ногиронлиги
тимизда жами 295 та фуқаролар манбалари ҳисобидан намунавий Фориш, Пахтакор туман бўлимла- бўлган оилалар ва ёлғиз кексалар
йиғинлари мавжуд бўлиб, уларда лойиҳалар асосида маҳалла бино- ри бинолари қайта реконструкция қатлами кўпчиликни ташкил этди.
906 нафар ходимлар фаолият олиб лари қуриш белгиланган. Бугунги қилиниб, барча шароитларга эга
бормоқда. Кадрлар салоҳиятини кунда Дастур асосида тадбиркор- замонавий «Маҳалла маркази» Таъкидлаш жоизки, уй, бошпа-
таҳлил қиладиган бўлсак, маҳалла лар томонидан 29 та, маҳаллий мажмуалари барпо этилди. на инсон учун олдинги ўринда
фуқаролар йиғинлари раислари- бюджетнинг қўшимча манбалари турувчи эҳтиёждир. Шу маънода
нинг 188 нафари олий, 102 нафари ҳисобидан 5 та маҳалла бинолари Пандемия шароитида жорий йил шу кунига қадар ви-
ўрта махсус, 3 нафари ўрта маъ- қурилмоқда. Бундан ташқари, ке- аҳолининг яқин лоятнинг шаҳар ва туманларидаги
лумотли инсонлар эканига гувоҳ йинги йилларда амалга оширили- кам таъминланган, ногиронлиги
бўламиз. ши режалаштирилган 5 та маҳалла- кўмакчисига айландик бўлган, уй-жойга муҳтож оилалар-
ларда қўшимча равишда қурилиш га 565 та уй-жойлар топширилга-
Эътиборли жиҳати, фуқаролар ишлари олиб борилмоқда. Маълумки, бу йил нафақат ни кўпгина қалбларга қувонч олиб
йиғинлари ходимларининг фао- юртимиз, балки бутун дунё учун кирди.
лияти самарадорлигини рейтинг Ўз биносига эга 43 та маҳалла- синовли келди. Коронавирус пан-
тизими асосида баҳолаш йўлга ларнинг кадастр ҳужжатлари рас- демияси сабабли аҳолига ёрдам Ҳеч бир аёл эътибордан
қўйилди. Жорий йилнинг 1-ярим мийлаштирилмаган эди, бу ишлар кўрсатиш учун «Ҳомийлик хайрия- четда эмас
йиллиги даврида амалга оширил- амалга оширилди ва маҳаллий ларини мувофиқлаштириш» ҳамда
ган ушбу баҳолаш тизими нати- бюджетнинг қўшимча манбалари 11-97 call марказлари ташкил Гувоҳи бўлиб турибмизки, ке-
жасига кўра, вилоятдаги 30 та ҳисобидан 51 млн. 600 минг сўм этилиб, маҳалла раислари, ва- йинги йилларда мамлакатимизда
ёки 10,1 фоиз фуқаролар йиғини маблағ сарфланди. киллари халқимизнинг қийналган хотин-қизларга эътибор кучай-
фаолияти «қониқарсиз», 166 таси қатламига ёрдамлар кўрсатишди. ди. Бунинг самараларидан бири
«қониқарли» (56,3 фоиз), 79 таси Маҳалла фуқаролар йиғинлари Жорий йилнинг апрелъ ойида сифатида бугун давлат бошқарув
«яхши» (20 фоиз) ва 20 таси «на- билан тезкор ахборот алмашину- жорий қилинган қатъий карантин органларида аёллар кўрсаткичи
мунали» (6,8 фоиз) деб топилди. вини таъминлаш мақсадида 2020 чекловлари даврида вилоятимиз- кўпаяётганини айтишимиз мум-
Ушбу кўрсаткичларга мувофиқ, йилда 165 та маҳалла фуқаролар даги Ҳомийлик маркази ва «11-97» кин.
маҳаллалар фаолияти самара- йиғинини оптик толали интернет ишонч рақамига келиб тушган му-
дорлигини таъминлаш мақсадида тармоғига улаш режалаштирилган рожаатлар асосида 22679 та муро- Аммо жамиятимизда аёллар
керакли чора-тадбирлар кўрилди. бўлиб, 51 та маҳалла фуқаролар жаатчиларга бирламчи озиқ-овқат билан боғлиқ муаммолар ҳали
йиғинлари юқори тезликдаги маҳсулотлари етказиб берилди. етарли эканини таъкидламасдан
Маҳаллалар ўз биносига интернет тармоғи билан таъмин- Июль ойидаги қатъий чекловлар иложимиз йўқ. Хусусан, «Гендер
эга бўлмоқда ланди. 114 таси билан шартнома пайтида эса «11-97» call марказ тенглиги» масаласида кўп ишлар
имзоланди ва маҳалла биносини ишонч рақамига жами 3484 та қилишимиз лозим. Маҳалла ва ои-
Шунинг баробарида, мазкур мурожаат келиб тушган бўлса, лани қўллаб-қувватлаш вазирлиги
фармонда маҳалла фуқаролар йи- ҳамда «Зўрлик ишлатишдан жабр
ғинларини замонавий бино билан кўрган шахсларни реабилитация
таъминлаш, интернет тармоғига қилиш ва мослаштириш ҳамда ўз
жонига қасд қилишнинг олдини
олиш марказ»лари томонидан
олиб борилган семинар-тренинг-
лар орқали халқимиз бу тушун-
чанинг моҳиятини чуқур англай
бошлади.

Бундан ташқари, хотин-қизлар
муаммоларини ўрганиш, уларга
моддий, маънавий ёрдам бериш
учун Ўзбекистон касаба уюшмала-
ри Федерациясининг «12-11» ра-
қамли ишонч телефонлари орқали

Ўзбекистонда Хитой вакцинасининг текширув
жараёни бошланди.

2020 йил ЖИЗЗАХ ВИЛОЯТИ 17
№43-44 (1973-1974)

ІУДУДИДА ЯШАЯПМИЗ!

жорий йилда вилоят Маҳалла ва қадар уларнинг 1635 нафари, яъни жиловлаш, криминоген вазият можаролари баъзи оилаларда
оилани қўллаб-қувватлаш бошқар- 28,7 фоизи иш билан таъминлан- оғир маҳаллаларда профилакти- нотинчликларга сабаб бўлмоқда.
масига жами 1200 га яқин ариза- ди. Айни пайтда бу ишлар давом ка инспектори, маҳалла раиси ва Биламизки, бундай жанжаллар
лар келиб тушди. Ҳар бир муро- эттириляпти. Миллий гвардия ҳарбий хизмат- хонадондаги маънавий муҳитга,
жаат ортида бир инсон тақдири чилари ҳамда ходимлари билан фарзандлар тарбиясига салбий
туришини инобатга олиб, имкон Бугунги кунда Жиззах шаҳри ва ҳамкорликда жиноятчиликнинг таъсир қилади, кўп ҳолларда бу-
қадар уларнинг муаммоларини Мирзачўл туманида «Аёллар даф- олдини олиш, салбий ҳолатлар- нинг натижасида оилалар паро-
ҳал этиш чораларини кўряпмиз. тари»ни шакллантириш ва унга ни бартараф этишга қаратилган канда бўлади. Оқибатда бу ҳолат
киритилган хотин-қизлар бандли- «маҳаллабай» дастурлар ишлаб жамиятнинг жиддий оғриғига
Ижобий ўзгаришлардан яна гини таъминлаш ишлари намуна чиқилиб, тасдиқланди. айланади.
бири. Биламизки, маҳаллалар- сифатида амалга оширилмоқда.
да жамоат тартибини сақловчи Шунингдек, ҳудудларда маҳалла Шу боис вилоятимиздаги ма-
ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган Жиззах шаҳар ва барча туман- раислари, ички ишлар органлари, ҳаллалар фаоллари томонидан
вакили — эркак инспекторлар ларда хотин-қизлар тадбиркорлик бошқа давлат идоралари ва жамоат оилалар мустаҳкамлигини таъ-
мавжуд. Эндиликда эса аёл инс- марказлари томонидан «Аёллар ташкилотлари билан маҳаллалар- минлаш борасида кенг кўламли
пекторлар фаолияти ҳам йўлга дафтари»га киритилган 741 на- да ҳуқуқбузарликларнинг барвақт чора-тадбирлар бажарилмоқда.
қўйилиб, вужудга келадиган оила- фар хотин-қизлар касб-ҳунарга олдини олиш бўйича ўтказилган Бу масалада мустақил ҳаёт осто-
вий жанжалларда аёл кишининг ўқитилиб, уларнинг 138 нафари- таъсирчан профилактик тадбирлар насида турган ёшларга оиланинг
ўз муаммосини эркин ва бемалол га имтиёзли кредит олиш учун натижасида жорий йилнинг ўтган муқаддаслиги, аҳамияти ва қадр-
айтиши учун имконият яратилди. тавсияномалар берилди. Шундан даври давомида 48,8 фоиз, яъни қиммати ҳақида кенг тушунча
дастлаб 80 нафар хотин-қизлар- 144 та маҳаллада умуман жиноят берилаётгани аҳамиятлидир.
Шу билан бирга, чекка ҳудуд- га ўзини ўзи банд қилиш орқали содир этилишига йўл қўйилмади, Хусусан, «Соғлом оила — соғлом
лар ҳисобланган Бахмал, Зомин тадбиркорлик билан шуғулла- 17,6 фоиз, яъни 52 та маҳаллада жамият» ғоясини ҳаётга татбиқ
ва Фориш туманларидаги маҳал- нишлари учун тижорат банклари жиноятчилик ўтган йилга нисбатан этиш борасида 295 та маҳалла
лаларда ижтимоий-маънавий, томонидан 1,8 млрд.сўм маблағ камайишига эришилди. фуқаролар йиғинларидаги тарки-
иқтисодий кўмакка муҳтож бўлган ажратилиб, тадбиркорлик фаолия- бида 500 нафардан ортиқ «Фах-
қизлар ва ўрта ёшдаги аёлларнинг тини бошлади. Тижорат банклари рийлар ибрати» Маслаҳат кенгаши
муаммоларини ҳал этиш бўйича 3 ҳамда Хотин-қизларни ва оилани фаоллари таълим муассасаларида,
йиллик кузатув дастури ишлаб чи- қўллаб-қувватлаш жамоат фонди шунингдек, маҳаллалардаги 6450
қилди. Ушбу дастурга киритилган маблағлари ҳисобидан эса 3611 нафардан ортиқ «Қизларжон»,
389 нафар ижтимоий-маънавий, нафар опа-сингилларимизга 137,1 «Ораста қизлар» клуби аъзолари
иқтисодий кўмакка муҳтож бўлган млрд. сўм кредитлар ажратилди. орқали «Тенгдош — тенгдошга»
хотин-қизларнинг ҳар бири билан тамойили асосида тарғибот ишла-
индивидуал иш олиб борилди. На- Бугунги кунда вилоятимизда ри олиб борилиши йўлга қўйилган.
тижада уларнинг 895 та муаммоси оғир турмуш шароитида яшаётган
ижобий ҳал этилишига эришил- 1 минг 861 нафар хотин-қизлар- Маҳалла фуқаролар йиғинлари-
ди. Шунингдек, ушбу ҳудудларда нинг турмуш шароитини яхшилаш да «Менинг маҳалламда ажралиш
борасида ишлар олиб борилмоқ- бўлмаслиги керак!» шиори остида
ҳафтанинг жума кунлари – Оила-
Томорқа — хазина ларни мустаҳкамлаш куни деб
эъло­н қилинган. Тадбир доира-
ўтган уч йил давомида қизлар да. Жорий йилнинг ўтган даври Оилаларнинг даромадларини сида амалга оширилган ишлар
ўртасида эрта турмуш ва эрта мобайнида 700 нафар шундай хо- оширишда томорқадан самара- натижасида 688 та оилавий
туғуруқ ҳолатлари қайд этилмади. тин-қизлар янги уй-жойлар билан ли фойдаланиш, аҳоли ўртаси- келишмовчилик сабабли ажралиш
Хотин-қизлар ўртасида жиноятлар таъминланган бўлса, 50 нафарига да тадбиркорлик кўникмасини ёқасига келиб қолган оилалар
ўтган йилларга нисбатан камайи- уй-жой учун бошланғич тўловлар шакллантириш муҳим аҳамиятга билан 430 маротаба жамоатчилик
шига эришилди. тўлаб берилди. эга. Шу мақсадда томорқа ер муҳокамаси ўтказилди. Оилавий
участкаларида қишлоқ хўжалиги ажралиш ёқасидаги 584 та оила
Давлатимиз раҳбари томони- «Обод ва хавфсиз экинларини жойлаштириш, бир яраштирилди, 244 та қонуний
дан жорий йилнинг 24 сентябрь маҳалла» тамойили парча жойни ҳам бўш қолдирмас- никоҳсиз яшаётган оилаларнинг
ва 8 октябрь кунлари ўтказил- ҳаётга муваффақиятли ликни таъминлаш бўйича маҳалла 103 тасининг никоҳи қонуний
ган видеоселектор йиғилишида татбиқ этилмоқда раислари ва профилактика инс- расмийлаштирилди.
берилган топшириқларга асосан пекторлари томонидан доимий
кам таъминланган, боқувчисини «Обод ва хавфсиз маҳалла» тарғибот-ташвиқот ишлари олиб Бир сўз билан айтганда, ви-
йўқотган ишсиз хотин-қизларнинг тамойилини маҳаллаларимизда борилмоқда. Вилоятдаги ёрдамга лоятдаги ҳар бир маҳалла билан
рўйхатлари асосида вилоятимизда жорий этиш, ҳудудларда жиноят- муҳтож ва томорқасига экин экиш алоҳида ишлаяпмиз, керак бўлса,
ҳам «Аёллар дафтари» шакллан- чиликларнинг олдини олиш тизим имконияти бўлмаган хонадон- ўша энг чекка ҳудудларда ҳам
тирилмоқда. «Аёллар дафтари»га олдидаги энг муҳим вазифага ларга томорқа ерларини ҳайдаш, яшаб кўряпмиз. Халқимизнинг иж-
бугунги кунга қадар эгалигида айланган. Маҳаллаларда жиноят ва мевали дарахтлар, сабзавот уруғ- тимоий ҳаётдаги муаммоларини
кўчмас мулк ёки транспорт воси- ҳуқуқбузарликлар содир бўлишига кўчатларини етказиб беришда ўрганиш билан бирга, уларга ечим
таси мавжуд бўлмаган, ногирон- йўл қўймаслик учун мазкур та- кўмаклашиш борасида тегишли ҳам топиш бизнинг энг асосий
лиги бор ёки ногирон фарзанди мойил асосида ўтган йили жи- ташкилотлар билан ҳамкорликда мақсадимиздир.
бор, боқувчиси йўқ, ёлғиз ва шу ноятчилик кўрсаткичлари ошган амалга оширилган ишлар натижа-
каби оғир шароитдаги аёллардан ҳар бир маҳаллада жиноятларни сида аҳоли хонадонларидаги 92
5696 нафари киритилди. Шу кунга фоиз томорқа ер майдонларидан
самарали фойдаланиб келинаётир.

Оилавий ажралиш
ёқасидаги 584 та оила

яраштирилди

Бугунги кунда эр-хотин ўрта-
сида юзага келаётган ўзаро ту-
шунмовчиликлар, қайнона-келин

Гидропоника усулида қорамолга емиш
етиштирилади.

18 ХОРАЗМ ВИЛОЯТИ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)

ЯНГИ ЄЗБЕКИСТОННИ ФИДОКОРОНА

Ўзбекистон мус- учун шароитлар яратиш, кекса- «Темир давфтар» — манбааларига эга бўлди. Улар
тақиллигининг лар, ёшлар масалалари, томорқа темир ҳимоя демакдир «Темир дафтар»дан чиқарилиб,
29 йиллиги му- ҳўжалигини ривожлантириш син- ижтимоий кўмакнинг бошқа
носабати билан гари ўнлаб йўналишларда олиб Президентимиз ташаббуси турларидан фойдалана бошлаш-
ўтказилган тантанали борилмоқда. билан маҳаллаларда ижтимоий ди.
маросимдаги нутқида ҳимояга муҳтож аҳоли қатлами
Президентимиз тарақ- Аҳоли бандлиги тўғрисида батафсил маълумот- Тадбиркорлик
қиётимизнинг мақсади таъминланмоқда ларга эга «Темир дафтар»ларнинг камбағалликка барҳам
Учинчи Ренессанс бўлиши юритила бошлангани, ишимизда
лозимлигини таъкидлади. Албатта, ҳар қандай оила мус- тартиб ва изчилликнинг янада беради
Ниҳоятда жозибали маз- таҳкамлиги, маҳалланинг тинчли- ортишига сабаб бўляпти. Биз ҳар
кур стратегик ғоя ўзининг ги ва ободлиги учун, аввало, шу бир маҳалла, кўча кесимидаги Камбағалликни қисқартириш-
улуғворлиги, миллий юк- ҳудуд аҳолиси барқарор даромад вазиятдан хабардормиз. Оилалар- нинг энг самарали йўли — тадбир-
салиш барча жабҳаларда манбалари, доимий иш билан таъ- нинг даромади, яшаш шароити, корликни ривожлантириш ҳисоб-
қандай умумий мақсадни минланган бўлиши даркор. Бу бо- нима камчилиги борлиги ва қан- ланади. Бунда нафақат иш юри-
кўзламоғи зарурлигини рада Президентимиз барча бош- дай ёрдам бериш мумкинлигини таётган тадбиркорнинг даромади
кўрсатади. Давлат раҳба- қарув органлари ва раҳбарларга биламиз. ортади, балки у орқали доимий
ри тараққиётнинг ҳозир- аниқ вазифаларни юклаган. Аммо иш ўрнига эга бўлган фуқаролар
ги босқичида Ўзбекистон узоқ йиллар давомида масалага Маҳалла фаоллари бундай ҳам фойда кўради. Шу маънода
миллий ғоясининг янги ва юзаки муносабатда бўлиб келин- фуқаролар, оилаларни камба- Президентимиз томонидан қў-
аниқлаштирилган мазму- гани, ҳар йили бир миллионта ғалликдан чиқариш, бор имко- йилган вазифаларни ўз вақтида
нини ифодалади. иш ўрни яратилгани тўғрисидаги ниятлардан фойдаланиб, меҳнат ва самарали бажариш мақсадида
ҳавойи ҳисоботларнинг "ясалиши", қилиб, кўп даромад олишга ўр- қатор ташкилотлар билан ҳамкор-
Жаҳонгир САДУЛЛАЕВ, қуруқ рақамлар ортидан қувиш гатиш бўйича аниқ режа асосида ликда иш олиб борамиз. Банклар,
Хоразм вилояти ҳокими оқибатида республикамизнинг иш олиб боришади. Касбга ўрга- давлат ва жамоат ташкилотлари
ўринбосари, Маҳалла ва оилани деярли барча ҳудудларида бўлга- тиш, тадбиркорликка жалб қилиш, бизга доим елкадош.
ни каби Хоразмда ҳам етарлича томорқадан унумли фойдаланиш
қўллаб-қувватлаш муаммолар тўпланиб қолганди. кўникмасини ҳосил қилиш, бирор Масалан, бугунги кунга қадар
бошқармаси бошлиғи. ташкилот, корхонада иш билан 20 миллиард 609 миллион сўм
Мисол учун, ўтказилган таҳлил- таъминлаш режанинг бир қисми, кредит маблағлари 3 минг 704 та
Хўш, ренессанс — уйғониш, лар, уйма-уй юриб аҳоли муаммо- холос. Асосий мақсадимиз эса камбағал оила ҳисобида турувчи-
янгиланиш нимадан бошланади, ларини ўрганишлар натижасида «Темир дафтар»даги оилаларнинг ларга ажратилган. «Темир даф-
нимадан бошланиши лозим? Ал- вилоятда жорий йилнинг 10 ойи фикрлаш тарзини ўзгартириш, тар»даги оила уй ва дала томор-
батта, ҳар бир ватандошимизнинг ҳолатига 90 минг 430 нафар ишсиз барокат — ҳаракат, ҳаракат ва яна қаларида ихчам иссиқхоналарни
қалбидан, кўнглидаги кўтаринки- фуқаро аниқланди. Шундан 51 ҳаракатда эканини тушунтириш- қуриб бериш бўйича ўтказилган
лик, келажакка мустаҳкам ишонч- минг 866 нафари аёллар, ишсизлар дан иборат. ўрганишларда заруратига қараб
дан бошланиши лозим. Мазкур қаторида ёшларнинг ўрни ҳам сал- аниқланган оилалардан 1 минг 605
ҳисларни сингдириш, олиб бо- моқли. Уларни иш билан таъмин- Масалан, жорий йилнинг 10 тасига ихчам иссиқхоналар қуриб
рилаётган сиёсат, эришилаётган лаш масаласида вилоят маҳалла ва октябрь ҳолатига «Темир даф- берилди. Шу ва бошқа дастурлар-
ютуқлар ва кўзланган режаларни оилани қўллаб-қувватлаш бошқар- тар»нинг янгиланган рўйхатига, га асосан, вилоятга қайтиб келган
аҳолига тушунтириш эса бево- маси қатор ташкилотлар билан асосан, камбағал оилалар сони меҳнат мигрантларидан 3 минг
сита маҳалла раислари, Маҳал- ҳамкорликда фаолият олиб борди. 13 мингтага яқинни ташкил 523 нафарининг бандлиги таъмин-
ла ва оилани қўллаб-қувватлаш қилган эди. Бу оилаларда 55 ланди.
вазирлиги ходимларининг ҳам Пандемия шароитида иш ўрин- минг 548 нафар фуқароларимиз
вазифасидир. Бу борада Хоразм ларининг камайгани, айрим кор- бор. Турли сабаблар кўра, меҳ- Умуман, бевосита фуқаролар
вилояти Маҳалла ва оилани қўл- хоналар, кичик бизнес субъектла- натга лаёқатсиз бўлган ишсиз- йиғинлари томонидан «Ҳар бир
лаб-қувватлаш бошқармаси ҳам ўз ри фаолиятини вақтинча тўхтатиб лар сони 7 мингтага етади. Иш оила — тадбиркор», «Ёшлар —
вазифасини сидқидилдан бажариб турганига қарамай, ишсизларнинг билан таъминлаш, тадбиркорлик келажагимиз» ва бошқа қатор
келмоқда. 87 минг 210 нафари бандлиги таъ- учун кредитлар ажратиш, касбга дастурлар доирасида 11 минг 381
минланди. Қувонарлиси, юқорида- ўқитиш ва республика бюдже- нафар фуқароларга тадбиркорлик
Ҳаракатлар маҳаллаларнинг гиларнинг 17 минг нафарга яқини тидан ажратилган 31 миллиард фаолиятини йўлга қўйишга кўмак-
моддий-техник баъзасини ри- эгаллаган касбига мос, доимий, 225 миллион сўм маблағ ман- лашилди. Маҳаллаларда тадбир-
вожлантириш, ходимларни янги, муносиб ҳақ тўланадиган ишларга зилли моддий ёрдам тариқаси- корлик фаолияти билан шуғулла-
замонавий биноларга кўчириб жойланганидир. Яна 47 мингдан да тарқатилиши натижасида 1 наётган фуқаролар сони 26 минг
ўтказиш, аҳолини иш билан ортиқ фуқароларимиз эса ҳақ тў- ноябрда 5 минг 174 та оила ўз нафарга яқинлашди.
таъминлаш, хотин-қизлар ҳуқуқ- ланадиган жамоат ишларига жалб шароитларини яхшилашга эриш-
ларини мустаҳкам ҳимоя қилиш этилган. ди. Доимий, муносиб даромад Касбли киши хор бўлмас
ва оилалар бутлиги, тўкислиги
Камбағалликни тугатиш, аҳоли
фаровонлигини оширишда касбга
ўқитишнинг алоҳида аҳамияти
бор. Бежизга халқимизда «касб-
ли киши хор бўлмас» деган нақл
юрмайди. Вилоятимизда 15 та
касб-ҳунарга ўқитиш муассаса-
лари, жумладан, "Ишга марҳамат"
мономаркази, 2 та касб-ҳунарга
ўқитиш марказлари, 2 та қис-
қа муддатли касб-ҳунар ва чет
тилларига ўқитиш курслари, 10
та маҳалла аҳолисини касб-ҳу-
нарга ўқитиш масканлари ташкил
қилинган.

Маҳалла кесимида 2 минг 185
нафар касбга ўқиш истаги бўлган
талабгорларнинг рўйхати шакл-
лантирилди. Жорий йилнинг 10
ойи давомида уларнинг 2 минг 87
нафари касб-ҳунарга ўқитилди.
Тикувчилик, сайёҳлар учун эсда-

Япония Исҳоқхон Ибрат номидаги ижод мактабига
грант маблағи ажратди.

2020 йил ХОРАЗМ ВИЛОЯТИ 19
№43-44 (1973-1974)

МЕІНАТ БИЛАН ЯРАТАМИЗ

лик буюмлар ясаш, гиламдўзлик, рат ташкилоти сифатида вилоят берилди. Шунингдек, 30 нафар да. Вилоятимизда 141 нафардан
ўймакорлик, пазандалик ва бошқа адлия бошқармасида рўйхатдан хотин-қизнинг турмуш шароит- зиёд кекса ёшдаги фуқаролари-
ҳунарлар айниқса, кўпчиликнинг ўтиб, ўз фаолиятини бошлади. ларини яхшилаш учун маиший миз истиқомат қилади. Уларнинг
қизиқишини уйғотди. Ёшлар бу техникалар сотиб олиб берилди. 21 нафари Иккинчи жаҳон уруши
касбларни бажонидил ўрганишди. Юқорида айтганимдек, тизи- Ушбу мақсадлар учун жами 1 қатнашчиларидир.
Зеро, улар яратган маҳсулотлар, мимизда, айниқса, хотин-қизлар млрд. 943 млн. 750 минг сўм маб-
айниқса, Хоразмдек зиёратгоҳ ҳу- ўртасида ҳунармандчилик ва лағ сарфланди. Иккинчи жаҳон уруши қат-
дудда харидоргир бўлиши тайин. тадбиркорликни ривожланти- нашчилари ва ногиронлари, якка
ришга алоҳида эъибор қарати- Тўрт нафар хотин-қизни уй- ёлғиз, ўзгалар кўмагига муҳтож
Касбга ўқитилганларнинг бир лади. «Ҳунарманд» уюшмаси жойларида 40 млн. сўмлик таъ- кексалар ҳолидан мунтазам ра-
ярим минг нафаридан ортиғи билан ҳамкорликда вилоятимиз- мирлаш ишлари олиб борилди. вишда хабар олинмоқда. Хонадон-
хотин-қизлардан иборатлиги, да имконияти чекланган ҳамда Жорий йил бошида шаҳар ва ларида ободонлаштириш ишла-
айниқса, қувонарли. Аёл киши ижтимоий ҳимояга муҳтож ва туман ҳокимликлари билан бир- рида кўмаклашиляпти. Тиббиёт
мазкур ишлар билан уйида ўти- бандлиги таъминланмаган хо- галикда уй-жойлар қурилиши муассасалари билан ҳамкорликда
риб, фарзанд тарбияси билан банд тин-қизлар ва ёшларни «Устоз- режалаштирилган ҳудудлардан уларнинг саломатликлари назорат
бўлиб ҳам шуғулланаверади. Бун- шогирд» анъаналарига асосан, Вазирлар Маҳкамасининг «Оғир қилиняпти.
дан ташқари, пенсия дафтарчаси ҳунармандчилик билан шуғул- ижтимоий вазиятга тушиб қол-
очилиб, иш стажи ёзилади. ланишга йўналтириш орқали ган хотин-қизларга, ногирон- Октябрь ойида «Кексалар ҳаф-
бандлиги таъминланмоқда. лиги бўлган, кам таъминланган, талиги» ўтказилиб, бу тадбирлар-
«Аёллар дафтари» фарзандларини тўлиқсиз оилада га 14 минг нафардан зиёд кекса
расмиятчилик учун эмас Уларнинг бизнес лойиҳалари тарбиялаётган ва уй-жой шарои- ва фахрийлар, 750 нафар нуро-
қўллаб-қувватланяпти. Йилнинг тини яхшилашга муҳтож оналарга ний онахонлар, 64 нафар якка-
Шу ўринда яна маҳаллаларда ўтган даврида 515 та ана шундай арзон уй-жойлар бериш тартиби ёлғиз кексалар иштирок этишди.
тузилаётган «Аёллар дафтари»- бизнес лойиҳалар тасдиқланди. тўғрисидаги низомни тасдиқлаш Ҳафталик доирасида «Соғлик
ни ҳам эслаб ўтиш лозим. Зеро, Булар қаторида асаларичилик, ҳақида»ги 2018 йил 12 апрелдаги учун 5 минг қадам» тадбирлари
хотин-қизларимизнинг жамият- балиқчилик, паррандачилик, 285-сонли қарори асосида жами ўтказилди. Республика ва вилоят
даги ролини кучайтириш, уларни маиший хизмат кўрсатиш шо- 56 нафар хотин-қизнинг «Хотин- даражасида тасдиқланган қатор
ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, хобчаларини ташкил қилиш ва қизларни ва оилани қўллаб-қув- дастурлар доирасида отахон
тадбиркорлигини ривожланти- бошқалар жой олган. Мазкур ватлаш давлат мақсадли жамғар- ва онахонларимизнинг Шовот
риш чора-тадбирлари ҳукумати- мақсадларга 6 млрд. 136 млн. сўм маси» томонидан 885 млн. 844 туманида жойлашган «Юсуф
минг 712 сўм миқдорида уй-жой- Ҳамадоний» зиёратгоҳига кекса-
миз учун асосий вазифалардан кредитлар ажратилди. ларининг бошланғич бадал маб- нуронийларнинг саёҳати уюшти-
бири ҳисобланади. Вилоятимизда Аёлларнинг ижтимоий ҳимоя- лағлари тўлаб берилди. рилди.
«Аёллар дафтари»га киритил-
ган хотин-қизлар билан ишлаш си ҳам диққат марказимизда. Умуман, аёллар масаласига Шунингдек, «Нуронийлар
йўналишлари, жорий йилда ва Вилоят бўйича 174 нафар бемор, Хоразм вилоятида жиддий эъти- жамоатчилик кенгаш»лари ва
кейинги йилларда амалга ошири- тиббий ёрдамга муҳтож, ком- бор қаратилмоқда. «Аёллар даф- маҳаллалардаги «Кексалар мас-
ладиган аниқ вазифалар белгилаб мунал тўловлардан қарздорлиги тари»ни шакллантириш бўйича лаҳати» гуруҳлари фаолияти
олинган. бўлган ва эҳтиёжманд хотин- вилоятда 13 та туман ва шаҳарлар- янада такомиллаштириб борил-
қизларга шу кунгача 216 млн. да ишчи гуруҳлар тузилиб, хатлов моқда. Вилоятда ҳар бир маҳалла
Вилоятимизда жами 1 миллион 250 минг сўм моддий ёрдам ишлари олиб борилмоқда. «Аёллар фуқаролар йиғинида «Кексалар
нафарга яқин хотин-қизлар бор. пуллари манзилли етказиб бе- дафтари» учун хатлов ишлари маслаҳати» гуруҳлари ташкил
Ҳозирги вақтда давлат ва жамоат рилди. Бизнес режа асосида 18 Урганч шаҳри ва Урганч туманида қилинган бўлиб, бугунги кунда
ташкилотлари тизимида 1,5 минг та корхона-ташкилотга 2 млрд. якунланган. улар кекса ва фахрийларнинг
нафарга яқин хотин-қизлар раҳ- 130 млн сўм. имтиёзли кредит ижтимоий фаоллигини ошириш,
барлик лавозимларида меҳнат берилиб, 218 нафар хотин-қиз Қариси бор уйнинг ёшлар бандлигини таъминлаш ва
қиляпти. 37 нафар опа-сингил- ишга жойлаштирилди. Уй шарои- париси бўлади уларни карантин вақтида уйда
ларимиз — маҳалла раиси. Тизи- тида ўзини ўзи банд қилишни фойдали меҳнат билан шуғулла-
мимизнинг ўзида яна 522 нафар истаган 263 нафар хотин қизга Кекса авлоднинг муаммо- нишлари, «Обод маҳалла», «Обод
хотин-қизлар ўринбосар сифатида иссиқхона, новвойхона, тикув ларини ўрганиш, уларга ҳар кўча», «Обод хонадон» дастурла-
фаолият олиб борди. Кўплаб бош машинаси, қорамол ва товуқлар томонлама кўмак бериш зарур- рини бажарилишида ёрдам бериб
шифокор, мактаб ва касб-ҳунар беғараз етказиб берилмоқда. Шу лиги тўғрисида Президентимиз келмоқдалар.
коллежи директорлари, боғча кунгача, 144 дона иссиқхона, 20 тез-тез таъкидлайдилар. Зеро,
мудиралари, фермер аёлларимиз, дона новвойхона қуриб топши- улар бугунги ёруғ кунларимиз Умуман, Хоразм бугун чиндан-
йирик тадбиркорлар, депутат ва рилди, 104 нафар хотин-қизга учун меҳнат қилишган, кечани- да янгиланиш даврини бошидан
бошқа масъул лавозимлардаги тикув машиналари, 102 нафарига кеча, кундузни-кундуз демай тер кечирмоқда. Буни барча соҳалар,
нозик ҳилқат вакиллари бор. 102 бош қорамол, 23 нафарининг тўкишган. Шу маънода, отахон хусусан, биз масъул бўлган ижти-
ҳар бирига 50 донадан 1150 дона ва онахонларимизни ижтимоий моий ҳимоя соҳасида ҳам кузатиш
Вилоят Хотин-қизлар тадбир- товуқ сотиб олиб беғараз етказиб фаоллигини ошириш мақсадида мумкин. Ўйлайманки, вилоятнинг
корлик маркази нодавлат нотижо- маҳаллалардаги «Кексалар масла- иқтисодий кўрсаткичлари ортиб
ҳат» гуруҳи фаоллари томонидан бориши билан аҳолининг ҳимоя-
қатор ишлар амалга оширилмоқ- га муҳтож қатламларига эътибор
янада ошаверади.

Водийга борадиган поезд энди Тошкент Марказий
(Шимолий) вокзалидан жўнайди.

