TCMA_Handbook_HydraulicCement_V.18 w Cover_As of Jun 6 2022

1

ขอ มูลทว่ั ไป

ต า ม ที่ ป ร ะ เ ท ศ ไ ท ย ไ ด เ ข า ร ว ม เ ป น ส ม า ชิ ก ภ า ย ใ ต ก ร อ บ อ นุ สั ญ ญ า ส ห ป ร ะ ช า ช า ติ ว า ด ว ย
การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (United Framework Convention on Climate Change: UNFCCC)
และใหสัตยาบันรวมเปนภาคีความตกลงปารีส (Paris Agreement) ในป พ.ศ. 2559 ที่จะมีสวนรวม
ในการลดการปลอ ยกา ซเรอื นกระจก (Greenhouse Gas Emission Reduction) รอยละ 20-25 จากกรณี
ปกติภายในป พ.ศ. 2573 (เมื่อเทียบกับปฐาน พ.ศ. 2550) และตอมาในการประชุมสมัชชาประเทศภาคี
อนุสัญญาวาดวยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ครั้งที่ 26 (UN Climate Change Conference of
the Parties: COP 26) ในป พ.ศ. 2564 ไดประกาศยกระดบั การลดการปลอยกาซเรือนกระจกของไทยเปน
รอยละ 40 พรอมทั้งมุงสูความเปนกลางทางคารบอน (Carbon Neutral) ในป พ.ศ. 2593 และ
ปลดปลอ ยคารบ อนสุทธเิ ปน ศนู ย (Net Zero Emission) ในป พ.ศ. 2608

สาํ นกั งานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอ ม (สผ.) กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาติ
และสิ่งแวดลอ ม ในฐานะหนว ยประสานงานกลางของ UNFCCC ไดจดั ทาํ แผนท่ีนําทางลดกาซเรอื นกระจก
ข อ ง ป ร ะ เ ท ศ (Nationally Determined Contribution Roadmap on Mitigation 2021-2030:
NDC Roadmap) โดยความเห็นชอบของคณะกรรมการนโยบายการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
แหง ชาติ และไดรบั อนมุ ตั จิ ากท่ปี ระชมุ คณะรัฐมนตรี เม่อื วนั ท่ี 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2560 มีกรอบดําเนินการ
ระหวางป พ.ศ. 2564-2573

โดยมอบใหอ ตุ สาหกรรมปนู ซีเมนตรบั ภารกจิ ขบั เคลอ่ื นดาํ เนินการ

ดวยความมุงมั่นในการยกระดับอุตสาหกรรมที่เปนมิตรตอสิ่งแวดลอม (Environmental
Friendly Industry) มุงสูการปลดปลอยคารบอนสุทธิเปนศูนย กอปรกับภารกิจที่ไดรับภายใต
NDC Roadmap ผูผลิตปูนซีเมนตจึงไดวิจัย พัฒนา และนําเทคโนโลยีมาใชเพ่ือลดกาซเรือนกระจก

ในกระบวนการผลิต เกิดเปน
ที่สามารถใชแ ทนปนู ซเี มนตปอรตแลนด (Ordinary Portland Cement: OPC)

ผูผลิตปูนซีเมนตทุกรายมีความพรอมในการผลิตปูนซีเมนตไฮดรอลิก เพื่อสนองตอบ
ความตองการของผใู ช

สมาคมอุตสาหกรรมปูนซเี มนตไทย ฉบับปรบั ปรงุ ครั้งที่ 18: มถิ นุ ายน 2565

2 Hydraulic Cement

25 ภาคีรวมดําเนินการจากภาครัฐ ภาควิชาชีพ ภาคอุตสาหกรรม และภาคการศึกษา
โดยการสนับสนุนของ 6 กระทรวง ผนึกกําลังกันอยางตอเนื่อง มุงมั่นขับเคลื่อน ‘MISSION 2023’
อยา งเขมขน เพอื่ บรรลุเปาหมายลดการปลอยกาซเรอื นกระจก 1,000,000 ตันคารบ อนไดออกไซด (CO2)
ในป พ.ศ. 2566 ดวยการใชวัสดุกอสรางประเภทปูนซีเมนตไฮดรอลิกท่ีลดกาซเรือนกระจกและ
ไดมาตรฐานผลิตภณั ฑอ ุตสาหกรรม เพื่อสนับสนุนใหประเทศไทยมีศักยภาพในการพัฒนาอยางยั่งยนื
และสนองตอบตอนโยบายการลดการปลอยกาซเรือนกระจกของประเทศ

สงเสรมิ ภาคการผลติ ใหค วามสําคญั ตลอดกระบวนการผลิตทเี่ ปนมติ รตอสิ่งแวดลอ ม
จดั ทาํ มาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม (มอก.) ท่สี งเสรมิ การลดการปลอยกา ซเรือนกระจก
ปรับปรุงกฎระเบียบทเ่ี กี่ยวของ และเพิ่มเติมผลติ ภณั ฑด ังกลา วในบญั ชีจดั ซือ้ จดั จา งของภาครฐั
สงเสริมใหมีการใชง านอยา งเปน รปู ธรรม
จัดทําระบบการติดตาม รายงาน และทวนสอบขอมลู การลด CO2

เสรมิ สรา งความรู ความเขาใจ และเผยแพรข อมูลทางวิชาการเพอ่ื สง เสริมการใชงาน

วจิ ยั พฒั นา และนาํ เทคโนโลยีมาปรับใช เกิดเปน “ปูนซีเมนตไฮดรอลิก” ที่ชวยลดกาซเรือนกระจก
ในกระบวนการผลิต

