เรื่อง ส่วนประกอบของดอกลิลลี่

ด อ ก ลิ ล ลี่

ส่ ว น ป ร ะ ก อ บ ข อ ง ด อ ก

เ ส น อ ค รู ผู้ ส อ น
ค รู วิ ชั ย ลิ ขิ ต พ ร รั ก ษ์

จั ด ทำ โ ด ย
น า ย เ ศ ร ษ ฐ์ ล า ย ป ร ะ เ ส ริ ฐ เ ล ข ที่ 4 0
ร ะ ดั บ ชั้ น ม . 5 ห้ อ ง 3 4 1 แ ผ น ก า ร เ รี ย น วิ ท ย์ - ค ณิ ต

ง า น ชิ้ น นี้ เ ป็ น ส่ ว น ข อ ง ร า ย วิ ช า ชี ว วิ ท ย า 4 ( ว . 3 0 2 4 4 )
ภ า ค เ รี ย น ที่ 2 ปี ก า ร ศึ ก ษ า 2 5 6 5

คำนำ

หนงั สือฉบบั น้ีเป็นส่วนหน่ึงของวิชำชีววิทยำ 4 ช้นั มธั ยมศึกษำปี ที่ 5 โดยมีจุดประสงค์ เพอื่ กำรศึกษำ
เรียนรู้ดำ้ นโครงสร้ำงของอวยั วะสืบพนั ธุ์ของพืชดอก คอื ดอกลิลล่ี โดยมีเน้ือหำเกี่ยวกบั โครงสร้ำงภำยนอกและ
ภำยในของดอกลิลล่ี

ผจู้ ดั ทำหวงั วำ่ หนงั สือเลม่ น้ีจะเป็นประโยชน์กบั ผอู้ ่ำนหรือ นกั เรียน นกั ศึกษำ เป็นแหลง่ ขอ้ มลู ในกำรศึกษำ
สืบคน้ หำขอ้ มูลต่ำงๆเบ้ืองตน้ เก่ียวกบั ดอกลิลลี่ ตลอดจนรวบรวมแหลง่ ท่ีมำของขอ้ มูลในกำรสืบคน้ เพื่อ
ประโยชนใ์ นกำรศึกษำเพ่มิ เติม หำกมีขอ้ แนะนำหรือขอ้ ผิดพลำดประกำรใด ผจุ้ ดั ทำขอนอ้ มรับไวแ้ ละขออภยั
มำ ณ ที่น้ีดว้ ย

นำยเศรษฐ์ ลำยประเสริฐ

ผจู้ ดั ทำ

25 / 11 / 2565

สำรบญั

หวั ขอ้ นำเสนอ หนำ้

กำรศึกษำโครงสร้ำงของดอกลิลลี่ 1
1.ขอ้ มูลทวั่ ไปของดอกลิลลี่ 5
2.ขอ้ มูลเบ้ืองตน้ ของโครงสร้ำงดอกลิลลี่ 6
3.ขอ้ มูลทำงพฤกษศำสตร์ของดอกลิลล่ี 7
9
ภำพประกอบขอ้ มูลทำงพฤกษศำสตร์ของดอกลิลล่ี 10
ภำพโครงสร้ำงโดยรวมท้งั หมดของสัณฐำนภำยนอกของดอกลิลลี่ 11
ภำพโครงสร้ำงโดยรวมท้งั หมดของสณั ฐำนภำยในของดอกลิลล่ี 12
บรรณำนุกรมและเอกสำรอำ้ งองิ
ภำคผนวก

1

ดอกลลิ ล่ี

1.ข้อมูลท่ัวไปของดอกลลิ ล่ี

ชื่อวทิ ยำศำสตร์ : Lilium hybrids
ชื่อสำมญั : Lily, Easter Lily
วงศ์ : Liliaceae

ลิลล่ี เป็นไมด้ อกทม่ี ีหวั สะสมอำหำรอยใู่ ตด้ ิน หวั ของลิลล่ี คือ ส่วนลำตน้ ที่อดั ตวั กนั
แน่น ประกอบดว้ ย ฐำนของหวั ลกั ษณะเป็นกลีบเรียงซอ้ นกนั เป็นช้นั คลำ้ ยกลีบ
หอมหวั ใหญ่ ทำหนำ้ ที่เก็บสะสมอำหำร ดำ้ นลำ่ งของฐำนจะมีรำกงอกออกมำ หวั ของ
ลิลล่ีจะเจริญ เติบโตและเพม่ิ ขนำดข้ึนเร่ือย ๆ ในแต่ละปี จะสร้ำงจุดเจริญใหม่ภำยในหวั
เมื่อหวั พฒั นำเตม็ ท่ีและไดผ้ ำ่ นช่วงฤดูหนำวเกิดกำรทำลำยกำรฟักตวั ของหวั ยอดใหญ่จะ
เจริญเติบโตเป็นลำตน้ เหนือดิน และส่วนยอดจะสร้ำงช่อดอก