20 НАВОИЙ ВИЛОЯТИ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)

Донишмандлар БИЗ ²АРАКАТДАМИЗ
фикрича, босиб
ўтилган йўлга қай- ми ташаббуси билан мутлақ янги шароитида ишлаб пул топиш им- Хотин-қизларни
та назар ташлаш, амал- тартибдаги 1000 дона «Маҳалла кониятлари янада торайгани факт. қўллаб-қувватлаш —
га оширилган ишларни китоби» чоп эттирилди. Бунинг Вилоятимиз аҳолисининг бандлик доимий эътиборда
сарҳисоб қилиш келажак учун маҳаллий бюджетнинг орт- ва ишсизлик даражаси туманлар,
учун пойдевор ҳозирлай- тирилган қисмидан 215 миллион маҳаллалар кесимида ўрганилмоқ- Хотин-қизлар қўмитаси, «Оила»
ди. «Илм-маърифат ва сўм маблағ ажратилди. Ҳудуддаги да. Вазият мақтанадиган даража- илмий-амалий маркази, «Нуро-
рақамли иқтисодиётни ҳар 400 та оила учун битта «Ма- да эмас. Гарчанд саноатлашган ний» жамғармаси, республика
ривожлантириш йили»да ҳалла китоби» жорий қилинди. вилоят бўлса-да, аҳолининг меҳ- Маҳаллалар кенгаши фаолиятини
Навоий вилояти Маҳалла Унда нима акс эттириляпти? натга лаёқатли қатламида ишсиз- алоҳида фаолият юритган кез-
ва оилани қўллаб-қувват- лик ҳолати учрайди. Йил бошидан ларни кўпчилик яхши эслайди.
лаш бошқармаси томони- Маҳалла фаоллари уйма-уй буён бу масала барча мутасадди Бир-бирига ижтимоий жиҳатдан
дан қандай ишлар амалга юриб, ҳар битта оиладаги аъзо- ташкилотлар қаторида бошқарма- ўхшаш ва яқин бўлган соҳаларда
оширилди? Келгусидаги лар сони, уларнинг яшаш тарзи, миз раҳбариятини ҳам ўйланти- ҳар ким ўз аравасини ўзи тортар,
режалар нималардан ибо- машғулоти, даромади ҳақидаги риб келмоқда. натижа эса кутилганидек бўлмас
рат? Бошқарма бошлиғи, маълумотлар билан китобни эди. Давлатимиз раҳбарининг
вилоят ҳокими ўринбоса- тўлдиришмоқда. Китобда ҳар бир 16 минг 41 нафар кишининг иш жорий йил 18 февралдаги тегишли
ри Азамат Ўроқов билан фуқаронинг паспорт маълумотла- билан таъминланиши, шундан 3 фармонига мувофиқ, зикр этилган
шу хусусда суҳбатлашдик. ри, ҳатто СТИР рақами ҳам ки- минг 146 нафар фуқаронинг бўш барча тизимлар бирлаштирилиб,
ритилган. Бу эса исталган пайтда иш ўринларига жойлаштирили- Маҳалла ва оилани қўллаб-қув-
Азамат ЎРОҚОВ, маҳалла фуқароси ҳақида тўлиқ шида озми-кўпми, ўз ҳиссамизни ватлаш вазирлиги ташкил этилди.
Навоий вилояти ҳокими маълумот олишга ёрдам беради. қўшдик. 3 минг нафардан зиёд фу- Янги вазирлик зиммасига оила,
ўринбосари, Маҳалла ва оилани Бир сўз билан айтганда, «Маҳал- қаро тадбиркорлик субъектларига хотин-қизлар ва кексаларни қўл-
ла китоби» оиланинг ижтимоий, бириктирилди, 3 минг 389 нафар лаб-қувватлаш, уларнинг ҳуқуқ ва
қўллаб-қувватлаш иқтисодий, маънавий даражасини ишсиз эса ҳақ тўланадиган жамоат қонуний манфаатларини ҳимоя
бошқармаси бошлиғи. акс эттирувчи кўзгудир. Хўш, бу ишларига жалб этилди. Ҳунарманд- қилиш борасидаги қатор вазифа-
нимага керак? чилик ва тадбиркорликни йўлга лар юклатилди.
«Маҳалла дафтари» қўйиш орқали 3 минг 862 нафар
ва «Маҳалла китоби» Сир эмаски, маҳалла фаолла- фуқаро ўзини ўзи банд қилишига Вилоятимизда хотин-қизлар
ри яқин йилларгача ўз ҳудудида кўмаклашдик. Маҳалла фуқаролар муаммолари оз эмас. Ёрдамга
қандай лойиҳа? яшайдиган фуқаролар сонини йиғинлари тавсиясига кўра, 2631 муҳтож ва оғир ижтимоий аҳволга
билгану, унинг касб-кори, даро- нафар оила «Ҳар бир оила — тад- тушиб қолган хотин-қизларга, шу
Маҳалла тизимидаги ислоҳот- мади, яшаш тарзи ҳақидаги маъ- биркор» давлат дастури асосида жумладан, ногиронлиги бўлган
лардан кўзланган мақсад, энг ав- лумотлардан бехабар юрган. Ахир, имтиёзли кредит билан таъмин- аёлларга ўз вақтида ижтимоий-
вало, тузилманинг халқ ва оилалар маҳалла тизимида ишласа-ю, ўз лангани яна бир қадам бўлди. ҳуқуқий, психологик ва моддий
билан янада яқин бўлишига эри- аҳолиси рўйхати билан кифояла- ёрдам кўрсатиш юзасидан муай­
шишдан иборатдир. Маҳалла ва ои- ниб юрса, бу қайси қонунларимиз- Аҳоли ўртасида ҳунармандчи- ян ишлар амалга оширилмоқда.
лани қўллаб-қувватлаш вазирининг га тўғри келади? Ҳаттоки, маҳалла ликни, тадбиркорликни, айниқса, Инчунун, жамиятнинг маданий-
2020 йил 4 майдаги 04-01/124-сон- ҳудудида содир бўлаётган жиноят томорқа маданиятини тарғиб маънавий даражасини белгилашда
ли топшириғи асосида ҳар бир ма- ва ҳуқуқбузарликлардан ҳам фаол- қилиш бўйича мунтазам иш олиб аёлларга яратилган имконият ва
ҳаллада «Маҳалла дафтари» юри- ларимиз бехабар юришар, бунга борилмоқда. Жойларда «Маҳалла- шароитлар муҳим ўрин тутади.
тилмоқда. Бу дафтарга йиғин раиси қарши кураш олиб бормас эди. нинг энг яхши ҳунарманди», «Энг Агар аёл азоб-уқубат гирдоби-
ва ўринбосарлари ҳар кунлик иш Вояга етмаганлар, хотин-қизлар яхши томорқа эгаси» танловлари да умр кечираётган бўлса, нозик
режалари ҳамда амалга оширган ҳуқуқлари поймол этилган кўн- ташкил этилди. Натижада одамлар- жуссасини ҳаёт ташвишлари ва
ишларини қайд этиб боришяпти. гилсиз воқеаларни маҳалла раиси нинг томорқага, ерга, меҳнатга му- қийинчиликлар эзаётган бўлса,
ҳам, ўринбосарлари ҳам ички иш- носабати тубдан ўзгаряпти. Вилоя- демак, у яшаётган оилада муаммо-
Бу тажриба аввал бўлмаган. Ма- лар бўлими идораларидан эшитса, тимиздаги мавжуд 307 та маҳалла лар «ғиж-ғиж». Бу унинг маҳалласи
ҳалла ходимларида масъулият ҳис- уят эмасми? Бошқарма бошлиғи фуқаролар йиғинининг барчасида фаолиятида ҳам иш яхши ташкил
си кучайди. Улар ҳар куни «Бугун сифатида «Маҳалла китоби» ана миллий қадриятимизга айланган этилмаганидан далолат беради.
мен маҳалламда нима иш қилдим?» шундай камчиликларни бартараф «Уста-шогирд» анъанаси изчил да-
деган саволга жавоб беришга одат- этишга хизмат қиляпти, уни бутун вом эттирилмоқда. Шунга монанд Юқорида таъкидлаганимдек,
ланишмоқда. Тан олиш керак, шу республикамизда йўлга қўйиш маҳаллаларда касб-ҳунарга ўқи- «Маҳалла китоби»ни юритишда
пайтгача маҳаллага фақат аҳолига керак, деб баралла айта оламан. тиш масканлари ташкил этилмоқ- ҳар бир оиладаги хотин-қизлар
маълуотнома берадиган идора даки, бу аҳоли бандлигини таъ- билан юзма-юз мулоқот ўтказиляп-
сифатида қаралар, ҳаттоки ўз ла- Бандлик — муаммолар минлаш баробарида ўз ишининг ти, уларнинг қувончу шодликлари,
возим йўриқномасида белгиланган ечимига калит устаси бўлган мутахассисларни дарду ҳасратларидан бохабар бў-
вазифаларни билмайдиган ходим- тайёрлаш ҳамда ота-боболаримиз линмоқда. Ана шундай ўрганишлар
лар ҳам йўқ эмас эди. «Маҳалла Ишсизлик ривожланган давлат- ва момоларимиздан мерос миллий натижасида жорий йилда Вазирлар
дафтари» ана шундай лоқайдликка, ларда ҳам учрайдиган ижтимоий ҳунармандчилик бардавомлигига Маҳкамасининг 2018 йил 12 ап-
ўзибўларчиликка ва дангасаликка муаммо бўлиб, Ўзбекистон ҳам эришиш омили бўлмоқда. релдаги «Оғир ижтимоий вазиятга
чек қўядиган воситага айланди. бундан мустасно эмас. Пандемия тушиб қолган хотин-қизларга, ноги-
ронлиги бўлган, кам таъминланган,
«Маҳалла китоби» эса Навоий фарзандларини тўлиқсиз оилада
вилоятида қўлланган тажри- тарбиялаётган ва уй-жой шарои-
ба, дейишим мумкин. Чунки бу тини яхшилашга муҳтож оилаларга
иш услубини бошқа ҳудудларда арзон уй-жойлар бериш тартиби
жорий қилишмаган. Вилоят ҳоки- тўғрисида»ги қарори асосида 43
нафар хотин-қиз уй-жой билан
таъминланди. Аҳамиятлиси, бу уй-
жойларнинг бошланғич 10 фоизлик
бадали хотин-қизлар жамоат фонди
томонидан тўлаб берилди.

2020 йилнинг 10 ойи давомида
вилоят бўйича 30 минг нафарга
яқин аёлнинг ишсизлиги аниқлан-
ди. Шундан 3985 нафари доимий
иш билан таъминланди. Жумладан,
802 нафари инвестиция лойиҳаси

Тошкент шаҳрида Янги йил арчасини ўрнатиш
ишлари бошланди.

2020 йил НАВОИЙ ВИЛОЯТИ 21
№43-44 (1973-1974)

ВА ²АМИША ИЗЛАНАМИЗ

доирасида ишга туширилган кор- асосан, бошқармамиз томонидан шиори остида иш олиб борилиб, этиш, бандликни таъминлаш
хоналарда иш билан таъминланди. жами 762 нафар хотин-қизга 28 минг 239 та хонадон, 3 минг орқали камбағал оилалар сонини
14 минг 236 нафари ҳақ тўланади- тавсиянома берилди. Шундан 28 104 та кўча, 484 та қабристон ва 30 қисқартиришга ҳаракат қилин-
ган жамоат ишларига, 2 минг 204 нафар навоийлик қиз олий таълим та зиёратгоҳ ободонлаштирилди. моқда. Шунингдек, «Инқирозга
нафари эса тадбиркорликка жалб муассасаларига давлат гранти қарши курашиш жамғармаси»дан
этилди. 1 минг 553 нафар хотин- асосида ўқишга қабул қилиниб, Оммавий ташаббускорликдан ажратилган 5 миллиард сўм маб-
қизга «Ҳар бир оила — тадбиркор» талабалик бахтига эришди. ҳеч ким четда қолмади. Ҳар ким лағ ҳисобидан 6832 та камбағал
дастури доирасида 40 миллиард қўлидан келганича, имкониятига оилага 500 минг сўмдан 1 мил-
477 миллион сўм кредит маблағи Ёшлар тарбиясини қараб ободонлаштириш жараё- лион сўмгача бўлган бир марталик
ажратилди. 254 нафар аёл «Хо- бир лаҳза ҳам унутиб нида иштирок этди. Элимизнинг моддий ёрдам кўрсатилди.
тин-қизларни ва оилани қўллаб- мамнун бўлганини айтмайсиз-
қувватлаш фонди» ҳисобидан 4 бўлмайди ми? Кимдир уйининг том қисми Маҳалла комплекслари
миллиард 300 миллион сўмлик таъмирланганидан, кимдир дево- қурилади
кредит маблағи билан ўз бизнеси- Маҳалла – маънавият ва маъри- ри янгиланганидан, кимдир чала
ни бошлаб олди. фат ўчоғи. Шундай экан, бу тузил- ётган молхонаси ё товуқхонаси Маҳалла фуқаролар йиғинининг
ма ёшлар тарбияси учун ҳамиша битказилганидан хурсанд. Шу- обрў-эътибори ошиб, унинг функ-
«Хотин-қизлар тадбиркорлик масъул. Ҳар доим, ҳар нарсадан нингдек, 996 километр ички йўл- ционал фаолияти янгиланмоқда.
марказлари» томонидан 1 минг 505 долзарб бўлган тарбия масаласи лар таъмирланди, 2086 та чиқин- Демак, унинг биноси кўркам, замо-
нафар хотин-қиз 11 йўналишдаги пандемия шароитида кенг жа- дихона тартибга келтирилди, ариқ навий ва ҳавас қиладиган даражада
касб бўйича ўқитилди ва сертифи- моатчиликни яна ҳам ташвишлан- ва зовурлар тозаланиб, дарахтлар бўлиши лозим. Президентимизнинг
кат берилди. Туман ва шаҳарларда тирмоқда. Таълим муассасалари оқланди. Ҳудудларнинг кўркамла- «Ўзбекистон Республикаси Маҳалла
ушбу марказ тренерлари фаолияти ўз фаолиятини маълум муддат шуви кўнгилларга ҳам масрурлик ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирли-
йўлга қўйилиб, улар томонидан фақат онлайн шаклда олиб борди, бағишлаган бўлса, ажаб эмас. ги фаолиятини ташкил этиш тўғри-
аёлларга тадбиркорлик, ҳунарманд- мактабгача таълим ташкилотлари сида»ги қарорига мувофиқ, ҳар бир
ликни қай тарзда бошлаб олиш бў- ёпилди. «Уйда қолинг!» шиорига, 10 мингтадан маҳаллада тадбиркорлик субъекти ва
йича машғулот олиб борилади. Ана энг аввало, болалар ва ўсмирлар ортиқ мурожаат инвесторларни жалб қилиш ҳисобига
шу саъй-ҳаракатлар натижасида амал қилиши талаб этилди. Бу эса қаноатлантирилди фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш
бандлиги таъминланган ва ўз касб- маҳалланинг тарбия борасидаги органи комплексини қуриш вазифаси
ҳунарини эгаллаб олган аёллар масъулиятини янада оширди. Жорий йил сайёрамиз аҳли, жум- белгиланган бўлиб, бу масала ҳам
ладан, юртдошларимиз учун ҳам си- эътиборимиздан четда эмас.
сони 21 минг 500 нафардан ошди. Касаллик юқтириш хавфига нов даври бўлди. Пандемия шарои-
Гендер тенгликни таъминлаш, тида ижтимоий ҳимоя масаласи ҳар 2020 йилда 13 та маҳалла учун
қарамай, хонадонма-хонадон қачонгидан-да долзарб аҳамият касб ана шундай комплексни барпо
хотин-қизларни турли тазйиқ ва юриб, одамларга ишонч бағиш- этди. Карантин чеклови кучайтирил- этиш кўзда тутилган бўлиб, пан-
зўравонликдан ҳимоя қилишни тар- лаш, аҳолининг ортиқча ваҳима ган даврнинг биринчи босқичи, яъни демия туфайли бу борадаги ишлар
ғиб этиш тобора долзарб вазифалар ва саросимага тушмаслиги учун апрель-май ойларида бошқарма бироз кечиккан бўлса-да, ҳозир-
қаторига кириб бормоқда. Шундан ҳаракат қилишга интилган маҳал- қошида ташкил этилган ҳомийлик гача 3 та ҳудудда фуқароларнинг
келиб чиққан ҳолда, маҳалла ташаб- ла ходимларидан миннатдормиз. хайрияларини мувофиқлаштириш ўзини ўзи бошқариш органи комп-
буси ва ҳамкор ташкилотлар ишти- Улар ёш авлодни бир лаҳза бўлсин, марказига 15 минг 163 та мурожаат лекси фойдаланишга топширилди,
рокида йил бошидан буён жойларда эътибордан четда қолдирмас- қабул қилиниб, шундан 10 минг 136 10 та маҳаллада қурилиш ишлари
жами 18 маротаба «Хотин-қизлар лик зарурлигини англаб етдилар. таси ижобий қаноатлантирилди ва давом этмоқда. 2021 йилда 30 та,
ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда Ўқувчи ва талабаларнинг онлайн марказ томонидан аҳолига умумий 2022 йилда эса 30 та ана шундай
имкониятлар кафолатлари тўғриси- таҳсил олиши учун етарли шароит қиймати 1 миллиард 15 миллион комплексни бунёд этиш режалаш-
да»ги ҳамда «Хотин-қизларни таз- бўлмаган тақдирда улар тегишли сўмлик 141,9 тонна озиқ-овқат тирилган.
йиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш мутасаддиларга мурожаат қилиб, маҳсулотлари ва 36,2 минг дона
тўғрисида»ги қонунлар тарғиботига муаммоларни ҳал этишга эришди. дори-дармон ҳамда шахсий гигие- Юқорида санаб ўтилган ва таҳ-
бағишланган семинар-тренинг ўтка- «Ёш китобхон», «Китобхон оила» на воситалари етказиб берилди. лилга тортилган ишлар денгиздан
зилди. Бу эса озми-кўпми, опа-син- кўрик-танловлари ташкил этилиб, томчи, холос. Каттагина вилоят-
гилларимизда ҳуқуқий саводхонлик келажак авлод маърифатга, маъна- Жорий йилнинг 10 июль санаси- нинг ижтимоий-иқтисодий ривож-
шаклланишига имкон яратди. виятга ошно қилинди. дан бошлаб қайта ташкил этилган ланишига монелик қиладиган кат-
ҳомийлик марказларига 10 минг та-кичик муаммолар ҳам йўқ эмас.
Энг қувонарлиси, Вазирлар Маҳалла обод — юрт обод 500 та мурожаат келиб тушган Бошқармамиз томонидан тизим-
Маҳкамасининг «Олий таълим бўлса, шундан 8 минг 800 таси нинг паст-баланд жиҳатлари чуқур
муассасаларига хотин-қизларни Одамлар давлат ва ҳукуматдан ёки 90 фоизи ижобий ҳал этилди. ўрганилиб, 2021 йилдаги давлат
қўшимча давлат гранти асосидаги рози бўлиб яшаши лозим. Бугун Бундан ташқари, вилоятда 13 минг дастурлари орқали адо этиш
қабул кўрсаткичлари доирасида Ўзбекистонда ана шу мақсад 28 та оила камбағаллик рўйхатига вазифалари режалаштирилмоқда.
танловда иштирок этиш учун тав- оммав­ ий шиорга айланиб бормоқ- олиниб, «Темир дафтар»га кири- Асосийси, биз ҳаракатдамиз ва ма-
сиянома бериш ва ўқишга қабул да. Бунинг учун, даставвал, аҳолига тилди ва айни пайтда бу оилалар ҳаллани халққа янада яқин қилиш
қилишни ташкил этиш тартиби муносиб турмуш шароитини яра- билан тизимли равишда иш олиб йўлида ҳамиша изланамиз.
тўғрисидаги низомларни тас- тиш зарур. Жорий йилда барча ма- бориляпти. Ижтимоий қўллаб-
диқлаш тўғрисида»ги қарорига ҳаллаларимизда «Жонажон юртим қувватлаш, тадбиркорликка жалб Холбиби САФАРОВА ёзиб олди.
ободлигига ўз ҳиссамни қўшаман»

11 ой давомида табиатга 9 787,2 млн сўм миқдорида
зарар етказилган.

22 ҚАШҚАДАРЁ ВИЛОЯТИ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)

АІОЛИДА ТАДБИРКОРЛИК

ІАР ТОМОНЛАМА КЄМАК ВА ШАРОИТ

Ҳаммамиз маҳаллада яшай- Чироқчи ва Деҳқонободда қури-
миз. Яхши кунларимиз, лиш материаллари ишлаб чиқа-
турмуш ташвишларимиз риш лойиҳалари амалга ошири-
эл билан бирга. Меҳр-оқибат, лади. Писта, коврак, узумчилик
аҳиллик, тинчлик, ватанпарвар- ва тоғолди боғдорчилиги ҳамда
лик каби эзгу тушунчалар онгу чорвачилик ривожлантирила-
шууримизга маҳаллада сингган. ди. Нишон, Миришкор ва Касби
Ватан — маҳалладан бошлана- туманларида пахта-ғалла етиш-
ди, дея бежиз айтилмаган. тиришнинг иқтисодий самара-
дорлигини ошириш ва уларни
Долли АЛЛАЕВ, оилаларга берилади. Келгуси йил- асосида жорий йилда 25 минг қайта ишлаш устувор йўналиш,
Қашқадарё вилояти ҳокими да эса камида 2 минг квартирали нафар хориждан қайтган фуқаро Шаҳрисабз ва Қарши шаҳарла-
ўринбосари, Маҳалла ва оилани уй-жойлар қуриш назарда тути- ишга жойлаштирилди. Бу борада рида саноат, туризм ва хизмат
қўллаб-қувватлаш бошқармаси ляпти. маҳаллалар билан ҳамкорликда кўрсатиш соҳаси «ўсиш нуқтала-
четга чиқиб кетган фуқаролар ри» этиб белгиланди.
бошлиғи. 15 мингта иш ўрни рўйхати шакллантирилиб, уларни
яратилади юртларига қайтишлари учун ти- Мингта уй-меҳмонхона
Президентимиз раҳнамолигида зимли ишлар олиб борилмоқда. ташкил этилади
маҳалла фаолиятини қўллаб-қув- Маълумки, мамлакатимизда
ватлаш билан бирга, унинг вази- етиштирилаётган пахта хомаш­ 2021 йил 1 январгача Қарши шаҳ- Яна бир эътиборли жиҳати, кўҳ-
фалари кўламини кенгайтиришга ёсининг 13, қазиб олинаётган ри марказида ишсиз аҳолига хиз- на тарихий мажмуалар, ёдгорлик-
алоҳида эътибор қаратилмоқда. газнинг 64, нефтнинг 67, газ кон- мат кўрсатувчи «Ишга марҳамат» ларни асраб-авайлаш ва уларни
Ушбу институтнинг ижтимоий- денсатининг 87 фоизидан ортиғи, мономаркази қурилади. Марказни келажак авлодга етказиш бора-
иқтисодий ҳаётимиздаги ўрни шунингдек, ғалла ва мева-сабза- қуриш, қайта таъмирлаш, жиҳоз- сида ҳам эътиборга молик ишлар
ва таъсири кенгаймоқда. Буни вотнинг катта қисми Қашқадарё лаш Инқирозга қарши курашиш қилинаётир. Чунончи, этнотуризм
давлатимиз раҳбарининг ҳар бир вилояти ҳиссасига тўғри келади. жамғармаси маблағлари ҳисоби- (Шаҳрисабз туманидаги Ғилон ва
вилоят ёки шаҳарга ташрифи, дан бажарилади. Бу ҳам келгусида Кўл қишлоқларида), агротуризм
ўша ҳудудлар ҳаётида муҳим Авваллари вилоят, асосан, хом­ вилоятимизда ишсиз фуқаролар (Китоб туманидаги Варганза ва
ўрин эгаллаётганидан сезиш ашё­ етиштириб берувчи ҳудудга сонини камайишига асос бўлади. Ҳазрати Башир қишлоқларида),
мумкин. Бу уларда ижтимоий- айланиб қолганди. Бугун ҳудудда экстремал туризм (Яккабоғ ту-
иқтисодий ҳаётни яхшилашга, бир нечта йирик ишлаб чиқариш Ҳудудларнинг «ўсиш манидаги Татар, Зармас ва Вори
катта бунёдкорликларнинг юзага корхоналари қад ростламоқда. нуқталари» ишга қишлоқларида), экологик туризм
келиши, одамлар онгида жиддий Шунингдек, вилоятимизда 2021- солинади (Шаҳрисабз туманидаги Сарчашма
янгиланишларнинг бўй кўрсати- 2022 йилларда амалга оширилади- ва Сувтушар қишлоқларида), аст-
шига сабаб бўлмоқда. Айниқса, ган, умумий қиймати 28 триллион Маълумки, вилоятимизнинг ҳар рономик туризм
шаҳарларнинг замонавий ва мил- сўм (2,8 миллиард доллар) бўлган бир ҳудуди ўзига хос табиий иқ- (Китоб кенглик
лий асосда қайта қурилиши, янги 950 та лойиҳа ишлаб чиқилган лим шароити ва имкониятларига станцияси
даҳалар, мавзелар, кўчаларнинг бўлиб, бунинг ҳисобига 15 мингта эга. Ривожланиш истиқболларини ҳудудида) ва
барпо этилишига асос яратил- янги иш ўрни яратилади. Уларга, мавжуд имкониятлардан келиб «Фестиваллар
моқда. биринчи навбатда, «Темир даф- чиқиб белгилаш эса ижобий нати- шаҳри»
тар», «Аёллар дафтари» ва «Ёшлар жани кафолатлайди. бренди
Хусусан, кейинги йилларда дафтари»га киритилган фуқаролар остида
улкан ўзгариш ва янгиланишлар жойлаштирилади. Шу мақсадда Ғузор ва
туфайли Қашқадарё вилояти шаҳа- Муборак туманларида
ру қишлоқлари ҳам кўркам, обод Ҳар йили 35 минг нафар нефть-газ-кимё саноа-
ва муаззам қиёфа касб этаётир. меҳнат мигрантига иш ти соҳасида кичик ва
Шу кунларда ҳам вилоятнинг қай ўрта корхоналар ташкил
бир маҳалласига борманг, янги топиб берилади этилади, соя етиштириш
ва замонавий иншоотлар барпо кўпайтирилади. Бунинг
этилаётганига гувоҳ бўласиз. Камбағалликни қисқартириш, ҳисобига вилоят-
ёрдамга муҳтож ва ишсиз аҳоли да паррандачи-
Айниқса, ўтган 2-3 йил мобай- билан тизимли ишлашни ташкил лик учун озуқа
нида «Обод қишлоқ» ва «Обод этиш мақсадида «темир дафтар»- базаси шакл-
маҳалла» дастурлари доирасида даги 11 минг 800 та оилани камба- лантирилади.
шаҳар, қишлоқларнинг янги, обод ғалликдан чиқариш, ушбу оилалар-
ва янада кўркам қиёфасини яра- нинг меҳнатга лаёқатли 14 минг
тиш, халқимиз фаровонлигини 600 нафар аъзосини иш билан
ошириш мақсадида талай ишлар таъминлаш чоралари кўрилмоқда.
қилинди. Биргина жорий йилда
вилоятимизда 1 минг 460 та квар- «Темир дафтар»да қоладиган
тирали уй-жойлар қурилмоқда. 4 минг 400 та ногиронлиги бор,
Шундан 994 та квартира муҳтож якка-ёлғиз ва боқувчисини йўқот-
ган оилаларнинг ҳолидан доимий
хабар олиниб, уларга «Саховат ва
кўм­ ак» жамғармаси ҳисобидан
ёрдам кўрсатилади.

«Маҳалла — меҳнат органлари
— сектор — Ташқи меҳнат мигра-
цияси агентлиги филиали» тизими

2020 йил ҚАШҚАДАРЁ ВИЛОЯТИ 23
№43-44 (1973-1974)

ИШТИЁЇИНИ УЙЎОТИШ,

ЯРАТИШ – УСТУВОР ВАЗИФАМИЗ

MICE-туризмни (Шаҳрисабз шаҳ- ҳаллалардаги хонадонлар 7,6 минг тага кўпдир. тиб борилмоқда. Маҳаллаларда
рида) ривожлантириш мақсад қи- гектар экин майдонига эга. Бу 2020 йилнинг 10 ойи давомида ўтказилаётган китоб ҳафталик-
линган. Лекин ҳудудларда бунинг фуқаролар йиғинларида иссиқхона ларида ёшларнинг интилишини
учун замонавий шароит ва инфра- ва дала дўконлари қуриб битказил- ички ишлар бўлимлари томо- кўряпмиз. Демак, бу интилишни
тузилма етарли эмас. ган. Шунингдек, 57 фоиз маҳалла- нидан тазйиқ ва зўравонликдан рағбатлантириш керак. Бугун чекка
лар «Бир маҳалла – бир маҳсулот» жабр кўрган 586 нафар хотин-қиз ҳудудлардаги маҳаллаларда ҳам
Шундан келиб чиқиб, йўллар- тамойилига ихтисослаштирилиб, рўйхатга олинган. Олиб борилган кутубхоналар ташкил этилмоқда.
ни таъмирлаш, электр энергия- 25028 та хонадон томорқасидан тушунтириш, тарғибот ва якка Чунки мутолаага ошнолик нафақат
си билан кафолатли таъминлаш 2-3 мартагача ҳосил олмоқда. тартибдаги амалий ишлар натижа- маънавиятни юксалтиради, фикр-
чораларини кўриш, ичимлик суви сида 450 та ҳимоя ордери олган лаш қобилияти, нутқ маданиятини
олиб келиш ва локал канализация Ҳозирги мураккаб шароит бу оилалар муросага келтирилиб бойитади, дунёни танитади, эзгу-
тармоқларини қуриш учун махсус борадаги ишлар кўламини янада яраштиришга эришилди. лик ва адолат сари етаклайди.
жамғарма ташкил этилади. Ўз нав- кенгайтириш мақсадида вилояти-
батида, оилавий тадбиркорликни мизда келгуси йили ҳар бири минг Оилага, маҳаллага Шу сабабли ёшларимизнинг
молиялаштириш механизми асо- бошга мўлжалланган 12 та қора- бефарқлик бизга китобга қизиқишини ошириш,
сида мингта уй-меҳмонхоналар молчилик, 200 бошдан 14 та туячи- мутолаа завқини уйғотиш, маҳал-
ташкил этилади. Бу 3 мингта янги лик лойиҳаси ишга туширилади. ярашмайди ла ва ҳар бир оилада китобхонлик
иш ўрни яратилади, деганидир. маданиятини юксалтириш мақса-
Хотин-қизлар — доимо «Бир болага етти маҳалла — дида таълим муассасалари, олис
Президентимиз вилоятга қилган эътиборда ота-она» деган пурҳикмат мақол қишлоқларда кўчма кутубхоналар
ташрифи давомида Қашқадарёни миллатимизнинг олижаноб қалби ташкил этилиб, китоб савдоси, яр-
ривожлантиришнинг асосий йў- Хотин-қизларимизнинг жа- ва бағрикенг, болапарвар табиати- марка, учрашув ва давра суҳбатла-
налиши – аҳолида тадбиркорлик миятдаги фаоллигини ошириш, дан далолат беради. ри ўтказиляпти. «Бадиий асарлар
иштиёқини уйғотиш, уларга ҳар уларни қўллаб-қувватлаш маса- билимдони», «Менинг биринчи
томонлама кўмак бериш ва тегиш- ласи ҳам диққат марказимизда. Боланинг бегонаси бўлмага- китобим», «Мен ўқиган китоблар»,
ли шарт-шароит яратиш лозимли- «Аёллар дафтари»га киритилган нидек, таълим-тарбия, тинчлик- «Мен китобни нечун севаман?»,
гини алоҳида таъкидлаб, 2021 йил яна 13 минг 400 нафардан зиёд осойишталик масалаларида ҳам «Энг ёш ва фахрий китобхон»
вилоятда тадбиркорликни ривож- хотин-қиз бандлигини таъминлаш «менга дахли йўқ» деган инсон каби ижодий беллашувлар, ўзини
лантириш йили, деб эълон қилди. чоралари кўрилмоқда. Ижтимоий ёки соҳа бўлиши мумкин эмас. ўзи бошқариш органлари ўрта-
Бундай лоқайдлик ҳаммамизга сида эса «Энг намунали маҳалла
Унга асосан, махсус дастур иш- ҳимояга муҳтож 2 минг 815 на- қимматга тушади. Модомики, кутубхонаси», «Энг китобсевар
лаб чиқилиб, туман ва шаҳарларга фар аёлнинг турмуш шароити маҳалла барчамизнинг умргуза- маҳалла» кўрик-танловлари эзгу
банкларнинг раҳбарлари бирик- яхшиланди. Мингга яқин хотин- ронлик қиладиган маскан экан, у мақсадларимиз атрофида китоб-
тирилади. Бунда ҳар бир банк қиз «устоз-шогирд» анъаналари кеча-кундуз кўз ўнгимизда, қувон- севарларни тўплашда асқатаётир.
аҳолида, биринчи навбатда, ёшлар асосида ҳунармандчиликка жалб чу ташвишларимизга шерик, тур-
ва аёлларда тадбиркорлик кўник- этилди. Оғир турмуш шароитида мушимизга кўзгу бўлиши керак. Прокурор ва депутатлар
маларини шакллантириш учун яшаётган уй-жойга муҳтож 122 зиммасига юкланган
ўз биносида доимий ўқишларни нафар хотин-қизларга уй-жой Вилоятимизда ёшлар ўртасида янги вазифа
ташкил этади, тадбиркорларнинг олишда ёрдам берилади. китобхонлик маданиятини оши-
бизнес-режаларини ишлаб чиқади риш, юртимиздан етишиб чиққан «Обод ва хавфсиз маҳалла» та-
ва кредит ажратади. Шунингдек, вилоят Бандлик буюк аллома, адиб ва мутафак- мойили асосида жорий йилда 771
бош бошқармаси билан аҳолини кирларнинг бой маънавий меро-
Маҳсулот етиштиришда тадбиркорлик фаолиятини қўл- си, ибратли ҳаёти ва ижтимоий та маҳаллада 338 тасида жиноят
янги тажриба лаб-қувватлаш мақсадида ёлғиз ва фаолиятини ҳар томонлама чуқур содир этилмади. Бироқ 222 та ма-
кўп болали аёллар, ишсиз фуқа- ҳаллада жиноятлар сони ошган.
оммалаштирилади ролар ҳамда ёшлар учун «Маҳал- Оғриқли нуқталаримиз-
ла гузарларида касбга ўқитиш дан бири – хотин-қизлар Шундан келиб чиқиб, крими-
Қашқадарё халқи азалдан меҳ- дастури» ишлаб чиқилди. Мазкур жиноятчилигидир. Жо- ноген вазият оғир 92 та маҳал-
наткаш, деҳқончиликнинг ҳади- ташаббусда қатнашиш истагини рий йилнинг шу даврида лага Миллий гвардия ходимлари
сини олган, ерни яхши кўради. билдирган талабгорлар рўйхати 104 та жиноят хотин- бириктирилди. Улар профилак-
Жорий йилда вилоятда 857 гектар шакллантирилди. қизлар томонидан содир тика инспекторлари билан ҳар
майдонда картошка, 4,1 минг гек- этилиб, бу ўтган йилнинг бир маҳаллада жиноятга имкон
тарда сабзавот, 1,8 минг гектарда Оғриқли нуқта... шу даврига нисбатан (74 берувчи омилларни аниқлаш ҳам-
полиз, 8,2 минг гектарда бошқа та) 30 тага кўпдир. да бартараф этиш бўйича тизим-
экинлар экилди. 5,2 минг гектарда Оғриқли нуқталаримиздан бири ли ишларни йўлга қўйиш бўйича
август-сентябрь пиёзи ва сарим- – хотин-қизлар жиноятчилигидир. ўрганиш ва тарғиб этишга ҳам ишлаяпти.
соқпиёз етиштирилди. Жорий йилнинг шу даврида 104 та алоҳида эътибор қаратилмоқда.
жиноят хотин-қизлар томонидан Эндиликда жиноятчиликни
Жорий йил вилоятимиздаги 771 содир этилиб, бу ўтган йилнинг Қарши давлат университети жиловлаш мақсадида прокурор-
та маҳалланинг 52 таси намунали шу даврига нисбатан (74 та) 30 рўпарасида ҳамда Деҳқонобод лар ҳар бир маҳалладаги ижти-
маҳаллага айлантирилди. Ушбу ма- туманида тадбиркор Шоди Раҳи- моий ва криминоген вазиятни
мов ташаббуси билан қурилган таҳлил қилиб, ҳар ойда тегишли
ахборот кутубхона маркази қо- сектор раҳбарига тақдимнома
шида китобга ҳайкал ўрнатилгани киритиб боради. Депутатлар эса
қайсидир маънода мамлакатимиз ойда камида 1 марта халқ депу-
бўйлаб ёшларни китобхонликка татлари туман (шаҳар) Кенгашла-
жалб этиш борасида олиб бори- рида «маҳаллабай» профилактика
лаётган кенг кўламли ишларнинг ишлари аҳволини муҳокама қилиб,
мантиқий давоми бўлди. тегишли чораларни белгилайди.
Умуман олганда, Қашқадарё ви-
Бугун ҳар бир мактабда кутуб- лояти Маҳалла ва оилани қўллаб-
хона бор, уларнинг фонди бойи- қувватлаш бошқармаси ўтаётган
йилда яхши натижаларга эришди.
Аммо камчиликларга ҳам йўл
қўйилди. Бундан кейинги фаолият
учун аниқ чоралар режасини иш-
лаб чиқяпмизки, натижалар кутил-
ганидан ҳам яхши бўлсин. Боиси
инсонлар эртага эмас, айнан
бугун бахтли яшашлари лозим.

24 САМАРҚАНД ВИЛОЯТИ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)

амарқанд вилояти
ўзининг иқтисо-

С МАІАЛЛА РАИСИНИНГдий-ижтимоий,
маданий-маъри-
фий ҳамда илмий салоҳия- ДУНЁЇАРАШИ КЕНГ
тига кўра, мамлакатимизда
етакчи ўринда турадиган
ҳудудлардан бири. Айни

пайтда бу ерда 1097 та жорий йилнинг ўтган даврида 300
маҳалла фуқаролар йиғини нафар шахсга психологик ёрдам,
фаолият кўрсатмоқда. 67 нафар кишига тиббий ёрдам,

253 нафар фуқарога ижтимоий

ёрдам кўрсатилди.