สงเสริมและสนับสนุนใหม กี ารวจิ ัยพฒั นาปูนซีเมนตท ลี่ ดกาซเรือนกระจก

สมาคมอุตสาหกรรมปูนซเี มนตไ ทย ฉบบั ปรับปรงุ ครั้งท่ี 18: มิถุนายน 2565

3

• กรมโยธาธกิ ารและผังเมือง • กรมทางหลวง

• กรมทางหลวงชนบท • กรมชลประทาน

• กรมโรงงานอตุ สาหกรรม • กรมอุตสาหกรรมพ้ืนฐานและการเหมืองแร

• กรมทรพั ยากรธรณี • กรมการขนสง ทางราง

• สาํ นกั งานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและส่งิ แวดลอ ม • สํานกั งานมาตรฐานผลิตภณั ฑอตุ สาหกรรม

• สํานักงานนโยบายและแผนการขนสงและจราจร • สํานักงานนโยบายและยุทธศาสตรก ารคา

• องคก ารบรหิ ารจัดการกา ซเรอื นกระจก (องคก ารมหาชน) • สถาบันการกอ สรา งแหงประเทศไทย

• สภาอุตสาหกรรมแหงประเทศไทย • การรถไฟฟา ขนสง มวลชนแหงประเทศไทย

• การรถไฟแหง ประเทศไทย • สถาบันเทคโนโลยนี านาชาตสิ ริ ินธร ศูนยวจิ ัยเทคโนโลยี

การกอสรา งและบํารงุ รักษา

• สภาสถาปนกิ • สมาคมอตุ สาหกรรมกอสรางไทย ในพระบรมราชูปถัมภ

• สมาคมวศิ วกรทีป่ รกึ ษาแหงประเทศไทย

• วิศวกรรมสถานแหงประเทศไทย ในพระบรมราชปู ถมั ภ • สภาวิศวกร

• สมาคมอุตสาหกรรมปนู ซีเมนตไทย • สมาคมคอนกรตี แหง ประเทศไทย

• กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสงิ่ แวดลอ ม • กระทรวงอุตสาหกรรม
• กระทรวงมหาดไทย • กระทรวงคมนาคม
• กระทรวงเกษตรและสหกรณ • กระทรวงพาณิชย

สมาคมอตุ สาหกรรมปูนซีเมนตไทย ฉบับปรับปรงุ คร้ังท่ี 18: มิถนุ ายน 2565

4 Hydraulic Cement

กําหนดโดยสํานักงานมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม
และมีการประกาศใชเมื่อป พ.ศ. 2556

การผลิตปูนซีเมนตไฮดรอลิก
โดยคุณลักษณะเปนไปตามมาตรฐาน

ผลิตภณั ฑอ ุตสาหกรรม มอก. 2594 รวมทง้ั ลดการปลอยกาซคารบอนไดออกไซดอ ยางมนี ยั สาํ คัญ

รปู ท่ี 1 เปรียบเทยี บการลดการปลอ ยกาซคารบ อนไดออกไซด กรณีใชวัสดทุ ดแทนทร่ี อยละ 10

วัสดุทดแทน ไดแก
1. สวนประกอบของแคลเซียม เชน แคลเซียมคารบอเนต หินปูน ปูนขาว ปูนสุก
ฝุนจากเตาเผาปูนเม็ด
2. ปอซโซลาน เชน เถาลอย ปอซโซลานธรรมชาติ ซิลิกาฟูม
3. กากถลุง เชน กากถลุงจากเตาถลุงแบบพนลม

สาํ หรับประเทศไทยจะนิยมใชห นิ ปนู ดว ยเหตุผลดา นความพรอ มของปรมิ าณสํารอง และคุณภาพ

วัสดุผสมเพิ่ม เชน แคลเซียมซัลเฟต สารลดนํ้า สารเรงการกอตัว สารหนวงการกอตัว
สารลดนา้ํ และหนวงการกอตัว สารกระจายกักฟองอากาศ

ผูผลิตปูนซีเมนตมีการวิจัยและพัฒนา รวมทั้งนาํ เทคโนโลยีการบดปูนซีเมนตมาปรับแตง
คุณลกั ษณะของวสั ดุทดแทน ทําใหสามารถคงคณุ ลักษณะและคุณภาพของปูนซีเมนตตามมาตรฐาน
และมีความเหมาะสมตอ การนาํ ไปใชงาน รวมท้งั ชว ยเพ่มิ คุณสมบตั ิดานตางๆ ใหดขี ้ึน เชน การรับกาํ ลงั อดั
ความไหลลื่นและเรียบเนียนของเนื้อคอนกรีต และความคงทน โดยวัสดุทดแทนที่ใชจะปรากฏท่ี
ถุงบรรจุปูนซีเมนต หรือใบสงของ หรือใบรับรองผล ใหผูใชไดทราบ

ปูนซีเมนตไฮดรอลิกไดรับการรับรอง

มาตรฐานผลิตภณั ฑอตุ สาหกรรม สินคาท่ีเปนมิตรกับส่ิงแวดลอม สินคาที่ผลิตในประเทศไทย
มอก. 2594 (Made in Thailand: MiT)

สมาคมอตุ สาหกรรมปนู ซีเมนตไ ทย ฉบับปรบั ปรงุ ครั้งท่ี 18: มถิ นุ ายน 2565

5

ปู น ซี เ ม น ต ไฮ ดร อ ลิ ก ผ ลิ ต ต า ม ม า ต ร ฐ า น ผ ลิ ต ภั ณ ฑ อุ ต ส า ห ก ร ร ม ม อ ก . 2594
ของกระทรวงอุตสาหกรรม ซ่ึงอางอิงกับมาตรฐาน ASTM C1157 ของประเทศสหรัฐอเมริกา

มากกวา ควบคมุ ลกั ษณะทางเคมี
(Prescriptive Based)

เพื่อเปน การควบคมุ คณุ ภาพตามมาตรฐานและสรา งความมน่ั ใจตอ ผใู ชงาน ปูนซเี มนตไฮดรอลิก
มอก. 2594 กาํ หนดใหผูผ ลติ ตองควบคมุ คณุ ภาพดา นความตา นแรงอัด (Strength) ตามระยะอายทุ ่กี ําหนด
และควบคมุ การขยายตัวท่ีอายุ 14 วนั