2

เป็นดอกไมเ้ มืองหนำว ที่มีถ่ินกำเนิดอยใู่ นประเทศจีน และตอนเหนือของประเทศ
ญี่ป่ นุ เป็นไมด้ อกประเภทหวั ที่ดอกมีหลำกหลำยสี ดอกมีขนำดใหญ่ และบำงชนิดมีกลิ่น
หอมมำก เป็นท้งั ไมต้ ดั ดอกและไมท้ ี่ปลูกในกระถำง ชนิดท่นี ิยมปลกู มำกที่สุด คือ ลิลล่ี
ปำกแตร ลกั ษณะดอกเป็นดอกสีขำว รูปทรงของดอกคลำ้ ยปำกแตร ดอกมีกลิ่นหอม
นอกจำกดอกลิลล่ีจะเป็นดอกไมท้ ่ีมีควำมสงำ่ และสวยงำมแลว้ ดว้ ยคณุ สมบตั ิหลำย ๆ
อยำ่ ง จึงทำใหด้ อกลิลลีเ่ ป็นดอกไมย้ อดนิยมทีม่ ีรำคำแพงมำกท่ีสุดชนิดหน่ึง

ในประเทศไทย ดอกลิลล่ี สำยพนั ธุ์ (Oriental hybrids) พนั ธุล์ กู ผสมเป็นที่นิยมกนั
อยำ่ งมำก มีอยใู่ นพ้นื ท่ขี องโครงกำร หลวงต่ำง ๆ เช่น ดอยอินทนนท์ ดอยอำ่ งขำง และ
ดอยปุย นอกจำกดอกตำมโครงกำรหลวงแลว้ ก็แลว้ ยงั มี ดอกลิลลี่ป่ ำอีกดว้ ย ซ่ึงดอกลิลลี่
ป่ ำน้นั มกั จะออกดอกในช่วงเดือนสิงหำคมและจะออกดอกดีอยำ่ งยง่ิ ในช่วงหนำ้ หนำวที่
มีอำกำศหนำวเยน็ จดั

ลกั ษณะทวั่ ไปของต้นลลิ ลี่

ลำตน้ : ตน้ เป็นพมุ่ เต้ียอยเู่ หนือดินเลก็ นอ้ ย เม่อื ถึงเวลำออกดอกตน้ จะยดื ยำวสูงข้ึนมำ

ใบ : ใบมีท้งั รูปแถบเรียวยำว รูปไข่กลบั คลำ้ ยรูปหวั ใจ ออกเวยี นสลบั มีใบติดอยตู่ ลอด
กำ้ นช่อดอก

ดอก : ช่อดอกแบบช่อกระจะ มีกล่ินหอม ดอกมีสีขำว เหลือง ส้ม ชมพู แดง และม่วง มี
หลำยแบบ เช่น รูปปำกแตร บำงชนิดดอกบำนเป็นรูปจำน บำงชนิดหนำ้ ดอกต้งั ข้ึน บำง
ชนิดหนำ้ ดอกหอ้ ยลง

3

ประโยชน์ของดอกลลิ ล่ี

ลิลล่ี เป็นไมเ้ มืองหนำวที่ใหด้ อกสวยงำมเป็นท่ีนิยม ดงั น้นั ใชใ้ นกำรประดบั แจกนั ดอกไม้
ช่อดอกไม้ ในงำนมงคลตำ่ งๆ โดยนิยมตดั ดอกลิลลี่ในระยะทด่ี อกลำ่ งสุดตูม เร่ิมแสดงสี
และพร้อมที่จะบำนในวนั ถดั ไป หรือสงั เกตระยะก่อนดอกบำน 1วนั เป็นระยะทีเหมำะสม
กำรตดั ดอกเร็วเกินไปทำใหด้ อกบำนชำ้ สีซีด จำนวนดอกบำนนอ้ ย และคุณภำพต่ำ ควร
ตดั ช่อ โดยเหลือตน้ ไวเ้ หนือดินประมำณ 10-20 ซม. ควรริดใบที่โคนกำ้ นใบประมำณ 10
ซม. เพอ่ื ยดื อำยกุ ำรปักแจกนั และป้องกนั น้ำเสีย