Хотин-қизларга тазйиқ ва зў-

равонликдан ҳимоя қилинишини

таъминлаш мақсадида оилаларда

ушбу ҳолатларни содир этишга

уриниш аниқланганда, маҳалла

фаоллари томонидан профилак-

тика инспекторига хабар бериш

тизими йўлга қўйилди. 321 нафар

тазйиқ ва зўравонликдан жабрлан-

ган хотин-қизларга ҳимоя ордери

Асқар УМАРОВ, «яхши» ҳамда 338 та (30,8 фоиз) ажратилган. берилди. 552 та ажралиш ёқасига
Самарқанд вилояти ҳокими фуқаролар йиғинининг фаолияти Аниқланган 47 минг 770 та кам- келиб қолган оила яраштирилди,
ўринбосари, Маҳалла ва оилани «қониқарли» баҳоланган. 29 та 885 та оиланинг никоҳи қонуний-
қўллаб-қувватлаш бошқармаси (2,6 фоиз) маҳалла фаолияти эса бағал оиланинг ҳар бири билан лаштирилди.
индивидуал суҳбат ўтказиш, улар-
бошлиғи. «Эрта турмуш қуриш ва яқин
қариндошлар ўртасидаги никоҳ-

«қониқарсиз» баҳо олган. нинг ҳолати, имконият ва қизи- нинг салбий оқибатлари ва унинг

Давлатимиз раҳбарининг 2020 Вилоят меҳнат ва бандлик бош- қишларини ўрганиш асосида ҳар олдини олиш», «Қизларни оила-
йил 18 февралдаги «Жамиятда қармасининг 16 та туман ҳамда бир маҳаллада манзилли ишларни вий ҳаётга тайёрлаш», «Никоҳ
ижтимоий-маънавий муҳитни шаҳарлардаги ҳудудий бўлимлари ташкил этишга қаратилган инди- – муқаддас ришта», «Оила – бахт
соғломлаштириш, маҳалла инсти- билан ҳамкорликда уйма-уй юриш видуал «йўл хариталари» ишлаб ва саодат қўрғони» каби мавзу-
тутини янада қўллаб-қувватлаш орқали ўзини ўзи банд қилишни чиқилди. Унга мувофиқ, вилоят- ларда ўтказилган 750 та тадбир
ҳамда оила ва хотин-қизлар билан таъминлаш мақсадида ёрдамга даги эҳтиёжманд оилалардаги 2 оилавий ажримларнинг олдини
ишлаш тизимини янги даража- муҳтож оилалар, хотин-қизлар минг 517 нафар кам таъминлан- олишга қаратилганлиги билан
га олиб чиқиш чора-тадбирлари атрофлича ўрганиб чиқилди. Жум- ган, 2 минг 139 нафар ижтимоий аҳамиятлидир.
тўғрисида»ги фармони ҳамда ладан, жорий йилнинг ўтган даври ҳимояга муҳтож ҳамда 9 нафар
«Ўзбекистон Республикаси Ма- мобайнида жами 73 минг 619 меҳнатга лаёқатли, ногиронлиги Кези келганда айтиш жоизки,
ҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш нафар шундай фуқаро аниқланди. бўлган фуқаролар бандлиги тўла хотин-қизлар ва оила муаммола-
вазирлиги фаолиятини ташкил Шунингдек, ишсизлик даражаси таъминланди. рини ҳал этишда қуруқ тадбир-
этиш тўғрисида»ги қарори эълон юқори бўлган 954 та маҳалла рўй- бозлик билан чекланиб қолиш
қилиниб, тизимда туб ислоҳотлар хати шакллантирилди. Комиссиялар энди ярамайди. Бу юмушлар тизимли
бошланганига ҳам 10 ой бўлди. қоғозда эмас, амалда равишда амалга оширилсагина
Демак, ортга бир бор қараб, амал- Барча муаммоларнинг ўзининг ижобий самарасини кўр-
га оширилган ишларни кўздан бош илдизи — ишсизлик ишлаяпти сатади. Шунинг учун вилоятимиз-
кечириш, уларга баҳо бериш вақти да бу борадаги юмушлар доимий-
Айтиш жоизки, маҳаллалар ва Илгари қоғозда «фаолият» лик касб этмоқда.
кўрсатган қатор комиссиялар

келди. оилалардаги муаммоларнинг бош тугатилди. Вилоятдаги барча Нуронийлар
Агар таъбир жоиз бўлса, маҳал- илдизи — ишсизлик. Шуни ҳисобга маҳаллаларда 30 кишидан иборат тажрибаси — сабоқ
олган ҳолда асосий эътиборни оилавий қадриятларни мустаҳ-
лани ўзига хос бир кичик мамла-

кат дейиш мумкин. Чунки унинг мазкур масалага қаратдик. камлаш комиссиялари фаолияти Вазирлар Маҳкамасининг 2020

ўз ҳудуди, чегараси, аҳолиси ва Аёлларни касбга ўқитиш бўйича йўлга қўйилди ва бу комиссияга йил 28 майдаги «Кексаларни

ўзига яраша муаммолари бор. Тан жами 4 минг 433 нафар талабгор психологлар, дин уламолари, давлат томонидан қўллаб-қув-
нуроний онахон ва отахонлар
олиб айтишим мумкинки, бундай рўйхати тузилган бўлса, шундан ватлаш тизимини янада такомил-
жалб қилинди. Мазкур комис-
муаммолар вилоятимиздаги фу- 1 минг 312 нафари касб ўрганиш лаштиришнинг қўшимча чора-

қаролар йиғинларида ҳам мавжуд. истагини билдирган хотин-қиз- сиялар иштирокида йиғинларда тадбирлари тўғрисида»ги қарори

Жумладан, жорий йилнинг бошида лар, 346 нафари эса тадбиркорлик тўй-ҳашамлар, таваллуд кунлар ва ижросини таъминлаш мақсадида
37 мингдан ортиқроқ камбағал қилиш мақсадида бизнес-лойиҳа- марҳумлар хотираси билан боғлиқ ҳозиргача 850 та маҳалла фуқа-

оила мавжуд эди. Шу боис фао- ларини тақдим этган аёллардир. маросимларни ихчамлаштириш, ролар йиғини ҳудудида доимий

лиятимизнинг дастлабки кунла- Касб ўрганиш истагини билдирган исрофгарчилик ҳамда бидъат ва ишлайдиган «Саломатлик гуруҳ-

риданоқ асосий эътиборни шу аёллар учун маҳалла бинолари, хурофотларнинг олдини олишга лари» ташкил қилинди. Шунинг-

оилаларнинг иқтисодий аҳволини умумтаълим мактаблари, касб- қаратилган 1 минг 250 та тадбир дек, вилоятнинг барча туман
ҳунар мактабларида алоҳида ўқув ташкил этилди.
яхшилашга, одамларни иложи ва шаҳарларида Нуронийлар

борича иш билан таъминлашга, хоналари ташкил этилди. Мазкур Самарқанд вилоятининг 2 та жамоатчилик кенгашлари, ҳар

хотин-қизларни касбга ўқитишга ўқув марказларида 1 минг 797 шаҳар ва 14 та туманида «Зўрлик бир маҳаллада «Кексалар масла-
ишлатишдан жабр кўрган шахс-
қаратдик. нафар ишсиз хотин-қизлар ўқи- ҳати» гуруҳлари ташкил қилинди.

Мавжуд фуқаролар йиғинла- тилиб, уларга тегишли малака ва ларни реабилитация қилиш ва Маҳаллаларда ва таълим муасса-

ри фаолиятини рейтинг асосида кўникмалар берилди. мослаштириш ҳамда ўз жонига саларида кекса авлод вакиллари

баҳолашда мазкур йўналишларни Бундан ташқари, эҳтиёжманд қасд қилишнинг олдини олиш иштирокида «Хонадон файзи»,

энг асосий мезонлардан бири оилалардаги 1 минг 156 нафар марказлари фаолият юритиб кел- «Ибрат мактаби» мавзуларида

сифатида белгилаб олдик. Рейтинг аёлга жами 25,6 млрд. сўмдан моқда. Реабилитация марказлари маънавий-маърифий тадбирлар
томонидан «Маиший зўравонлик ўтказилди.
баҳолашнинг якуний натижалари- зиёд миқдорда, шу жумладан, қурбонига айланма!» мавзусида
га кўра, мавжуд 1097 та фуқаро-
ҳунармандчилик учун 55 нафар Ёш қизларни мустақил ҳаётга
лар йиғинидан 226 таси ёки 20,6 хотин-қизга 7 млрд. 909 млн. сўм, маҳаллаларда, таълим муассасала- тайёрлаш, ёш оилалар ўртаси-
фоизининг фаолияти «намунали» тадбиркорлик қилишни хоҳловчи рида, корхона ва ташкилотларда даги ажралишларнинг олдини
баҳоланди. Шунингдек, 504 та ишсиз 69 нафар аёлга 1 млрд. 500 учрашувлар, давра суҳбатлари
олишга қаратилган «Бувижонлар
ташкил этилди. Марказларда
(45,9 фоиз) маҳалла фаолияти млн. сўм миқдоридаги субсидия мактаби» жамоатчилик кенгаши

Ўзбекистон қиймати 4,5 млн. АҚШ долларилик
қуритилган сабзи экспорт қилган.

2020 йил САМАРҚАНД ВИЛОЯТИ 25
№43-44 (1973-1974)

ВИЖДОНИ УЙЎОЇ, ТАФАККУРИ ЮКСАК,

БЄЛИШИ КЕРАК

аъзолари иштирокида «Онахонлар «Бир маҳалла — Бошпанасиз йиғинлар раиси ўз ҳудудида «ҳоким» бўли-
ўгитлари» мавзусида учрашувлар бир маҳсулот» масаласи нима бўляпти? ши керак. Нега деганда, бошқа-
ўтказилди. Ҳудуддаги маҳаллалар- рувнинг ушбу бўғинида маҳалла
да 1041 та «Маҳалланинг ораста Вилоятда «Бир маҳалла — бир маҳ- Бошқарма томонидан фуқаро- раисидан бўлак давлат ҳокимияти
қизлари» тўгараги ташкил этил- сулот» тамойили асосида жами 96 ларнинг ўзини ўзи бошқарииш вазифасини бажарадиган шахс
ди. Қолган 56 та маҳаллада ҳам та маҳаллани ихтисослаштириш ре- органларини бино билан таъмин- йўқ. Бу ўринда маҳалла раисининг
«Ораста қизлар» тўгараги ташкил жалаштирилган бўлиб, бугунги кунга лашга ҳам алоҳида эътибор қара- асосий вазифаси – қонунчиликда
этилмоқда. қадар 83 та маҳаллада бу ишлар тилмоқда. Жумладан, 2020-2022 ўзига юклатилган ваколатлардан
амалга оширилди. Жумладан, сабзо- йилларда қурилиши режалашти- тўғри фойдаланиб, фаолларни,
Тўгаракларда онахонлар, устоз- вотчиликка 8 та, картошкачиликка 22 рилган 108 та маҳалла биносидан бутун маҳалла аҳлини хайрли иш-
лар билан маслаҳатлашиш орқали та, боғдорчиликка 45 та, лимончи- 98 тасининг қурилишига асос ларга сафарбар этиш, орқасидан
авлодлар ўртасидаги муносабат- ликка 1 та, чорвачиликка 16 та ва пар- солинди. Хусусан, Самарқанд эргаштира олишда.
ларни мустаҳкамлаш, «оммавий рандачиликка 1 та маҳалла ихтисос- шаҳрида 2 та («Имом Восе», «Али
маданият»нинг миллий қадрият- лаштирилди. Хусусан, Каттақўрғон Қушчи»), Нарпай туманида 1 та Биз «Маҳалла раиси қандай
ларимиз ва маънавий бойлиги- туманидаги бешта маҳаллада 489 («Саловат»), Оқдарё туманида бўлиши керак?» деган саволга
мизга келтирадиган зарарларига гектар ер қулупнайчиликка, Иштихон 1 та («Ойтамғали»), Иштихон эски қолипдаги жавобни, унинг
қарши тарғиботни кучайтириш, туманидаги олтита маҳаллада 1 минг туманида 9 та («Боғбон», «Ўзбе- фаолияти мазмунига нисбатан
ота ва она, буви ва бува, ака ва 393 гектар узумчиликка, Пайариқ кистон», «Халқобод», «Бешариқ», аввалги тушунчамизни мутлақо
ука, опа ва сингиллар орасидаги туманидаги тўққизта маҳаллада 595 «Сўғот», «Бўронхўжа», «Одил», ўзгартиришимиз зарур. Маҳалла
ҳурмат ва иззат каби қадриятлар- гектар узумчиликка, Жомбой тума- «Қўнғирот», «Йўғонтепа») маҳал- раиси, аввало, жамият олдига қў-
ни сингдиришга эътибор қаратил- нидаги тўртта маҳаллада 218 гектар ла фуқаролар йиғинлари бинола- йилаётган мақсад ва устувор вази-
моқда. картошкачиликка ихтисослашириш ри қурилиб, фойдаланишга топ- фаларни ўзи раҳбар бўлган ҳудуд-
ишлари амалга оширилмоқда. ширилди. да амалга ошириш учун шижоат,
«Ҳа» деган туяга мадад ақл-идрок, вазминлик, теранлик ва
Экиш ишларини ўз вақтида си- Йиғинларнинг 76 тасида янги донишмандлик хислатларига эга
Ҳозирги кун ҳолатига қадар фатли қилиб тугаллаш ҳамда ердан бино қуриш жараёнига жадал бўлиши лозим.
75 минг 414 та оилага жами 56 самарали фойдаланиш, камида 2-3 киришилди. 53 тасида қурилиш
млрд. 415 млн. сўм миқдорида марта ҳосил олиш бўйича барча ту- ишлари охирига етказилмоқда. Бунинг учун нима қилиш ке-
кўмак кўрсатилди. Шундан 25 мандаги маҳалла ва оилани қўллаб- Жумладан, Нарпай туманида 5 рак? Биринчи навбатда, маҳалла
минг 165 та оилага озиқ-овқат қувватлаш бўлимлари томонидан та, Каттақўрғон туманида 6 та, раисининг доимо виждони уйғоқ,
Жомбой туманида 3 та, Оқдарё ту- тафаккури юксак ва дунёқараши
маҳсулотлари, 274 та оилага нақд маҳалла фуқаролар йиғинларида манида 3 та, Пайариқ туманида 2 кенг бўлиши зарур.
пул, 416 та оилага дори-дармон, 1 аҳоли ўртасида тарғибот ишлари та, Ургут туманида 5 та, Иштихон
минг 573 та оилага чорва молла- олиб борилмоқда. Бунда маҳалла туманида 8 та иншоот қурилиши Маҳалла жамиятнинг ҳам кўзи,
ри етказиб берилди. Шунингдек, раисларининг ободонлаштириш, охирига етказилмоқда. Булунғур ҳам қулоғи, ҳам уйғоқ виждони
898 та оилага 1 млрд. 494,7 млн. томорқа ва тадбиркорлик масала- туманида 1 та маҳалла фуқаролар бўлиши керак. Дунёда юз бераёт-
сўм миқдорида бошқа ёрдамлар лари бўйича ўринбосарларининг йиғинлари биноси ҳомийлар ва ган турли нотинчликлар даврида
кўрсатилди. мутасадди ташкилотлар қуйи ҳашар йўли билан тикланмоқда. маҳалла фаолларидан доимо ҳу-
тузилмалари билан ҳамкорлигини шёрлик ва сергаклик талаб эти-
Юртбошимизнинг 2020 йил мустаҳкамлаш, вазифаларини аниқ Ўз хизмат биносига эга бўлма- лади. Маҳалла ҳудудида ҳар хил
26 августдаги тегишли қарорида белгилаш, ўзаро маълумот алмаши- ган 140 та (шу жумладан, маҳалла ёт ғоялар таъсирига берилувчи
белгиланган вазифаларни амалга нувини таъминлаш тизимини жорий раисининг шахсий хонадонида оилалар, ёшлар бўлмаслиги учун
ошириш мақсадида 31 минг 760 этишга эътибор қаратилмоқда. фаолият кўрсатаётган 4 та, қўшни тизимли равишда чора-тадбир-
та эҳтиёжманд оиладаги жами маҳалла биносида жойлашган 6 та) лар ва тарғибот ишларини олиб
71 минг 660 нафар 16 ёшга тўл- Маҳалла хонадонларида чорва- фуқаролар йиғинларини ҳудуддаги бориш зарур.
маган болага бир марталик пул чилик билан шуғулланадиган хо- етарли шароитга эга бўлган бўш
тарқатилди. Тўғри, бу ёрдамлар надонлар сони 458 минг, парран- биноларга жойлаштириш ҳамда Бир нарсани яхши тушуниб
оила учун унчалик катта маблағ дачилик билан 179 минг, қуёнчи- биноларни маҳалла балансига олиш лозим — ҳар бир оилага
бўлмаслиги мумкин. Аммо хал- лик билан 58 минг, асаларичилик ўтказиб бериш, самарали фаолия- кириб, одамларнинг дардини
қимизда «Ҳа» деган туяга мадад» билан 7,5 минг, балиқчилик билан ти учун зарур шарт-шароитлар эшитиш масаланинг бир томо-
деган бир мақол бор. Пандемия 830 дан зиёдни ташкил этади. яратиш чоралари кўрилмоқда. ни. Энг муҳими эса, аниқланган
шароитида иқтисодий ночор оила Бу оилаларда қўшимча даромад муаммо ва камчиликларга ўз вақ-
учун берилган игнадай маблағ ҳам манбаини шакллантиришга қара- Туман (шаҳар) ҳокимликлари тида ечим топиш. Нега деганда,
унинг аъзолари кўнглини тоғдай тилган тушунтириш ишлари олиб билан ҳамкорликда компьютер одамлар маҳалла раисига давлат
кўтариши турган гап. борилмоқда. техникаси мавжуд бўлмаган 442 та вакили сифатида ишонади, умид
маҳалла компьютер жамланмаси қилади. Агар муаммоси ҳал бўл-
билан таъминланди. Компьютер маса, иккинчи марта шу оилага
техникаси ишламайдиган йиғин- борилганда «Нимага келдингиз,
ларнинг 416 тасига техник уску- барибир ҳеч нарсани ҳал қилиб
наси, 299 та маҳалланинг яроқсиз бермас экансиз-ку», деб айтиши
ҳолга келиб қолган мебель жиҳоз- табиий ва ўринли. Ҳаммамизга
лари янгилаб берилди. бир ҳақиқат равшан бўлиши керак:
мана шундай мураккаб шароитда,
*** раҳбар сифатида ҳар биримиз ўз
Президентимизнинг тегиш- ўрнимизда мавжуд муаммолар-
ли фармон ва қарорлари билан ни ақл-заковатимиз, меҳнатимиз
маҳалла раисларининг мақоми билан ҳал этсакгина, халқимиз
оширилиб, ваколатлари кенгай- биздан рози бўлади.
тирилди. Энди бугунги маҳалла

Наманганда «Нурафшон» кичик саноат зонасига
тамал тоши қўйилди.

26 Жамиятни бутун бир СИРДАРЁ ВИЛОЯТИ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)
организм деб ҳисоб-
лайдиган бўлсак, ма- МАҲАЛЛА – ВАТАН ИЧРА
ҳалла ва оила тизими МАҲАЛЛА РАИСЛАРИ ЭСА ҲУДУД ОБОДЛИГИ,
унинг энг кичик
қон томирларидир.
Агар улар яхши қон
ўтказмаса, бошқа

“томирларнинг ишла-
ши ҳам сустлашади,

натижада жамият

тараққиётига болта

урувчи иллатлар ке-

либ чиқади. Шу боис

аҳоли дарду ташви- Ўлмасжон МАМАДАМИНОВ,
ши, камчиликларини
катта муаммоларга Сирдарё вилоят ҳокими ўринбосари,
айланмасдан туриб,
маҳалланинг ўзидаёқ Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш
ҳал этиш даркор.
талафотлар сирдарёликларни катта 15 574 та маиший техника бошқармаси бошлиғи.
Бу борада Маҳалла ва оилани синовдан ўтказди. Уларни икки воситалари (музлаткич,
қўллаб-қувватлаш вазирлиги ва карра кўпроқ меҳнат қилишга, из- телевизор, электр плита дармон маҳсулотлари етказиб
унинг қуйи тузилмалари томо- ланишга, янги ташаббуслар билан ва бошқалар) тарқатилди. берилди.
нидан маҳаллаларда ижтимоий- тезкор ҳаракат қилишга ундади.
маънавий муҳит барқарорлиги Шунингдек, Мирзаобод тумани- Ўзбекистонда пандемия даври-
ва осойишталигини таъминлаш, Президентимиз даги «Ҳақиқат» маҳалласи ҳудудида да маҳаллаларда муҳтож оилалар-
аҳолини ҳар томонлама қўллаб- сирдарёликларни янги қуриб битказилган кўп қават- ни қўллаб-қувватлаш учун йўлга
қувватлаш, камбағалликни қис- ёлғизлатиб қўймади ли уйлардан иборат массивни ўз қўйилган «темир дафтар» тизи-
қартириш, аҳоли, айниқса, ёшлар ичига қамраб олган «Янги Ўзбекис- ми кам таъминланган оилалар,
бандлигини таъминлаш, ҳудудлар- Маълумки, жорий йилнинг тон» ҳамда Оқолтин туманидаги якка-ёлғиз кексалар, ногиронлиги
да жиноятчилик ва ҳуқуқбузарлик- май ойида Сардоба сув омбори «Саховат» маҳалласининг талафот бўлган, доимий ишсиз, карантин
лар, ажралишлар, оилавий низо- тўғонидан сув тошиб, Сардоба, кўрган 130 хонадонидан иборат туфайли ишсиз қолган ҳамда
ларни бартараф этишда муҳим Оқолтин, Мирзаобод туманлари- Садвин қишлоғида «Янги Тошкент» оғир эпидемиологик ҳудудлардан
вазифалар бажариб келинмоқда. даги бир қанча аҳоли пунктлари, деб номланган янги маҳаллалар қайтариб келинган фуқаролардан
ижтимоий соҳа объектлари, қиш- ташкил этилиб, ушбу маҳаллага за- иборат аҳоли қатламларига ҳар
Дарҳақиқат, бугун вазирлик лоқ хўжалиги экинлари жиддий рур жиҳозлар билан таъминланган томонлама кўмак беришда муҳим
орқали жойлардаги муаммоларни талафот кўрди. замонавий бино ажратилди. ташаббус бўлиб хизмат қилди.
ҳал қилишнинг яхлит ва таъсир-
чан вертикал тизими яратилди. Бу Қувонарлиси, давлатимиз раҳ- Қувонарлиси, Мирзаобод тума- Энг асосийси, «темир дафтар»-
ташаббуслар замирида эса фақат бари шу куннинг ўзидаёқ воқеа нидаги «Янги Ўзбекистон» маҳал- да умумий кўрсаткичлар эмас,
бир мақсад – шу юртда яшаётган жойига бориб, одамларни тинчлан- ласида 800 та хонадондан иборат балки ҳар бир оила, ҳар бир фуқа-
одамларни ҳаётдан, давлатдан тириб, уларга «Ҳеч нарсадан чўчи- 40 та кўп қаватли уй, «Навбаҳор» ронинг муаммоси ва унинг ечим-
рози қилиш, халқимизнинг бахт- манглар, орқаларингда давлат ту- маҳалласида 360 та хонадон- лари номма-ном акс этгани, энг
ли яшашини таъминлаш мужас- рибди, мен турибман», деб айтган дан иборат 9 та кўп қаватли уй, катта мақсад эса мазкур рўйхатга
самдир. Бу, бежиз эмас, албатта. сўзлари сирдарёликларда эртанги Сардоба туманидаги «Дўстлик» киритилган оиланинг ҳеч бўл-
Чунки жамиятда адолат ва ҳақиқат кунга катта ишонч уйғотди. Бир сўз маҳалласида 1480 та хонадон- маганда битта аъзосини жорий
чинакамига қарор топгандагина билан айтганда, Сардоба воқеаси дан иборат 37 та кўп қаватли уй йилда иш билан таъминлаш ва
халқ ҳаётдан рози бўлиб, ўтган ҳар халқимизнинг олижаноблик, меҳ- қурилди. Ҳозирда мазкур уй-жой- шу орқали уларни муҳтожликдан
бир кунига шукрона келтиради. мондўстлик ва бир бутунлилик ларни ўз эгаларига топшириш чиқариш белгилангани аҳолини
хислатлари ҳамоҳанг эканини яна жараёнлари кетяпти. ижтимоий муҳофаза қилишда
Бугун сирдарёликларнинг юз- бир бор намоён этди. катта аҳамият касб этмоқда.
кўзида қувонч, сўзида шукрона- Бугунги кунда вилоятимизда
лик, қалбида фахр туйғуси жўш Бевосита Президентимизнинг Коронавирус туфайли 4535 та оила кам таъминланган,
уриб турибди. Бу нимадан дарак?! ташаббус ва саъй-ҳаракатлари би- ижтимоий ҳимояга 267 та нотинч, 2860 та боқувчиси-
Албатта, Президентимиз томони- лан юз берган фавқулодда ҳодиса нисбатан ёндашув ни йўқотган оилалар, 23989 нафар
дан амалга оширилаётган одило­ на оқибатлари зудлик билан барта- ўзгарди ногиронлиги бўлган шахслар, 397
ислоҳотларнинг натижасидир. раф этилиб, қисқа муддатларда нафар ёлғиз кексалар, 500 нафар
авария-тиклаш, қурилиш-таъмир- Пандемия сабаб юртимизда ўр- оғир ижтимоий вазиятга тушиб
Сирдарё вилоят Маҳалла ва лаш ишлари амалга оширилди. натилган карантин туфайли дои- қолган хотин-қизларни ижтимоий
оилани қўллаб-қувватлаш бош- Таъмирталаб ҳолатга келиб қолган мий даромадидан маҳрум бўлган қўллаб-қувватлаш бўйича тегишли
қармаси ҳамда туман ва шаҳар 1830 та уй Қорақалпоғистон Рес- аҳоли қатламларини ижтимоий ташкилотлар ҳамкорлигида ти-
бўлимлари ходимлари ҳам маҳалла публикаси, вилоятлар ва Тошкент ҳимоя қилиш, эҳтиёжманд ва кам зимли ишлар олиб борилмоқда.
фаоллари билан бирдамликда ис- шаҳар мутасаддилари томонидан таъминланган ҳамда камбағал ои- «Темир дафтар»га киритилган 17
лоҳотларнинг жойлардаги ижро- таъмирланиб аҳолига топши- лаларни моддий жиҳатдан қўллаб- минг 952 та оиланинг 4 минг 867
сини таъминлаш орқали аҳолини рилди. Тошқиндан жабр кўрган қувватлашга шахсан Муҳтарам таси «темир дафтар»дан чиқарил-
бугунги кунидан рози қилиш фуқароларнинг 4543 нафарига Юртбошимиз томонидан жиддий ди. Шунингдек 500 нафар оғир
борасида астойдил ҳаракат қилиш- 40 млн. сўмлик, 252 нафарига эса эътибор қаратилиб, ҳар қандай ижтимоий вазиятдаги хотин-қиз-
моқда. Бироқ кутилмаган офат ва 20 млн. сўмлик пластик картала- оғир шароит бўлмасин, ҳар қанча ларнинг 387 нафарининг бандлиги
ри очилиб, маблағлари тушириб маблағ ва имконият талаб этил- таъминланди.
берилди. Шунингдек, оилаларга масин, ҳеч бир фуқаро ўз ҳолига
ташлаб қўйилмади.
Қолаверса, юртимизда ка- Шароити яхши
бўлмаган маҳаллада иш
рантин даврида йўлга қўйилган самарадорлиги ҳам паст
«Ҳомийлик хайрияларини му- бўлади
вофиқлаштириш марказлари»
ўтган қисқа вақт давомида ўзини Фуқаро муаммосини айтиш,
оқловчи эзгу ташаббус сифатида дардига дармон истаб, энг аввало,
халқимиз кўнглидан мустаҳкам қайси ташкилотга мурожаат қила-
жой эгаллади. Сирдарё вилояти- ди? Албатта, у йиғин идорасининг
да ташкил этилган ана шундай эшигини қоқади. Аммо маҳалла
марказ фаолияти давомида 9822 раисининг доимий иш фаолиятини
та турли хилдаги мурожаатлар олиб бориши учун зарур шарт-ша-
келиб тушди. Уларнинг 9366 таси роит етарли бўлмаса-чи? Ёки му-
озиқ-овқат ажратиш бўйича, 167 қим жойи, ўз биноси бўлмаса-чи?
таси дори-дармон бўйича бўлса,
256 таси бошқа мурожаатлардир. Шу боис маҳалла фуқаролар
Уларнинг 6725 таси қаноатлан- йиғинлари ходимларига етарли
тирилиб, аҳолининг мурожаати- иш шароитини яратиш масаласига
га асосан, озиқ-овқат ва дори- алоҳида эътибор қаратилиб, улар-

2020 йилнинг 10 декабригача пойтахт метрополитенининг
барча вестибюллари босқичма-босқич очилади.

2020 йил СИРДАРЁ ВИЛОЯТИ 27
№43-44 (1973-1974)

КИЧИК БИР ВАТАН
ТИНЧЛИГИ, ФАРОВОНЛИГИГА МАСЪУЛДИР

ҳамкорликда 11 та кўрсаткич асо- муддатдан қайтиб келган аёллар
сида баҳоланди. 72 нафарни ташкил этмоқда.

Рейтинг баҳолашнинг якуний на- 85 нафар хотин-қиз
тижаларига кўра, 224 та фуқаролар уйли бўлди
йиғинидан 49 таси (21,9 фоиз)нинг
фаолияти «намунали», 75 та (33,5 Дарҳақиқат, хотин-қизларга
фоиз) маҳалла фаолияти «яхши», давлатимиз томонидан кўрсати-
80 та (35,7 фоиз) йиғин фаолияти лаётган ижтимоий ёрдамларнинг
«қониқарли» баҳоланган бўлса, тури ва миқдори вақт ўтган сари
20 та (8,9 фоиз) маҳалла фаолияти ортиб бормоқда. Вазирлар Маҳка-
«қониқарсиз» баҳоланди. масининг 2018 йил 12 апрелдаги
«Оғир ижтимоий вазиятга тушиб
нинг моддий-техник таъминоти тер саводхонлигига ўқитиш учун «Аёллар дафтари»: қолган хотин-қизларга, ноги-
яхшиланмоқда. Жумладан, 9 та ўқув хоналари ва ҳовлисида спорт хотин-қизлар ронлиги бўлган, фарзандларини
маҳалла биноси янгидан қурилиб, билан шуғулланиш учун спорт тўлиқсиз оилада тарбиялаётган
1 таси реконструкция қилинди. майдончаси ҳам мавжуд. муаммосига ечим ва уй-жой шароитини яхшилашга
Яна 5 таси жорий таъмирланиб, муҳтож бўлган оналарга арзон
97 та бино фуқаролар йиғинлари Яқинда Республика ишчи гуруҳи Муҳтарам Президентимиз раҳ- уй-жойлар бериш тартиби тўғ-
балансига ўтказилди. Шунингдек, аъзолари ана шундай маҳалла- барлигида жорий йилнинг 8 ок- рисида»ги қарорига мувофиқ,
33 та фуқаролар йиғинининг ком- лардан бири — Сирдарё тумани- тябрь куни хотин-қизлар ва ёшлар вилоятимиздаги оғир ижтимоий
мунал тўловлардан қарийб 54 млн. даги «Ҳикматли» маҳалласининг масалаларига бағишлаб ўтказил- вазиятга тушиб қолган 85 нафар
сўм қарздорлиги қоплаб берилди. янги биноси очилишида иштирок ган видеоселектор йиғилишида хотин-қизга янгиланган наму-
Бундан ташқари, 14 та фуқаролар этишди. Маҳалла ва оилани қўл- ҳар бир маҳалла, туман, шаҳар ва навий лойиҳалар асосида қури-
йиғини компьютер, 24 таси мебель лаб-қувватлаш вазирлиги масъул- вилоят кесимида «Ёшлар дафта- лаётган арзон уй-жойларнинг 10
жиҳозлари билан таъминланди. лари ҳамда туман ҳокими ишти- ри» ва «Аёллар дафтари»ни шакл- фоиз миқдорида бошланғич бадал
рокида ҳаворанг лента қирқилиб, лантириш вазифаси белгиланган пуллари тўлаб берилди.
Сайхунобод туманидаги мавжуд маҳалла биноси кўздан кечирилди. эди. Бу борадаги ишлар Сирдарё
19 та маҳалла фуқаролар йиғинлари вилоятида ҳам уюшқоқлик билан Ана шу тоифадаги хотин-қиз-
2020 йил январь ойига қадар умум- Маҳалла раиси ҳамда унинг олиб борилаётир. Албатта, бу ҳам ларнинг бандлигини таъминлаш
таълим мактаблари ҳамда фаолияти ўринбосарига Маҳалла ва оилани соҳамиздаги янги бир иш амалиёти мақсадида 90 нафар хотин-қизга
тугатилган қишлоқ врачлик пункт- қўллаб-қувватлаш вазирлиги- сифатида катта аҳамиятга эга. тикув машиналари етказиб берил-
ларида фаолият юритиб келаётган нинг эсдалик совғалари ҳамда ди. Яна 6 та чорва моллари оғир-
эди. Муҳтарам Президентимизнинг ташаккурномалари топширил- Дастлаб «Аёллар дафтари»ни ижтимоий вазиятда яшовчи хотин-
2020 йил 18 февралдаги «Жамиятда ди. Замонавий қиёфага эга, янги юритиш бўйича Ховос тумани ва қизларга ажратилди. 214 нафар
ижтимоий-маънавий муҳитни соғ- бино Сирдарё тумани ҳокимлиги Янгиер шаҳрида намуна тарзида хотин-қизга 360 млн. 860 минг сўм
ломлаштириш, маҳалла институти- томонидан 50 млн. сўм ҳомийлик ишчи гуруҳ фаолият олиб борди. маблағ йўналтирилиб, моддий ёр-
ни янада қўллаб-қувватлаш ҳамда маблағлари, шунингдек, маҳалла «Аёллар дафтари» бўйича туман- дамлар (дори-дармон, даволаниш,
оила ва хотин-қизлар билан ишлаш фаолларининг ҳашар йўли билан ларда ташкил этилган ишчи гуруҳ- кийим ҳамда коммунал тўловлар)
тизимини янги даражага олиб чи- қад ростлади. лар томонидан 26551 та хонадонга кўрсатилди. Уй-жойини таъмирлаш
қиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги уйма-уй кирилиб, 21953 нафар мақсадида 102 нафар хотин-қизга 1
фармони ижросини таъминлаш Эътиборлиси, жойларда «маҳал- аёлларнинг сўровнома бланкалари млрд. 44 млн. сўм маблағ берилди.
мақсадида мавжуд 19 та маҳалла- ла ва мактаб» ҳамкорлигини янада электрон базага киритилди.
нинг барчасида туман маҳаллий ривожлантириш мақсадида ушбу Бундан ташқари, 2020-2021
бюджет даромадларининг ортти- «Маҳалла маркази» биноларининг «Аёллар дафтари»ни шакл- ўқув йилидан бакалавриат таъ-
риб бажарилган маблағлари ҳисо- барчаси умумтаълим мактаблари лантириш борасида амалга лим йўналишлари бўйича жорий
бидан замонавий шароитларга эга ҳудудида барпо этилмоқда. оширилиши лозим бўлган чо- йил учун 828 нафар кам таъмин-
бўлган «Маҳалла маркази» бинола- ра-тадбирларни кенг тарғиб ланган, боқувчисини йўқотган,
рининг қурилиш ишлари бошлаб Рейтинг баҳолаш қилиш ҳамда ушбу йўналишдаги ногиронлиги бор хотин-қизларга
юборилди. Жорий йил 1 ноябрь натижаси қандай бўлди? ишларни тизимли ташкил этиш олий ўқув юртларига кириш учун
ҳолатига кўра, «Маҳалла маркази» борасида ҳар бир туман ва ша- тавсияномалар берилди. Уларнинг
биноларининг 7 таси, яъни «Ит- Қачон маҳалла раиси юқори ҳарларда маҳалла раислари ва 49 нафари олий таълим муас-
тифоқ», «Фаровон», «Гулбулоқ», натижалар кўрсатиб ишлай ола- уларнинг оила, хотин-қизлар ва сасаларида грант асосида ўқиш
«Нурли йўл», «Гулистон», «Олға- ди?! Қачонки, фаолиятида шахсий ижтимоий-маънавий масалалар имкониятини қўлга киритди.
бос» ва «Ўрикзор» маҳаллалари- намуна кўрсатган ҳолда, қатъий бўйича ўринбосарлари, ёшлар
даги «Маҳалла маркази» бинолари агентлиги етакчилари, ҳамкор ва Жорий йилнинг ўтган даври
қуриб фойдаланишга топширилди. интизом, талабчан- мутасадди ташкилот ва идоралар, мобайнида вилоят Маҳалла ва
Қолган 12 та «Маҳалла маркази» лик ва бағрикенглик сектор раҳбарлари иштирокида оилани қўллаб-қувватлаш бош-
бинолари 2021 йилнинг биринчи тамойилларига риоя ўқув-амалий семинарлар ўткази- қармаси томонидан тадбиркорлик
чорагида тўлиқ қуриб фойдаланиш- қилса, ўз ҳудудининг либ, «Аёллар дафтари» ва «Ёшлар фаолиятини йўлга қўйиш истагида
га топширилиши режалаштирилган. чинакам етакчисига дафтари»ни шакллантирилмоқда. бўлган 370 нафар аёл Хотин-қиз-
айлана олади. ларни касбга ўқитиш ва малака-
«Маҳалла маркази» биноларида Шаҳар ва туманлардаги иж- сини ошириш бўйича курслар ва
маҳалла фуқаролар йиғини раиси Фаолиятимизда тимоий ҳимояга муҳтож бўлган, марказларда ўқитилиб, сертифи-
ва унинг ўринбосарлари учун ало- ана шундай маҳалла ишлаш истагини билдирган 4525 катлар билан тақдирланди. Бундан
ҳида хизмат хонаси ҳамда маҳалла фуқаролар йиғинлари нафар хотин-қизнинг рўйхати ташқари, 580 нафар хотин-қизни
учун кутубхона, ёшларни компью- ходимларига етар- шакллантирилиб, «Аёллар даф- қисқа курсли касбга ўқитиш бўйи-
ли иш шароитини тари»га киритилди. Уларнинг 30 ча ишлар олиб борилмоқда.
яратиш билан бирга, нафари олий, 1951 нафари ўрта
уларнинг шахсий махсус ва 2544 нафари ўрта маъ- Дарҳақиқат, маҳалла – Ватан
жавобгарлигини лумотга эга. ичра кичик бир ватан. Шу боис
ошириш масаласига маҳалла раислари ўша ҳудуднинг
ҳам алоҳида эътибор қаратяпмиз. Хотин-қизларнинг ижтимоий ободлиги, тинчлиги, фаровонли-
Бу борада фуқаролар йиғинлари ҳолати ўрганилиб, 9 та тоифа гига масъул шахс ҳисобланади.
фаолиятини баҳолаш, уларни рағ- бўйича таҳлил этилди. Натижада Қолаверса, уларнинг зиммасида
батлантириш муҳим аҳамият касб ишсиз бўлган ва камбағал оила оилалардаги нотинчликни барта-
этади. Шу боис Вазирлар Маҳка- рўйхатига киритилган аёллар сони раф этиш, кам таъминланган ва
масининг 2020 йил 14 августдаги 865 нафарни, ижтимоий ҳимояга эҳтиёжманд инсонлар ҳолидан
қарори билан тасдиқланган «Фуқа- муҳтож оила вакили бўлган ишсиз хабардор бўлиш, ҳудудлардаги
ролар йиғинлари фаолияти сама- аёллар 1800 нафарни, боқувчиси- ҳуқуқбузарлик ва жиноятчилик-
радорлигини баҳолашнинг рей- ни йўқотган аёллар 509 нафарни, нинг олдини олиш каби бир қатор
тинг тизими тўғрисида»ги Низом турмуш ўртоғи билан ажрашган залворли вазифалар турибди.
талаблари асосида барча маҳалла аёллар 416 нафарни, ёлғиз аёллар Бундай машаққатли вазифаларни
фуқаролар йиғинлари фаолияти 279 нафарни, ногиронлиги бўлган сидқидилдан бажараётган барча
туман Халқ қабулхоналари билан аёллар 243 нафарни, ногиронли- маҳалла фаолларига миннатдор-
ги бўлган фарзанди бор аёллар лик билдирамиз.
230 нафарни, нотинч оила вакили
бўлган аёллар 111 нафарни, узоқ

Bloomberg: Ўзбекистоннинг қимматли
қоғозларига қизиқиш ошди.