รปู ท่ี 2 เปรียบเทยี บคุณสมบัตกิ ารรับแรงของปูนซีเมนตตามมาตรฐานผลติ ภัณฑอุตสาหกรรม

ดังนั้น จึงเปนขอดีของ

กระทรวงมหาดไทย กรมโยธาธิการและผงั เมือง
 มาตรฐานกาํ หนดคณุ ลกั ษณะเฉพาะของวสั ดุใชในงานโครงสรา งอาคาร มยผ. 1101-64
ถงึ มยผ. 1106-64

กระทรวงคมนาคม กรมทางหลวง
 มาตรฐานพน้ื ทางดนิ ซเี มนต ทล.-ม. 204-2564
 มาตรฐานรองพนื้ ทางดนิ ซเี มนต ทล.-ม. 206-2564

กระทรวงคมนาคม กรมทางหลวงชนบท
 มาตรฐานงานคอนกรตี และคอนกรีตเสรมิ เหลก็ มทช. 101-2563
 มาตรฐานงานผิวจราจรคอนกรตี มทช. 231-2564

กระทรวงคมนาคม การรถไฟฟา ขนสง มวลชนแหง ประเทศไทย
 แบบกอสรางกาํ หนดใหใชป ูนซเี มนตไฮดรอลกิ

กระทรวงเกษตรและสหกรณ กรมชลประทาน
 แบบกอสรา งกําหนดใหใชป ูนซีเมนตไ ฮดรอลกิ

สมาคมอตุ สาหกรรมปูนซเี มนตไ ทย ฉบบั ปรับปรุง คร้ังท่ี 18: มถิ ุนายน 2565

6 Hydraulic Cement

ทั้งงานโครงสรางทั่วไป งานโครงสรางขนาดใหญ งานพื้นทาง
และงานปรับปรงุ คุณภาพชนั้ พื้นทางและช้นั รองพ้นื ทาง รวมไปถงึ ผลติ ภัณฑคอนกรตี หลอสําเร็จ

การใชงานในตางประเทศ

ปูนซีเมนตไฮดรอลิกไดถูกพัฒนาและใชงานมาอยางตอเนื่อง โดยแพรหลายในตางประเทศ
ทั่วโลก นํามาใชงานแทนปนู ซเี มนตปอรตแลนด เชน อาคารสูง สะพาน ถนน พื้นทาง อุโมงค เปนตน
หลายประเทศในภูมิภาคเอเชีย รวมทั้งสหรัฐอเมริกาก็มีปริมาณการใชปูนซีเมนตไฮดรอลิกเพิ่มขึ้น
อยางตอเน่ือง ขอมูลจาก The European Cement Association (CEMBUREAU) แสดงใหเห็นวา
ในสหภาพยุโรปมีการใชปูนซีเมนตไฮดรอลิก (มาตรฐาน EN 197-1) มากกวารอยละ 75 ของปริมาณ
การใชปูนซีเมนตท้งั หมด

รปู ท่ี 3 การใชป นู ซีเมนตไฮดรอลกิ ในงานกอสรา งประเภทตาง ๆ ในตางประเทศ

สมาคมอตุ สาหกรรมปนู ซเี มนตไทย ฉบับปรบั ปรุง คร้งั ท่ี 18: มิถุนายน 2565

7

การใชงานในประเทศ

ปูนซีเมนตไฮดรอลิกไดรับการยอมรับและใชในงานกอสรางเชิงพาณิชยตาง ๆ เพิ่มมากขึ้น
อยางตอเน่ือง รวมถึงการนาํ ไปผลิตผลิตภัณฑคอนกรีตประเภทตาง ๆ ขณะที่งานกอสราง
ของภาครัฐไดเริ่มปรับเปล่ียนมาใชงาน

รูปที่ 4 การใชป ูนซเี มนตไฮดรอลกิ ในงานกอสรางประเภทตาง ๆ ในประเทศไทย

 กระทรวงเกษตรและสหกรณ กรมชลประทาน
- โครงการกอสรางระบบสง นํา้ สายใหญฝง ซายโครงการเขื่อนทดน้าํ ผาจุก จ.อตุ รดิตถ

 กระทรวงกลาโหม สํานกั งานปลัดกระทรวงกลาโหม
- งานพื้นซีเมนตขัดมัน

 กระทรวงกลาโหม กองบัญชาการกองทัพไทย กรมยุทธบริการทหาร
- โครงการพัฒนาพ้ืนที่

 มหาวิทยาลัยศรีนครนิ ทรวิโรฒ
- งานปรับปรุงถนนและระบบระบายน้าํ โดยรอบมหาวิทยาลยั

สมาคมอตุ สาหกรรมปนู ซเี มนตไทย ฉบบั ปรับปรงุ ครงั้ ที่ 18: มถิ ุนายน 2565

8 Hydraulic Cement

ดวยคุณสมบัติของปูนซีเมนตไฮดรอลิก มอก. 2594 การใชวัสดุทดแทนเขามาเปน
สวนประกอบจะชวยเพ่ิมคุณสมบัติและประสิทธิภาพในการทาํ งานของปูนซีเมนตและคอนกรีตใหดีข้ึน
ในดานการรับแรง ความไหลลื่น ความเรียบเนียน และความคงทน เปนตน

ไดม ากกวาปูนซีเมนตป อรต แลนด

ในกระบวนการผลิตปนู ซีเมนตจ ะมีการปลอย CO2 จากการสลายตัวของวตั ถดุ บิ และการเผาไหม
ของเชื้อเพลิงในขัน้ ตอนการเผาปนู เมด็ (Clinker) ซงึ่ CO2 น้ีเปนหน่งึ ในสาเหตขุ องการเกดิ ภาวะเรอื นกระจก
(Greenhouse Effect) ท่ีชั้นบรรยากาศของโลก