4

การปลูกต้นลลิ ล่ี

1. วสั ดุปลูกลิลล่ีปลกู ไดใ้ นดินที่มีกำรระบำยน้ำ และอำกำศดี มีอินทรียว์ ตั ถสุ ูง pH 6–7
รักษำควำมช้ืน ในแปลงโดยกำรคลุมดิน ดว้ ยวสั ดุคลุมดิน เช่น ฟำงขำ้ ว หรือเปลือกถว่ั

2. อณุ หภมู ิ ช่วงแรกของกำรเจริญเติบโต ตอ้ งกำรอณุ หภูมิประมำณ 12–15 C. หำกต่ำกวำ่
น้ีจะทำให้ ยอดเจริญชำ้ เกินไป หลงั จำกน้นั อณุ หภมู ิท่ีเหมำะสมในกำรเจริญเติบโตของ
ลิลลี่ คือ กลำงคืน 14–16 C. และกลำงวนั 22–25 C.

3. ควำมช้ืน ท่ีเหมำะสมในกำรเจริญเติบโต ของลิลล่ี คือควำมช้ืนสมั พทั ธ์ ร้อยละ 80–85
ควรหลีกเล่ียง กำรเปลี่ยนแปลงควำมช้ืนแบบกระทนั หนั เพรำะจะทำใหเ้ กิดใบไหม้ (leaf
scorn) ในพนั ธุท์ ่ีอ่อนแอกบั อำกำรน้ี หำกมีกำรเปลี่ยนแปลงควรค่อยเป็นค่อยไป จึงควรใช้
กำรพรำงแสง กำรระบำยอำกำศ และกำรใหน้ ้ำ เพ่อื ป้องกนั กำรเปลี่ยนแปลงอนั รวดเร็ว ฃ

4. แสง ในช่วงอำกำศร้อน อณุ หภูมิสูง ทำใหค้ ณุ ภำพดอกต่ำ ในช่วงแดดจดั ควรพรำงแสง
ใหล้ ิลล่ีกลุม่ เอเชียติก และลองจิฟลอรัม ร้อยละ 50 ส่วนกลมุ่ ออเรียนเทิล ร้อบละ 70 กำร
พรำงแสงยงั ช่วยรักษำควำมช้ืนดว้ ย

5

2.ข้อมูลเบื้องต้นของโครงสร้างดอกลลิ ล่ี

ดอกลิลล่ี มีกลีบดอก 6 กลีบ แยกออกจำกกนั มีเกสรตวั ผชู้ ูข้ึนอยใู่ จกลำงดอก ลิลลี่มี
หลำยสี ไดแ้ ก่ สีขำว ชมพู ส้ม แดง มว่ ง และสองสีในดอกเดียวกนั นอกจำกน้ีบำงพนั ธุย์ งั
มีจุดประบนกลีบดอก อีกดว้ ย ดอกจะบำนได้ 2-4 วนั

เป็นดอกสมบรู ณ์เพศ Perfect flower

เป็นดอกครบส่วน Complete flower

เป็นดอกเดี่ยว Solitary flower

ดอกมีสมมำตรแบบรัศมี Radial symmetry

ดอกมชี นิดรงั ไขแ่ บบเหนือวงกลีบ Superior ovary

6

3.ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ของดอกลิลล่ี

ลกั ษณะทำงสัณฐำนภำยนอกและกำยวภิ ำคภำยใน
กำ้ นดอก (Peduncle) : กำ้ นชูดอกเดี่ยว มีใบไม้
ฐำนรองดอก (Receptacle) : ฐำนรองดอกอยตู่ ่ำกวำ่ รังไข่ Hypogynous flower
กลีบรวม (Tepals) : มี 6 กลีบแยกออกจำกกนั มีหลำยสี เช่น ขำว ชมพู แดง มว่ ง
และมีสองสีในดอกเดียวกนั และมีสีเขียวปน ทำใหถ้ กู จดั เป็นกลีบรวม ไม่ใช่กลีบเล้ียง
กลีบดอก
เกสรตวั ผู้ (Stamens) : มี 6 กำ้ นยนื่ ตรงกลำงดอกรอบเกสรตวั เมยี
เกสรตวั เมีย (Pistil) : มี 1 กำ้ นอยตู่ รงกลำงดอก