28 СУРХОНДАРЁ ВИЛОЯТИ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)
ФАОЛИЯТИМИЗГА ІАЇИЇИЙБугунмамлакатимиз-
Бунда, айниқса, ма-
да бўлаётган ўзга-
ришларга муносиб
ҳаракат қилиб, айни
пайтда амалга оши-
раётган ишларимиз
келажагимизни белги-
лаб беришини унут-

“маслигимиз зарур.
ҳалла институтининг

ўрни беқиёс. Негаки,

ҳар бир масала ма-

ҳалладан чиқмай ҳал Абдусалом ХЎЖАҚУЛОВ,

этилса, жамиятда кат- Сурхондарё вилояти ҳокими ўринбосари,

та муаммолар келиб Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш бошқар-

чиқмайди. Шунинг маси бошлиғи.

учун ҳам юртимизда

маҳаллаларга катта ларга бириктирилди. даги вазифадир. Шуни ҳам айтиш ўйлаши, уларнинг бугунги ҳолати-

эътибор қаратилиб, Шунингдек, «Обод ва хавфсиз мумкинки, бугун вилоятимизда бу дан тўла хабардор бўлиши шарт.
барча шарт-шароит маҳалла» тамойили бўйича вилоят борада ҳам қатор ишлар амалга Тизимдаги ходимлар орасида олиб
яратиб бериляпти. бошқармаси ходимлари туман- ошириляпти. Жумладан, жорий борилаётган тушунтириш ишла-
ларга, туман (шаҳар) бўлимлари йилда 27 минг 262 нафар аёлнинг рида айнан шу жиҳатлар инобатга

«Бир болага етти ходимлари эса фуқаролар йиғин- бандлиги таъминланди. Шундан олинмоқда.
маҳалла — ота-она» ларига куратор сифатида бирик- 5 минг 874 нафари бўш иш ўрин-
тирилиб, йиғинларга амалий-ус- ларига, 19 минг 760 нафари ҳақ Кредит ўзини
Ечимини кутаётган масалалар лубий ёрдам кўрсатиб келинмоқ- тўланадиган жамоат ишларига, оқлаяптими?
маҳалладан ташқарига чиқмасли- да. Бунда вилоятдан туманларга 470 нафарига шахсий томорқа-
ги учун, аввало, ўша ҳудуд фаол- бириктирилган ходимлар ҳар сидан фойдаланиш учун субси- Иш ўринларини яратишда энг
лари етарлича малака ва ҳаётий ҳафтанинг жума-шанба кунлари дия ажратилди. Шу билан бирга, самарали усул — тадбиркорликни
тажрибага эга бўлиши шарт. Шу ҳудудларга юборилиб, фуқаролар тадбиркорлик субъекти сифатида ривожлантириш экани ҳеч кимга
билан бирга, ҳар биримиз фуқа- йиғинларида амалга оширилаёт- рўйхатдан ўтган 148 нафар хотин- сир эмас. Тадбиркор нафақат ўзи
ролик бурчимизни адо этишимиз, ган ишлар ва олдимизга қўйилган қизга субсидия ажратилиб, 1 минг ва оиласининг бандлигини таъ-
бошқаларга ўрнак бўлиб, фарзанд- вазифалар бўйича тушунтириш 252 нафари касбга тайёрланиб, минлайди, балки мамлакат тарақ-
лар тарбиясига алоҳида аҳамият ишларини олиб бормоқда. малакаси оширилди. қиётига ҳам муносиб ҳисса қўша
қаратмоғимиз зарур. Бу борада олади. Шу боис кейинги йилларда
Сурхондарё вилоятида қатор иш- Эҳтимол, бу каби ишлар ким Умуман олганда, жорий йил- тадбиркорликка катта эътибор
лар амалга оширилмоқда. учундир арзимас, ҳатто айтиш ҳам нинг 1 январь ҳолатига кўра, ви- берилмоқда. Хусусан, Сурхондарё
жоиз бўлмаган юмуш бўлиб кўри- лоятда 104 минг 617 та ишсизлар вилоятида оилавий тадбиркор-
Жумладан, ҳар бир маҳаллада нар. Аммо аждодларимиз «Бир бо- рўйхатга олинган бўлиб, тўққиз ликни ривожлантириш борасида
«Кексалар маслаҳати» гуруҳлари лага етти маҳалла — ота-она» деган ойда 62 минг 123 нафар ишсиз ижтимоий дастурларга асосан,
ва вилоят ҳамда туман (шаҳар)лар- нақлга амал қилиб яшаганини ва фуқаро (30 минг 747 нафар аёллар, 2020 йилда жами 276,0 млрд.
да 15 нафардан иборат таркибда бу қадрият кейинги йилларда унут 26 минг 261 нафар ёшлар)нинг сўм имтиёзли кредит маблағла-
«Нуронийлар жамоатчилик кен- бўлиб бораётганини ҳисобга олсак, бандлиги таъминланди. Бундан ри ажратилиши режалаштирил-
гашилари» ташкил этилган бўлиб, бугунимиз учун нақадар аҳамиятга ташқари, 4 минг 912 та лойиҳа ган. Жорий йилнинг ўтган 8 ойи
улар томонидан бугунги кунгача эга тадбир эканини англаш мушкул амалга оширилиб, 11 минг 501 та давомида 339,6 млрд. сўм кредит
бир қатор ибратли ишлар амалга бўлмайди. Зеро, бугун ёшларни, ни- янги иш ўринлари яратилди. маблағлари ажратилди. Бу ўтган
оширилди. Хусусан, туман (шаҳар) золи оилалар муаммосини ҳал этиш саккиз ой давомида 123 фоиз на-
бўлимлари томонидан жами 18 орқали маҳаллалар тинчлигига, юрт Албатта, тайинли иши бор тижага эришилди дегани.
минг 694 нафар ижтимоий фаол, фаровонлигига эришиш мумкин. хотин-қизлар жамиятда ўз ўрнини
обрўли ва ташаббускор нуроний- осон топиб кетади. Шунга қара- Қолаверса, «Ҳар бир оила – тад-
лар рўйхатга шакллантирилиб, Аёллар бандлиги — масдан айрим юртдошларимиз- биркор» дастури бўйича 10 минг
уларнинг барчаси маҳаллаларда асосий масала нинг ножоиз ҳаракатлари сабаб 996 нафар фуқарога 263,7 млрд.
истиқомат қилаётган 4 минг 705 муниса аёлларимиз жабр кўриб сўм, «Yoshlar – kelajagimiz» дастури
та кам таъминланган, 12 минг 874 Бунинг учун, албатта, хотин- қолаётган вазиятлар ҳам, афсуски, бўйича 150 нафар фуқарога 27,0
та боқувчисини йўқотган, 364 та қизлар ва ёшларни иш билан учраб турибди. Масалан, 2020 йил млрд. сўм, Бандликка кўмаклашиш
нотинч оилалар, 2 минг 858 нафар таъминлаш, уларнинг вақтини 1 сентябрь ҳолатига Зўрлик ишла- жамғармаси ҳисобидан 4 нафар
ичкиликка ружу қўйган, 454 нафар самарали ишларга йўналтириш тишдан жабр кўрган шахсларни фуқарога 0,82 млрд. сўм, маҳаллий
диний оқимга мойил бўлган шахс- биз, мутасаддиларнинг олдимиз- реабилитация қилиш ва мослашти- ҳокимликлар ҳузуридаги жамғар-
риш марказларига жами 947 хотин- малардан 19 нафар фуқарога 0,419

қизлар мурожаат қилган. Шундан млрд сўм, Фермер, деҳқон хўжа-

345 нафарига ҳуқуқий, 428 нафари- ликлари ва томорқа ер эгаларини
га психологик, 45 нафарига тиббий қўллаб-қувватлаш жамғармаси
ёрдам кўрсатилган, 129 нафарини ҳисобидан 58 нафар фуқарога
қўллаб-қувватлаш борасида масъул 7,0 млрд сўм, Ҳунармандчиликни
ташкилотлар жалб этилган.
ривожлантириш бўйича 1 минг
Бу каби рақамлар ҳар биримиз- 160 нафар фуқарога 37,2 млрд. сўм,
ни, айниқса, маҳалла фаоллари-
Хотин-қизларни ва оилани қўллаб-
ни жиддий ўйлантирмоғи зарур.
қувватлаш жамоат фонди ҳисоби-
Албатта, бизга мурожаат қилган
дан 169 нафар фуқарога 4,0 млрд.
хотин-қизларга имкон даражасида сўм кредит маблағлари ажратилди.
кўмак беряпмиз. Аммо дардини
Бунинг барчаси халқимизнинг иш-
ташқарига чиқара олмайдиган,
билармонлигини қўллаб-қувватлаш,
кимгадир дардини айтишдан ан-
ишлаб чиқаришни кўпайтириб, ички
диша қиладиган аёлларимизнинг
бозорни арзон ва сифатли маҳсулот
тақдири ҳақида маҳалла раислари билан бойитишга хизмат қилади.

«Термиз халқаро савдо маркази»
ташкил этилади.

2020 йил СУРХОНДАРЁ ВИЛОЯТИ 29
№43-44 (1973-1974)

БАІОНИ ХАЛЇИМИЗ БЕРАДИ

Тадбиркорлик ҳақида гап кетган- коният яратилган бўлиши зарур. ишларимиз самараси ўлароқ, 17 та ҳудудда қурилиш ишлари
да, Сурхондарёнинг қулай иқлим Таъкидлаш керакки, вилоят Ма- 2020 йилнинг 8 ойи давомида 2 олиб бориляпти, 29 та маҳал-
шароитида қишлоқ хўжалигини та маҳалла фуқаролар йиғинлари лий бюджетнинг орттирилган
ривожлантиришнинг самараси ҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш биноси таъмирланди, 1 та ма- қисмидан қуриш кўзда тутилган
ҳақида ҳам тўхталиб ўтиш жоиз. бошқармаси ва унинг 15 та шаҳар ҳалла фуқаролар йиғини биноси маҳаллалардан 9 тасида қурилиш
Вилоятда 482 минг 938 та деҳқон ва туман бўлимлари тўлақонли реконструкция қилиниб, ҳомий- ишлари бошлаб юборилди.
хўжаликлари ва томорқа ер эгала- фаолият олиб бориши учун барча ларнинг 350 млн. сўмлик маблағи
ри мавжуд бўлиб, якуний хатлов на- зарур шарт-шароитлар, компью- йўналтирилди. Бугунги кунга келиб 2020 йил
тижасига кўра, уларнинг жами экин тер техникаси, алоқа воситалари дастурга тушган 26 тасида қури-
ер майдони 49 минг 472 гектарни ҳамда жиҳозлар билан таъмин- Бундан ташқари, 3 млрд. 630 лиш ишлари олиб борилаётган
ташкил этди. Ушбу экин майдон- ланган. Ҳозирги кунда янгидан млн.сўм маблағ ҳомийлар томони- бўлса, шундан 6 та маҳалланинг
ларидан жами 905,4 минг тонна, ташкил этилган Бандихон тумани дан сарфланиб, 13 та маҳалла фу- биноси янгидан қуриб фойда-
жумладан, 345,9 минг тонна саб- маҳалла ва оилани қўллаб-қувват- қаролар йиғини бинолари янгидан ланишга топширилган. Бундан
завот, 60 минг тонна полиз, 105,8 лаш бўлимига янги бино қуриш қурилди. Йиғинларнинг моддий- ташқари, вилоятимизда 24 та
минг тонна картошка, 3,8 минг учун маблағ ажратилиб, қурилиш техник базасини мустаҳкамлаш маҳалланинг биносини қурилиш
тонна дуккакли, мойли экинлар ишлари бошлаб юборилди. мақсадида 28 та маҳаллага компь- ишлари олиб борилмоқда. Умуман
1,1 минг тонна ва 34,9 минг тонна ютер жамланмаси ва 21 та йиғинга олганда, бугун маҳалла фаоллари
бошқа турдаги маҳсулотлар ва 354 Лекин ҳали бажарилиши зарур 95 млн. 300 минг. сўмлик мебель учун барча имкониятни яратиб
минг тонна тўқсонбости экинлари бўлган вазифаларимиз ҳам кўп. жамланмаси олиб берилди. беришга жиддий киришганмиз. Бу,
етиштирилиши режалаштирилган. Масалан, вилоятимиздаги 721 та ўз навбатида, юртимиз тинчлиги
маҳалла фуқаролар йиғини би- Президентимизнинг 2020 йил ва фаровонлигига хизмат қилади.
Вилоятда ижтимоий ҳимояга нолари ҳамда жиҳозлар билан 18 февралдаги «Ўзбекистон Рес-
муҳтож қатламларни қўллаб-қув- таъминлангани ҳолати хатловдан публикаси Маҳалла ва оилани қўл- Хулоса қилиб айтганда, Сурхон-
ватлаш мақсадида 97 нафар ёр- ўтказилиб, хатлов натижасига лаб-қувватлаш вазирлиги фаолия- дарё вилояти Маҳалла ва оилани
дамга муҳтож оилаларнинг томор- кўра, ҳақиқатда 535 та маҳалла тини ташкил этиш тўғрисида»ги қўллаб-қувватлаш бошқармаси то-
қаларини ҳайдаш, мевали дарахт- фуқаролар йиғини ўз биносига эга қарорининг 10 бандининг иж- монидан халқимизни рози қилиш-
лар, сабзавот уруғ кўчатларини экани аниқланган. Айрим маҳалла росини таъминлаш мақсадида 3 га қаратилган амалий ишлар олиб
етказиб беришда кўмаклашиш фуқаролар йиғинлари ўз биноси йилга мўлжалланган дастур ишлаб бориляпти. Албатта, биз бу билан
учун 75 нафар ташаббускор фер- йўқлиги сабаб мактаб, коллеж ва чиқилди. Ушбу дастурга мувофиқ барча ишни кўнгилдагидай адо
мер хўжаликлари бириктирилган. тиббиёт, корхона ва ташкилотлар 2020-2022 йилга қадар жами 213 этдик, деб даво қилмоқчи эмас-
Таъкидланганидек, бу ишларнинг биноларида фаолият олиб боряп- та маҳалла фуқаролар йиғинлари миз. Илло, фаолиятимизга баҳони
ҳар бирини амалга оширишда ти. Айни пайтда ушбу маҳалла комплексларини қуриш режалаш- халқимиз беради. Бугун эса ана
бевосита маҳалла фаолларининг фуқаролар йиғинлари учун янги тирилган бўлса, шундан 2020 йил шу масъулиятни ҳис этган ҳолда,
кўмагига таянамиз. Шундай экан, бино билан боғлиқ муаммоларини жами 80 та лойиҳадан 51 таси олдинга қўйилган вазифаларнинг
аввало, маҳаллаларга етарлича им- ҳал этиш учун аниқ вазифаларни давлат-хусусий шерикчилик асо- барчасини адо этишга киришган-
белгилаб олганмиз. Ана шу каби сида амалга оширилади. Ҳозирда миз.

ХАБАР

Республика Қайси туманларда жиноятчилик ги вазият таҳлил қилинди.
идорала- Фуқароларнинг хавфсизли-
гини таъминлаш мақсадида
раро ишчи кўрсаткичи юқори қўшимча патруль йўналиш-
ларини ташкил этиш, улар-
гуруҳи томо- нинг мол-мулкига қаратил-
ган жиноий тажовузларнинг
нидан жорий Ўрганишлар якуни бў- Миллий гвардия ва бошқа Келгусида аёллар, уюш- олдини олиш, хонадонларни
йилнинг 12-14 йича вилоят ҳокимлигида тегишли идора ва ташкилот- маган ёшлар томонидан, қўриқловга олиш, видеоку-
ноябрь кунла- йиғилиш ўтказилди. «Обод ларнинг жиноятчиликнинг маст ҳолатда жиноят содир затув мосламалари сонини
ри Сурхондарё маҳалла — хавфсиз маҳалла» барвақт олдини олиш бўйича этилишининг олдини олиш, кўпайтириш каби қатор
вилоятининг тамойили асосида Маҳалла вазифаларига доир тақдимо- нотинч оилаларда соғлом вазифалар белгиланди.
барча туман ва оилани қўллаб-қувватлаш, ти намойиш этилди. ижтимоий муҳитни шакллан-
ва шаҳарла- ички ишлар органлари ҳамда тириш ва ишсизликни камай- Муҳокама давомида кўриб
рида жамоат Миллий гвардия билан ҳам- Шунингдек, маҳалла ва тириш бўйича масъул идора чиқилган муаммоли масала-
хавфсизлигини корликда амалга оширилган бозор ҳудудларида қайд ва ташкилотлар ҳамда жой- лардан келиб чиқиб, вилоятда
таъминлаш ишлар муҳокама қилиниб, этилган жиноятларнинг асл лардаги 4 та сектор раҳбар- тинчлик ва хавфсизликни
борасида олиб йўл қўйилган камчиликлар сабаблари ва уларни кел- ларига жорий йил якунига таъминлаш борасида ҳуқуқ-
борилаётган айтиб ўтилди. тириб чиқарган омиллари қадар ҳамда 2021 йилнинг 1 тартибот идораларининг
ишлар ўрганиб муҳокама қилинди. Бу борада чораги мобайнида бажари- фаолиятини такомиллашти-
чиқилди. Шунингдек, ҳудудлар бў- жиноятчилик кўрсаткичла- лиши лозим бўлган устувор риш ҳамда жиноятчиликнинг
йича масъулларнинг ҳисобо- ри нисбатан юқори бўлган вазифалар белгилаб берилди. барвақт олдини олиш бўйича
ти тингланди. Маҳаллаларда Денов, Жарқўрғон ва Шеро- ­«Сурхондарё тажрибаси»ни
«жиноятчиликни жиловлаш» бод туманларида вазиятни Шу билан бирга, мам- амалиётга татбиқ этиш юза-
борасида камчиликка йўл ижобий томонга ўзгартириш лакатимизда аҳоли билан сидан топшириқлар берилди.
қўйилаётган ҳудудларда ички бўйича алоҳида чора-тадбир- ишлашда энг қуйи тизим
ишлар органлари, маҳалла, лар ишлаб чиқилди. ҳисобланган маҳаллада-

30 ТОШКЕНТ ВИЛОЯТИ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)

ИЖТИМОИЙ МУІИТ БАРЇАРОР БЄЛСА,
Яхшими-ёмонми, 2020 йилнинг 11 ойи
Моддий таъминот ўтди. Бу вақт оралиғида топганимизу, мингдан зиёд ёрдамга муҳтож
эътиборда йўқотганимиз бўлди. Мамлакатимизда ва томорқасига экиш имконияти
ҳам соҳалардаги ишларни жонлантириш, бўлмаган хонадонларнинг то-
– Ишлаш учун барча шарт-ша- тизимлилик ва самарадорликни таъминлаш морқа ерлари ҳайдаб берилгани
роит етарли бўлса, фаолиятда учун кўплаб қадамлар ташланди. Хўш, улар йўналишдаги ишлардан бир том-
унумдорлик таъминланади. Ўзи нечоғли ўзини оқлади? Бу саволга ўтаётган чи, холос. Мевали ва манзарали
бир ташкилот биносида ижарада йилда мақом, тузилиш ва фаолият вазифалари дарахтлар, сабзавот уруғлари ва
ўтирган, компьютер учун мактаб- жиҳатдан бутунлай ўзгарган маҳалла ва кўчатларини етказиб беришда ҳам
га, тадбир ўтказиш учун маданият оилани қўллаб-қувватлаш йўналиши мисолида тизимли ишланяпти.
уйига югурган маҳалла фаоли- жавоб изладик. Таҳлил аниқ бўлиши учун
дан ижобий натижа талаб қилиш ўрганишларни ҳар бир ҳудуд мисолида Ишсизлик муаммоси
мантиқка ҳам тўғри келмайди. амалга оширдик. Хўш, Тошкент вилояти ҳал этилади
Шунинг учун вилоятимиздаги ма- Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш
ҳалла фуқаролар йиғинларининг бошқармаси нималарни уддалади? Қайси – Халқимиз «Бекорчидан эл бе-
моддий-техник базасини яхшилаш ўринларда камчиликларга йўл қўйди? зор, сўзидан кўнгил озар», деган
доим кун тартибимиздаги масала- Келгусидаги режалар қандай? Шу каби пурмаъно матални топиб айтган.
лардан бири бўлиб келган. саволлар билан бошқарма бошлиғи Илҳомбой Чиндан ҳам, қўлида иши, ҳунари
ХУДАЙБЕРГЕНОВ билан суҳбатлашдик. бўлмаган кишининг рўзғорида
Жорий йил 147 та маҳаллага барака бўлмайди. Шу боис жорий
янги бинолар қурилиши режа- талар нозиклашиб боради. Натижа чиқ шаҳридаги «Семурғ», «Тинч- йилнинг ўтган даври мобайнида
лаштирилган бўлиб, уларнинг 105 эса фақат эр ва хотиннинггина лик», Бўстонлиқ туманидаги туман (шаҳар) Аҳоли бандлигига
тасини давлат-хусусий шерикчи- эмас, фарзандларнинг-да келажа- «Намуна», Тошкент туманидаги кўмаклашиш марказлари орқали
лик асосида бунёд этилиши керак гига дахл қилади. «Мажнунтол», Пискент туманида- иш изловчи шахсларнинг рўйхат-
эди. Шу кунга қадар 90 та йиғинда ги «Бекобод» каби йиғинлар олди- лари шакллантирилди. Ҳамкор-
қурилиш-монтаж ишлари олиб Таассуфки, ҳамкорликдаги га эса аниқ вазифалар қўйилди. ликдаги фаолиятимиз сабаб 26018
борилиб, 34 та маҳалла комп- ишларга қарамай, жорий йил 2339 нафар аёл ва 19478 нафар ёшнинг
лекслари ишга туширилди. Айни та ажралишлар рўйхатга олинди. Бир маҳсулотга бандлиги таъминланди. Корхона,
пайтда яна 56 та йиғин биносида Тўғри, бу ўтган йилгидан 670 тага ихтисослашиш ташкилот ва муассасалардаги
ишлар давом этяпти. кам. Бироқ биргина оиланинг самара берди мавжуд бўш, захираланган ҳамда
пароканда бўлиши катта йўқотиш яратилган иш ўринлари монито-
Шунингдек, манзилли дастур эканини инобатга олсак, бу бора- – Ҳар бир ҳудуд ўзига хос ринги доимий равишда ўтказиб
асосида 11 та «Маҳалла маркази» даги ишларни янада жонлантири- иқлим, табиий унумдорлик ва борилди.
қуриш режалаштирилган. Ҳозир- шимиз шартлиги ойдинлашади. ишлаб чиқариш салоҳиятига эга.
гача Бекобод шаҳрида «Маҳал- Ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий Бугун меҳнат бозорида талаб
ла маркази» қуриб битказилиб, Шу мақсадда шаҳар ва туман ривожлантиришда айни жиҳат- тез ўзгармоқда. Янги касб ва
ходимлар учун барча шароитлар бўлимлари қошида «Ёшларни ларга эътибор қаратиш, айниқса, мутахассисликлар кўпаймоқда,
яратиб берилди. оилавий ҳаётга тайёрлаш марказ- муҳим. уларга эҳтиёж ҳам ортмоқда.
лари» фаолиятини йўлга қўйишни Айни жиҳатларни инобатга олиб,
Бугунги шиддатли даврда ҳаё- режалаштирганмиз. Марказларда «Бир маҳалла – бир маҳсулот ишсизларнинг меҳнат бозоридаги
тимизни интернетсиз тасаввур турмуш қуриш арафасида турган тамойили»нинг йўлга қўйилиши рақобатга бардошлилигини кучай-
эта олмаймиз. Нафақат дунё ва ёшларни оила қуришга комплекс негизида мавжуд имкониятлардан тириш мақсадида мутахассислик-
мамлакатимизда рўй бераётган тайёрлаш юзасидан интерфаол унумли фойдаланиш назарда ту- лар бўйича касбга қайта тайёрлаш
ўзгаришлардан хабардор бўлиб тренинглар ўтказилади. тилган. Тошкент вилоятида мазкур ва малакасини ошириш машғулот-
бориш, балки ўзаро маълумотлар тизим асосида 246 та маҳаллани лари ташкил этилди. Уларда 2186
алмашишда ҳам глобал тармоқ Амалиётда синовдан ўтган таж- ихтисослаштириш режалашти- нафар ишсиз фуқаро қайта ўқити-
имкониятлари бизга қулайлик риба кутилганидек натижа бера- рилганди. Ҳозиргача ҳудуддаги либ, ишга жойлаштирилди.
яратади. Айни жиҳатлар инобатга ди. Шу боис жорий йилда биронта 202 та маҳалла ихтисослаштири-
олиниб, 67 та маҳалла фуқаролар ажралишлар бўлмаган. Ангрен либ, йил якунига қадар бу рақам Сўзи ҳикмат,
йиғинлари интернет тармоғига шаҳридаги «Қатағон», «Гурум», яна 44 тага кўпаяди. Шунингдек, ҳаёти ибрат
уланди, кўплаб маҳаллаларимиз- Бекобод шаҳридаги «Цементчи», аҳолининг ўз томорқасидан
га компьютер техникаси етказиб «Истиқлол», Нурафшон шаҳри- мақсадли фойдаланишини таъ- – Кундалик ҳаётимизда бирон
берилди. даги «Қумариқ», Бўка туманидаги минлаш, бу орқали оиланинг ишни бошлашдан аввал кексалар
«Новбод», «Гулистон» каби ма- даромад манбаларини оширишга билан маслаҳатлашамиз. Уларнинг
Ажралишлар сони ҳаллаларнинг фаолият тажрибаси ҳам э­ ътибор қаратилаётир. Уч панду насиҳатларига қулоқ тута-
камайган, бироқ... ўрганиляпти. миз. Боиси пиру бадавлатларнинг
кўп йиллик тажрибаси қийин
— Оила — жамиятнинг асосий Ажралишлар сони ошган Чир- вазиятларда одилона йўл тутиши-
бўғини. Унинг мустаҳкамлигини мизга ёрдам беради.
таъминлашга, аввало, оила аъзо-
лари, қолаверса, қўни-қўшнию Ҳудудимиздаги 1042 та маҳалла
маҳалла фаоллари бирдек масъул. фаолиятида ҳам шу мезонга амал
Шу занжирнинг бир бўғинида қилиняпти. Уларнинг ҳар бирида
сусткашлик бўлдими, тамом, риш- «Кексалар маслаҳати» гуруҳлари

Тошкентда таълим соҳасида Ўзбекистон-Афғонистон
ҳамкорлиги тўғрисида меморандум имзоланди.

2020 йил ТОШКЕНТ ВИЛОЯТИ 31
№43-44 (1973-1974)

ФАРОВОНЛИК ТАЪМИНЛАНАДИ

ташкил этилган. Эндиликда йи- Оила — жамиятнинг асо- кузатилган, 610 тасида эса умуман кредит олишига тавсия берилди.
ғинларимизда «Фахрийлар ибра- сий бўғини. Унинг мустаҳ- жиноят содир этилмаган. Улардан 58 нафарига тижорат
ти» кенгашлари ишини йўлга қў- камлигини таъминлашга, банклари томонидан имтиёзли
йишни мақсад қилганмиз. Кенгаш аввало, оила аъзолари, Жорий йил Бош прокуратура, кредитлар ажратилди.
таркибига ижтимоий фаол кекса- қолаверса, қўни-қўшнию Олий суд, Давлат хавфсизлик
ларни жалб этиш мўлжалланган. маҳалла фаоллари бирдек хизмати, Ички ишлар вазирли- «Ҳар бир оила – тадбиркор»
Маҳаллаларимизда ёлғиз қария- масъул. Шу занжирнинг ги, Давлат божхона қўмитаси ва дастури доирасида 4043 нафар
ларнинг ҳолидан хабар олиш, бир бўғинида сусткашлик Миллий гвардиянинг «Электрон аёл ўз бизнесини йўлга қўйди.
моддий ёрдамлар кўрсатиш, уй бўлдими тамом, ришта- жиноий-ҳуқуқий статистика ягона
ишларида кўмаклашиш амаллари лар нозиклашиб боради. ахборот тизимини юритиш тарти- Дилларга нур
эса анъанага айланган. Натижа эса фақат эр ва би ҳақидаги низомга ўзгартириш улашган саховат
хотиннинггина эмас, фар- ва қўшимчалар киритиш тўғриси-
Маҳаллаларда жиноят содир зандларнинг-да келажаги- да»ги қарорига асосан, «маҳалла – Бугун оғир ижтимоий вазият-
этишга мойил, профилактик ҳи- га дахл қилади. ҳудудида содир этиладиган» га тушиб қолган хотин-қизлар, но-
собда турган, тарбияси оғир вояга жиноятлар туркумларига ўзгарти- гиронлиги бўлган, фарзандларини
етмаганлар, нотинч оилалар фар- уй юриб, анкета сўровномалари ришлар киритилганди. Шу асосда- тўлиқсиз оилада тарбиялаётган
зандларига ижтимоий фаол кекса ўтказилди. Шу асосда 18-30 ёш- ги ўрганишларда умумий 5165 та ва уй-жой шароитини яхшилашга
авлод вакилларини бириктириш гача бўлган ёшларнинг, 30 ёшдан жиноят рўйхатга олинди. Улардан муҳтож бўлган оналарга арзон
натижасида ишлар самарадорлиги юқори аёлларнинг анкета сўров- 922 таси махаллада аниқланган уй-жойлар бериляпти. Бу меҳр
сезиларли даражада ошди. Ёшлар- номалари маълумотлари электрон жиноятлар туркумига киради. ва мурувватнинг, ғамхўрликнинг
да ватанпарварлик, ҳуқуқий онг базаси шакллантирилмоқда. амалдаги ифодасидир. Вилояти-
ва ҳуқуқий маданият, ижтимоий Олдини олиш мумкин бўлган мизда шундай аёлларни аниқ-
бурч, жиноятга жазо муқаррарли- Жиноятлар жиноятлар тоифаси қисқартири- лаш ва қўллаб-қувватлаш бўйича
гига ишонч туйғусини оширишга таҳлили қандай? либ, манзилли профилактик иш- шаҳар ва туман ҳокимликлари
қаратилган «Маърифат соатлари» лар кучайтирилишига қарамасдан ҳузурида комиссиялар тузилган.
ҳам мунтазамлик касб этаётир. – Ҳудудда ижтимоий муҳит айрим маҳаллаларда жиноятлар Ҳозиргача 70 нафар хотин-қиз-
барқарор бўлса, кишининг уйи, салмоғи юқорилигича қолмоқда. нинг ҳужжатлари белгиланган
Биргина Ангрен шаҳри маҳал- фарзандлари, молу мулкидан Бу мазкур ҳудудларда жиноятлар- тартибда ўрганилиб тасдиқланган
лаларидаги мактабларда 95 нафар кўнгли тўқ бўлади. Ишга, ўқишга нинг олдини олиш бўйича про- ва намунали лойиҳалар асосидаги
фаол нуроний «Кексалар маъри- хотиржам бориб келади. Акси филактик ишлар ўз ҳолига ташлаб уй-жойлар билан таъминлаш учун
фати» мавзусида маънавий-маъ- бўлса, на юришида, на ётишида қўйилганидан далолат беради. тавсия этилганди. Шу кунга қадар
рифий тадбирларга масъул этиб саранжомлик бўлмайди. 123 нафар оғир ижтимоий вазият-
бириктирилган. Ҳар ойда бир мар- Иш билганга балли! га тушиб қолган хотин-қизларга
та маърифат соатларини ўтказиш Шунинг учун «Менинг ма- беғараз уй-жойлар берилди.
йўлга қўйилган. ҳаллам жиноятдан холи ҳудуд», – Тадбиркорлик билан машғул
«Менинг маҳалламда жиноят киши даромад кўриш баробарида Шунингдек, 4185 нафар оғир
Бундан ташқари, жамоатчилик содир бўлмаслиги керак» эзгу янги иш ўринлари ҳам яратади. ижтимоий шароитда яшовчи хо-
назорати фаолиятини кучайтириш маслаги ҳар бир маҳаллада ама- Аввалига оила аъзоларининг, тин-қизларга иккинчи экин экиш
ва истеъмолчиларнинг ҳуқуқла- лий ҳаракатга айланган. 2020 кейинчалик қўни-қўшнилари- учун ер майдонлари ажратиб
рини ҳимоя қилиш бўйича амалга йилнинг 10 ойи якуни бўйича 418 нинг бандлигини таъминлайди. берилди. «Темир дафтар»га кири-
оширилаётган ишлар мониторин- та маҳаллада жиноятчилик ҳолати Шу боис фуқаролар йиғинларида тилган аёлларга тикув машинала-
ги ҳам юритиляпти. оилавий тадбиркорлар сонини ри ва маиший техника воситалари
кўпайтиришга алоҳида эътибор етказиб берилди. Соғлигини тик-
Янги тизим қаратилаётир. Чунончи, жорий лаш учун ёрдамлар кўрсатилди.
ҳаракатни бошлади йилда маҳаллалар томонидан
216 нафар фуқаронинг имтиёзли ***
– Аҳоли билан самарали иш- Сирасини айтганда, Тошкент
лашни яхшилаш мақсадида кўплаб вилояти Маҳалла ва оилани
ташаббуслар илгари сурилмоқда. қўллаб-қувватлаш бошқармаси
«Аёллар дафтари» ва «Ёшлар даф- томонидан талай ишлар қилинган,
тари»ни юритиш шундай янги- яхши натижаларга эришилган.
ликлардан бири бўлди. Вилояти- Йўл қўйилган камчиликлардан эса
мизда дафтарларни тузиш бўйича тегишли хулосалар чиқарилган.
22 та туман ва шаҳарда штаблар Ўйлаймизки, навбатдаги фао-
ташкил этилди. Маҳалла ва оила- лият сарҳисобларида бундан ҳам
ни қўллаб-қувватлаш бошқармаси яхши натижаю ютуқларни қаламга
ва бўлимлари, Касаба уюшмалари оламиз. Фаолиятга масъулият,
ташкилотлари бирлашмаси, Ёш- ишга талабчанлик ва вазифалар
лар ишлари агентлиги масъуллари ижросидаги ўзаро ҳамкорлик
ҳудудий ишчи гуруҳ билан уйма- жараёнини эса кузатишда давом
этамиз.

Садоқат МАХСУМОВА
ёзиб олди.

Электр энергияси учун олдиндан
пул тўланадиган бўлади.