ดังนั้น การใชปูนเม็ดในสัดสวนที่นอยลงจะสงผลใหเกิดการปลอย CO2 ออกสชู ้ันบรรยากาศ
ลดลงไปดวย จงึ นับไดวา

ในอุตสาหกรรมปูนซีเมนต
และอุตสาหกรรมกอ สรา ง

จากการใชงานในหลายประเทศทั่วโลกแสดงใหเห็นไดอยางชัดเจนวา ปูนซีเมนตไฮดรอลิก
สามารถถูกนํามาใชแทนที่ปูนซีเมนตปอรตแลนดในงานกอสรางโครงสรางประเภทตางๆ ภายใต
การรับรองคณุ สมบัติของปูนซเี มนตจากหลายมาตรฐานในระดับสากล อาทิ American Society for
Testing and Materials (ASTM) และ European Standard (EN) นอกเหนือไปจากคุณสมบตั ทิ างวศิ วกรรม
ท่ีไดการรับรองจากหลายมาตรฐาน ปูนซีเมนตไฮดรอลิกยังเปนปูนซีเมนตที่ยังประโยชน ดี
ในดานส่ิงแวดลอม และในดา นของความคมุ คาทางเศรษฐกจิ จนสามารถกลาวไดว า

นอกจากนี้ ยงั เปน
อีกทั้งเปนการสนับสนุน

ใหประเทศไทยมีศักยภาพในการพัฒนาอยางยั่งยืน และสนองตอบตอนโยบายการลดการปลอย
กาซเรือนกระจก มุงสูความเปนกลางทางคารบอนในป พ.ศ. 2593 และปลดปลอยคารบอนสุทธิ
เปน ศนู ยใ นป พ.ศ. 2608 เพอื่ รว มกันควบคุมการเพม่ิ ขน้ึ ของอุณหภูมิเฉลีย่ ของโลกตามความตกลงปารสี

สมาคมอตุ สาหกรรมปนู ซเี มนตไ ทย ฉบับปรับปรงุ ครง้ั ท่ี 18: มถิ นุ ายน 2565

9

ขอมูลทางเทคนคิ

 Type GU – Hydraulic  ชนดิ ใชง านทว่ั ไป  Type 1 Ordinary  ประเภท 1 ปนู ซเี มนตท ี่
Cement for General (General Use: GU) Portland Cement ใชท ัว่ ไปไมตองการ
Construction สมบตั พิ เิ ศษ
 ชนดิ ใชงานทใี่ ห  Type 2 Moderate
 Type HE – High Early คา แรงอัดตนสูง Sulfate Resistance/  ประเภท 2 ปูนซเี มนตท ี่
Strength (High Early Heat of Hydration ใชเมอื่ ตอ งการความทน
Strength: HE) Portland Cement ซัลเฟตปานกลาง
 Type MS – Moderate หรือเกดิ ความรอ น
Sulfate Resistance  ชนิดใชงานทต่ี อ งการ  Type 3 Early Strength ปานกลางขณะทาํ
ความทนซลั เฟต Portland Cement ปฏิกริ ยิ ากบั นํ้า
 Type HS – High ปานกลาง (Moderate
Sulfate Resistance Sulfate Resistance:  Type 4 Low Heat of  ประเภท 3 ปูนซีเมนตที่
MS) Hydration Portland ใชเ มื่อตองการคา ความ
 Type MH – Moderate Cement ตา นแรงอัดสงู ไดเรว็
Heat of Hydration  ชนดิ ใชง านที่ตองการ
ความทนซัลเฟตสงู (High  Type 5 Sulfate  ประเภท 4 ปูนซีเมนตท่ี
Sulfate Resistance: HS) Resistance Portland ใชเ มื่อตอ งการความ
Cement รอนตํ่าขณะทําปฏกิ ิริยา
 ชนดิ ใชง านที่ตอ งการ กับนา้ํ
ความรอ นปานกลาง
ขณะทาํ ปฏิกริ ยิ ากับน้ํา  ประเภท 5 ปูนซีเมนตที่
(Moderate Heat of ใชเมอ่ื ตอ งการความทน
Hydration: MH) ซลั เฟตสงู

 Type LH – Low Heat  ชนดิ ใชงานที่ตอ งการ
of Hydration ความรอนตาํ่ ขณะทํา
ปฏกิ ริ ิยากบั น้าํ (Low
Heat of Hydration:
LH)

สมาคมอตุ สาหกรรมปูนซีเมนตไทย ฉบบั ปรบั ปรุง ครง้ั ที่ 18: มิถุนายน 2565

10 Hydraulic Cement - -
- -
ซลิ ิกอนไดออกไซด (Silicon dioxide, SiO2 ) รอยละ - -
อะลูมเิ นยี มออกไซด (Aluminium oxide, Al2O3) รอยละ ไมเกิน 6 ไมเ กิน 6
ไอรอ อน (III) ออกไซด (Ferric oxide, Fe2O3) รอ ยละ - -
แมกนเี ซียมออกไซด (Magnesium oxide, MgO) รอยละ ไมเกนิ 3 ไมเกนิ 3
ซลั เฟอรไตรออกไซด (Sulfur trioxide, SO3) รอ ยละ ไมเ กิน 3.5 ไมเกนิ 3.5
เมื่อมีไตรแคลเซยี มอะลูมเิ นต รอ ยละ 8 หรือนอ ยกวา ไมเ กนิ 3 ไมเ กนิ 3
เม่อื มีไตรแคลเซยี มอะลูมิเนต เกนิ รอยละ 8 ไมเกนิ 0.75 ไมเ กนิ 0.75
นํ้าหนกั ทีส่ ูญเสียเน่อื งจากการเผา (Loss on ignition) รอยละ - -
กากทีไ่ มละลายในกรดและดา ง (Insoluble residue) รอยละ - -
ไตรแคลเซยี มซิลิเกต (Tricalcium silicate, 3CaO·SiO2) รอยละ - -
ไดแคลเซยี มซลิ ิเกต (Dicalcium silicate, 2CaO·SiO2) รอยละ ไมเ กนิ 0.6 ไมเกนิ 0.6
ไตรแคลเซียมอะลมู ิเนต(Tricalcium aluminate, 3CaO·Al2O3) รอยละ
ดาง (Na2O + 0.658K2O) รอยละ