7

ภำพประกอบขอ้ มูลทำงพฤกษศำสตร์ของดอกลิลล่ี

กำ้ นดอก ฐำนรองดอก

กลีบรวม

8

ภำพประกอบขอ้ มูลทำงพฤกษศำสตร์ของดอกลิลลี่

เกสรตวั ผู้

เกสรตวั เมีย รงั ไข่

9

ภำพโครงสร้ำงโดยรวมท้งั หมดของสณั ฐำนภำยนอกของดอกลิลล่ี

10

ภำพโครงสร้ำงโดยรวมท้งั หมดของสณั ฐำนภำยในของดอกลิลล่ี

11

บรรณำนุกรม

ดอกลลิ ล.่ี (2564). [ออนไลน]์ . เขำ้ ถึงไดจ้ ำก :
https://www.bloggang.com/viewdiary.php?id=fasaiwonmai&month=02-
2013&date=11&group=2&gblog=470 (วนั ท่ีสืบคน้ ขอ้ มูล : 9 พฤศจิกำยน 2565)

ดอกและส่วนประกอบของดอก Bauhiniapu. (ม.ป.ป.). [ออนไลน]์ . เขำ้ ถึงไดจ้ ำก :
http://www.sc.chula.ac.th/thaiplants/flowers/pdf/webFLOWER_intro.pdf
(วนั ท่ีสืบคน้ ขอ้ มลู : 9 พฤศจิกำยน 2565)

Lilium Wikipedia. (ม.ป.ป.). [ออนไลน์]. เขำ้ ถึงไดจ้ ำก : https://en.m.wikipedia.org/wiki/Lilium
(วนั ที่สืบคน้ ขอ้ มลู : 9 พฤศจิกำยน 2565)

Pollinators Power Flower Evolution Science AAAS. (ม.ป.ป.). [ออนไลน์]. เขำ้ ถึงไดจ้ ำก :
https://www.science.org/content/article/pollinators-power-flower-evolution
(วนั ที่สืบคน้ ขอ้ มูล : 9 พฤศจิกำยน 2565)

สานกั พมิ พ์บ้านสวน. (2559). ลิลี่. [ออนไลน]์ . เขำ้ ถึงไดจ้ ำก :
https://www.baanlaesuan.com/plants/flowers/213682.html
(วนั ที่สืบคน้ ขอ้ มูล : 9 พฤศจิกำยน 2565)

12

ภำคผนวก

คลปิ วดิ โี อ

*คลิปวดี ีโอของผมยำวเกิน 3 นำที

ผมถ่ำยแยกกำรศึกษำองคป์ ระกอบต่ำงๆและเนน้ กำรพูดอธิบำย ทำใหต้ อ้ งใชเ้ วลำค่อนขำ้ งนำนจึง
นำไปสู่คลิปวีดีโอเกิน 3 นำทีครับ

13

ภำคผนวก

ช่วงแนะนำตวั และดอกไมท้ ี่นำมำศึกษำ อธิบำยควำมต่ำงระหวำ่ งดอกตูมกบั ดอกบำน

อธิบำยขอ้ เสียของดอกที่บำนแลว้ อธิบำยโครงสร้ำงเกสรตวั ผู้

อธิบำยเกี่ยวกบั กลีบรวม

TU84

หั ว ข้ อ

- ข้ อ มู ล ทั่ ว ไ ป ข อ ง ด อ ก ลิ ล ลี่
- ข้ อ มู ล เ บื้ อ ง ต้ น ข อ ง
โ ค ร ง ส ร้ า ง
- ข้ อ มู ล ท า ง พ ฤ ก ษ ศ า ส ต ร์ ข อ ง
ด อ ก ลิ ล ลี่

สำ ห รั บ รุ่ น น้ อ ง ที่ ไ ด้ ใ ช้
หนังสื อเล่มนี้เป็นตัวอย่าง
+ขอให้น้องทำได้ดีกว่าของพี่ :)