32 ВАЗИЯТ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)

н«еАгаНиГнРқиЕрНозШга юАзКтАутРд»и?МЧЖЯнгикорхонафойдала-олиб келинадиган озиқ-овқат хил-олдини олиш, ички бозорда рақо-риш бўйича олдинги ўринлардан
лари, жумладан, шакарга божхона бат муҳитини яратишдан иборат. бирини эгаллайди. Бунга мазкур
нишга топширилса, ма-божи ва акциз солиғининг ноль Импорт товарга имтиёз берилиши давлатда 50 миллиондан зиёд ша-
ҳаллий маҳсулот турлариставкаси белгиланди. Бугунга келибаслида маҳаллий маҳсулотлар, карқамиш етиштириш билан шу-
кўпайиб, қанчадан-қанчаимпорт қилинаётган шакарга берил-жумладан, шакарнинг ишлаб чи- ғулланадиган фермер хўжаликла-
одам иш билан таъминла-ган имтиёз маҳаллий ишлаб чиқарув-қарилиши, истеъмолда ўз ўрни вари замин яратади. Ўз фаолиятини
нади, ички бозорда нарх-чиларни бозордан осонгина сиқибқийматини топиб олиши, рақобат- тўхтатган «Ангреншакар» МЧЖга
наво арзонлашади. Аммочиқаришга шароит яратмоқда. бардошлиги ва нарх-навосига зар- хомашё Бразилиядан келтирилган.
катта қувват билан ишлаб рача таъсир кўрсатмаслиги керак. Республикамиз иқлим шароити
турган, ўз маҳсулотиниРоссия, Украина шакари Ўз- Афуски, шу вақтгача ички бозорда шакарқамиш етиштиришга мос
аҳоли дастурхонига дуп-бекистонга олиб келинар экан, монополия ўрнатиб келган айрим эмасми?
па-дуруст тақдим этибу тўғридан-тўғри тадбиркорга корхоналар бундай рақобатга дош
келаётган, минглаб ин-арзон улгуржи нархда ўтказилади.беролмаяпти. — Ниҳол қадасак, кўркам да-
сонларнинг ризқ-насибаКорхонамиз эса ўз маҳсулотини рахтга айланадиган юртимизда
маконига айланган кор-тадбиркорга сота олмайди, савдо Ташвишланишга катта-катта қандлавлаги план-
биржаси орқали бир талай рас- ҳожат йўқ тацияларини вужудга келтириш
“хона ёпилиб, инқирозга миятчилик жараёнидан ўтгачгина, мумкин, — дейди қишлоқ хўжа-
учраса-чи? у савдо дўконларига чиқарилади. Юзага келган вазият Тошкент лик фанлари доктори, профессор
Шу боис «Ангреншакар» МЧЖ вилояти ҳокимлиги томонидан Дилором Ёрматова. — Иккинчи
Жорий йилнинг июль ойиданпандемия давридаги қатъий тезкор ва зарурий чора-тадбирлар жаҳон уруши даврида Россия,
бошлаб яқин йилларда ўз фаолия-талабларга мослаша олмай, июльбелгиланишини тақозо этмоқда. Украина, Беларусь каби давлатлар-
тини бошлаган Хоразм ва Ангренойидаёқ ўз иш фаолиятини тўх-«Ангреншакар» тадбиркорлик нинг ҳозиргидек катта қувват би-
шакар заводида ишлаб чиқариштатишга мажбур бўлди. Аммо биз субъектининг Оҳангарон шаҳрида лан ишламаган шакар заводлари
жараёни «таққа» тўхтади. Германия,ички имкониятларни ишга солганжойлашгани кўпроқ ана шу ҳудудЎзбекистонга кўчирилиб, қандлав-
Австрия, Швеция, Италия каби ри-ҳолда, меҳнат бозоридан ўз ўр-фуқаролари ўртасида ишсизлик лаги ҳам ўзимизда етиштирилган.
вожланган давлатлар технологиясинини топа олмаётган 150 кишинимуаммосини келтириб чиқарган. Ангрен ва Хоразм шакар корхона-
ўрнатилган ҳар иккала корхонаганоябрь ойига қадар компенсацияХўш, уларнинг иш билан таъмин- ларини хомашё билан таъминлаш
сукунат чўкди. Суткасига 1000 тон-пули билан таъминладик. ланишига қандай ечим топилади? учун қарийб 80-100 минг гектар-
на шакар ишлаб чиқараётган «Анг- лик ер майдони керак. Қандлавла-
реншакар» МЧЖнинг юзлаб ишчи- ги мартда экилиб, октябрь ойида
лари учун бу жуда қимматга тушди. йиғишириб олинадиган сабзавот-
Ишсизлик орқасидан даромадсиз- дир. Сув танқислиги, ушбу экин
лик келмоқда. Нима бўлган ўзи? экилган майдонда 2-3 йил бошқа
сабзавот тури экиб бўлмаслиги,
Корхона ўзгаришларга катта партиядаги ҳосилни эса
дош бера олмади(ми?) тезкорлик билан қайта ишлаш
кераклиги нуқтаи назаридан қа-
Катта қувват билан ишлаб
турган тадбиркорлик субъектлари
даврий ўзгаришларга дош бера
оляптими, масаланинг бу жиҳати
янада муҳим.

— Стратегик маҳсулот – шакар
ишлаб чиқаришга ихтисослашти-

рилган завод МДҲда ягона ҳисоб- Шакар монополияси — Ушбу корхонада дастлаб расак, анчагина муаммолар бор.
ланар эди, — дейди «Ангренша- керакми? 500 нафар фуқаромиз ишлар- Агар қандлавлаги зудлик билан
кар» МЧЖ собиқ раҳбари Рустам ди, — дейди Оҳангарон тумани қайта ишланмаса, унинг сифатига

Акбархўжаев. — Хоразм шакар Тўғри, Президент фармони ҳокимининг биринчи ўринбо- путур етади. Шакар ишлаб чиқа-

заводидан фарқли ўлароқ, кор- импорт товарларнинг юртимизга сари Миршоҳид Мирюнусов. риладиган корхонага эса мунта-

хона тўлиқ автоматлаштирилган. келтирилиши учун анча енгиллик — У ўз фаолиятига нуқта қўйиши зам равишда етказиб бериладиган
Халқаро озиқ-овқат хавфсизлиги яратди. Аммо бу имтиёз фақат билан туман ҳокимлигига иш
янги маҳсулот керак.
талабларига жавоб берувчи икки бизда яратилганини, Россия, сўраб келувчилар сони ошмоқда.
Статистик маълумотларга кўра,
хил тоифадаги маҳсулотни ишлаб Украина шакарини республика- Аммо ташвишланишга ҳожат йўқ. шакар ишлаб чиқарувчи тадбир-

чиқариш учун ташқаридан фақат миз бозорига чиқаришга қадар Ҳудуднинг ўзига хос географик корлик субъектлари ўз фаолияти-

газ олинган, буғ ва электр энер- бўлган йўл харажатлари ва бошқа жойлашуви, ресурс ва имконият- ни тўхтатган бўлса-да, уларнинг

гияси корхона трубагенератори тўловлар борлигини ҳисобга ол- ларига мос равишда 300 дан базасида 40 минг тонна маҳсулот

орқали етказиб берилган. Шакар сак, нима учун бундай жараённи ошиқ янги лойиҳани молиялаш- сақланмоқда. Бу ички бозорда

хомашёси қайта ишлашдан тор- «бошдан кечирмайдиган» Ўзбе- тириш мўлжалланмоқда. Бунга шакар олди-сотдиси анча вақтга-

тиб, уни қоплаш жараёнигача одам кистон маҳсулоти у билан рақо- мувофиқ, 10 мингта янги иш ча давом этишини таъминлайди.

иштирокисиз, яъни автоматлашти- батлашгиси келмай, ўзини четга ўрнини яратиш режалаштирил- Гапнинг индаллоси, импорт товар

рилган тизим билан бошқарилади. тортмоқда? ган. Шубҳасиз, шакар корхонаси қаторида маҳаллий маҳсулот сав-

Коронавирус пандемияси иқти- — Имтиёзни ўз монополиясига ёпилиши туфайли ишсиз қолган до-сотиғига ҳам кенг имконият

содиёт тармоқлари ишига салбий «қалқон» қилиб олган ишлаб чиқа- тумандошларимиз ҳам ўз ихти- яратилиши керак. Демак, мутахас-

таъсир кўрсатди. Жорий йил апре- риш корхоналари вазиятни чи- сослиги ва малакасига кўра иш сислар юзага келган вазиятни ҳар

лида «Коронавирус пандемияси дав- галлаштирмаслиги, бундан фожиа билан таъминланади. томонлама чуқур таҳлил қилиши,

рида аҳоли, иқтисодиёт тармоқлари ясамаслиги керак, — дейди иқ- Шакарқамиш ҳар иккала маҳаллий корхона
ишини қайта тиклаш чора-тад-
ва тадбиркорлик субъектларини тисод фанлари номзоди Хуршид нега ўзимизда

қўллаб-қуувватлашга доир қўшим- Асатуллаев. — Президент фармо- бирларини белгилаши зарур.

ча чора-тадбирлар тўғрисида»ги нидан кўзланган мақсад — ички етиштирилмайди?

Президент фармони имзолангач, йил бозорда мўл-кўлликни таъминлаш, Дунё мамлакатлари орасида Ҳулкар КУЗМЕТОВА
Ҳиндистон шакар ишлаб чиқа- «Mahalla»
охирига қадар юртимизга четдан озиқ-овқат етишмовчилигининг

3 ойлик бепул «Мехатроника – робототехника»
онлайн ўқув курси ташкил этилмоқда.

2020 йил БОР ГАП 33

№43-44 (1973-1974)та кўприк аянчли ҳолатга
келиб қолган. Нега?
26Хоҳ уй, хоҳ мактаб,
хоҳ шифохона, хоҳистайди? Айниқса,
кўприк бўлсин,
нураган ёки эскирган
ҳолатда бўлса, бу
ерни, шубҳасиз,
ҳамма четлаб
ўтади. Сабаби аён:
омонат турган эски
объект қулаб тушса,
ҳаёти хавф остида

“қолишини ким ҳам
бир манзилни чора-тадбирлари тўғриси- МАВЗУГА ОИД
иккинчисига биль йўлларида хавфсизликни да»ги қарорига мувофиқ,
боғлайдиган кўприк таъминлаш ва ташкил этиш чора- умумфойдаланишда МАЪЛУМОТ:
қалтис ҳолатда бўлса, тадбирлари тўғрисида»ги қарори- бўлган йирик кўприклар
фожиа рўй бермайди, нинг 26-бандига кўра, дарё устига «Кўприкқурилиштрест» Автомобиль йўллари
деб ҳеч ким кафолат қурилган кўприкдан ўзан бўйлаб ДУК тасарруфидан давлат қўмитаси тасар-
бера олмайди. юқорига ва пастга қараб 2,5 км.га- Автомобиль йўллари руфида 7000 дан ортиқ
ча бўлган масофада қум ва тош қўмитаси ихтиёрига кўприк мавжуд бўлиб, бу
Вазирлар қазиб олиш учун каръер барпо ўтказилди, — дейди рақамга ички йўлларда
Маҳкамасининг этиш мумкин эмаслиги унутилган. қўмита бошқарма бир вақтлар собиқ Қишлоқ
Юзага келган ачинарли ҳолатни бошлиғи ўринбосари ва сув хўжалиги вазирлиги
қарорига зид бартараф этиш юзасидан Автомо- Илҳом Ҳожиев. — Турли ёки турли ташкилотлар,
биль йўллари қўмитаси зудлик би- даврларда бунёд этилган аҳоли томонидан қу-
Кўприк, одатда, сув оқадиган лан чора-тадбир белгилаши зарур. рилган кичик кўприклар
ёки йўловчига хавф туғдирадиган кўприкларни қуришда сув киритилмаган.
серқатнов жойга қурилади. Узоқ Нима учун назорат оқими, максимал сарфи, унга
йилларга мўлжаллаб қурилган сусайтириб юборилган? пастликдан бўладиган таъсир йил ўтгач, яроқсиз ҳолатга кел-
мустаҳкам кўприк вақт ўтиши би- ҳисобга олинган. Кўприклардан ган. Бунга турли табиий офатлар
лан турли сабабларга кўра, таҳли- Республика аҳамиятига эга фойдаланиш бўйича, афсуски, қаторида 15-20 тонна юк билан
ка уйғотадиган бир ҳолатга келиб автомобиль йўллари равон, текис назорат сусайтириб юборилган. ўтадиган автомобиллар ҳаракати
қолиши ҳеч гап эмас. ва хавфсиз бўлиши керак. Айниқса, Унинг остидаги табиий бойлик ҳам сабаб бўлмоқда. Қолаверса,
дарё устида қурилган кўприк барча катта даромад манбаига айланиб аҳоли томонидан дарё ўзанлари-
— Дарё ва сойда тош, қум, талабларга жавоб беришидан ташқа- бормоқда. Фавқулодда вазиятлар дан қум, тош, шағал ковлаб олишга
шағал каби табиий қурилиш хом­ ри, мутасадди ташкилотлар томони- вазирлиги, Давлат геология ва эҳтиёж кескин ошиб кетди. Аммо
аш­ёси бор, — дейди Транспорт дан унинг эксплуатацияси доимий минерал ресурслар қўмитаси, те- кўприкни ўз балансида ушлаб тур-
вазирлиги ҳузуридаги йўл-қури- равишда назорат қилиб турилмаса, гишли маҳаллий ҳокимлик масъ- ган маҳаллий ҳокимликлар бундай
лиш ишлари сифатини назорат сунъий иншоотга путур етади. уллари вақти-вақти билан ҳар бир ўзбошимчаликка йўл қўймаслиги
қилиш инспекцияси масъул хо- кўприкни диагностика қилишга керак. Бошқармамиз томонидан
дими Комилжон Шамсиддинов. — Юртбошимизнинг «Ўзбекис- бош-қош бўлиши керак. 2021 йил- мавжуд кўприклар ҳолати вақти-
— Ҳудудларда олиб борилаётган тон Республикаси йўл хўжалиги ги давлат дастурига энг аянчли ва вақти билан диагностика қилиб
кенг қамровли бунёдкорлик тизимини чуқур ислоҳ қилиш хавфли ҳолатда турган кўприклар- борилмоқда. Бунга 12 та масъул
ишлари натижасида ўзбошим- ни киритиш режалаштирилмоқда. ташкилот эксперти жалб қилиниб,
чалик билан кўприк атрофидан энг ачинарли вазиятдаги объектни
тонналаб тош, қум, шағал ковлаб 50 йиллик кўприк биринчи галда ҳимоялаш бўйича
олиняпти. Инспекциямиз хо- бугунги «юк»ни кўтара чора-тадбир белгиланади. Айни
димлари томонидан автомобиль пайтда Қорадарё кўпригини капи-
йўлларидаги катта кўприклар олмайди тал реконструкция қилиш учун 25
ҳолати ўрганилганда, Самарқанд, миллиард 200 миллион сўм маблағ
Сурхондарё, Қашқад­ арё, Жиззах, Қурилиш объекти қайси типда йўналтирилди.
Тошкент ва Андижон вилоятла- бўлмасин, унинг лойиҳа-сме-
рида 26 та кўприкнинг устун қис- тасида сарфланадиган маблағ, Катта трассадаги йўлда ҳар
ми унга таянч бўла олмай қолиши хомашё ва бошқа ўлчамлари акс куни юзлаб автомашиналар
яққол сезилди. эттирилади. Ҳар қанча пишиқ-пух- ҳаракатланади. Агар йўлда дарё
та, мустаҳкам қурилса-да, йиллар ёки сой учраса, барча талабларга
Қайд қилинган манзилларда ўтиши ва эксплуатация қилиниши жавоб берадиган кўприк хизма-
Вазирлар Маҳкамасининг 2011 натижасида бино ва иншоотларга тига эҳтиёж туғилади. Бундан
йил 26 декабрдаги «Ўзбекистон путур етади. Агар фойдаланишда икки йил муқаддам «Урганч —
Республикаси ҳудудидаги автомо- бўлган объектлар прогноз қилинса, Чолиш» йўлининг 10-километри-
шубҳасиз, узоқ ўтмишда қурилган- даги кўприк жуда яроқсиз ҳолатга
лари кўримсиз ва яроқсиз ҳолатга келиб қолгани сабабли юк авто-
келиб қолгани, замон талабларига мобили оғирлигидан қулаб туш-
жавоб бермаслиги ойдинлашади. са-да, хайриятки, жабрланганлар
бўлмаган. Кўнгилсиз ҳодиса яна
— Вилоятимиз автомобиль содир бўлмаслиги учун мутасадди
йўлларида 551 та кўприк мав- ташкилотлар аянчли ҳолатда тур-
жуд, — дейди Самарқанд вилояти ган кўприкларни тезкорлик билан
автомобиль йўллари ҳудудий таъмирлаши лозим.
бошқармаси бошлиғи ўринбосари
Акбар Мирзаев. — 1970 йиллар-
да қурилган кўприклар ўша давр
талабига мувофиқ 7-8 тоннага-

ча юк ташийдиган машина учун Ҳулкар КУЗМЕТОВА
мўлжалланган бўлиб, орадан 50 «Mahalla»

Ўзбекистон делегацияси «Корея Республикаси –
Марказий Осиё» ҳамкорлик форумида иштирок этади.

34 ЖАРАЁН 2020 йил
№43-44 (1973-1974)
МИГРАНТЛАР

ҲУҚУҚИ
тқааъчомнинтлўланиақди?Бугун минглаб ватан-
хорижда ишлаётган фуқаролар- содиётига хорижий ишчи кучини ДАРВОҚЕ...
дошларимиз Рос- нинг меҳнат стажини ҳисобга жалб қилиш параметрлари эса
сия Федерациясида олиш тизимида атиги 4,5 минг соҳа ва ҳудудлар кесимида ҳуку- Халқаро миграция ташки-
меҳнат мигранти нафар киши рўйхатга олинган. Шу матнинг алоҳида қарори билан лоти маълумотига кўра,
сифатида фаолият боис келгуси йил бошидан ташкил- белгиланади. 2021 йил учун хори- халқаро мигрантларнинг
юритмоқда. Улар лаштирилган ҳолда хорижда меҳ- жий ишчи кучини жалб қилиш па- умумий сони дунё бўйлаб
расмий ва норасмий нат фаолиятини амалга ошириш раметрлари ҳали белгиланмаган. қарийб 272 миллион ки-
тарзда ўз фаолияти- — ўзини ўзи банд қилган шахслар шини ташкил этиб, улар-
ни олиб боришмоқда. шуғулланиши мумкин бўлган Меҳнат мигрантлари нинг учдан икки қисми
Мусофир бўлмагунча фаолият турларига тенглаштири- ҳимоя қилинадими? меҳнат мигрантлари ҳи-
мусулмон бўлмайсан, лади. Ушбу шахсларга ўзини ўзи собланади. Бу кўрсаткич
банд қилганлар учун белгиланган Айтиш керакки, бундай юрт- жаҳон аҳолисининг 3,5
“деганларидек, бу- солиқларни тўлаш ҳамда пенсия дошларимизни ижтимоий, ҳуқу- фоизини ташкил этади.
қий, моддий қўллаб-қувватлаш
нинг асл маъносини миқдорини ҳисоблаш тартиби борасида ечимини кутаётган АҚШ доллари миқдоридаги ойлик
мигрантларчалик ҳеч қўлланилади. Бунда улар Пенсия муаммолар ҳали кўп. Айниқса, иш ҳақлари ва товон пулларининг
ким англаб етмаса жамғармасига ихтиёрий равишда улар иш берувчи компанияларни тўлаб берилишига эришдик.
керак. ижтимоий солиқ тўлаши мумкин, топиш, талаб қилинадиган ишчи
бу БҲМнинг 50 фоизи ҳажмида кучига мутахассислиги бўйича та- Ташқи меҳнат миграцияси
лаб, тил билиш ва ўша давлатдаги соҳасини янада ривожлантириш
Маълумотларга кўра, мамла- (111 минг 500 сўм) белгиланган. мақсадида 2021 йил 1 январга қа-
дар Ўзбекистонда Россия Федера-
катимиздан чет элга ишлаш учун Россияда квота меҳнат қонунчилигини ўрганиш цияси Ички ишлар вазирлигининг
кетганлар айни дамда 1 млн. 740 қисқартириладими? каби муаммоларга энг кўп дуч паспорт-виза хизмати ваколатхо-
минг нафар кишини ташкил эт- келмоқда. наси очилади ҳамда ушбу вако-
латхонада патентни тайёрлаш,
моқда. Ташқи меҳнат миграцияси Сўнгги пайтларда оммавий — Россияда нима учун меҳнат расмийлаштириш ва бериш хиз-
матлари кўрсатилади. Ўзбекистон
агентлиги орқали кетганлар 60 ахборот воситаларида Россияда муҳожирларининг аксарияти но- фуқароларига ҳуқуқий ёрдам кўр-
сатиш мақсадида чет давлатлар-
мингдан зиёд бўлиб, уларнинг меҳнат мигрантлари учун квота- қонуний равишда иш топяпти? — даги адвокатлик ташкилотлари
билан битимлар тузилади.
34 мингдан зиёдини 30 ёшгача лар қисқартирилиши ҳақида маъ- дейди Ташқи меҳнат миграцияси
Яна бир муҳим жиҳат — хориж-
бўлган ёшлар ташкил қилади. Улар лумотлар берилди. Хўш, бу нима агентлиги директори ўринбосари да мураккаб молиявий аҳволга
тушган ва шахсини тасдиқловчи
орасида турли даражадаги маъ- дегани? Унинг ҳамюртларимизга Давлатназар Матрасулов. — Чун- ҳужжатларсиз, маблағларсиз қол-
ган 10 мингга яқин фуқарога 446
лумот ва кўникмага эга бўлганлар таъсири қандай бўлади? ки қонуний мигрантлар патент минг сўм (40 доллар) миқдорида
бир марталик моддий ёрдам
бор. Хўш, меҳнат мигрантлари — ОАВда Россия Федерацияси олишга пул сарфлайдилар ва иш кўрсатилади. Шунингдек, меҳнат
мигрантларига ҳуқуқий ёрдам
учун квоталар қай даражада? Улар ҳукуматининг 2020 йил 6 ноябр- бошлагандан сўнг улар тегишли бериш бўйича онлайн платформа
яратилиб, Россия Федерациясида
учун қандай қулайликлар яратил- даги фармойиши меҳнат мигрант- хизматлар учун ҳам ҳақ тўлайди- «Call-марказ» ташкил этилади.

моқда? лари учун квоталарнинг қисқа- лар. Бундан ташқари, пул ўтказ- ***
Демак, эндиликда янги тизим
— Президентимизнинг тегиш- риши маъносида нотўғри талқин малари ва Ўзбекистонда иш стажи асосида хорижга ишга кетган
мигрантлар учун қатор қулайлик
ли фармони билан билан боғлиқ харажат- ва имтиёзлар яратилади. Солиқ
имтиёзлари, пенсия ҳисобланиши,
хавфсиз, тартибли ФАКТ: лар ҳам мавжуд. Юқо- микроқарзлар берилиши, ҳуқу-
ва қонуний меҳнат ридаги важлар туфайли қий тарафдан давлат ҳимоясига
олиниши мигрантлар фаолиятини
миграцияси тизими Жорий йилнинг ўн ойи ноқонуний мигрантлар рағбатлантиради. Бу эса минглаб
юртдошларимиз оилалари даро-
жорий қилинмоқда, — давомида Ўзбекистонга сони кўпаяди. Аммо мадли бўлади, муҳими, Ўзбекис-
дейди Ташқи меҳнат 4,88 млрд. АҚШ доллари ноқонуний мигрантлар тон фуқаролари қаерда бўлмасин,
миграцияси агентлиги ҳар тарафлама жабр давлат ҳимоясини ҳис этади
ҳажмида пул ўтказмала- деганидир.
бошқарма бошлиғи кўриши тайин. Чунки
Нилуфар ЮНУСОВА
Азим Аҳмадов. — Ай- ри амалга оширилди. ҳар қандай давлатнинг «Mahalla»
тиш керакки, тизим ўз қонун-қоидалари

тўлиқ меҳнат мигрант- мавжуд. Россия Ички

ларини амалий жиҳатдан қўллаб- қилинмоқда, — дейди А.Аҳмадов. ишлар вазирлигининг маълумоти-

қувватлашга қаратилган. Жумла- — Аввало, таъкидлаш жоизки, Рос- га кўра, ҳозирда 600 минг ўзбе-

дан, 2021 йил 1 январдан бошлаб сия Бош вазири томонидан қабул кистонлик ушбу мамлакатда рўй-

«Ижтимоий ҳимоя ягона реестри» қилинган мазкур квоталар меҳнат хатдан ўтмасдан бўлиб тургани

ахборот тизимига киритилган кам мигрантларига эмас, балки чет ва депортация, яъни мамлакатга

таъминланган оилалар аъзолари элликлар ва фуқаролиги бўлма- кириш тақиқини олишдан қочиб

вақтинчалик ишлаш учун хорижга ган шахсларга Россияда вақтинча юргани келтирилмоқда. Бир неча

чиқиб кетаётганда микроқарзлар яшаш учун бериладиган рухсат- йил давомида 421 минг фуқаро

бериш тартиби жорий этилади. номаларга тааллуқли, яъни квота- Ўзбекистонга чиқариб юборилган

Микроқарзлар хорижда ишга нинг патент олишга таъсири йўқ. ва энди улар Россияга кириш ҳу-

жойлашиш (шу жумладан, йўл Мазкур фармойишга кўра, 2021 қуқига эга эмас. Шунинг учун ҳар

ҳақини тўлаш ва меҳнат фаолия- йилда чет элликлар ва фуқароли- бир фуқаро қонуний йўл билан

тига рухсат олиш) билан боғлиқ ги бўлмаган шахсларга Россияда бориши муҳим. Шундагина давлат

харажатларни қоплаш учун 10 вақтинча яшаш учун жами муҳожирларнинг ҳуқуқларини юз

миллион сўмгача миқдорда бир 39 минг 325 та, шу жумладан, фоиз ҳимоя қилишга кафолат бе-

йил муддатга берилади. ҳудудлар кесимида рухсатнома ради. Масалан, охирги икки йилда

Яна бир масала — айни пайтда бериш белгиланган. Россия иқти- биз фуқароларимизнинг 823 минг

Россиянинг «Миграция маркази»
Ўзбекистонда ваколатхонасини очади.

2020 йил КОРРУПЦИЯ 35
№43-44 (1973-1974)
Нотариал соҳадаги
Барча соҳаларда бўл-
гани сингари айрим КОРРУПЦИЯНИ
ҳолларда нотариус- қандай йўқ қилиш мумкин?
лар фаолиятида ҳам
коррупция ҳолат- кадрларни тайин- ДАРВОҚЕ...
лари учраб туради. лашда шаффофлик-
Нотариал хизмат нинг пастлиги, нота- Очиқ ахборот тизимига
кўрсатиш сифати риуслар фаолиятини жойлаштирилган нотариал
ва тезкорлиги паст самарали назорат қи- тасдиқланган аризалар,
даражадалиги, бю- лиш тизими яратил- ижара шартномалари ва
рократик тўсиқ ва магани ана шундай ишончномалар мулкни
ҳолатларни келтириб бегоналаштириш билан
“ғовлар мавжудлиги, чиқаради. Хўш, ти- боғлиқ бўлмаган юридик
ҳаракатларни амалга оши-
зимда коррупцияни ришда ҳужжатнинг қоғоз

шакли билан тенг ҳуқуқий

йўқ қилиш борасида кучга эга бўлади. Фуқаро

қандай ишлар амалга тегишли давлат органи ёки

оширилмоқда? мансабдор шахсга мазкур

Автоматлаштирилган та текшириш имконига эга бўлади. келиб чиқмаслиги ҳамда жараёнда ҳужжатларнинг қоғоз шак-
тизимга ўтилган Агар ортиқча тўлов ундирилгани фуқароларнинг қонуний ҳуқуқ ва лини тақдим этиш маж-
аниқланса, мижоз шу заҳоти Адлия манфаатларини таъминлашдан буриятидан озод этилади.
— Коррупция ҳолатларининг ол- вазирлигининг «1008» ишонч те- иборат. Шундай экан, ҳар қан- Ҳужжатларнинг хос рақами
дини олиш мақсадида Адлия вазир- лефонига қўнғироқ қилиши ва бу дай ҳолатда нотариуслар ушбу орқали очиқ ахборот ти-
лиги томонидан нотариат соҳаси- ҳақида шикоят қолдириши ёки но- вазифасини тез бажариши билан зимида уларни текшириш
тариуснинг ўзига тафовут сабаби бирга, нотариал ҳаракатнинг қо- мумкин.
да бир қатор ишлар амалга юзасидан савол бериши мумкин. нунийлигини таъминлаши зарур.
оширилди, — дейди «SMS-хабар» электрон тизими- лар кўрсатиш сифатини ўрганиш
Адлия вазирлиги нинг амалиётга жорий қилиниши — Жорий йилнинг 1 майидан мақсадида аутсорсинг асосида
бошқарма бошлиғи нотариал идораларда коррупцион 663 нафар илгари давлат нотариу- жалб қилинган фирма томонидан
Дилмурод Умаров. ҳолатлар бартараф этилишига си бўлиб ишлаган нотариуслар ўтказилган 125 та «Сирли мижоз»
— Биринчидан, но- сезиларли таъсир қилиб, нота- хусусий секторда иш бошлагани тадбирларида айрим нотариал
тариал ҳаракатларни риуслар томонидан ортиқча пул рақобат муҳитини вужудга кел- идораларда аҳолига шароитлар
амалга ошириш ва ундириш имкониятини кескин тирди ва нотариал ҳаракатни яратилмагани, кутиш жойлари
чеклаб келмоқда. расмийлаштириш вақтини деярли ва ўриндиқлар етарли эмаслиги,
электрон нотариал архивни шакл- уч баробар тезлашига олиб кел- касса хизмати ташкил этилмага-
лантириб бориш учун «Нотариус» Расмийлаштириш учун ди, — дейди Д.Ашуров.— Лекин ни, нотариал ҳаракат иштирокчи-
автоматлаштирилган ахборот қанча вақт кетади? интернетдаги ёки бошқа идора- ларига ҳуқуқ ва мажбуриятлари
тизими яратилди. Бу орқали барча лар ахборот тизимларидаги узи- тушунтирилмаслиги, ходимлар-
нотариал ҳаракатларни онлайн Ҳисоб-китобларга кўра, оддий лишлар, баъзан эса идораларнинг нинг муомала маданияти қони-
тарзда мониторинг қилиш, ноқону- ва мураккаблигига қараб, нота- электрон базаларидаги хатолик- қарсизлиги каби кўплаб хато ва
ний хатти-ҳаракатларни тўхтатиш риал ҳаракатни расмийлаштириш лар ёки ҳужжатлардаги камчилик- камчиликлар аниқланган. Натижа-
ҳамда фуқароларнинг шахсини ўртача 10 дақиқадан 1 соатгача лар нотариусга боғлиқ бўлмаган да 30 нафар нотариус фаолияти
аниқлашда замонавий текшириш вақт мобайнида амалга оширила- ҳолда вақт чўзилишига сабаб бўл- «қониқарсиз» деб баҳоланган.
усулларидан фойдаланиш мумкин. ди. Лекин мерос, судгача бўлган моқда. Карантин даврида сани-
Шунингдек, нотариал ҳаракатлар жараёнда далилларни таъминлаш тария-гигиена талабларига риоя ***
учун тўловларни автоматик тарзда ва медиация келишуви каби айрим қилинган ҳолда идорага келувчи Албатта, юқоридаги каби ўзга-
ҳисоблаш ва электрон тўловларни ҳаракатларни расмийлаштиришда фуқаролар ўртасида ижтимоий ришлар билан турли оворагарчи-
ўтказиш, уларни тасдиқловчи SMS- нотариус қонунчиликда белги- масофани сақлаш учун нотариус- лик, сарсонгарчилик ва корруп-
хабарлар юбориш ва идоралараро ланган муддатларга риоя қилиши лар томонидан аввал ҳужжат олиб цияни юзага келтирувчи ҳолатлар-
электрон ахборот алмашиш имко- шарт. Бу муддат меросда 6 ойдан қолиниб, тайёр бўлгандан кейин нинг олди олинади. Бундан таш-
ниятлари яратилди. Нотариатнинг кўпга ҳам чўзилиши мумкин. фуқароларни чақириб нотариал қари, фуқаро шахсини аниқлашда
«фаол модели» жорий этилди. ҳаракатни расмийлаштирилаётга- замонавий текшириш усулларидан
Бунда нотариус комплекс хизмат — Бугунги кунда фуқаролар ни ҳам вақтнинг қисман чўзили- фойдаланилади. Ҳар бир ҳужжатга
кўрсатувчи орган сифатида барча ҳужжат расмийлаштириш учун шига олиб келмоқда. такрорланмайдиган рақам бериш
ҳужжатларни ўзи йиғмоқда. На- нотариусга фақат паспорт ва мулк имконияти мавжуд. Тўлов автома-
тижада фуқароларнинг идорама- эгалигини тасдиқловчи ордер ёки Ўтган қисқа даврда нотариал тик тарзда ҳисобланади. Энг муҳи-
идора «справка» йиғиб юришига гувоҳномани тақдим этса етарли, ҳаракатларни расмийлаштириш- ми, фуқароларни нотариус касбий
чек қўйилди. «Е-notarius.uz» махсус — дейди Ўзбекистон Нотариал па- да қонунбузилишига йўл қўйгани мажбуриятларини бузиши натижа-
портали эса жуда кенг имконият- латаси раиси Дилшод Ашуров. — учун 149 нафар нотариус лицен- сида етказиладиган зарардан му-
ларга эга бўлиб, мурожаат қилув- Қолган ҳужжатларни нотариуснинг зиясининг амал қилиши 15 кундан ҳофаза қилиш мақсадида нодавлат
чилар ўзларига керакли бир неча ўзи тегишли идоралардан ахборот 6 ойгача тўхтатилган. Нотариал нотариал идоралар нотариуслари-
хизмат турларидан фойдаланиши тизими орқали электрон шаклда палатага нотариуслар касб этика- нинг фуқаролик жавобгарлигини
мумкин. олади. Кўп ҳужжат ва маълумотно- си қоидаларига риоя этмаётгани суғурталаш тартиби белгиланган.
малар «Нотариус» ахборот тизи- тўғрисида келиб тушган 54 та му- Бир сўз билан айтганда, барча
Эндиликда нотариус хизмат- мида автоматик тарзда олиниши рожаатнинг 40 таси ўз тасдиғини қилинаётган ишлар соҳадаги
лари учун давлат божи, пуллик вақтни янада қисқартиради. топган. Аҳолига нотариал хизмат- коррупцион ҳолатларнинг олдини
хизмат ва бошқа тўловлар элект- олишга қаратилган.
рон тизим орқали автоматик ра- Маълумки, нотариуснинг
вишда шакллантирилади, яъни бу асосий вазифаси — расмийлаш- Нилуфар ЮНУСОВА
жараёнда инсон омили иштирок тирилаётган нотариал ҳаракат «Mahalla»
этмайди. Бу орқали мижоз SMS- бўйича келгусида ҳеч қандай низо
хабар ёрдамида тўлаган пулининг
қонуний миқдорини яна бир мар-

Ўзбекистон 5,9 миллион
долларлик нўхот экспорт қилди.

36 МУҲОКАМА 2020 йил
№43-44 (1973-1974)

«СИАСВАТТЕЧЪАМСОИЛ»Тўғрисини айтганда,рини тезда ишлаб рига кўйлак, костюм, пойабзал,
масаласи қачон«истеъмол саватчаси» бош кийим, пайпоқ, ички кийим
ҳақида анчадан беричиқиш ва жорий этиш турлари, санитария ва гигиена
гапириб келинса-да, маҳсулотлари, мактаб ва таълим
охирига етади?кейинги уч-тўрт йилвазифаси қўйилгач, олиш учун зарур товарлар кири-
ичида бу масала кўп тилади. Совуқ мамлакат учун қиш-
марта кўтарилди. да иссиқлик таъминоти истеъмол
Сабаби, давлатимиз саватидаги энг муҳим хизмат
раҳбари томонидан ҳисобланса, Африканинг айрим
тирикчилик учун за- мамлакатлари учун бу хизматнинг
рур энг кам миқдорни умуман кераги йўқ.