ความละเอียด พ้ืนผวิ จาํ เพาะ (ตารางเมตรตอกิโลกรมั , m2/kg) - - ไมต ํ่ากวา 280 ไมตา่ํ กวา280
ท ด ส อ บ ด  ว ย เ บ ล น แ อ ร  เ พ อ ร  ม ี อ ะ บ ิ ล ิ ตี ( Blaine air -
permeability) ไมเ กนิ 0.8 ไมเ กิน 0.8 ไมเ กนิ 0.8
การขยายตัวโดยวธิ อี อโตเคลฟ (Autoclave expansion)
ระยะเวลากอ ตวั : การทดสอบแบบไวแคต (Vicat Test) ไมต่ํากวา 45 ไมตา่ํ กวา 45 ไมต่ํากวา 45
- การกอ ตัวระยะตน : นาที ไมเกิน 420 ไมเ กิน 375 ไมเกนิ 375
- การกอ ตัวระยะปลาย: นาที - ไมเ กนิ 12 ไมเ กนิ 12
ปรมิ าณอากาศในมอรตาร รอ ยละโดยปรมิ าตร ไมต าํ่ กวา 50 ไมต่ํากวา 50 ไมต ่าํ กวา 50
การกอตวั ผดิ ปกติ (False set) รอยละ
ความตานแรงอดั (กโิ ลกรมั แรงตอตารางเซนติเมตร, kg/cm2) ไมต ่าํ กวา 100 ไมต ํ่ากวา 120 ไมต ํ่ากวา120
- อายุ 3 วัน (3 Days) ไมต ํา่ กวา 170 ไมตา่ํ กวา 190 ไมต า่ํ กวา 190
- อายุ 7 วนั (7 Days) ไมต่าํ กวา280 ไมตาํ่ กวา 280 ไมต าํ่ กวา 280
- อายุ 28 วัน (28 Days) ไมเกนิ 0.02 --
การขยายตัวของแทง ทดสอบมอรตารท ีอ่ ายุ 14 วนั รอ ยละ
* หมายถึง บังคับ

สมาคมอตุ สาหกรรมปนู ซเี มนตไทย ฉบับปรับปรงุ ครั้งที่ 18: มิถนุ ายน 2565

11

ปูนซเี มนตไ ฮดรอลกิ มคี วามสามารถในการอุมนาํ้ ไดเ ทียบเทา กบั ปนู ซเี มนตปอรตแลนดป ระเภท 1
ในขณะที่ปูนซีเมนตไฮดรอลิกมีความตองการนํา้ นอยกวา เพื่อใหไดคาการไหลที่เทา กัน

รูปที่ 5 คาความสามารถในการอมุ น้าํ และคา ความตอ งการน้าํ ของปนู ซเี มนต

ท่ีสัดสวนผสมคอนกรตี เดียวกนั และทอี่ ตั ราสว นนา้ํ ตอ วสั ดุประสานทเ่ี ทา กนั (ใชสัดสวนผสม
ของคอนกรตี ธรรมดาสาํ หรบั งานท่ัวไป และสดั สว นผสมของคอนกรตี ทนนํา้ ทะเลในการทดสอบ)
การยุบตวั เร่มิ ตนของคอนกรตี ที่ใชปูนซีเมนตไฮดรอลกิ มีคามากกวา คอนกรตี ที่ใชปูนซีเมนต
ปอรตแลนด ประเภท 1 ประมาณรอ ยละ 12 ถึง 17

รูปท่ี 6 คา การยบุ ตัวเริม่ ตน ของคอนกรีตท่ใี ชส ดั สว นผสมคอนกรตี เดียวกนั

คอนกรตี ทผี่ ลติ จากปูนซเี มนตไ ฮดรอลกิ และปูนซีเมนตป อรตแลนดมีคา เทียบเทา กนั

ค อ น ก รีตที่ผลิตจ า ก ป ูน ซ ีเม น ต ไฮ ดรอ ลิก แ ละป ูน ซี เม น ต ป อ ร ตแ ลน ดม ีค า ใก ลเ ค ี ย ง กั น
เม่อื ใชส ัดสวนผสมคอนกรีตเดียวกัน

คอนกรีตท่ีผลิตจากปูนซีเมนตไฮดรอลิกมีคาการเยิ้มน้ําที่ผิวหนานอยกวาคอนกรีต
ท่ีผลิตจากปูนซีเมนตป อรตแลนด ดังน้นั จึงเปนผลดีกับงานกอสรางท่ตี องระวงั เรอ่ื งการเย้ิมน้ํา
ทีผ่ วิ หนา เปนพเิ ศษ เชน การเทพน้ื คอนกรีตและการเทคอนกรตี ในงานเสาเข็มเจาะขนาดใหญ

สมาคมอตุ สาหกรรมปูนซีเมนตไ ทย ฉบับปรับปรุง ครง้ั ท่ี 18: มิถุนายน 2565

12 Hydraulic Cement

ที่คา ความยบุ ตวั ของคอนกรีตเทา กนั คา กาํ ลังอัดของคอนกรีตทผ่ี ลติ จากปนู ซีเมนตไ ฮดรอลกิ
มคี าเทียบเทา กับคอนกรตี ท่ีผลติ จากปนู ซเี มนตปอรต แลนด

