หลักการบูรณาการ กลไก บวร

หลกั การบูรณาการ

แก$ไขปญ( หาและพฒั นาคุณภาพชีวติ ครวั เรือนเปราะบางโดยใชก$ ลไก “บวร”

ดร.สนองวิชญ, ภวู ันทมาตย,
ความสอดคล8อง

๑. เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบาง ตามยุทธศาสตรAชาติ ๒๐ ปD ยุทธAศาสตรAที่ ๓ พัฒนาคุณภาพ
ทรัพยากรมนุษยA และยุทธศาสตรAที่ ๔ สรKางโอกาสและความเสมอภาคใหKประชาชนเกิดความเทPาเทียมเพื่อลดความ
เหล่อื มล้ำ ดวK ยหลักปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง

๒. นโยบายขจัดความยากจนและพฒั นาคนทกุ ชPวยวัยของรัฐบาล ดวK ยหลักปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง
๓. นโยบายพฒั นาคุณภาพชวี ิตครวั เรอื นเปราะบาง กระทรวงการพฒั นาสังความม่ันคงของมนษุ ยA
๔. แผนพฒั นาเศรษฐกจิ และสังคมแหPงชาตฉิ บับท่ี ๑๓
หลักการและเหตผุ ล
ตามที่กระทรวง พม.ดำเนินงานโครงการสPงเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบาง เพื่อขับเคลื่อน
พัฒนาคนและสังคมที่รองรับการพัฒนาคนและสังคมและยกระดับคุณภาพชีวิตกลุPมคนดKอยโอกาส และคนเปราะบาง
เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตครัวเรือนคนจน ที่มีสมาชิกเปYนคนเปราะบางในประเทศไทยโดยมีเป[าหมาย ๔.๑ ลKาน
ครัวเรือน โดยไดKดำเนินการมาตั้งแตP ปDงบประมาณ ๒๕๖๕ เพื่อใหKสอดคลKองกับทิศทาง นโยบายและแผนยุทธศาสตรA
ชาติ ๒๐ ปD ตามประเด็นยุทธศาสตรAที่ ๓)ยุทธศาสตร-การพัฒนาและเสริมสร9างศักยภาพคน พัฒนาทรัพยากร
มนุษย.ให1คนไทยมีความพร1อมด1านกาย ใจ สติป=ญญา พัฒนาการที่ดีรอบด1าน มีจิตสาธารณะ เปEนพลเมืองที่ดี มี
วินัย มีคุณธรรม มีทักษะภาษาที่สามและอนุรักษ.ภาษาท1องถิ่น สูMการเปEนผู1ประกอบการรุMนใหมM เกษตรยุคใหมM

โดยสัมมาชีพที่ตนเองถนัด 4) ยุทธศาสตร-ด9านการสร9างโอกาสและความเสมอภาคเทBาเทียมกันทางสังคม
โดยสMงเสริมพลังทางสังคมชุมชน ท1องถิ่นรMวมขับเคลื่อน กระจายอำนาจการบริหารแผMนดินในระดับท1องถิ่น
เน1นให1ชุมชนจัดการตนเอง ให1ประชาชนพึ่งพาตนเอง ทำประโยชน.แกMครอบครัว ชุมชนและสังคม โดยรัฐให1

หลักประกันการเข1าถึงบริการและสวัสดิการที่มีคุณภาพ และเปEนธรรม แผนแมPบทการพัฒนา 10) การ
ปรับเปลี่ยนคMานิยมและวัฒนธรรม. 11) การพัฒนาคนตลอดชMวงชีวิต 12) การพัฒนาการเรียนรู1 13) การสร1าง
ให1คนไทยมีสุขภาวะที่ดี 14) ศักยภาพการกีฬา 15) พลังทางสังคม 16) เศรษฐกิจฐานราก 17)ความเสมอภาค

และหลักประกันทางสังคม เปaาหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) 1)การขจัดความยากจน 4) สMงเสริมโอกาสใน
การเรียนรู1 5)สร1างความเทMาเทียม ทางเพศสตรีและเด็กหญิงทุกคน 10) ลดความเหลื่อมล้ำทั้งภายในและ
ระหวMางประเทศ.แผนแมMบทเพิ่มเติมเฉพาะกิจภายใต1ยุทธศาสตร.ชาติ 20 ปj อันเปEนผลมาจากสถานการณ.โควิด

– 19 โดยยึดแนวคิด “ล1มแล1ว ลุกไว” หรือ Resilience : พร1อมรับ (Cope) ปรับตัว (Adapt) เปลี่ยนแปลง
เพื่อพร1อมเติบโต (Transform) เพื่อให1คนสามารถยังชีพอยูMได1 มีงานทำ กลุMมเปราะบงได1รับการดูแลทั่วถึง
สร1างอาชีพและกระจายรายได1สูMท1องถิ่นด1วยหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง การสร1างพลังทางสังคมเพื่อให1