“белгилаш мезонла- Аҳоли турмуш даражаси
тегишли вазирликлар яхшиланмай туриб,
ривожланиш рўй
ва республика дара- бермайди

жасидаги идоралар «Истеъмол саватчаси» кам таъ-
минланган оилалар, ёлғиз аёллар,
раҳбарлари бу ишни қўйилиб, халқимизнинг фикр ва диришга етиши керак. Аксарият кексалар ижтимоий ҳимояси учун
амалга ошириш имко- таклифлари олинади. Айни пайтда тараққий этган мамлакатларда зарур. Айни дамда ижтимоий
ниятлари ҳақида маъ- бу масала амалий жиҳатдан ҳам аҳолига бериладиган ижтимоий ҳимояга эҳтиёжманд қатламни
лумотлар беришди. ўрганиляпти. Шу кунгача «Истеъ- нафақалар айнан «истеъмол аниқлаб олиш ва унинг мезонлари-
ни ҳам қайта кўриб чиқиш керак.
Парламент ва ҳукумат йиғи- мол саватчаси» бўйича иккита саватчаси»га, унда қайд этилган Масалан, фарзандларини ёлғиз
лишларида муҳокама қилинди. кўрсаткичларга кўра белгиланади. ўзи тарбиялаётган аёлнинг хона-
Лекин ҳали натижа кўзга ташлан- вилоятда эксперимент ўтказилди. донида телевизори, музлатгичи
гани йўқ. Ўзбекистон истеъмолчилар ҳу- бўлса, «сизнинг яшашингиз яхши
Ҳозир бунга оид маълумотлар қуқларини ҳимоя қилиш жамият- экан», деб унга ижтимоий кўмак
Фақатгина айрим мутасад- лари федерацияси томонидан берилмайдиган ҳоллар бўлади.
диларнинг «беш кишидан ибо- асосида ҳисоб-китоблар олиб кенг жамоатчилик фикрига таяниб, Қолаверса, ҳозир нафақа ва моддий
рат оилага бир ойда икки ярим республикамизнинг миллий «ис- ёрдам ҳар бир оила аъзосига ўрта-
миллион сўм етади», «кўп гўшт борилмоқда. теъмол саватчаси» лойиҳаси иш- ча ойлик жами даромад миқдори
еяпмиз», «кунига 5600 сўм иш- лаб чиқилмоқда. Мазкур ташаббус меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам
лаб топган одам камбағал эмас» Умуман олганда, халқаро таж- жамоатчилик ташкилоти сифатида миқдорининг 52,7 фоизидан ортиқ
каби «қовун тушириш»лар анча рибага мос равишда «истеъмол Федерациянинг республикамизда бўлмаган тақдирда берилади. Асли-
гап-сўзларга сабаб бўлгани қол- саватчаси» меъёрларини аҳоли- олиб борилаётган кенг қамровли да қишлоқларда кўплаб эҳтиёжла-
ди. Майли, буларнинг ҳаммаси ўз нинг 3 та асосий ижтимоий-де- ислоҳотларга ўзининг муносабати ридан воз кечган ҳолда бундан ҳам
йўлигаю, «истеъмол саватчаси» мографик гуруҳи, яъни меҳнатга сифатида гавдаланади. кам маблағ билан рўзғорни эплаш-
қачон ҳаётимиздан жой олади? лаёқатли аҳоли, пенсионерлар тираётган оилалар кўп.
У нималардан иборат ва бизнинг ва болалар учун алоҳида ишлаб Иқлим шароити, аҳоли
турмушимизда қандай аҳамият чиқишга аҳамият қаратиляпти. эҳтиёжи, маҳаллий Бу аҳвол қачонгача давом эта-
касб этади? Ўзи бу юмуш яқин Одатда «истеъмол саватчаси» 3 анъана ва одатлар ди? Шундай экан, ушбу миқдор
орада амалга ошадими? қисмдан, яъни озиқ-овқат маҳсу- ҳисобга олинади бозорлар нарх-навосини ҳисобга
лотлари, ноозиқ-овқат товарлар олган ҳолда белгиланиши зарур.
Қонун лойиҳаси (кийим-кечак, пойабзал, дори- Нима учун бу масалада бош қо- Эътибор қаратиш зарур бўлган
тайёрланди дармонлар) ва коммунал, транс- тириш зарур, хориждан тайёр бир яна бир жиҳат, аҳолининг реал
порт, маданий-маърифий хиз- стандартни олиб қабул қилсак бўл- даромадлари, иш ҳақи, пенсия,
матлардан иборат бўлади. Мам- нафақа ва бошқа ижтимоий тў-
лакатимизда бу борада минимал ловлар миқдорини халқаро нор-
меъёрларни белгилашда ҳар бир маларга мувофиқ ишлаб чиқила-
ҳудуддаги турмуш маданияти- диган «истеъмол саватчаси» ва
– Фракциямиз аъзолари томо- нинг ўзига хос жиҳатлари бўйича майдими? Айтиш жоизки, айни бир «яшаш минимуми»га мақбуллаш-
давлат томонидан ишлаб чиқилган тириш муҳим аҳамиятга эга.
нидан илғор давлатлар тажриба- ёндашув кўзда тутилмоқда. Шу
«Истеъмол саватчаси»ни жорий
лари ўрганилган ҳолда, «Истеъ- маънода жамоатчиликнинг так- «истеъмол саватчаси» бошқа бир этиш яхшигина сарф-харажатни
талаб этиши мумкин. Лекин шуни
мол саватчаси» ҳақидаги қонун лифлари бу борада муҳим аҳа- мамлакат учун тўлиқ андоза бўла деб мазкур масалани ортга суриш
керак эмас. Унутмаслик лозимки,
лойиҳаси ишлаб чиқилиб, Иқти- миятга эга. олмайди. Уни ишлаб чиқишда мам- аҳоли турмуш даражаси яхшилан-
сагина, барча соҳаларда ривожла-
содий тараққиёт ва камбағал- Жамоатчиликдан лакатнинг иқлим шароити, аҳоли ниш рўй беради.
ликни қисқартириш вазирлигига таклифлар йиғиляпти эҳтиёжи, шунингдек, маҳаллий
берилди, — дейди Олий Мажлис аҳолининг анъана ва одатлари ҳам Тўлқин ШЕРНАЕВ
«Mahalla»
Қонунчилик па- — «Истеъмол саватчаси» — ин- алоҳида роль ўйнайди.
латаси депутати, соннинг нормал ҳаёт кечириши Бугунги кунда «истеъмол сават-
Ўзбекистон ХДП учун зарур бўлган озиқ-овқат ва
Марказий Кенга- ноозиқ-овқат товарлар ҳамда часи»нинг ягона мақбул варианти
ши раиси ўрин- хизматларнинг энг кам миқдори- мавжуд эмас. Мисол учун, АҚШда-
босари Улуғбек ни ўз ичига олувчи категориядир, ги истеъмол саватига 300 та, Буюк
Вафоев. — Ҳо- — дейди Истеъмолчилар ҳуқуқ- Британияда 350, Германияда 470
зирда вазирлик билан биргаликда ларини ҳимоя қилиш жамиятла- маҳсулот ва хизмат киритилган.
лойиҳани кўриб чиқяпмиз. Чунки ри федерацияси масъул ходими
бу ҳужжат маблағ билан боғлиқ Манижа Баҳриева. — Соддароқ Бу маҳсулотларнинг озиқ-овқат
бўлиб, Вазирлар Маҳкамаси томо- айтганда, «истеъмол саватчаси»- турига кирадиганларининг асо-
нидан Олий Мажлис Қонунчилик га киритилган товар ва хизмат- сийлари нон ва ун маҳсулотлари,
палатасига киритилиши керак. Ал- лар яшаш учун зарур бўлган энг сут ва сут маҳсулотлари, ёғ, гўшт,
батта, лойиҳа муҳокама учун ҳам муҳим эҳтиёжларингизни қон- тухум, полиз маҳсулотлари, мева-
чевалар ва бошқаларни ташкил
этади. Ноозиқ-овқат маҳсулотла-

Ўзбекистон қурилиш компанияларининг
Россия бозорига чиқиш масаласи муҳокама этилди.

2020 йил МУНОЗАРА 37
№43-44 (1973-1974)

Ўтган ҳафта Олий Мажлис Сенати раиси
Танзила Норбоеванинг мактаб ва боғча-
ларда жинсий тарбия дарсларини таш-
кил қилиш тўғрисидаги гаплари жамия-
тимизда қарама-қарши фикрларни уйғотди.
Айримлар бу менталитетимиз ва динимизга
мутлақо мос келмаслигини таъкидласа, бош-
қалар тўғри ва миллий хусусиятимиздан келиб
чиқиб, ташкиллаштириладиган бундай тарбия
кўплаб муаммоларнинг олдини олиши мумкин-
лигини айтиб ўтди. Мавзу юзасидан мутахассис
ва жамоатчилик фикри билан қизиқдик.

БОЛАЛАРГА

ЖИНСИЙ ТАРБИЯ КЕРАКМИ?

Сенат раиси нима очиқ маълумотларни беришимиз ёшидан жинсини англай бошлай- таъкидлашмоқда. Масалан, одам
демоқчи эди? ди. Уч ёшида жинсини ажратади. анатомияси дарсларида ўқитув-
керак. Ўқув дастурларини шу да- Жинсий тарбия шу даврдан бош- чилар қизларга алоҳида, йигит-
лаб шаклланади. Бу гапни тўғри- ларга алоҳида дарс ўтишади. Бу
Кўпчилик ёшларнинг жинсий ражада нозиклик билан, билим би- дан-тўғри қабул қилмаслик керак. ўринда қиз болаларга аёл, ўғил
тарбиясига интернет, ижтимоий лан тайёрлашимиз керакки, ўғил Масалан, қиз болаларга қўғирчоқ болаларга эркак ўқитувчи дарс
тармоқлар ва ҳатто ўзбек тили- бола, қиз болага керакли билимни совға қилиш, у билан «хола-хола» берганини ҳам айтиб ўтиш ло-
даги айрим телеканаллар орқали беришимиз лозим. Биз ёпганимиз ўйнаш ҳам жинсий тарбия ҳисоб- зим. Аммо дарс жорий қилинга-
узатилаётган ахборотлар ҳам за- сари интернет очиқ. Интернетда ланади. Агар боғчада ўғлингизга ни билан уни қалтис мавзулар-
рарли таъсир ўтказаётгани, бунга ёмон нарсаларни ўрганиш мум- қўғирчоқ бериб овунтиришга ни нозик тушунтира оладиган
яна расмий дарсларнинг қўшили- кин. Бу салбий оқибатларга олиб уринишса, бу сизнинг ғазабин- ўқитувчилар ўтиши шарт.
ши вазиятни янада издан чиқиши- келади. Шунинг учун ундан кўра, гизни қўзғатиши аниқ. Шу сабаб
га сабаб бўлишини таъкидлашди. дўст бўлиб, дугона бўлиб, ота, ака- мактабгача таълим соҳасидаги — Қатор сабабларга кўра,
Бу фикрга қарши бўлиб, жинсий ука бўлиб, маълумот берганимиз ўғил болалар ва қиз болалар учун оммавий дарсларда ўтила-
тарбия мактабларда тушунтири- фойдалироқ деб ўйлайман. алоҳида дастурлар, тўгараклар диган жинсий тарбия самара
мавжуд бўлади. Бу эса жинсий бермайди,— дейди журналист
лиши керак, деганлар эса айнан Бизни лайлак ташлаб тарбиянинг унсурлари ҳисоблана- Шарофиддин Тўлаганов. —
юқоридаги омилларнинг таъсири кетганми? ди. Бундай тарбиясиз таълимнинг Фақат болаларнинг юзи очила-
ортиб бораётгани учун унга қара- бўлиши мумкин эмас. Бу тарбия ди, холос. Жинсий тарбия якка
Психологлар эса айнан юқо- ҳар бир оилада ҳам мавжуд. Ва тартибда берилади. Қизларга
ма-қарши дарслар қўйилиши шарт бўлиши шарт. тарбияни она бериши керак.
ридаги сабаблар — интернет ва Шу ўринда «ўғил болаларга ота
деб ҳисоблайди. Хориж тажрибаси жинсий тарбия бериши керак»,
— Гинеколог масаласида қизлар телевидениенинг кенг тарқалиши, қандай? деган фикрларга ҳам шахсан
мен қўшилмайман. Масалан,
кўринмаслиги керак, деган сте- буни назорат қилишнинг имкони Кўплаб хорижий давлатларда бизнинг қишлоқда ҳеч бир ота
жинсий тарбия дарслари бор. Бу, ўғлига жинсий тарбия берга-
реотиплар бор, — дейди Танзи- йўқлиги боис ҳам болалар тармоқ- айниқса, ривожланган демок- нини билмайман. Шу сабабли
ратик давлатларда кўп учрайди. болаларнинг юзини очадиган
ла Норбоева. — Жинсий тарбия да дуч келиши муқаррар бўлган Масалан, Данияда ҳам шу тажриба тарбияни мактабда бериб бўл-
синаб кўрилган. Натижада 2015 майди. Умуман, мактаб таъ-
масаласи биз учун ёпиқ мавзу саволларга тайёр бўлмоғи лозим. йилдан буён бу мамлакатда би- лим берадиган даргоҳ, тарбия
рорта ҳам 15 ёшли ўсмир қизларда оиладан бошланади. Мактабга
ҳисобланади. Ҳеч ким гапири- — Дарҳақиқат, кейинги йиллар- ҳомиладорлик қайд этилмаган, 16 тарбия маскани, дея алоҳида
ёшли қизларнинг фақатгина икки урғу бериб бўлмайди. Мактаб-
ши мумкин эмас. Деярли кўп да дунёда жинсий тарбия билан нафари ҳомиладор бўлиб қолган. да эса интизомни кучайтириш
Жинсий зўравонлик эса мамлакат- керак. Темир интизом жорий
боғлиқ қатор муаммолар бўй ни деярли тарк этган, фақатгина қилиниши шарт. Мактабда
ишхоналарда аёлларга тегажоқлик таълим ўлда-жўлда бўлган бир
кўрсатаётгани рост, — дейди ҳолати кузатилиб келинмоқда. пайтда жинсий тарбия дарсини
Аёллар соғлигига эътибор бўйича ҳам киритиб, таълимни ҳам,
психолог Ҳулкар Абдуллае- ҳам мамлакат энг юқори ўринлар- тарбияни ҳам издан чиқариш,
да туради. керак эмас.
Бу масалада ғарб ва. — Масалан, БМТ маълу-
Аммо бу масалада ғарб давлат- Бизнингча ҳам, нафақат бир
давлатлари таълим мотларига кўра, ҳар йили лари таълим дастурлари бизга мос инсон, балки бутун бир халқ,
дастурлари бизга мос эрта ҳомиладорлик сабаб 7 келмаслиги кундек равшан. Демак, миллат, мамлакат тақдири
келмаслиги кундек миллион нафар қиз ҳаётдан зарур бўлса, динимиз ва мента- билан боғлиқ бу ўта нозик ва
кўз юмади. Бундан ташқари, литетимизга мос услублар ишлаб қалтис масалада шошмашошар-
равшан. Демак, зарур чиқилиши керак. лик ярамайди. Акс ҳолда қош
психологик ва жисмоний қўяман, деб, кўз чиқариш ҳам
Жамоатчилик нима ҳеч гап эмас. Хўш, бу борада сиз
бўлса, динимиз ва тайёр бўлмаган вояга етма- дейди? нима дейсиз, азиз маҳалладош?
менталитетимизга мос ганларнинг жинсий ҳаёт бош-
услублар ишлаб чиқи- лаш ҳолатлари ҳам кескин Жамоатчилик вакиллари бу Саида ИБОДИНОВА,
лиши керак. кўпайган. Шунингдек, жинс шаклдаги дарслар мактабларда журналист.
тушунчасини турлича талқин аввал ҳам, ҳозир ҳам борлигини

қилишга уринишлар, «рангли»

гуруҳларнинг вужудга келаёт-

гани ҳам бор гап. Буларнинг

оилаларда, ҳаттоки ота-она ҳам бари тарбиянинг нотўғри

фарзандларига шу нарсаларни берилгани, нотўғри йўналиш

гапирмайди. Бу нотўғри. Жинсий танлангани билан боғлиқ ҳолатлар

тарбияни ёш болаликдан олиб ҳисобланади.

бориш керак. Мактабгача таълим- Зеро, 14-15 ёшли ўсмир қиз ёки

да ёшга мос қилиб, ўзининг дои- йигитни «сени лайлак ташлаб кет-

расида, юқори синфларда ва олий ган», деган изоҳ қониқтирмайди.

таълим муассасаларида қизлар ва Бу мавзудаги суҳбатлардан қочиш

ўғил болаларни оилага тайёрлаш, эса ўсмирнинг жавобни интер-

репродуктив саломатлик, туғиш, нетдан излашига сабаб бўлиши

сақланиш, қариндош-уруғчилик муқаррар. Психологик нуқтаи

никоҳлари тўғрисида очиқдан- назардан, инсон бир ярим, икки

Ҳукумат қарори билан «SOS Ўзбекистон болалар маҳаллалари»
уюшмасининг фаолияти янада такомиллаштирилади.

38 ЖИНОЯТГА ЖАЗО МУҚАРРАР 2020 йил
№43-44 (1973-1974)

«Яхши гапга илон инидан чиқади, ёмон САБАБ
гапга пичоқ қинидан» деган мақол бор
халқимизда. Бунинг замирида кенг маъ-
но, мазмун яширин. Инсонни яхшиларга
ёндаш қилгувчи ҳам, ёмондан йироқлаш-
тиргувчи ҳам аслида тилдир. Шу боис
ундан чиқаётган ҳар бир сўзга эҳтиёт
бўлиш керак. Баъзан биргина сўз ҳам
фожиага сабаб бўлиши мумкин. Алишер
Маҳкамов (исм-фамилиялар ўзгартирил-
ган) билан ҳам айнан шундай бўлди.

ҚОТИЛЛИККА
МЕРОС МАШМАШАСИМИ?

Габриель Гарсиа Фожиа қандай содир йўл олдим. Уйининг ган Дилнозанинг ҳаёти ўз вақтида
Маркеснинг «Ошкора бўлди? кириш дарвозаси кўрсатилган тиббий ёрдам туфай-
қотиллик қиссаси»да йўқ эди. Ҳовлига ли сақлаб қолинди.
ака-ука Пабло ва Педро – 2016 йил март ойида ишлаш шағал тўкилган-
Викариолар Сантиа- мақсадида Қозоғистон Респуб- ди. Мен ўша шағал Суд ҳукми
го Насарни ўлдириш ликасига кетдим ва 2019 йил май уюми олдига бориб,
учун жазм қилишади. ойида қайтиб келдим, – дейди укамни чақирдим. Суднинг қора курсисига ўтирган
Асарни ўқиганлар буни А.Маҳкамов айбини қисман тан Уйдан укам эмас, ҳар бир жиноятчига жазо муқар-
яхши билади. Ҳатто бу олиб. – Азамат Маҳкамов кенжа келиним Сайёра рар. Жамиятда содир этилган ҳеч
ҳақида ҳаммага айтиб, укам бўлади. Ота-онамдан мерос чиқди. У чиқиши бир жиноят жазосиз қолмайди.
«кимдир бизни бу жи- қолган ҳовли-жой 2018 йилда бу- биланоқ, «Эримда Адолат, албатта, қарор топади.
ноятдан қайтарарми- зилишга тушиб, туман ҳокимининг нима ишинг бор?», Гарчи пушаймон бўлса-да, билиб-
кан», деб умид қилади. қарори чиқди. Ҳокимият томо- дея бақириб, ҳур- билмай қилса-да, бир инсоннинг
Бироқ асарда одам- нидан компенсация пули ҳамда 5 матсизлик қилди. жонига қасд қилиш оғир жиноят-
лар шунчалик лоқайд сотих ер майдони ажратилди. Пул Келинимнинг мен- дир. Алишернинг пушаймонлиги
эдиларки, уларнинг бирортаси ва ер укам А.Маҳкамовга берилга- симай қилган муомаласидан ға- икки инсонни ортга қайтара ол-
ака-укаларни тўхтатиб қолиш учун ни ҳақида эшитдим. Шу сабабли забланиб, ўзимни бошқара олмай майди, қизга эса онасини. Дилноза
ҳеч қандай ҳаракат қилмаган. Оғиз у билан гаплашмоқчи бўлдим. қолдим ва ортимга бурилдим. Уни етимлик аламини тотишга маҳкум.
жуфтлаб «бу ишни қилма», демай- Отамнинг васиятига кўра, уй-жой- шағал устига итариб юбордим.
ди. Оқибатда эса ошкора қотиллик нинг ярми сингилларимга ва акам Сайёранинг йиқилганини кўриб, Олиб борилган тергов нати-
юз беради. Азим Маҳкамовга тегишли эди. жиянларим Дилнавоз билан Дил- жаси ва хулосасига кўра, суд
Буни укамга тушунтирмоқчи эдим, нозалар югуриб келди. Онасини томонидан мазкур жиноят иши
Эҳтимол, Алишерни ҳам йўлдан бироқ укамдан меросни талаб итариб юборганим учун Дилнавоз кўриб чиқилди. Алишер Маҳкамов-
қайтарадиган бир зот бўлганида, қилганимда, у ва келиним турли менга қўл кўтарди. Бундан жаҳлим га содир этган жинояти учун 25
бу жиноятга қўл урмасди. Ғурури- ташкилотларга мурожаат қилиб, чиқиб, чўнтагимдаги пичоқни чи- йил муддатга озодликдан маҳрум
га тегадиган гап-сўзлар айтилма- меросдан улуш беришни хоҳлаш- қардим ва уларга ҳамла қилдим. этиш жазоси тайинланди. Унинг
ганида, икки инсоннинг қотили мади. Турли баҳоналар қилиб, куч-ғайратга тўлган ёш умри энди
бўлмасмиди?! меросдан улуш беришни орқага Битмас жароҳат... темир панжара ортида ўтадиган
чўзиб келишди. Бу ҳам етмагандек бўлди.
Мерос талашиб... 5 сотих ерни сотиб юборишди. Маст ҳолда, боз устига, жаҳл
билан содир этилган жиноятидан Хулоса ўрнида
Алишер 2018 йилдан бери укаси Ўша куни кечги пайт қўшним пушаймон Алишер вақтни орт-
Азамат билан мерос талашади. Д.Исмоилов билан спиртли ичим- га қайтара олмайди. «Қани энди Эртами-кечми, ҳар бир инсон
Ота-онасидан қолган уй-жойнинг лик истеъмол қилдим. Кейин мол- бормаганимда, қани энди ўзим- йўқлик сари юз тутиши табиий
бузиладиган ҳудуд рўйхатига ту- га пўчоқларни тўғраб бериш учун ни бошқара олганимда, эҳтимол ҳол. Шунинг учун инсонлар кўзи
шиши, ўрнига берилган ерни ука- ишлатадиган пичоқни чўнтагимга улар тирик бўларди», дея ўзини очиқлигида мерос масаласини ҳал
сининг сотиб юбориши ва бузиб солиб олганимни билмай ҳам айблашдан нарига ўта олмайди. қилишга ўргангани маъқул. Балки
ташланган уйдан қолган қурилиш қолибман. Ширакайф бўлганли- Энг ачинарлиси, бир қизнинг кўз бу ҳолат бизга «ўгай» кўриниб,
материаллари ўзаро низонинг гим учун укамнинг олдига бориш ўнгида онаси ва опаси ҳаётдан дилимизга ғашлик солар, аммо
асосий сабаби. ва яна бир бор гаплашиб кўриш кўз юмди. Ҳали вояга етмаган бу ота-она вафот этгандан кейин
фикри туғилди. Уйи узоқ эмасди, Дилноза учун бу мудҳиш воқеа мерос талашиб уришгандан, яқин-
Жиноят содир этилган тунда шу боис пиёда укамникига қараб фақат тан жароҳати билан из ларига ҳам маънан, ҳам жисмонан
Алишер спиртли ичимлик таъ- қолдирмади. Танадаги жароҳат жароҳат етказгандан кўра яхши-
сирида бўлади ва укаси билан битади, аммо қалбида, юрагининг роқ эмасми?
яна гаплашиб олиш учун унинг туб-тубида қолган жароҳат асло
хонадонига боради. Азаматнинг битмайди. Ҳаётда ҳар бир инсоннинг
турмуш ўртоғи Сайёра қайнака- яшашдан мақсади, орзу-ниятлари
сининг чақирувига жавоб бериш – Онамнинг бўйнидан қон бўлади. Уларнинг рўёбга чиқиши
учун олдига чиқади. Келинининг оқиб ерда ётарди, – дейди судда учун меҳнат қилиш, машаққат че-
муомаласи, айтган сўзлари ғуру- жабрланувчи сифатида ишти- киш, қийинчиликларни енгиш ба-
рига теккан Алишер жаҳл устида рок этган Дилноза Азаматова ўз робарида ширин сўзли, хушфеъл
ўзини бошқара олмай қолади. кўрсатмасида. – Амаким кейин бўлиш ҳам муҳимдир. Бу яхши
Натижада келини билан бирга, опамга ташланди. Опамни ҳимоя ниятли инсонларга хос фазилат-
жиянлари Дилнавоз ва Дилнозага қилмоқчи бўлиб, уларга яқинлаш- дир. Зеро, ана шундай маданиятли
ҳам пичоқ билан оғир тан жаро- ганимда менга ҳам пичоқ билан инсонлар ўз умрини беҳуда совур-
ҳати етказади. Олган жароҳатлари ҳамла қилдилар... майди.
оқибатида Сайёра ва Дилнавоз
воқеа жойида ҳаётдан кўз юмади. Амакиси томонидан пичоқлан- Акром АРИПОВ,
Ўзбекистон Республикаси
Олий суди катта консультанти.

Янги таҳрирдаги «Давлат харидлари тўғрисида»ги
қонун лойиҳаси ишлаб чиқилди.

2020 йил САНЪАТ 39
№43-44 (1973-1974)
«... аксарият га қараб, фонограммами, жонли
Санъат йўли инсондан мухлислар ижро қилишга ҳақли, деб ўйлай-
иқтидор билан бир- ман. Чунки санъаткор ҳам иссиқ
га, меҳнат ва сабрни санъатни жон, инсон. Йил 12 ой жонли
талаб қилади. Мана тушунмайди» ижро қила олмаслиги мумкин.
шу синовлардан омон Бугун фонограмманинг кўпайиб
чиққан, тобланган — Шоу-бизнес ва МАВЗУГА ОИД кетишига фақат хонандаларгина
кишигина бу даргоҳда мусиқа санъати сабабчи эмас, истеъмолчилар
ўз ўрни ва овозига, энг бир-бирига қанчалар МАЪЛУМОТ: ҳам сабабчи, назаримда. Истеъ-
муҳими, мухлисларига боғлиқ? Аксарият ёш молчилар шунга рози бўлишяпти
хонандалар санъатни Ўлмас Оллаберганов ва катта қилиб, «фонограмма»
“эга бўлади. Бугунги шоу-бизнес деб қа- 1971 йил 25 июль куни деб қўйса ҳам, оқиб келишяпти.
суҳбатдошимиз Ўлмас рашади. Бу нечоғли Бухоро вилояти Когон Аслида шу даражага етишимиз
ОЛЛАБЕРГАНОВ ҳам тўғри? шаҳрида таваллуд топган. керакки, ҳеч ким танимайдиган
мана шундай босқич- Бошланғич билимни ша- хонанда, «Истиқлол» санъат са-
лардан муваффақият- — Шоу-бизнесни санъатга ҳардаги 5-мактабда олган. ройида «жонли ижро»да концерт
ли ўта олган иқтидор умуман алоқаси йўқ. Бу дарёнинг Сўнг 4-синфдан мусиқа берса зал тўлиб кетиши керак.
соҳибидир. икки қирғоғи. Афсуски, санъатни ва санъат мактабида халқ Яъни мухлислар шу даражада
пул билан ўлчаш, моддий бойлик чолғуларидан қашқар ру- жонли ижрога ўз муносабатини
— Ўзбек санъатининг манбаси деб қараш оддий ҳолга боби бўйича ўқиган. Про- ўзгартиришлари керак. Афсуски,
ютуқ ва камчиликлари айланиб қолди. фессионалликка илк қа- бизда аксарият мухлислар санъ-
ҳақида тўхталсангиз. дамни Бухородаги мусиқа атни тушунмайди. Ўзбек мусиқа
— Бу жуда катта мавзу. Ўзбек Санъатдаги мана шундай билим юртида ўқиш билан санъатини ҳис қилмайди. Аччиқ
санъати мустаҳкам асосга эга. салбий ҳолатларни кўрганимда қўйган. Билим юртини бўлса-да, буни тан олиш керак.
Лекин собиқ иттифоқ даврида ҳафсалам йўқолиб, руҳий че- тамомлагач, 1990 йил
миллий санъатимиз ҳам бироз киниш юзага келади. Миллий Тошкент давлат консерва- — Ўзингизни ўзбек
эътиборсиз қолгани бор гап. Шу қадриятларимиз, санъатимизни, ториясига имтиёзли қабул эстрадаси вакили
сабабми, ўша давр ёш авлоди мил- меросимизни юзага чиқаришга қилинади. Илк ижодини деб ҳисоблайсизми
лий мусиқамиздан бебаҳра ўсди. жон куйдираман. Қизиқишсин, 1995 йилда Фузулий ғазали ёки классик йўна-
Мустақилликдан кейин барча ўргансин, шунга арзийди! Битта билан куйланган «Қурбон лишдаги хонанда?
соҳалар каби миллий санъатимиз «қочирим» ва ноламиз ўрнини ўлам» қўшиғи билан бош- — Мен кўпроқ мумтоз қўшиқ-
ривожи учун ҳам катта ишлар қи- ҳеч қайси бошқа миллат санъати лайди. Шунингдек, унинг ларни севиб тинглайман ва ижро
линди. Ўзбек маданияти ва санъ- тўлдира олмайди. Мана қаранг, «Паризод», «Кутаман», этаман. Лекин эстрада йўнали-
ати деганда неча минг йиллик та- рубоб, тор, ёки танбур ва дутор... «Лола», «Хоразм лазгиси» шида ҳам яратган қўшиқларим
рих, қанча санъат дарғаларининг Ҳозир кўпчилик фарқига бор- каби қўшиқлари хит бўл- кўп. Мен учун ҳар иккиси қадрли.
неча минг йиллик тарихга эга узоқ майди, нималигиниям билмайди. ган. — Танқидга муноса-
ўтмиши қад ростлайди. Шу боис, 10 йиллар аввал 15 тача талаба батингиз қандай?
маданият ва санъатга эътибор, уйимга келди. Қўлимга танбур етишингизда устоз- — Танқидни тўғри қабул қила-
бу — аждодлар ёди ва буюк кела- олиб, бу мусиқа сози қандай соз, ларнинг кўмаги ва ман. Санъатим бўйича ўринли
жакка бўлган эътибор десам, хато деб сўрадим. Биронтаси бил- ёрдами қай даражада танқид бўлса, уни тўғрилашга
қилмаган бўламан. мади. Биласизми, бу уларнинг бўлган? ҳаракат қиламан.
айби эмас. Керак бўлса, боғча- — Мухлисларга тила-
— Сизнингча, санъа- дан шуни ўргатиш керак. Мана — Биринчи устозим раҳматли гингиз?
тимизни янада ри- шундай ёшлар шоу-бизнесни онам бўладилар. У киши мени — Барча юртдошларимиз-
вожлантириш учун ҳам санъат деб қабул қилади-да. санъатга кириб келишимда катта га тинчлик-омонлик тилайман.
нима қилиш керак? Бунга уларни айблаш керак эмас. роль ўйнаган. Кейинчалик мусиқа Маҳалла ходимларининг заҳмат-
Биз айбдормиз, мутахассислар мактабига ҳам онамнинг масла- ли меҳнатларида куч-қувват ёр
— Бунинг учун болани ёшлик- айбдор. ҳатлари билан кирганман. бўлсин!
дан санъатга ошно қилиб тарбия-
лаш керак. Айнан бугун мана шу — Устозлар ҳақи- – Куни келиб ўзбек Хайрулло АБДУРАҲМОНОВ
йўлдан борилмоқда. Яъни боғча, да фикрларингиз. эстрадасида фақат суҳбатлашди.
мактабларданоқ мусиқий билим Сизни шу даражага жонли ижрода қў-
бериб борилмоқда. Бу бўйича ало- шиқлар айтилиши
ҳида давлат дастури ишлаб чиқил- талаб қилинса, маъ-
ган. Республикамиз бўйича бола- қуллармидингиз?
лар мусиқа ва санъат мактаблари
ташкил этилиб, иқтидорли ёшлар – Жуда ҳам яхши бўларди!
ушбу даргоҳларда билимини бо- Фақат бу ҳар бир инсоннинг,
йитмоқда. Умуман, мусиқа ёшлар ижодкорнинг ўз қарашига боғлиқ.
тарбиясида жуда муҳим ўрин Аслида ижодкор ўз имконияти-
тутади. Шу маънода Президенти-
мизнинг беш муҳим ташаббусла-
рининг биринчисида ҳам мусиқага
алоҳида ўрин ажратилган.

Ўзбек фильми халқаро кинофестивалда
Гран-при ғолиби бўлди.

САЛОМАТЛИК 2020 йил
№43-44 (1973-1974)
40 Кичик ёшдаги баъзи болалар сўз талаффузига

қийналиб, уни бўлиб-бўлиб, яъни «о-о-о-л-ма», «н-
о-о-н», «ў-ў-й-й-ин-ч-о-оқ» тарзида чўзиб айтади.
Ота-она бундан ташвишланиб, мутахассис шифо-
корга мурожаат қилади. Бола нутқидаги нуқсон-
ни тузатишнинг анча-мунча усуллари бор, аммо
эътиборсизлик қилинса, нутқий норасолик у вояга
етганида ҳам сақланиб қолиши эҳтимолдан холи
эмас. Бу нуқсоннинг илмий атамаси логоневроз,

ДУ“ДУҚ ЛАНИШНИоддий тилдаги таърифи эса дудуқланишдир.
даволаса МАВЗУГА ОИД
бўладими?
МАЪЛУМОТ:
Дудуқланиш сўз ва товушлар тили кечроқ чиққан 3-4 ёшдаги 2 соатлик сукунат бир Республикамизда 745
равонлиги, талаффуз ритмидаги кичкинтойлар бирданига «булбу- кунга чўзилиб кетса... мингдан зиёдроқ инсонга
ўзгариш билан намоён бўладиган лигўё» бўлиб кетса ҳам дудуқла- логоневроз ташхиси қўйил-
нутқий бузилишдир. Талаффуз бош- ниши мумкин. Логоневрознинг биринчи белги- ган бўлиб, шундан 447 минг
ланишидан олдин паузани узай- лари 3-4 ёшда билиниб, бола узун нафари мактабгача ёшдаги
тириш билан боғлиқ қийинчилик Касалликнинг сўз ва гап тузишда дудуқлана бош- болалар ва ўқувчилар улу-
қандай рўй беради? Бузилиш нутқ нечта тури бор? лайди. Нутқ тўлқинсимон кечиб, шига тўғри келади.
функциясини таъминловчи тил, кейинчалик оддий сўзлар талаф-
юмшоқ танглай, лаб мушаклари Тиббиётда аксарият касаллик- фузи ҳам қийинлашади. Ўз нутқига қўйилган ёшлар ҳарбий хизмат-
спастик қисқаришига асосланиб, лар бир нечта турга бўлинади. тўғри келмайдиган ҳарф-товуш — га олинса, у мулоқот қилишга,
спазмлар мияда мос келадиган Логоневроз сиртдан қараганда, «э», «и» қўшилса, ён-атрофдагилар топшириқни адо этишга, муҳим
марказларнинг ҳаддан ташқари битта касаллик бўлса-да, унинг ажабланади. Бола бирдан гапир- хабарни тезкорлик билан етка-
нутқий ва ҳиссий қўзғалиши туфай- иккита тури аниқланган. Шунга май жим бўлиб қолади. Бу сукунат зишга қийналади. Бунга эса йўл
ли юзага келади. Натижада арти- яраша келиб чиқиш сабаблари, икки соатдан бир кунгача чўзилиб қўйиб бўлмайди. Ватанимизнинг
кул­яцион, овозли ёки нафас қисқа- клиник белгилари ва даволаш кетиши мумкин бўлиб, шундан мудофаа қудратида асосий куч
риши кузатилиб, бу сўзловчининг усуллари билан ҳам қисман фарқ- кейингина у дудуқланиб гапириш- ҳисобланган эр йигитларнинг ҳам
ўз фикрини равон ва ритмик тарзда ланиши маълум. га киришади. Сўзнинг биринчи жисмонан, ҳам руҳан соғлом бў-
ифода этишига тўсқинлик қилади. бўғини ёки бутун сўзларни гап лишига замин яратилиши керак.
Невротик логоневроз руҳий жа- тузиш олдидан қайтариш, сўз ёки
Логоневроз, асосан, 2-4 ва 5-7 роҳат ёки муомалага иккинчи тил- гап ўртасида тасодифан тўхтаб Мураккаб, аммо
ёшли болаларда 10 фоизгача учра- ни эрта киритиш орқали ривожла- қолиш кичкинтойни тенгқурлари даволаш мумкин
ши тасдиқланган. Ўғил болаларда ниб, функционал характерга эга, олдида хижолатга қўйиб, уялишига
қизларга қараганда кўпроқ қайд бош мия жароҳатланмагани учун сабабчи бўлади. Логоневроз белгилари ку-
қилинмоқда. коррекция қилинса, қисқа муд- затилдими, ҳеч бир ота-она
датда осон тузалади. Логоневроз- Айрим ота-оналар бола нутқи- дилбандига эътиборсиз қара-
Нутқий бузилиш нега нинг бу тури 2-6 ёшли болаларда даги бу каби ҳолатларга бефарқ маслиги лозим. Ривожланаётган
кузатилади? кузатилиб, тасодифан бошланади. бўлиб, ўзи тузалиб кетади, дея уни организмдаги нуқсонни барта-
Аввал умуман сўзламай қўйган ўз ҳолига ташлаб қўйишади. Агар раф этишга психоневрология ва
Бу савол дудуқланиб гапиради- бола кейинчалик гапирса, дудуқла- нутқий бузилиш сезилган заҳоти логопедия фани мутахассислари
ган фарзанди бор ота-оналарни ниб қолади. Унда нотинчлик пайдо мутахассисга мурожаат қилинса, ҳамкорлиги талаб қилинади. Тиб-
кўп ўйлантиради. Бола илк ёш бўлиб, иштаҳаси сусаяди, кайфия- бемор нутқини ижобий томонга бий жиҳатдан касалликка ташхис
давридаги юқумли касаллик билан ти ва уйқуси тез-тез бузилади. ўзгартириш осонроқ кечади ва у қўйилгач, беморга даволовчи
оғриган бўлса, нимадандир қаттиқ нуқсонсиз вояга етади. Катта ёшда- бадантарбия, талаффузни яхши-
қўрқса, оила муҳитида унга дағал Неврозсимон логоневроз эса ги кишиларда дудуқланиш кузатил- лашга ёрдам берадиган нафас
муомала қилинса, калтакланса, онанинг илк ҳомиладорлик дав- са, билингки, уни кичик ёш даврида машқлари, уқалаш муолажаси
бу унинг нутқига салбий таъсир рини оғир бошқоронғилик билан даволатишга ҳафсала қилинмаган. тавсия қилинади.
қилади. Яшаш шароитида соғ- ўтказишига боғлиқ ҳолда келиб
ликни ёмонлаштирувчи ўзгариш чиқади. Туғуруқ жараёнида чақалоқ Дудуқланадиган йигит Логопедия фани нутқ фао-
бўлса, ота-она томонидан доимий бош мияси руҳий-жисмоний ши- армияга олинадими? лияти отогенезини ўрганади
равишда болага китоб ўқиш, шеър кастланса, бу унинг нафақат нутқи, ва бунга доир ишлаб чиқилган
ёки матн ёдлаш, такрорлаш талаб балки бутун аъзоларига салбий Логоневрозга учраган инсонлар машқлар мажмуасини тақдим
қилинаверса, бу ҳам нутқий бузи- таъсир кўрсатади. Уни тузатиш қи- ер юзининг барча минтақаларида этади. Амалиётда логопедик
лишга олиб келади. Баъзида эса йин кечади. Бир умрга дудуқ бўлиб топилади. Нутқий нуқсоннинг машғулот ота-она ва мутахассис
қолган болалар ҳам йўқ эмас. қайси тури — енгил, ўрта, оғир келишувига мувофиқ, ҳафтасига
бўлмасин, одамни руҳан мағлуб 3-4 маротаба, 30 дақиқадан 2
этади. Унда уялиш, қисиниб-қим- соатгача кўпайтириб борилади.
тиниш, омма орасидан ўзини Логопед бола нутқини тўғрилаш-
олиб қочиш одатий ҳаёт тарзига га мўлжалланган педагогик-тиб-
айланади. Агар логоневроз касал- бий воситалардан ўз ўрнида фой-
лигининг клиник белгилари яққол даланиб борса, бир йилга бормай
сақланиб қолган бўлса, барча у равон сўзлайдиган даражага
давлатлардаги сингари республи- эришади. Агар логоневроз касал-
камизда ҳам армия ёшига етган лиги ёши катта кишиларда давом
йигитларни ҳарбий хизматга олиш этаётган бўлса, уни коррекция
жиддий муаммо туғдиради. қилиш янада қийин кечади. Бунга
узоқ муддат ва сабр-тоқат талаб
Агар логоневроз ташхиси этилади.