รปู ท่ี 7 การทดสอบบกําลงั อดั ของคอนกรตี

จากการทดสอบ คา ความลกึ ของคารบ อเนชน่ั ทีเ่ กดิ ในคอนกรตี ท่ผี ลิตจากปนู ซเี มนตไ ฮดรอลิก
มีคา ลกึ กวา คอนกรีตท่ีผลิตจากปูนซเี มนตป อรตแลนดเ ล็กนอ ย ประมาณ 1 มลิ ลิเมตร

รูปท่ี 8 การทดสอบคารบอเนชน่ั ในคอนกรตี

สมาคมอุตสาหกรรมปนู ซเี มนตไทย รูปที่ 9 การทดสอบคารบอเนชน่ั
ฉบับปรับปรุง คร้ังที่ 18: มถิ นุ ายน 2565

13

โดยท่วั ไปเถาลอยจะถกู นํามาใชเ ปนวัสดุผสมเพ่มิ เพื่อชวยเพมิ่ ความสามารถในการตานทาน
ซัลเฟตและคลอไรดใหกับคอนกรีต จากผลการทดสอบคาการขยายตัวเนื่องจาก
โ ซ เ ด ี ย ม ซ ั ล เ ฟ ต ข อ ง แ ท  ง ม อ ร  ต า ร  ท ี ่ ผ ล ิ ต จ า ก ป ู น ซ ี เ ม น ต  ไ ฮ ด ร อ ล ิ ก ม ี ค  า เ ท ี ย บ เ ท  า กั บ
แทงมอรต ารท ี่ผลติ จากปนู ซีเมนตปอรตแลนด โดยใชสดั สว นการผสมเดียวกัน

รปู ท่ี 10 การขยายตวั เนอ่ื งจากโซเดียมซัลเฟตและการสูญเสียนา้ํ หนกั เนื่องจากแมกนเี ซียมซัลเฟต

รูปที่ 11 การขยายตวั ของแทง มอรตารเ นื่องจากโซเดยี มซลั เฟต

รปู ท่ี 12 การสูญเสยี นา้ํ หนักของกอนตัวอยา งเน่ืองจากแมกนเี ซยี มซัลเฟต

สมาคมอตุ สาหกรรมปูนซเี มนตไ ทย ฉบับปรับปรงุ คร้งั ท่ี 18: มิถนุ ายน 2565

14 Hydraulic Cement

คอนกรีตที่ผลิตจากปูนซีเมนตไฮดรอลิกมีคาการหดตัวตํ่ากวาคอนกรีตที่ผลิตจาก
ปูนซเี มนตป อรต แลนดทัง้ คาการหดตวั แบบแหงและคา การหดตัวแบบออโตจีเนียส

รปู ท่ี 13 การหดตวั รวมของมอรต าร รูปที่ 14 การหดตัวแบบออโตจีเนียสของมอรตาร
ท่ผี ลติ จากปนู ซีเมนตไ ฮดรอลกิ และปูนซเี มนตปอรตแลนด ท่ีผลิตจากปูนซีเมนตไ ฮดรอลกิ และปูนซเี มนตปอรต แลนด

คา AAR ที่ทดสอบไดจ ากคอนกรีตทผี่ ลิตจากปนู ซเี มนตไ ฮดรอลิกและปูนซเี มนตป อรตแลนด
มีคาเทียบเทากัน

คาการตานทานการขัดสีสกึ กรอ น ทท่ี ดสอบไดจ ากคอนกรีตทผี่ ลติ จากปูนซีเมนตไฮดรอลิก
มคี าเทยี บเทาหรอื สงู กวา เล็กนอ ยเมอ่ื เทยี บกบั คอนกรตี ทผ่ี ลิตจากปูนซีเมนตป อรต แลนด

28-DAYS CUBE STRENGTH, N/mm2

รปู ที่ 15 การตา นทานการขดั สีสกึ กรอ น

สมาคมอตุ สาหกรรมปนู ซเี มนตไ ทย ฉบบั ปรบั ปรุง ครง้ั ที่ 18: มิถนุ ายน 2565

15

การอมุ นาํ้ เทยี บเทากนั เทียบเทา กนั
ความตอ งการน้าํ นอ ยกวา มากกวา
การยบุ ตัวเร่มิ ตน มากกวา นอ ยกวา

การรกั ษาคาความสามารถการยุบตัว ประมาณรอ ยละ 12 - 17 เทยี บเทากนั
ระยะเวลาการกอ ตวั เทียบเทา กัน ใกลเคียงกนั
การเย้ิมนาํ้ ทผ่ี วิ หนา ใกลเ คยี งกัน
นอ ยกวา มากกวา

กําลงั อัด เทา กัน เทากัน
คารบ อเนชัน่ ลกึ กวาเล็กนอ ย ตืน้ กวา
ประมาณ 1 มม.
ความตา นทานซลั เฟตและคลอไรด เทยี บเทา กนั
การหดตัว เทียบเทา กนั สงู กวา
(แบบแหง และแบบออโตจีเนียส) ตา่ํ กวา
การทาํ ปฏกิ ริ ิยาระหวา งดางและมวลรวม เทียบเทา กัน
การตา นทานการขัดสีสึกกรอน เทยี บเทา กัน เทียบเทาหรือ
เทียบเทา หรอื ตาํ่ กวาเลก็ นอ ย
สงู กวาเล็กนอ ย

สมาคมอตุ สาหกรรมปนู ซีเมนตไ ทย ฉบบั ปรบั ปรงุ ครง้ั ที่ 18: มิถนุ ายน 2565

16 Hydraulic Cement

Hydraulic Cement Portland Cement
TIS 2594 TIS 15

Ready Mixed Concrete Pile, Concrete Plank, Cement Flat/ Concrete Masonry Cement/ Concrete
Concrete, Spun Pile and Hollow Core, Flooring Corrugate Sheet Unit and Wall Panel Pile, Manhole and
Dry Mortar Tile and Paving Block Drainage System
Sleeper and Concrete
Ready mixed concrete Concrete building brick Roofing Tile Hollow load bearing concrete Asbestos cement pressure pipes
TIS 213-2560 RC piles TIS 59-2516 masonry unit TIS 81-2548
TIS 395-25XX Asbestos cement flat TIS 57-2560
Hydraulic-cement grout Concrete flooring tile sheet Hollow non-load bearing Asbestos cement joints for
TIS 2701-2559 Pre-stressed pile TIS 378-2531 TIS 12-2530 concrete masonry unit asbestos cement drainaged
TIS 396-2549 TIS 58-2560 pipes
Asbestos cement TIS 125-2529
corrugate sheet Concrete building brick Asbestos cement pressure
TIS 18-2529 TIS 59-2561 couplings
TIS 126-2548
Non-Metallic Cement RC spun pile Dual-layer terrazzo tiles Asbestos - cement
based floor hardener TIS 397-2562 TIS 379-2556 asymmetric section
TIS 2704-2559 corrugate sheet
Prestressed concrete spun Hollow concrete block for TIS 79-2529 Solid load bearing concrete Precast RC drainage pipe
Masonry mortar for pile concrete composite floor Wood wool cement masonry unit TIS 128-2560
lightweight concrete block TIS 398-2563 TIS 445-2530 board TIS 60-2560
TIS 2706-2559 RC short piles Precast pre-stressed concrete TIS 442-2525 Cement bonded particle Precast non-reinforced concrete
Mortar for lightweight TIS 399-25XX slabs for concrete floor system Concrete roofing tile boards: high density drainage pipes
concrete block TIS 576-2546 TIS 535-2556 TIS 878-2537 TIS 224-2533
TIS 2735-2559 Prestressed concrete fence
posts Cement mortar flooring tiles Concrete fitting for Autoclaved aerated Masonry Mortar
Ready mixed concrete for TIS 971-2533 TIS 826-2531 roofing lightweight concrete elements TIS 598-2560
coastal Code of practice for TIS 2619-2556 TIS 1505-2541
TIS 2919-2561 manufacture of pre-stressed Interlocking concrete Autoclaved aerated Building and sanitary asbestos
Dry premixed concrete concrete part 1-6 paving blocks reinforced lightweight cement pipe
TIS XXXX-25XX TIS 1179-36/42/43/44 TIS 827-25XX concrete panels TIS 621-2529
Spacers for reinforced TIS 1510-2541
Dry premixed concrete for concrete Precast pre stressed concrete Precast concrete wall panel Sewerage and drainage
marine environment TIS 1366-2539 element for composite floor TIS 2226-2548 asbestos cement pipe
TIS XXXX-25XX system TIS 622-2529
Prestressed concrete TIS 828-2546
sleeper part 1-3 Interlocking concrete Cellular lightweight concrete RC water pipe
TIS 2528-2553 paving blocks for heavy duty block using performed foam TIS 1012-2533
TIS 2035-25XX TIS 2601-2556
Single-Layered terrazzo tiles Precast RC box section for
TIS 2600-2556 drainage under sidewalk
TIS 1164-2559
Solid nonloadbearing concrete Precast RC box section for
masonry unit drainage with less than 0.6 m of
TIS 2895-2561 cover subjected to highway
loading
Green means hydraulic cement is included. TIS 1165-2559
Yellow means on process to include hydraulic cement. Precast RC box section for
drainage with less than
0.6-3.0 m of cover subjected
to highway loading
TIS 1166-2559
Mortar for plastering
TIS 1776-2560
Precast RC concrete manholes
TIS 1193-2536
Precast RC drainage manhole
pipes
TIS 1225-2537
Precast RC cover and frames for
manhole pipe
TIS 1226-2537
Precast reinforced concrete
covers and frames for manholes
TIS 1237-2537

สมาคมอตุ สาหกรรมปูนซีเมนตไ ทย ฉบับปรับปรงุ คร้งั ท่ี 18: มิถุนายน 2565

17

 กระทรวงคมนาคม กรมทางหลวง ทล.-ม. 204/2564 และ ทล.-ม. 206/2564
 ก ร ะ ท ร ว ง ค ม น า ค ม ก ร ม ท า ง ห ลว ง ช น บ ท ม ท ช . 101-2563 แ ล ะ ม ท ช . 231-2564

http://research.drr.go.th
 กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาติและส่ิงแวดลอม สาํ นกั งานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติ

และสิ่งแวดลอม แผนท่นี ําทางลดกาซเรอื นกระจกของประเทศ ป พ.ศ. 2564-2573 (Nationally
Determined Contribution Roadmap on Mitigation 2021-2030) www.onep.go.th
 กระทรวงมหาดไทย กรมโยธาธกิ ารและผงั เมือง มยผ. 1101-64 ถงึ มยผ. 1106-64 https://www.dpt.go.th
 กระทรวงอตุ สาหกรรม สํานกั งานมาตรฐานผลิตภณั ฑอตุ สาหกรรมมาตรฐานผลติ ภัณฑอตุ สาหกรรม
ปนู ซีเมนตไ ฮดรอลิก มอก. 2594-2556 www.ratchakitha.soc.go.th
 มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร สถาบนั เทคโนโลยีนานาชาติสิรินธร เอกสารนําเสนอ Hydraulic Cement
โดย ศาสตราจารย ดร.สมนึก ต้งั เติมศริ ิกุล ในการอบรม “ปูนซเี มนตไฮดรอลกิ มาตรฐานใหมแ ละ
ทศิ ทางในอนาคตของอุตสาหกรรมปูนซีเมนตแ ละคอนกรตี ” เมอ่ื วนั ที่ 23 พฤษภาคม 2560
 สมาคมอตุ สาหกรรมปนู ซเี มนตไ ทย www.thaicma.or.th
 Cement Association of Canada, “ Portland- Limestone Cements: State- of- the- Art
Report and Gap Analysis for CSA A 3000. ” , SN3053, R. D. Hooton, M. Nokken and
M.D.A. Thomas, June 2007.
 Department of Transportation, USA (DOTs) https://www.transportation.gov
 The European Cement Association https://cembureau.eu