Раҳматилло ҚУРБОНОВ,
психоневролог.

Тошкент давлат стоматология институтида
финландиялик профессор-ўқитувчилар иш бошлади.

2020 йил САЛОМАТЛИК

41№43-44 (1973-1974)бешикда катта бўлган, МАВЗУГА ОИД
туппа-тузук, докторла-
БОЛАНИ БЕШИККА БЕЛАШБоланибешикдаул-
унинг ривожланишигағайтириш қадимдан
қолган анъаналари-
миздан бири. Баъзида
салбий таъсир кўрсатадими?шифокорлар бола
саломатлигидаги
жиддий ўзгаришларни
ҳисобга олиб, бешикка
белашни тавсия этиш-
майди. Аммо кундалик

“ҳаётда «Ҳамма болам
ринг айтаверади-да», МАЪЛУМОТ:
дея қаршилик билди-

радиган қайноналар Бешик хусусида зарур

ҳам йўқ эмас. Аммо тавсиялар

бешикдан нотўғри суяклар юмшоқлашади, бошнинг Бешикни қаттиқ ерга
фойдаланиш, яъни эмас, кўрпача устига қўйиб
соатлаб болани унга тебратиш керак.
боғлаб қўйиш, мунта-
зам тебратиш боланинг Бешикда бола фақат
саломатлигига таъсир ухлайдиган пайти ётгани
маъқул.
кўратмасмикан? Бола энса қисми текисланади. Суяклар
суякларининг ривож- қийшиқ ўсиши кузатилади. Бола- назорат қилишда патронаж ҳам- Бешикни офтоб ту-
ланиш босқичларида ни бир томонга қаратиб эмизиш ширанинг ўрни муҳим. Хусусан, шадиган жойга қўйиш ёки
қандай аломатлар пай- туфайли кўпинча бирламчи бўйин болани йўргаклашда оёқларининг гўдакни маълум пайтларда
до бўлиши мумкин? қийшиқлиги келиб чиқади. орасини кенг қилиб очиб қўйиш офтобга олиб чиқиш лозим.
керак. Шунда сон бошчаси чаноқ
Қандай касалликлар Сумак гигиеник талабларга косачасига тўла кириши таъ- Бешикни оҳиста теб-
келиб чиқиши мумкин? риоя этилмаган ҳолатларда ишла- минланади ва бўғимнинг тўғри ратиш керак.
тилганда, ташқи жинсий аъзолар- шаклланишига имкон яратилади.
Инсоннинг соғлом бўлишида да контакт дерматитлар келтириб Қолаверса, болани ўз вақтида Чақалоқни бир ёшгача
вужуддаги ҳар бир аъзонинг ўз чиқариши мумкин. Баъзан чақа- ортопед кўригидан ўтказиш, бел- ёки ўзи мустақил юрадиган
ўрни бор. Айниқса, суякларимиз лоқларнинг ўзи ҳам суяклари оғ- гиланган муолажаларни вақтида бўлгунча бешикка белаш
бақувват ва мустаҳкам бўлса, на- риганидан бешикка белаши билан олиб, касалликни бартараф этиш тавсия этилади.
фақат жисмоний тетиклик, руҳий чинқираб йиғлаши мумкин. Бун- лозим. Акс ҳолда нуқсон туфайли
салоҳият ҳам ошиб бораверади. дай ҳолатда аҳамиятли бўлиш ке- бўғимлар нотўғри шаклланиб, Бешик юзини сунъий
Болани бешикка ётқизишдан ол- рак. Баъзан бош соҳасида муаммо кейинчалик жиддий касалликлар матодан тикилган қалин
дин унинг вужуди сиқиб йўргакла- бўлса, бола бешикда ётса ҳам, уни юзага келиши мумкин. Бундай пардалар билан ёпиш қатъ-
нади, қўллари боғланади, оёқлари мунтазам тебратса ҳам безовта болаларни бешикка йўргаклаш иян ман этилади.
ҳам бир-бирига жуда яқин қилиб бўлиши мумкин. Бешикка белаш мутлақо мумкин эмас.
ўралади. Бу жуда нотўғри. Бола чаноқ (бўкса) бўғимида дисплазия Бешикни иситиш ус-
вужуди айни ўсиб-ривожланади- аниқланган ва дисплазия билан Ташхис қўйиш муҳим... куналари ёнига қўймаслик
ган даврда бундай ўраб-чирмаб даволанаётган болаларда оғир керак. Қуруқ ҳавода ион
қўйиш соғлиғига жиддий салбий оқибатларга олиб келиши мум- Кейинги йилларда травматоло- таркиби бузилиб, болага
таъсир қилади. кин. Айниқса, қиз болаларда бўкса гия ва ортопедия соҳаси ривожи ноқулайлик туғдиради ва
бўғимининг оғир даражадаги янги босқичга кўтарилди, диаг- кўп йиғлашига сабаб бўлади
Бундан ташқари, баъзи оналар артрозларини келтириб чиқариши ностика ва даволаш борасида му-
уй-рўзғор ишлари билан бандли- ва ногиронликка сабаб бўлиши ҳим янгиликлар амалиётга кириб Вақти-вақти билан
гини рўкач қилиб, болани бешик- мумкин. Шундай касаллиги бўл- келди. Эндопротезлаш, кўкрак бешик пардаларини очиб,
да узоқ вақт қолдиради. Натижа- ган болаларни бешикка белашда қафаси деформациялари, сколиоз, кўрпачаларини шамоллатиб
да жадал ўсадиган даврда бола эҳтиёт бўлиш керак. артроскопик операциялар, блок- туриш керак.
организми эркин ҳаракат қилиш- ловчи остеосинтез операциялар
дан мосуво бўлиши, кейинчалик Ўз вақтида кўрикдан бунга мисолдир. Диагностика тез натижага эришиш мумкин. Би-
соғлиғига, айниқса, таянч-ҳаракат ўтказиш керак соҳасида компьютер тамограф, ринчи галда оилада ота-она бунга
тизимларининг рисоладагидек магнит резонанс тамограф, бефарқлик қилмаслиги керак.
ривожланишига таъсир ўтказмай Бола бир ёшга тўлгунга қадар, рақамли рентген, электрон подо- Агар шифокор кўригидан ўтказиш
қолмайди. Шу боис она болани албатта, ортопед кўригидан ўтка- метрия, рентген денситометрия, кечиктирилса, баъзан даволаш
йўргаклашда оёқлар орасини зиб турилиши лозим. Бу хусусида бўғимларни УЗИ текшируви каби учун ойлаб, ҳаттоки, йиллаб вақт
катта очиб, қўлларини бўш қўйи- оилавий шифокорлар тавсия этиб, замонавий технологиялар тат- сарфланади. Тўғри, медицина
ши, гавда бемалол ҳаракатланиши назорат қилиб боради. Чунки бола- биқ этилган. Буларнинг барчаси ривожланган. Аммо қачонки, ўз
учун шароит яратиши мақсадга нинг ривожланиши суяк ўсиши, қўл беморларга ўз вақтида ташхис вақтида беморга муолажа қўлла-
мувофиқдир. ва оёқларининг ривожланиш бос- қўйиш билан бирга, самарали нилсагина фойдаси ҳам самарали
қичларини билиш муҳим. Кўпчилик даволаш учун қилинган чора-тад- бўлади. Бешикка боғлаш билан
Боланинг узлуксиз, узоқ вақт боласидаги нуқсонларни юриб бирлардир. бирга, боланинг саломатлигини
бешикда ётиши зарарли. Кун бўйи кетганидан кейин сезиб қолади. ҳам назорат қилиб бориш муҳим.
бешикда ётиш натижасида, ай- Худди шундай дисплазия касаллиги Вақтида ташхис қўйилиб, даво- Шундагина келгусида келиб чиқа-
ниқса, қиш ва куз ойларида бола бўкса бўғими шаклланишида юзага лаш ўз вақтида бажарилса, шунча диган кўнгилсизликларнинг олди
терисига ёруғликнинг тушиши келадиган нуқсондир. Агар чақа- олинади.
камаяди. Бу эса терида Д вита- лоқда шундай нуқсон бўлса, туғу-
мини синтез бўлишига тўсқинлик руқ мажмуасидаёқ ортопед кўриги Муроджон ИРИСМЕТОВ,
қилади ва рахит касаллигини жараёнида аниқланади. Республика ихтисослашти-
келтириб чиқаради. Бу касаллик рилган травматология ва орто-
натижасида бола организмида Бундай болаларнинг парвари- педия илмий-амалий тиббиёт
калций алмашинуви бузилиб, ши ва ривожланишини алоҳида маркази директори, тиббиёт

фанлари доктори.

Сирдарё вилоятида соғлиқни сақлашнинг
янги модели жорий этилади.

42Ислом дини тинчлик, ҲИДОЯТ ЁҒДУСИ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)
инсонлар ўртасида ҲАЁТ
меҳр-мурувват, ўза- бир маротаба бериладиган
ро ҳурмат ва инсоний
фазилатларга даъват энг қадрли омонатдир
этувчи диндир.
Динимиз таълимотида ният ва масъулиятни берган экан, дирманг. Албатта, Аллоҳ сизларга таълимоти, балки Аллоҳ таоло-
ер юзини обод қилиш, инсон бу неъматни қадрламоғи, раҳмлидир. Ким ҳаддан ошиб, нинг қазои қадарига ҳам туғён қи-
яхши ишларни амалга бунинг учун шукроналар қилмоғи зўравонлик билан шундай қилса, лиш, унга қарши бориш демакдир.
ошириш, Аллоҳ берган лозим. Қолаверса, Аллоҳ таоло Биз уни дўзахга киритажакмиз. Бу Ўзини ўзи ўлдириш нақадар оғир
неъматларидан фойда- берган шундай даражага мос ҳол- Аллоҳ учун осон бўлган ишдир» гуноҳ эканини шундан ҳам билиш
да яшамоқлик лозим бўлади. Уни («Нисо» сураси, 29-30-оят). мумкинки, Расулуллоҳ соллаллоҳу
“ланиб шукрона келти- суиистеъмол қилиб, ўз жонига алайҳи ва саллам бундай ишни
риш улкан савобларга қасд қилган одамни Аллоҳ таоло Имом Бухорий ривоят қилган қилган кишига жаноза намозини
сабаб бўлувчи солиҳ кечирмайди. ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу ўқимаганлар. Шунга кўра, исло-
амаллар ҳисобланади. алайҳи ва саллам шундай дейди- мий манбаларда ўзини ўзи ўлдир-
Аксинча ер юзида фисқу Одамзот бундай неъматларни лар: «Аллоҳ таоло ҳадиси қудсий- ган кишига масжид имом-хатиб-
фасод қилиш, биров- асраб-авайлаб қадрлаши, унга да марҳамат қилурки: «Бандам лари жаноза намози ўқиши дуруст
нинг молига-жонига хиёнат қилмаслиги керак, акс ҳол- ўзини ўзи ўлдириб, Менинг унга эмас, дейилган.
қасд қилиш, қолаверса, да энг оғир жиноятга қўл урган, берган умримга шукр қилмай,
ўз жонига қасд қилиш ўзи эса катта гуноҳ орттирган шошилди. Шунинг учун унга жан- Ҳар биримиз ёшлар тарбиясида
каби ишлар қораланиб, бўлади. Қуръони каримда инсон натни абадий ҳаром қилдим». эътиборли бўлиб, уларни миллий,
улар оғир гуноҳ эканли- ўзининг яшаш ҳуқуқига тажовуз Яна ҳадисда: «Ким ўзини бирор диний қадриятларимизга амал
ги таъкидланади. қилишидан ман этилган, Аллоҳ нарса билан ўлдирса, қиёматда қилган ҳолда таълим-тарбия бер-
таоло Қуръони каримда шундай ўша нарса билан азобланади», – сак, юқоридаги номаъқул ишлар-
Ўз жонига қасд қилган дейди: «Ўзингизни ўзингиз ўл- деганлар (Муттафақун алайҳ). ни қилиб ота-онасининг юзини
одамни Аллоҳ таоло ерга қаратиб кетадиган эмас,
кечирмайди Минг афсуски... жисмонан, руҳан тетик ва маънан
соғлом, етук фарзандларни вояга
Ислом динининг асослари Минг афсуслар бўлсинки, етказган бўлардик. Шундагина
бўлмиш Қуръони карим оятлари ҳозирги кунда баъзи инсонларда бундай салбий ҳолатларнинг
ва Пайғамбаримиз соллаллоҳу ҳаётнинг муаммоларига сабру ма- олдини олишга озгина бўлса ҳам
алайҳи ва салламнинг ҳадисла- тонат етишмай ўз жонларига қасд ҳиссамизни қўшган бўламиз.
рида инсоннинг ҳаётига ноҳақ қилаётганларининг гувоҳи бўлиб
тажовуз этиш, ўзини ўзи ўлдириш, турибмиз. Буни Аллоҳ берган Зайнилобиддинхон
бировнинг моли, ор-номусига ҳаётига ношукрлик оқибати деб ҚУДРАТОВ,
зарар етказиш қатъиян ман этила- баҳолашдан ўзга чора йўқ. Бундай
ди. Ҳаёт инсон учун бир маротаба мудҳиш ҳолатлар нафақат ислом Пискент тумани бош
бериладиган энг қадрли омонат- имом-хатиби.
дир. Шунингдек, у Аллоҳ таоло
томонидан инсонларга берилган
имконият ва масъулиятдир. Аллоҳ
таоло одамларга шундай имко-

МЕНДА САВОЛ БОР... БИЛИБ ҚЎЙИНГ!

Хатнани тоқ ёшда Чаїалоїлар бир ёшга

қилиш керакми? тєлгунча сочи олинмайдими?

– Ўғлим ҳозир 4 ёш. Шу учун хатнага чидай олмайдиган- – Бизда бир одат бор, чақалоқнинг ёши бир ёшга
кунларда хатна қилдир- лар ҳам хатна қилинмайди. Хатна тўлмагунча сочини олдиришмайди. Бир ёшдан кейин
моқчи эдик. Лекин ай- қилинмаган одам вафот этса, у ҳам сочи олинади. Бу одатга динимиз нима дейди?
римлар жуфт ёшда хатна хатна қилинмайди. Хатна (суннат)
қилиб бўлмайди, тоқ ёшида ҳолида туғилган шахс хатна қили- Ботир ТУРСУНОВ.
қилиш керак, дейишяпти. ниши лозим бўлган жойида баъзи Самарқанд вилояти.
Шу тўғрими? бир тери бўлса, олиб ташланади.
Ҳайитмурод АБРАХМАТОВ. Хатначининг айби ила хатна қи- – Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Туғилган бола ўғил ёки қиз
линган шахсга талафот етса, товон эканидан қатъи назар, етти кунлик бўлганда сочини олдириш
Қашқадарё вилояти. тўланади. Хатна муносабати ила ва сочининг вазни миқдорида кумуш (ёки унинг қийматини)
маросим қилиш шариатда бордир. садақа қилиш Пайғамбаримиз алайҳиссалом ўргатган суннат-
Муҳаммад Айюб ҲОМИДОВ, Уламолар орасида бола туғилганига лардан ва ислом шиорларидан ҳисобланади.
Ўзбекистон мусулмонлари етти кун ўтгандан бошлаб хатна
идораси матбуот хизмати раҳ- қилинса бўлаверади, деганлари Абу Амр ибн Абдулбарр раҳимаҳуллоҳ: «Ақиқа вақтида
бари: ҳам бор. Баъзилар етти ёшдан ўн боланинг сочини олишни уламолар мустаҳаб санаганлар,» деб
– Ўғил болаларни кичиклик ёшгача хатна қилинса, яхши бўла- айтган.
чоғида хатна қилдириш мусулмон ди, деганлар. Аммо хатнани тоқ
халқларининг тарк қилмайдиган ёшда қилиш шарт этилмаган. Бола Самура розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда
одатига айланганлиги яхши иш. балоғатга етгунича хатна қилин- Пайғамбаримиз алайҳиссалом айтадилар: «Ҳар бир бола
Хатнада закарнинг уч қисмини гани маъқул. Ҳатто чақалоқлигида ақиқаси билан гаровлангандир. Еттинчи кунида унинг но-
қоплаб турган юмшоқ тери кесила- қилинса ҳам бўлади (бавл қилишда мидан жонлиқ сўйилади. Ўша кунда исм қўйилади ва сочи
ди. Ўша терини арабчада «қалафа» бирор муаммо туғилса, одатда олинади» (Имом Аҳмад, Термизий, Насоий ва Абу Довудлар
дейилади. Ҳанафий мазҳаби бўйича шундай қилинади). Хуллас, болани ривояти).
боланинг ҳолига қараб хатнани хатна қилиш учун 1 ёки 3 ёшга
кўтарадиган бўлганда қилинади. тўлиш шарт эмас, шароитга қараб Шунга кўра, бир йилгача чақалоқнинг сочини олмаслик
Етти кунлик болани хатна қилиш қилинаверади. Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг суннатларига мувофиқ
шарт эмас. Шунингдек, заифлиги эмас. Шаръий қоидага кўра, агар урф-одатлар шаръиат кўр-
сатмаларига хилоф бўлса, уни тарк қилинади. Валлоҳу аълам.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво ҳайъати.

«Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган геолог»
фахрий унвони таъсис этилмоқда.

2022002й0ийлил ҲИДОЯТ ЁҒДУСИ 43
№№434-434-4(41(917937-139-17947)4)

ИЛМСИЗ ФАТВО«Набий(с.а.в.):«КимгаДовуд ва Ибн Можа Шайх Муҳаммад Содиқ Му-
ҳаммад Юсуф
гуноҳ ва хиёнатгаилмсиз равишда фатво
(«Ҳадис ва ҳаёт» китобидан).
берилса, бунинг гуноҳи
унга фатво берган ким- май, ихлос билан нотўғри фатвога

йўл очадисага бўлади. Кимки тўғ- амал қилган одам гуноҳкор бўл-

рилик бошқа тарафдаривояти). маслиги.
эканини билиб туриб, ўз
биродарига бошқа бир 4. Сўралган масалани билган
ишни кўрсатса, батаҳ-
қиқ, унга хиёнат қилган

“бўлади», деганлар» (Абу
Пайғамбаримиз (с.а.в.) ўзлари- одам тўғри жавоб бериши зарур-

нинг ушбу ҳадиси шарифларида лиги.

икки муҳим масалани баён қил- 5. Тўғри йўлни билиб туриб,

моқдалар: биринчиси — илмсиз бошқа йўлни кўрсатган одам хоин

кишининг фатво бериши мумкин ва гуноҳкор экани.

эмаслиги, иккинчиси — билиб ту- унга ишониб, йўл сўраган одамга «Намоз ўқимаса ҳам

риб, бировга нотўғри йўл кўрса- ҲАДИСЛАРДАН билатуриб, бошқа, нотўғри йўлни

тиш хиёнат экани. НАМУНАЛАР кўрсатди. Бундай алдамчи одамни бўлаверар экан»
ким деб баҳолаш мумкин? Ушбу
Гуноҳи кимнинг Ҳазрати Али (р.а.) Набий ҳадиси шарифда бундай кимсалар Энди ушбу ҳадиси шариф
бўйнида? (с.а.в.)дан сўрадилар: «Эй қуйидагича баҳоланмоқда: ҳукмини бугунги ҳаётимизга
Аллоҳнинг Расули, агар солиштириб кўрайлик. Билим-
Бир мусулмон одам қилмоқчи менга бир масала рўбарў «Кимки ўз биродарига тўғ- сиз равишда фатво бераётганлар
бўлган иши шариатга мувофиқ бўлса-ю, мен унинг ечи- рилик бошқа тарафда эканини қанчалар кўп. «Намоз ўқимаса ҳам
бўлишини хоҳлади, дейлик. Аммо мини Аллоҳнинг кито- билиб туриб, бошқа бир ишни бўлаверар экан», «Ароқни ичиш
уни қандай қилса, тўғри бўлишини бидан ҳам, Расулининг кўрсатса, батаҳқиқ, унга хиёнат эмас, маст бўлиб, кўчада тўполон
билмай, бир кишидан ўша ишнинг суннатидан ҳам топол- қилган бўлади». қилиб юриш ҳаром экан» қабили-
ҳукмини сўради. Чунки ўша одам масам, унда қандай йўл даги гапларни айтадиганлар ҳар
бу ҳукмни билса керак, деб ўйла- Ҳадисдан қандай хулоса қадамда учраб туради. Баъзи бир
ди. Аслида ўша фатво сўралган чиқармоқ керак? чаласаводлар эса икки-уч оғиз

одам фатво беришга қодир бўлма- тутай?» Пайғамбаримиз Шу ўринда «ўз биродарига» нарсани чала ёдлаб олиб, му-

са, мазкур ишнинг ҳукмини аниқ алайҳиссалом: «Фақиҳ деган иборага эътибор берайлик. сулмонларнинг ярмидан кўпини
ва ишончли равишда билмаса, ва обидлар билан масла- Бундан ўртада биродарлик ало- кофир ёки мушрикка, дунёдаги
«билмайман» деб айтиши керак ҳатлашинглар, бу ишда қаси бор одамга нисбатан мазкур аксар нарсаларни ҳаромга чиқа-
эди. Энди савол туғилади: фатво хос бир фикрни жорий ишни қилиб бўлмаса-да, биродар риб юборадилар. Икки томон ҳам
сўралган одам ўзича тахмин билан қилманг» дедилар (Имом бўлмаган кишиларга нисбатан Аллоҳдан қўрқмайди, охиратини
нотўғри жавоб берсаю, сўраган қилаверса бўлар экан, деган ту- ўйламайди.

одам соф ният билан Аллоҳ дини- Табароний ривоятлари). шунча келиб чиқмаслиги лозим. Билиб туриб, тўғрисини айт-

нинг ҳукми шу экан, деб, ҳалиги *** Ислом муомала бобида барча ин- майдиганлар ҳам оз эмас. Дунё-
нотўғри ишни қилса, нима бўлади? Диндан бехабар бўлату- сонларни бир-бирларига биродар нинг мансабини ўйлаб, бойларга
риб, диний саволларга деб билади. Ислом ҳукми бўйича ва зўравонларга яхши кўринаман
«Кимга илмсиз равишда жавоб беришга журъат ҳатто ғайридинларга ҳам ёлғон деб, шариатнинг ҳукмини эмас,
фатво берилса, бунинг қилиш жуда катта хатар гапириб, уларни алдаб бўлмайди. ўшаларнинг хоҳишини айтаётган-
Шунинг учун ҳам ушбу ҳадиси лар ҳам ҳаммага маълум. Бу икки
гуноҳи унга фатво
берган кимсага бўлади». ҳисобланади. Бу ҳақда шарифда барча одамларнинг би- ҳолат ҳам ўз эгалари ва мусул-
Пайғамбаримиз (с.а.в.): родарлиги кўзда тутилмоқда. монлар бошига кўпгина бало-
Демак, нотўғри ишнинг содир «Фатвога журъатли бўл- офатлар ёғдириши турган гап.
бўлишига ўша илмсиз равиш- ганларингиз дўзахга Одатда ишончга, омонатга хиё- Бундай бало-офатлардан қутулиш
да фатво берган киши сабабчи журъатли бўлганингиз- нат қилган одам «хоин» дейилади. учун ҳар ким ўз чегарасини би-
бўлади. Агар у нотўғри фатво дир», деганлар (Имом Бир одам иккинчисига ишониб, лиши керак. Шаръий илмдан узоқ
бермаганида, ҳалиги одам бошқа Дорамий ривоятлари). ундан бир ишни қандай қилай, деб кимсалар инсоф қилиб, диний иш-
биладиган одамдан сўраб, ишини сўраши омонатдир. Ўша сўралган ларга аралашмасликлари, фатво
тўғри ҳолда амалга оширган бўлар *** одам ишончни оқлаб, тўғри жавоб беришга ўтмасликлари фарз. Ким
эди. Нотўғри фатвога ишониб, Буюк муҳаддис олим берса, омонатга хиёнат қилмаган фатво бермоқчи бўлса, хато гап-
савоб ниятида нотўғри ишни қил- Яҳё ибн Маъиндан сў- бўлади. Агар билиб туриб, бош- нинг гуноҳи ўз бўйнига тушишини
ган кишига эса гуноҳ бўлмайди. рашди: «Мингта ҳадис қа нарсани айтса, хиёнат қилган ўйлаб қўймоғи лозим.
Аммо у киши фатвонинг нотўғри билган одам фатво бе- бўлади. Демак, бир одам қайси
эканини билиши билан ўша ишни риши мумкинми?». У бир нарсани сўраса ҳам, билиб, Шариат аҳкомларини билади-
тўхтатиши, иккинчи бор ҳалиги зот: «йўқ», – деди. «Икки аниқ жавоб бериши керак. Билмай ганлар эса Ислом таълимотлари-
жоҳил одамдан фатво сўрамас- минг ҳадис билган одам- туриб, жавоб бериш ҳам, билиб ни, шариат ҳукмини тўғрилигича
лиги лозим. Ўзи учун ишончли, чи?», – деб яна сўраш- туриб, нотўғри жавоб бериш ҳам етказиши лозим. Агар тўғрисини
тақводор, инсофли ва билимдон ди. У зот: «йўқ», – деди. гуноҳ бўлади. айтиш жонига таҳдид соладиган
устоз топишига тўғри келади. «Беш минг ҳадис ёдла- бўлса, унда жим турсин, тўғри
ган-чи?», – дейишгани- Ушбу ҳадисдан олинадиган нарсани билатуриб, тескарисини
Яна бошқа бир киши келиб, бир да: «Бу ҳам фатво бе- фойдалар: айтмасин. Бир оғиз сўзи билан
одамдан маслаҳат сўради: «Фалон ришга камлик қилади», қанчадан-қанча одамлар залолат-
нарсани амалга оширишим учун – деган эканлар. 1. Бир масалани аниқ билмай га кетишига, гуноҳга ботишига
қайси йўлни тутмоғим керак?». туриб, фатво бериш мумкин эмас- сабабчи бўлмасин. Беш кунлик
Сўралган одам ўша нарсани амал- лиги. дунёнинг матоҳини деб, ўзининг
га ошириш учун қайси йўлни тут- ҳам, ўзгаларнинг ҳам охиратини
са яхши бўлишини билади. Аммо 2. Бир масалани билмай ту- куйдирмасин.
риб, фатво берган одам гуноҳкор
бўлиши.

3. Унинг нотўғрилигини бил-

44 ТАРИХ ҲАҚИҚАТЛАРИ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)

БУЮК ИПАК ЙЎЛИИнсониятпайдобў-
тарихини биласизми?либдики, жамиятнинг
тараққиёт жараёни
ҳеч тўхтаган эмас.
Ҳудудий бўлинган
халқ, қабила, уруғ ва
жамиятнинг бошқа
кўринишида жамоа-

“си бир-бири билан
маълум бир йўна-
лиш орқали алоқада
бўлишган. Ана шун-
дай боғланишлардан
бири савдо йўли
ҳисобланган.
кейинчалик Ўрта Осиё ва Қозо-
Шарқ билан Ғарбни боғловчи Ипакнинг савдога ради. Масалан, Ҳинд олими Мукер- ғистоннинг жанубий қисмларида
савдо йўли тарихда «Буюк Ипак қандай алоқаси бор? жи гарчи Ҳиндистонда ипакнинг кенг тарқалган.
йўли» номини олган. Милоддан қачон пайдо бўлганлиги ҳақида
олдинги минг йилликда пайдо Бу савдо йўли номида «ипак» ишонарли маълумот бера олмаса- Хитой императорлари Ипак
бўлган бу йўлни илмий тилда иборасининг ишлатилиши ҳар да, у ипак Хитойда пайдо бўлиб, йўли орқали Ғарбда жойлашган
«Ғарбий меридионал йўл» деб бир ўқувчида: «Ипак нима? Вата- бошқа ерларга тарқалди, деган мамлакатлар билан савдо ва дип-
аталган. «Буюк Ипак йўли» ата- ни қаер? Савдога қандай алоқаси фикрга қарши. У Ҳиндистоннинг ломатик алоқалар қилганлар. Улар
маси эса немис олими К.Рихт- бор?» каби саволлар туғдиради. тоғли туманларида ёввойи ипак ўз элчиларини катта совға-салом-
гофеннинг ихтироси. Шарқдан, Тарихда ипакнинг ватани Хитой қурти тут дарахтлари устида пилла лар билан Қозоғистон, Ўрта Осиё,
яъни Хитойдан Ғарбга (Византия) деб тан олинган. Аммо бу масалада қилишлари ҳақида хабар беради. Эрон, Месопотамия ва Кичик Осиё
борадиган бу йўл савдо моллари- олимлар орасида баҳслар бўлиб ту- давлатларига юборган. Масалан,
нигина эмас, балки маданиятни, Хитойда ипак ва ипакчилик Хитой сайёҳи Ган Ин 97 йилда
урф-одатни ҳам олиб кирган. ҳақида ривоятлар кўп. Ана шу ри- форс қўлтиғигача бориб етган.
воятларга кўра, Хитойда ипакчилик Македониялик Май Тициан эса 100
«Retro-sahifa» милоддан аввалги III минг йилликда йилда Ланчмодгача етиб борган.
пайдо бўлган. Хитой императори
«ЎЗБЕКИСТОН» Чин Чонг вақтида ипак ва ипак қур- От савдоси алоҳида
МЕҲМОНХОНАСИ ти, тут плантацияларини кенгай- аҳамият касб этган
тириш алоҳида давлат эътиборида
Пойтахтимиздаги «Ўзбекистон» меҳмонхонаси Тошкент- бўлган. Чунки бу соҳадан тушган Аммо Ўрта Осиёликлар ҳамда
нинг энг машҳур меҳмонхоналаридан бири. У 1974 йилда даромад ниҳоятда катта эди. эронликлар Хитой билан Визан-
шаҳарнинг қоқ марказида қурилган. Меҳмонхона ойналари- тия ёки Хитой билан Яқин Шарқ
дан Амир Темур хиёбони кўриниб туради. Бошқа бир ривоятда милоддан ўртасида бевосита савдо алоқала-
аввалги 2698 йили, яна бошқа бир рининг тикланишида манфаатдор
Бино 17 қаватдан иборат бўлиб, жами 315 та хонаси мав- ривоятда эса милоддан аввалги эмас эдилар. Чунки бу ҳаракат-
жуд. Меҳмонхона ер қимирлашига чидамли бўлиши учун 2600 йилда Хитой маликаси Си нинг «остида» жуда катта иқтисо-
ярим айлана шаклида лойиҳалаштирилган. Меҳмонхонанинг Линг Чи боғда, тут дарахтлари дий сиёсат ётар эди.
архитектураси ўзида замонавий, европа услубларининг мил- соясида чой ичиб ўтирган чоғида
лийлик билан уйғунлигини мужассамлаштиради. Бу ерда Ев- унинг пиёласига пилла тушиб, Ипак йўли учун кураш III аср-
ропа стандартларига тўлиқ риоя этилган ҳолда, аммо шарқ у иссиқ чойда юмшаб, толалари дан бошланиб, Эрон ва Ўрта Осиё
анъаналарини унутмаган ҳолда хизматлар кўрсатилади. ёйилиб кетади. Малика пилла ип- ўртасида ҳаёт-мамот кураши
ларини пиёладан олиб ташлашга тусини олган. Бу эса баъзи бир
Меҳмонхона мажмуасида 2 та 330 кв.м. кенгликдаги ан- қанча интилмасин, унинг узун- давлатлар учун катта иқтисо-
жуманлар зали ҳамда 2 та 2020 кв.м. кенгликдаги 550 ўринга дан-узун толалари чувалиб бўлма- дий қийинчиликларни келтириб
мўлжалланган банкет заллари мавжуд. Меҳмонхона мажмуа- гунча чойни ипак ипидан тозалай чиқарган. Лекин айрим давлатлар
си Амир Темур метро бекатининг ёнгинасида жойлашган олмайди. Ривоятда айтилишича, учун катта фойда келтириб, ўрта
бўлиб, халқаро аэропортгача 10 км., Шимолий вокзалгача 7 пилла толасини олиш усули ана асрларда савдо йўллари бўйида
км. масофадир. шу воқеадан сўнг маълум бўлди. шаҳарларнинг кенгайишига ва
янги шаҳарларнинг пайдо бўли-
Хитой халқи пилла калавасини шига сабаб бўлган.
топиб олишни осмон худоси Си
Линг Чига насиб этди, Си, бу – ос- Ипак йўлида от савдоси алоҳи-
мон худосининиг назари тушган да аҳамият касб этган. Ипакнинг
малика, деб илоҳийлаштиради- баҳоси нақадар юқорига кўта-
лар ва унга атаб ибодатхоналар рилса, отнинг баҳоси ҳам шундай
қуради. Ҳозиргача Хитойда малика кўтарилган. Савдо йўлида жойлаш-
Сига атаб ҳар йили ипак байрами ган шаҳарларда мол айрибошлаш
нишонланади. яхши йўлга қўйилган. Ғарб ва Шарқ
дунёси ўртасида фақат савдо эмас,
Савдо ва дипломатик балки хўжалик юритиш борасида
алоқалар ривожланган янгиликлар, янги ихтиролар ҳар
бир давлатга кириб борган.
Ипакнинг ватани Хитой экан-
лиги ҳақидаги ривоятлар архео- Буюк Ипак йўли ХХ асрда маъ-
логик материаллар асосида ҳам лум бир сабаблар туфайли аҳа-
тасдиқланган. Ипак етиштириш миятини йўқотган бўлса, ҳозирги
кунда уни қайта тиклаш ҳаракати
бошланди.