สมาคมอุตสาหกรรมปนู ซีเมนตไทย ฉบบั ปรับปรงุ ครงั้ ที่ 18: มถิ นุ ายน 2565

18 Hydraulic Cement

สมาคมอุตสาหกรรมปูนซีเมนตไทย (TCMA) เปนความรวมมือของผูผลิตปูนซีเมนตชั้นนําของไทย
ทุกราย ที่มุงมั่นยกระดับพฒั นาอุตสาหกรรมปูนซีเมนตเพือ่ รวมเปนกําลังหลักในการพฒั นาประเทศ
ดานโครงสรางพื้นฐาน ดําเนินอุตสาหกรรมที่เปนมติ รกับสิ่งแวดลอมดวยความรับผิดชอบตอสังคม
นํามาซึง่ การพฒั นาอยา งยง่ั ยืน

TCMA จดทะเบียนกับกระทรวงพาณิชย เม่ือวันท่ี 8 พฤษภาคม 2549 ทําหนาท่ีเปนศูนยกลาง
เชื่อมโยงและสงเสริมใหเกิดความรวมมือระหวางผูผลิตปูนซีเมนตของไทย ดวยการแลกเปล่ียน
แนวปฏบิ ัตทิ ่ีดีในดา นตาง ๆ ทง้ั ดานการทาํ เหมอื ง ดา นกระบวนการผลิต ดานความปลอดภัย ดานมาตรฐาน
และดานสิง่ แวดลอ ม อันจะนํามาซ่ึงการยกระดับการพัฒนาอุตสาหกรรมปูนซีเมนตของไทย

TCMA ประสานการทํางานกับหนวยงานภาครัฐ ภาควิชาชีพ ภาคอุตสาหกรรม และภาคการศึกษา
ทั้งในประเทศและตางประเทศ ปจจุบันเปนสมาชิกของ Global Cement and Concrete
Association (GCCA) สภาผูผลิตปูนซีเมนตแหงอาเซียน (ASEAN Federation of Cement
Manufacturers: AFCM) และทํางานรวมกับกลุมพันธมิตรผูผลิตปูนซีเมนตแหงเอเชีย
(Asian Cement Producers Amity Clubs: ACPAC) รวมทั้งสนับสนุนการทํางานของ
กลุมอุตสาหกรรมปูนซเี มนต สภาอตุ สาหกรรมแหงประเทศไทย

สมาคมอุตสาหกรรมปูนซเี มนตไทย ฉบับปรบั ปรงุ ครงั้ ท่ี 18: มถิ นุ ายน 2565

19

สมาคมอตุ สาหกรรมปูนซเี มนตไทย ฉบบั ปรบั ปรงุ คร้งั ท่ี 18: มถิ นุ ายน 2565

20 Hydraulic Cement

นายก นายชนะ ภมู ี
อุปนายก นายนภดล รมยะรูป
นายระพี สขุ ยางค
เลขาธิการ นายศวิ ะ มหาสนั ทนะ
เหรัญญิก นายภากร เล่ียวไพรตั น
นายทะเบียน นายระพี สขุ ยางค
กรรมการ นายวรายทุ ธ เสรมิ ศกั ดสิ์ กุล
ผชู วยเลขาธกิ าร-งานบรหิ ารทว่ั ไป นายวรายทุ ธ เสริมศักดิส์ กลุ
ผชู วยเลขาธิการ-งานบริหารทว่ั ไป นายวสนั ต อมติ รสูญ
นายสยามรฐั สทุ ธานกุ ูล
นายปญญา โสภาศรพี นั ธ

ผูอ าํ นวยการบริหาร นางสาวภัทราวรรณ สุขคันธรักษ
เจา หนาทสี่ งเสริมอุตสาหกรรม
นางสาวกานดา บพุ พัณชาตินานนท

นางสาวทพิ ยว ัลย โชคประยรู เธยี ร

ประธาน ดร.วันเฉลิม ชโลธร
คณะทํางาน นายธนากร สวุ รรณศรีสขุ
นายอานนท จันทรแยม
เลขานุการ นายยศกร วรณุ ธร
นายจิรัฏฐ สริ เิ ฉลิมพงศ
นายประเสรฐิ มานติ ยกูล
นายมงคล พรชนื่ ชวู งศ
นายรัชมงคล วงษรกั ษ

ประธาน นายสขุ ธวัช พัทธวรากร
คณะทํางาน นายอดศิ ักดิ์ เดชไพรขลา
นายณรงเดช วณิชฤทธา
เลขานุการ นายยศกร วรณุ ธร
นายภาสษิ ฎ ไชยศร
นายพศิ าล อรรคคํา
นางสาวสาวิตรี ผาตยานนท
นางสาวมนวิกานต ขจรบุญ

ประธาน นายประเสริฐ มานิตยกลู
คณะทํางาน นางสาวพจมาน แสงนวล
นายยศกร วรณุ ธร
คณะทํางานและเลขานุการ นายณัฐวฒุ ิ กองมว ง
นายกมล บางยีข่ นั
นายสมโภชน ยธิกุล
นายอานนท จันทรแยม

ประธาน นายกรชิ ชนิ ประสาทศักด์ิ
คณะทาํ งาน นายจินดา สายัณหศ ิริ
นายสเุ มธ โลหะภาคย
เลขานกุ าร นายสิทธิศักดิ์ เลาจนิ ตนาศรี
นายชยั รัตน กติ ติธร
นายสทิ ธชิ ยั ศิรอิ ยวู ิทยา
นางนพสั รฉตั ร นอมศริ ิ

สมาคมอุตสาหกรรมปนู ซเี มนตไ ทย ฉบบั ปรบั ปรุง ครั้งที่ 18: มถิ ุนายน 2565