Шоҳиста ЎЛЖАЕВА,
тарих фанлари доктори,

профессор.

Вазирлик ва идораларда матбуот
хизмати штат бирликлари сони оширилади.

2020 йил ХАЛҚАРО ШАРҲ 45
№43-44 (1973-1974)

РУС — ХИТОЙ
ясиқиёсналтаишнуивниг АмҚаШҳсулими?Пентагонмаъмурлари
Абдували САЙБНАЗАРОВ,
Хитой ва Россияга қарши сиёсий шарҳловчи.
туриш учун ҳарбий пакт-
ларни мустаҳкамлашга Трампнинг тарихий қарорларини
чорламоқда. Улар таъби- бекор қилиш АҚШнинг бўлғуси
рига кўра, АҚШ мудофаа президентлари учун сиёсий ўзини
стратегияси террорчи- ўлдириш билан тенг бўлади».

“ликка қарши эмас, балки Шуни эслатиб ўтиш керакки,
Москва ва Пекинга қарши Трамп ва жамоасининг Хитойга
қарши «салбча юриши» ғоявий
узоқ муддатли рақобатга шаклланган қарашларга эга.
Унинг жарчиси — Давлат котиби
қаратилган. Бу ўринда Майк Помпео. У Хитой Комму-
нистик партиясини авторитар,
америкаликлар ассимет- шафқатсиз ва инсон ҳуқуқларини
топтайдиган марксча-ленинча
рик устунликка эга. Улар- вазиятда стратегик шериклар чиқармайди, ўзаро ҳамфикрлилик монстр деб атади. Унинг айти-
нинг бутун дунё бўйлаб — Хитой ва Россия муносабатла- бор. шича: «Охир-оқибат Хитой халқи
шериклари бор, душман- рини реал ҳарбий ҳамкорлик ёки худдики Совет Иттифоқи халқи
лари эса 10 тага етмайди. виртуал ҳарбий альянс деб аташ Қолаверса, Россия ва Хитой каби ўз мамлакатининг тарихий
БРИКС (Бразилия, Россия, Ҳиндис- тақдирини ҳал қилади». Америка-
лик шарҳловчиларнинг ёзишича,
Экспертлар Вашингтоннинг ча- мумкин. Бунинг исботи ўлароқ, тон, Хитой ва ЖАР) имкониятидан Байден уларни жиддий қабул
қириғига Москва ва Пекин қандай биринчидан, Россиянинг Хитойга фойдаланишга уриниб кўрадилар. қилмас, бироқ Трампнинг меро-
жавоб қайтариши мумкинлигини ракета ҳужумидан огоҳлантирув- Ўтган ҳафта Россия президенти си билан ҳисоблашишга тўғри
муҳокама этишмоқда. Уларнинг чи тизимни бериши, иккинчидан, раислигида видеоконференция келади.
муносабати ўзаро манфаатларга ўтган йили Россияда «Марказ — шаклида саммит ўтказилди. 2006
асосланган ҳарбий иттифоқ ало- 2019» ҳарбий ўқув машқларининг йили бирлашма таъсис этилгани- Янги президент қандай
матлари касб этаётгани борасида ўтказилишини келтириш мумкин. да иштирокчи давлатлар жаҳон йўл тутади?
фикрлар бор. Пентагоннинг янги Хитой ва Россиянинг ракета ҳужу- иқтисодиётининг драйверига
ташаббуслари АҚШ билан альянс- мига жавоб қайтариш борасидаги айланишини кутгандилар. Мазкур Трампнинг режалари Хитойни
га «бир хилда фикрловчи демок- биринчи қўшма машқлари 2016 вазифани фақат Хитой уддала- эмас, балки Россияни жазолаш
ратик» давлатлар қўшилишини йилда ўтказилди. ди. Экспертлар наздида, Пекин чоралари кучайтирилган Оба-
кўзда тутади. Яъни НАТО типидаги ва Москва БРИКСнинг халқаро ма президентлигининг охирги
мавжуд бирлашмалар ёки Япония, Энг асосийси, Москва Пекинга ролини оширишга уринар экан, ҳафталарини эслатади. Масалан,
Австралия, Янги Зеландия каби эксклюзив ноу-хауни топширди- гуруҳнинг Вашингтон томонидан АҚШдан россиялик дипломатлар
мамлакатлар олдида АҚШнинг ки, бу АҚШ ҳужумини қайтариши бўладиган иқтисодий ва сиёсий сургун қилинган. Трамп ҳам худди
мудофаа мажбурияти етарли эмас. ва жавоб зарбаларининг имко- босимига тўсиқ бўлишига умид шу йўлдан юради, фақат Хитойга
Американинг жанговор машинаси- ниятини сақлаб қолишга имкон қиляпти. қарши. Агар эпидемия юз бер-
га Ҳиндистон ва Индонезия каби беради. Бу стратегик баланс- маганида, унинг қайта сайланиш
мамлакатларни жалб этиш лозим. ни сақлаб туришда ўта муҳим. Трамп кетар чоғида имконияти юқорироқ бўларди.
Россия президенти Владимир нимани кўзлаган? Чунки 2020 йил бошида иқтисо-
Улар билан, албатта, иш олиб Путин ҳам ракета ҳужумига қар- дий вазият жуда мақбул бўлган.
борилмоқда. Индонезия, сўнгра ши тизимни яратишда Хитойга Ҳозирги шароитда Вашингтон Шунинг учун у АҚШ сиёсати-
Ҳиндистонда Пентагон собиқ раҳ- ёрдам берилганини тасдиқлади. Хитойни рақиб, Россияни му- да аксилхитой тенденциясини
бари Марк Эспер меҳмон бўлиб Бу ўзаро ишончдан далолат бе- холиф, деб санайди. Оқ уйнинг мустаҳкамлашга уринади. Бошқа
улгурди. Бир нарса тушунарсизки, ради. Демакки, Москва фикрича, ҳозирги хўжайини Пекинни жа- томондан, Байден ҳам Шинжон,
Индонезия демократик давлатлар ҳеч қандай ҳолатда Хитой билан золамоқчи, чунки Хитойда юзага Гонгконг учун санкцияларни
рўйхатига киритилган. Ваҳоланки, муносабатлар душманона бўл- келган пандемия унинг иккинчи кучайтириши мумкин. Ахир, Де-
халқаро инсон ҳуқуқлари ташки- майди. муддатга сайланишига халал мократик партия Трампни фақат
лотлари Папуа ва Ғарбий Папуа- берган деб ҳисоблайди. «Қора савдо, иқтисодиёт ҳақида қайғу-
да оммавий норозиликлар куч Ҳамкорлик махсус хизматлар рўйхат»га имкони борича кўпроқ риб, ҳуқуқ мавзуига эътибор қил-
билан бостирилгани ҳақида жар ўртасида ҳам, террорчиликка Хитой давлат компаниялари ва масликда айблаган. Очиқ айтиш
солмоқда. Осиёнинг бу қудратли қарши кураш ва бошқа ҳиссиётли амалдорларини киритишмоқ- керак, Хитойни танқид қилиш, бу
давлатларидан ташқари, Пентагон соҳаларда ривожланиб бормоқда. чи. Амалдаги президентга яқин — республикачилар ва демократ-
Мальта, Мўғулистон ва Палау каби Сир эмас, рус — хитой яқинлашу- Америка администрациясининг лар жўр бўлиб куйлайдиган соҳа
давлатларни ҳам ўз қаноти остига ви, бу — АҚШ сиёсатининг маҳсу- катта ходимларининг айтишича, ҳисобланади.
олмоқчи. Пентагон концепциясига ли. Ушбу яқинлашув 2014 йилда, ўз лавозимидан кетишига 9 ҳафта
кўра, Америкага шерикларнинг АҚШ Россияга қарши санкция қолган бир пайтда Трамп кескин Мана энди берилмаган имко-
ўзи талпиняпти, Хитой эса итти- қабул қилганда, 2016 йилда Ва- сиёсий қарорлар қабул қилишга ният учун Байдендан ўч олиш
фоқчиларни молиявий тузоқ ва шингтон Хитой билан савдо уру- тайёргарлик кўрмоқда. Мақсад — имконияти пайдо бўлди. Бир
босим ёрдамида эгалламоқда. Ми- шини бошлаганда рағбат тусини Хитойга доир меросини бетонлаб вақтлар Трампнинг Россия билан
сол сифатида Мьянма, Камбоджа олди. Тўғри, Хитой ва Россия ташлаш. Жозеф Байден маъмурия- муносабатларини яхшилаш инти-
ва Лаос каби заиф давлатларнинг ўртасида қатор масалалар юзаси- ти учун Хитойга нисбатан курсни лишига демократлар тўсқинлик
номи келтирилади. Россиянинг дан тафовут сақланиб қолмоқда. сиёсий жиҳатдан ўзгартиришни қилиб, уни хоинликда айблашгача
Коллектив хавфсизлик шартнома- Масалан, Хитойнинг қўшнилари имконсиз қилиб қўйиш. Бу жиддий боришди. Ана энди республика-
си ташкилотидаги иттифоқчила- билан боғлиқ ҳудудий баҳсларни қадам. чилар Хитой масаласида айни
рининг аҳволи ҳам у қадар яхши олайлик. Россия бу муаммоларни ишга қўл уриши турган гап. Агар
эмас. икки томонлама асосда, кели- Бундан ташқари, Трамп адми- Байден муносабатларни яхши-
шувлар йўли билан ечиш лозим, нистрацияга Хитойга нисбатан лаш сари қадам ташласа, у ҳолда
Муаммолар йўқ деб ҳисоблайди. Пекин Қримни қаттиққўл сиёсат юритиш қараш- республикачилар уни мамлакат
эмас, бироқ ўзаро Россиянинг бир қисми деб ҳи- ларига эга эскпертларни бирмун- манфаатларига хиёнат қилишда
ҳамфикрлилик бор собламайди, Абхазия ва Жанубий ча масъул лавозимларга ўтказиш айблаши мумкин.
Осетия мустақиллигини тан ниятида. Миллий хавфсизлик кен-
Мана шундай бир мураккаб олмайди. Аммо улар икки то- гаши вакили Жон Эллиот вазиятни
монлама муаммоларни келтириб шундай ифодалайди: «Президент

Хитой бозорига Ўзбекистонда ишлаб
чиқарилган асални экспорти учун йўл очилди.

46Спортга эътибор СПОРТ 2020 йил
№43-44 (1973-1974)
қаратиляпти, ривож-
ланя­ пти, янги мар- СОІА КАДРЛАРИНИ
ралар забт этиляпти. ТАЙЁРЛАШ
Бироқ ҳануз барча
спорт турлари бў- талабга жавоб берадими?
йича мураббий топа
олмаяпмиз. Шаҳар муаммолар ечимини кутяпти. лар институти ташкил этилади. методологик асосларини яратиш,
марказида-ку, ис- Чунончи, жисмоний тарбия ва Институт 2021 йил 1 январдан иш жисмоний тарбия ва спорт соҳа-
бошлаши белгиланди. Жорий йил сида фундаментал илмий-тадқи-
“талган тур бўйича спорт соҳасида моддий-техник 1 декабрдан Ўзбекистон давлат қот ишларини олиб бориш, халқа-
тўгаракни ҳам, мута- базани мустаҳкамлаш, оммавий жисмоний тарбия ва спорт уни- ро ҳамда маҳаллий илмий, амалий
хассисни ҳам топиш ва арзон спорт инвентарлари верситети республикадаги барча грант лойиҳаларини жалб этиш
мумкин. Бироқ чекка ҳамда тренежёрларни ишлаб жисмоний тарбия ва спорт соҳа- институтнинг асосий вазифаси
ҳудудларда-чи? чиқаришни йўлга қўйиш керак. Бу сидаги давлат ташкилотлари ҳам- сифатида белгиланди.
борада хусусий ва кичик биз- да спорт федерациялари (уюш-
Ҳаминқадар ташкил этилган нес секторларига имкониятлар малари) фаолияти устидан ўқув Эндиликда малакали спортчи-
тўгаракларда машғулот ўтаётган яратиш, таълим муассасаларида ва илмий-услубий раҳбарликни ларнинг ўқув машғулот йиғинла-
мураббийлар талабга жавоб бера- мини-стадион, сузиш ҳавзалари амалга оширади. Университет рини ўтказиш даврида комплекс
дими? Аслида бу саволни рес- ҳамда бошқа иншоотларни қуриб ҳузурида жамоатчилик асосида илмий-тадқиқотларни ташкил
публикада фаолият юритаётган фойдаланишга топширишда ички доимий фаолият юритадиган Рес- этиш ва инновацион техноло-
ҳар бир спорт соҳаси кадри учун ва ташқи инвестицияларни жалб публика илмий-услубий кенгаши гияларни кенг қўллаш юзасидан
қўлласа бўлади. Чунки бизда соҳа этиш керак. ҳам ташкил этилади. зарур тавсиялар ишлаб чиқила-
кадрларини тайёрлаш, малакаю ди. Спорт турлари бўйича терма
маҳоратини ошириш масаласига Спорт турлари бўйича мутахас- Сифат жамоаларни халқаро мусобақа-
деярли эътибор қаратилмаган. сислар етарли эмас. Давлатимиз кафолатланадими? ларга тайёрлашда илмий-методик
раҳбарининг 2020 йил 3 ноябр- жиҳатдан кўмаклашилади.
Хўш нега? Бу нима билан боғ- даги «Жисмоний тарбия ва спорт – Ҳужжат билан янги ташкил
лиқ? Ўзи спорт йўналишлари соҳасида кадрлар тайёрлаш тизи- этилган филиаллар олдига ҳам Боғчаю мактабда спорт
бўйича бизда кадрлар етарлими? мини такомиллаштириш ва илмий аниқ вазифалар қўйилди. Бу муас- ривожланади
Мавжуд мутахассислар соҳаси- салоҳиятини ошириш чора-тад- сасаларда жисмоний тарбия ва
ни қай даражада яхши билади? бирлари тўғрисида»ги қарори шу спортни ривожлантириш соҳа- – Бундан ташқари, спорт пси-
Уларнинг салоҳияти бугунги кун каби муаммолар, спорт соҳаси сидаги вазифаларни юқори дара- хологияси, диетологияси, реаби-
талабларига жавоб берадими? мутахассисларини тайёрлашнинг жада бажаришга қодир малакали литацияси ва тиббиёти бўйича
Айни саволлар билан Жисмоний долзарб масалаларини ҳал этиш кадрлар тайёрланиши, республика илмий-услубий тавсияномалар,
учун муҳим дастуриламал бўлди. ва хорижий етакчи олий таълим ўқув-қўлланмалар, дарсликлар
тарбия ва муассасалари ҳамда илмий мар- нашрга тайёрланади. Аҳоли ўрта-
спорт вазир- Янгилиги нимада? казлар билан ҳамкорликни йўлга сида оммавий спортни ривожлан-
лигининг фан, қўйиши, жисмоний тарбия ва тириш ва соғлом турмуш тарзини
спорт ва таъ- – Қарорга мувофиқ, Ўзбекис- спорт соҳаси учун кадрлар тайёр- кенг тарғиб қилиш мақсадида ёш
лим муассаса- тон давлат жисмоний тарбия ва лаш тизими ҳамда очиқ ахборот- хусусиятларини ҳисобга олиб,
ларини ил- спорт университетининг Фарғона таълим муҳитини ривожланти- самарали, илмий асосланган
мий-методик филиали, шунингдек, Жисмоний ришга кўмаклашиши лозим. воситалар ва услубларни ишлаб
таъминлаш тарбия ва спорт илмий-тадқиқот- чиқаришга эътибор қаратилади.
бошқармаси Институт керак эди? Спортчиларнинг функционал,
бошлиғи Азиз ҲАСАНОВга муро- биокимёвий, психодиагности-
жаат қилдик. – Спортда илм-фанни ривож- ка, биомеханик иш қобилиятини
лантириш, юқори малакали рақо- диагностика қилиш ва коррек-
Муаммолар йўқ эмас? батбардош тренер-ўқитувчилар, циялаш тизими йўлга қўйилади.
мутахассислар ҳамда илмий хо- Республикадаги боғча, мактаб ва
— Мустақиллик йилларида жа- димларни тайёрлашни бугуннинг олий таълим муассасалари учун
ҳонга тез фурсатда танилиш, сиё- ўзи талаб қилмоқда. Янги ташкил жисмоний тарбия ва спорт соҳаси
сий майдонда Ўзбекистон номи этиладиган Жисмоний тарбия ва бўйича таълим стандартлари ва
ва мақомини мустаҳкамлаб олиш спорт илмий-тадқиқотлар инс- фан дастурлари, дарсликлар ва
мақсадида олий спорт мусобақа- титути айни мақсадларни рўёбга ўқув қўлланмалар, шу жумладан,
ларида натижадорликка эътибор чиқаришга хизмат қилади. Қарор аудио, видeо ва электрон дарс-
кучайтирилди, – дейди Азиз Ҳаса- билан жисмоний тарбия ва спорт ликлар, онлайн дарслар ҳамда
нов. – Мақсадга ҳам эришилди. Ав- соҳасининг назарий ва илмий бошқа турдаги илмий-методик
валига бу тўғри қарор эди, чунки материаллар тайёрланади.
бугун мамлакатимиз спорти жа-
ҳонда ўз ўрнига эга. Бироқ спорт Сўнгги гап
соҳасидаги кадрларни тайёрлаш
ва илмий салоҳиятини ошириш Қарорда чиндан ҳам, соҳа риво-
масаласига эътибор сусайди. жини таъминлашга қодир кадрлар
Шунинг учунми, ҳозир соҳанинг тайёрлашнинг аниқ йўл-йўриғи
«локоматив»и йўқ. Уни тубдан кўрсатилган. Ҳамма гап унинг
ислоҳ қилишга эҳтиёж бор. Йўна- нечоғли амалиётга татбиқ этили-
лишда ҳал этилиши лозим бўлган шида қолган. Демак, вазифалар
ижроси учун амалга оширилади-
ган ишларни кузатамиз. Қоғозда
тизимли, рисоладагидек қайд
этилган катта марралар забт эти-
ладими ёки йўқ, бунга тез орада
гувоҳ бўламиз. Боз устига, натижа
учун белгиланган муддатлар узоқ
эмас. Мавзуга эса яна қайтамиз.

Садоқат МАХСУМОВА
ёзиб олди.

Тошкент дунёнинг яшаш учун
арзон шаҳарлар бешлигига кирди.

2020 йил ГУЗАРДАГИ ГУРУНГЛАР 47
№43-44 (1973-1974)
Султонга дарс
Аёз исмли бир қул берган қул
тақдир бўлиб, Сул-
тон Маҳмуднинг Буни эшитган Султон қулоқла- олдига яқинлашганини кўрибди. У лойиқ бўлмасанг ҳам Ўз раҳмати-
хизматкори бўлиб- рига ишонмай: «Ҳақиқатан ҳам, ерда яшириб қўйгани кичкинаги- дан шундай неъматларини лутф
ди. Султон қули- шундаймикан, шундай бўлса ўз на бир тугун экан. Тугунни ўпиб, қилди. Асло қаердан келганингни
нинг одоб-ахлоқи- кўзим билан кўрайин» деб, хази- пешонасига суртиб уни очибди. унутма! Чунки мол-мулк инсон-
ни кўриб, уни яхши на хонаси деворига кичкинагина Ичидан қуллик пайти кийган эски- нинг ақлини олади, унутишга
кўриб қолибди. тешикча тешдирибди. Шундай туски кийими чиқибди. Уни кийиб мажбурлайди. Шундай экан, сен
Шунчалик ишон- қилиб, ичкарида бўлаётган нарса- ойнанинг олдига ўтибди. ҳам сендан камроқ неъматга эга
чини қозонибдики, ларни томоша қилишни бошлаб- бўлганларга паст назар билан
ди. Ўзига ўзи: «Авваллари шу ки- қараб, кибрланма! Буни асло унут-
“бутун салтанатнинг йимни кийиб юрганингда ким ма, эй Аёз! — деб сандиқни ёпиб,
хазинабони этиб Кеч тушибди, қул секин сарой эканлигингни эслайсанми?» — деб қулфлабди ва секингина эшикдан
тайинланиб, сарой- хазинасига бориб, эшикни ҳам сўрабди. — Ҳеч ким… Бор-йўғи чиқибди.
нинг барча хазина- билдирмасдан ёпиб ичкарига сотиладиган қул эдинг, холос. Ал-
бойликлари унга кирибди. Султон қулнинг сандиқ лоҳ сенга Султоннинг қўли билан, Хазинадан чиқар-чиқмас,
топшириладиган Султон билан юзма-юз келибди.
бўлибди. Шунда Султон Аёзга қараб ту-
риб, кўзидан дона-дона ёш оқа
Бу ҳолатни кўрган саройда- бошлабди. Султон гапиришга ҳам
гиларнинг баъзилари унга ҳасад қийналиб, томоғига нимадир ти-
қилишибди. Ҳасад ва кибрлари ту- қилгандай бўлиб ўзини мажбурлаб
файли «шундай оддий бир қулга бўлса ҳам қулига шундай дебди:
бунчалик катта мавқе берилиши»-
ни ва ўзларининг шу даражада — Бугунга қадар бойликларим-
ҳам обрўлари йўқлигини синг- нинг хазинабони эдинг. Энди…
дира олмабдилар. Ҳолат шундай Қалбимизнинг ҳам хазинабонига
давом этгач, Султонга ҳар куни, айландинг. Менга, ҳақиқий Султо-
ҳар хил баҳона билан Аёздан ним олдида ҳеч ким эканлигимни
шикоят қила бошлашибди. Унинг ва унга қандай муносабатда бўли-
обрўйини тушириш учун қўлла- шим кераклигини ўргатдинг…
ридан келган ҳамма йўлни синаб
кўришибди. Манба: Жалолиддин Румий.
«Маснавий»
Кунларнинг бирида Султон-
нинг ҳузурида бир сарой аъёни Турк тилидан
иккинчисига: «Қул Аёз хазинага Абдуллоҳ РАҲИМБОЕВ
тез-тез қатнайдиган бўлиб қолди,
биласанми? Менимча, у гавҳарла- таржимаси.
римизни ўғирлаб юрибди. Бунга
аминман», дебди.

Она дуоси «Наушник»

Бир ёстиққа бош қўйган инсони Кенжа қиз оила қурди, аммо унинг Нигора турмуш ўртоғини янги телефон олиб
автоҳалокатга учраб, ҳаётдан ҳам ҳаёти ўхшамади. Қайнонанинг бермагунча қўймади. Ниҳоят, замонавий
кўз юмганида тўрт фарзанднинг қайишгани, оиладаги нотинчлик сабаб телефонли бўлди-ю, уй юмушларини четга
онаси эди. Болалари ҳали мактабда туғилишга улгурмаган эгиз фарзандлари суриб, вақтини смартфонда ўтказишга
ўқирди. Уч қиз ва бир ўғилни ёлғиз нобуд бўлди. одатланди.
она катта қилди.
Шунда ҳам қайнонага инсоф битмади. Ишини бажарар-бажар-
Кеча-кундуз ишлаб, «фарзандларим Зўравонлик ва таҳқирланишдан чарчаган мас қулоқчинини тақиб,
ўксинмасин, бировдан кам бўлмасин», қиз ажрашишга қарор қилди. Қизининг гоҳ мусиқа тинглар, гоҳ
дея тиним билмади. Ойлар йилларга бу ҳолини кўрган онанинг қалби вайрон дугоналари билан ғийбат-
уланди, болалар вояга етди. Бири ти- бўлди, ич-ичидан куйди-ю, «сабр ва дуо лашарди. Орада ижтимоий
жорат қила бошлади, иккинчиси олий қилган инсонга Аллоҳ бахт беради», дея тармоқларни ҳам хафа
таълим муассасасига ўқишга кирди. овутди. қилмас, виртуал дугона-
Бошқалари ҳунар ўрганди. лари билан «кимўзарга»
Ёлғиз ўғил оила қургач, алоҳида яшай ўйнагандек мақтанишдан
Тўнғич қизи каттагина бизнесни йўлга бошлади. Оиласи, фарзандлари билан чарчамасди. Эҳтимол ўшанда бу митти матоҳ кун
қўйди, оила қурди, аммо онасига ёр- бўлиб онаси ҳақида унутди. Билмасдики, келиб фалокатга сабаб бўлишини билганида эди,
дам берай демади. Иккита нон кўтариб она хаста. Йиллар эмас, ғамлар уни қа- бунчалик боғланиб қолмаган бўлармиди.
келишни ҳам билмасди. «Майли, тиниб- ритди гўё. Шифокорлар танасига ўсимта Ўша куни Назокат одатдагидек тонгни телефонни
тинчиб юрса бўлгани», дея она ўксинма- тарқаб кетганини айтишди. Умид йўқ... қўлга олиш билан бошлади, унинг ҳамроҳи науш-
ди. Фарзандини ўйлайдиган меҳрибон, Сўнгги кунларини яшаётган хокисор, ник ҳам ўз жойида, эгасининг хизматида. Мусиқа
муштипар она қизини дуо қилишдан муштипар она қўлини дуога очди. Фар- тинглаб, қўшиқ хиргойи қилиб вақт ўтганини сезмай
чарчамасди. Лекин савдо-сотиқ қилиб, зандларига узоқ умр, сиҳат-саломатлик, қолди, оқибатда ишига кеч қоладиган бўлди.
пул топиб, бойлик тўплагану онасининг тинч ва бахтли ҳаёт тилаб қўлини юзига Шошилганича йўлга чиқаркан, ҳали мактабга ҳам
ҳолидан хабар олмас қизга оналик бахти қўйди. бормайдиган ўғли Алишер телефон сабаб хархаша қил-
насиб этмади. ди. Ҳатто, қайнонасининг «буни қандай кўндираман,
Беҳзод УРУНОВ. ўзингизнинг телефонингизни қолдириб, меникини
Ўртанча қиз олий маълумотли бўлди, олиб кета қолинг», деганига ҳам кўнмади. Эшикдан чи-
лицейда математикадан дарс берди. қиши билан «наушник»ни тақиб, овозини баландлатди.
Отаси каби ўқитувчилик қилди. Икки Шунчалик берилиб мусиқа тинглаганидан те-
фарзандга она, бир инсонга вафодор мир йўлдан ўтаётганида атрофга қарашни унутди,
рафиқа, онасига меҳрибон фарзанд... поезд баланд овозда чалган сигнални ҳам эшитмади.
Йиллар уни ҳам синадими, турмуш ўрто- «Наушник»нинг бир бўлаги ерга тушди... Гўёки тонгда
ғи ҳаётни эрта тарк этди. Фарзандлари телефон эмас, онасини ҳалокатдан қутқариб қолиш
билан ота уйига қайтди. Ёнида суянгувчи учун хархаша қилган Алишер етим қолди...
онаси, фарзандлари борлиги учун асло
ўксинмади. Оила юкини ўз гарданига Шоҳсанам ЭШМАТОВА.
олди, барчани таъминлашга уринди.
Синглисини узатди, укасини уйлантирди.

48 СЎРАГАН ЭДИНГИЗ... 2020 йил
№43-44 (1973-1974)

Боғчалар қачон очилади? «Хориждаги қариндошимнинг Нега COVID-19
пенсиясини олсам бўладими?» статистикаси
— Пандемия давом этаётган бўлса-да, турлича?
— Тоғам пенсияга
мактаблар, ОТМлар фаолиятига рухсат чиққан, ҳозир Россияга Давлатимиз раҳбари 17
даволанишга кетган. У ноябрда ўтказилган видео-
берилди. Айрим ҳудудларда мактабгача таъ- кишининг пенсиясини селекторда COVID-19 билан
ишончнома орқали касалланганлар учун ажра-
лим муассасалари ҳам очилди. Бироқ тума- олишим мумкинми? тилган ўринларда ҳозирда
6570 нафар бемор даво-
нимизда ҳануз боғчалар фаолиятига рухсат Норқул ПИРМАТОВ. ланаётгани айтиб ўтилди.
Қашқадарё вилояти. Соғлиқни сақлаш вазирлиги
берилмаган. Хўш, улар қачон очилади? бераётган статистикада
Нодира АСАДОВА. Абдурашид ИСМОИЛОВ, эса бу рақам шу куни 2123
Тошкент шаҳри. Бюджетдан ташқари Пенсия жамғармаси нафарни ташкил этди. Хўш,
ТАЪЛИМ масъул ходими: қайси рақамга ишонайлик?
ИЖТИМОИЙ ҲИМОЯ — Вазирлар Маҳкамасининг тегишли қаро-
рига кўра, хорижда бўлган фуқаро Ўзбекистон Нурилло РАҲМАТОВ.
САЛОМАТЛИКРеспубликасига кела олмаган пайтида пенсияҚашқадарё вилояти.
Мавлуда АСҚАРХЎЖАЕВА, ишончнома орқали тўланиши мумкин. Бунда фу-
Мактабгача таълим ва- қарога Ўзбекистон Республикасининг диплома- Фурқат САНАЕВ,
зирлиги матбуот хизмати тик ваколатхоналари ва консуллик муассасалари Соғлиқни сақлаш ва-
раҳбари: томонидан 3 хил мазмундаги асос бўлган маъ- зирлиги матбуот хизмати
— Мактабгача таълим муасса- лумотнома (фуқаро соғлиғи туфайли Ўзбекистон раҳбари:
салари 2020 йил ноябрь ойининг охирига Республикасига келолмаслиги, истиқомат қилиб — Видеоселекторда кўр-
қадар очилади. Иш фаолиятини бошлаш ва турган республикада пенсия ёки нафақа тайин- сатилган 6570 нафар бемор
болаларни қабул қилиш ҳуқуқи фақат СЭС- ланмаганлиги ва доимий рўйхатда турмаслиги орасида ўткир респиратор
дан рухсат олган мактабгача таълим муас- тўғрисида) берилади. касалликлари, коронави-
сасаларига берилади. Лекин қурилиш ва Ушбу маълумотномалар берилгандан кейин русга гумон қилинган ва
реконструкция ишлари олиб борилаётган, пенсия тикланиб, 12 ойдан ошмаган муддатга оғир турдаги пневмония,
ходимлари орасида коронавирус аниқлан- тўлаб берилиши мумкин. Қонунчиликда мазкур шунингдек, вирус тасдиқ-
ган МТМлар фаолияти тикланмайди. маълумотномалар орқали пенсия тайинлаш ланмаган беморлар ҳам
Жумладан, Сирдарё вилоятида йил охи- назарда тутилмаган. Ишончнома пенсияни етка- бор. Коронавирус билан
рига қадар 20 та МТМ ёпиқлигича қола- зиб бериш (топшириш) юкланган ташкилотнинг боғлиқ статистикага эса
ди. Тошкент вилоятида 104 та МТМ олиб бўлинмасида сақланади. фақат махсус лаборатор
борилаётган таъмирлаш ишлари сабабли тиббий текширувлар орқа-
очилмайди. 4 та МТМ яроқсиз ҳолатга келиб Уй-жой майдонининг ли касаллиги тасдиқланган
қолган, 2021 йилда улар инвестиция дасту- ижтимоий нормаси беморларгина киритилади.
рига тавсия этилган. Олмалиқ ва Бекобод қанча? Касалликнинг айрим
шаҳарларидаги 26 та МТМ Олмалиқ кон-ме- симптомлари мавжуд
таллургия комбинати ва Бекобод шаҳридаги — Муниципал, идоравий уй-жой фонди ва бўлиб, касаллик гумон
«Ўзметкомбинат» раҳбариятининг қарори- аниқ мақсадли коммунал уй-жой фондидан қилинган, лекин инфекция
га биноан, ишламайди. Тошкент шаҳрида тураржойлар фуқароларга уй-жой майдонининг тасдиқланмаган, шунинг-
жами 80 та МТМ таъмирланмоқда. ижтимоий нормасига мувофиқ берилади. Ай- дек, пневмонияга чалинган
тинг-чи, бу норма қандай белгиланади? ёки унга ҳам гумон қилин-
Давлат ган беморлар, табиийки,
корхонасининг қарзи Носирбек АЛИЕВ. коронавирус билан боғлиқ
қандай қарз? Самарқанд вилояти. умумий расмий статисти-
када ҳисобга олинмайди.
— Нима учун давлат компанияларининг Фаррух ЖЎРАЕВ, Аммо Саралаш ва тақсим-
ташқи қарзи хусусий сектор қарзи сифати- Адлия вазирлиги масъул хо- лаш марказларида бундай
да белгиланган? Бу давлат қарзи эмасми? дими: беморлар ҳам стационар
— Бунда уй-жой майдонининг шароитда даволанишла-
Нодир АСҚАРОВ. ижтимоий нормаси вилоят ҳоким- ри учун зарур шароитлар
Тошкент шаҳри. ликлари томонидан 1 киши ҳисобига 16 квадрат муҳайё қилинган.
МОЛИЯ метрдан кам бўлмаган умумий майдон ҳажмида, Касаллик тасдиқланса,
КОММУНАЛ кресло-аравачада ҳаракатланадиган ногиронлар улар дарҳол расмий ста-
учун эса — 23 квадрат метрдан кам бўлмаган тистикада қайд этилади ва
Отабек ТОЖИДДИНОВ, ҳажмда белгиланади. юқумли касалликлар шифо-
Марказий Банк департамен- Фуқароларнинг айрим тоифаларига уй-жой хоналарига йўналтирилади.
ти директори ўринбосари: майдонининг ижтимоий нормасидан ортиқча Шунинг учун коронавирус
— Давлат томонидан жалб майдон бир хона тарзида ёки 18 квадрат метрли тасдиқланмаган, лекин бош-
этилган қарзлар ҳисоби Молия умумий майдон миқдорида берилади. Айрим қа касалликлардан давола-
вазирлиги томонидан юритилади сурункали касалликларнинг оғир турлари билан наётган беморлар ҳам жуда
ва Марказий банкка тақдим этилади. касалланган фуқароларга, Соғлиқни сақлаш ва- кўп. Шуларнинг ҳисобига
Агар давлат корхонаси ташқи қарз жалб зирлиги тасдиқлаган рўйхат бўйича, шунингдек, шифохоналардаги беморлар
қилган ва ушбу қарз бўйича Ҳукумат кафо- бажараётган иш шароитлари ва хусусиятига кўра, сони коронавирусдан да-
лат берган бўлса, ушбу қарз давлат қарзи қўшимча майдон зарур бўлган фуқароларга бун- воланаётган беморларнинг
эмас, хусусий сектор қарзи дея баҳолана- дай майдон миқдори кўпайтирилиши мумкин. вазирлик эълон қилаётган
ди. Шу боис биз уни тегишли тармоқ ёки расмий миқдоридан фарқли
секторда кўрсатишимиз лозим. Қачонки, эканини кўриш мумкин.
ушбу корхона тўлов қобилиятини йўқот-
са, бу қарз реал сектор таркибидан олиб,
давлат қарзи ҳисобига олинади.
Эслатиб ўтамиз, жорий йилнинг бирин-
чи ярим йиллигига, яъни 1 июль ҳолатига
кўра, Ўзбекистоннинг жами ташқи қар-
зи 27,6 млрд. долларни ташкил этмоқда.
Бунда 10,1 млрд. доллар — хусусий сектор
ҳиссасига, 17,5 млрд. доллар — давлат сек-
тори ҳиссасига тўғри келмоқда.

Ўзб­ ек­ ис­тон Бош муҳаррир вазифасини Таҳририят манзили: Газета
Республикаси вақтинча бажарувчи Тошкент шаҳри, Мустақиллик таҳририят
Президенти Санжар ИСМАТОВ шоҳкўчаси, 59-уй. Индекс: 100192 компьютер
Администрацияси марказида
ҳузуридаги Ахборот Нашр навбатчиси: Р. Юсупов Телефонлар: 71 233-39-89, саҳифаланди ва
Ижтимоий-сиёсий, ва оммавий Мусаҳҳиҳлар: Н. Азимова, Қабулхона: 71 237-56-80, офсет усулида
маънавий-маърифий газетаси коммуникациялар М. Назарова Котибият: 71 233-10-73. босилди.
агентлиги томонидан Навбатчи: Т. Шерноев Факс:
МУАССИС: 2019 йил 24 сентябрда Саҳифаловчилар: И. Болтаев Нашр кўрсаткичи: 148
«Mahalla» nashriyot-matbaa uyi» 0019 рақами билан Ш. Бароқов Баҳоси келишилган нархда.
масъулияти чекланган жамияти давлат рўйхатидан
ўтказилган. «Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси босмахонасида чоп этилди. Босмахона манзили: Тошкент шаҳри,
Буюк Турон кўчаси, 41-уй. Формати — А-3, 12 босма табоқ. 23 561 нусхада чоп этилди. Буюртма Г-1145 123456