สังคมไทยเปEนสังคมที่เข1มแข็ง แบMงป=นไมMทอดทิ้งกัน มีคุณธรรม โดยสนับสนุนการรวมตัวและดึงพลังภาคสMวน
ตMางๆ โดยเฉพาะการเชื่อมพลังของคนสามวัย คือ เยาวชนคนรุMนใหมM คนวัยทำงาน และ ผู1สูงอายุ ให1เปEนกำลัง
สำคัญในการพัฒนาสังคมและประเทศ รวมทั้งเตรียมความพร1อมคนทุกชMวงวัย ให1มีความพร1อมที่จะเผชิญชีวิต

ในสถานการณ.การเปลี่ยนแปลง ทั้งด1านเศรษฐกิจ สังคม สุขภาพ สภาพแวดล1อม เพื่อรองรับการเปEนสังคมสูง
วัยได1อยMางมีคุณภาพ

ในการดำเนินงานดังกลPาวกระทรวง พม. ไดKดำเนินงานมาตั้งแตP ปD ๒๕๖๔ จนถึงปaจจุบัน โดยไดKดำเนินการ
ตามข้ันตอนกจิ กรรมสำคญั ดังนี้

๑. เสนอแนวทางแกPรัฐบาลในการแกKไขปaญหาดKวยโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบาง
และ เสนอใหKรัฐบาลดำเนินการลงนามบันทึกความรPวมมือบูรณาการกับ ๑๒ กระทรวงหลักเพื่อผนึกกำลังในการแกKไข
ปญa หาใหKเกดิ ประสิทธภิ าพ

๒. วางระบบการจัดทำและการบริหารข1อมูลแบบชี้เปaา โดยบูรณาการข1อมูลกับระบบ
ฐานข1อมูล Big Data ด1วยฐานข1อมูล TPMAP และฐานข1อมูลของ หนMวยงานในสังกัด พม. ที่มีในระบบ
ฐานข1อมูล MSO-Linked จัดทำฐานข1อมูลจังหวัดเปEนฐานข1อมูลกลาง นำฐานข1อมูลกลาง ทบทวน สำรวจซ้ำ
เพื่อให1เกิดความแมMนยำเพื่อใช1ในการชี้เปaาครัวเรือนเปราะบางที่ถูกต1อง เชื่อถือได1 รMวมกับ ภาคีเครือขMาย กลไก
อาสาสมัครพัฒนาสังคมและความสมั่นคงของมนุษย. พร1อมจัดทำสมุดพกครัวเรือนเพื่อเปEนฐานการพัฒนาโดย
ละเอียดในครัวเรือนที่เปEนเปaาหมายแมMนยำ สูMการชี้เปaา ปฏิบัติการยกระดับและพัฒนาคุณภาพชีวิตด1วย
กระบวนการทางวิชาการที่เกี่ยวข1อง ซึ่ง ดำเนินการระหวMางเดือน มีนาคม - ป=จจุบัน ซี่งในป=จจุบัน จังหวัดโดย
สนง.พมจ. ๗๖ จงั หวัด และ กทม. ดำเนินการเกือบครอบคลุม ๑๐๐ %

๓. ขั้นตอนการพัฒนา ในการดำเนินงานพัฒนาครัวเรือนที่ชี้เปaาตามข1อกำหนด ในป=จจุบันมี
ความก1าวหน1าในการดำเนินการกลMาวคือ ๑.)สามารถพัฒนาครัวเรือน ในรูปแบบแก1ไขป=ญหาความเรMงดMวนแตM
ขาดความตMอเนื่อง และยึดระเบียบคำสี่งทางราชการ ในการแก1ไขป=ญหาสMงผลให1ไมMสอดคล1องกับชีวิตคน
เปราะบาง ๒) ข1อจำกัดของระเบียบ กฎหมายที่เกี่ยวข1องที่มีข1อจำกัดในการพัฒนาคนและครอบครัวของทาง
ราชการ. ๓) ข1อจำกัดในวัฒนธรรมการปฏบิ ัติราชการที่ปฏบิ ัตงิ านตามหนา1 ที่ ไมMสามารถเข1าไปปฏบิ ตั ใิ กลช1 ดิ กบั
ประชาชนอยMางตMอเนื่อง ๔) กลไกการทำงานของ พม. แม1จะมีอาสาสมัครพัฒนาสังคมและความมั่นคงของ
มนุษย.. (อพม.) ในระดับหมูMบ1าน แตMยังขาดองค.ความรู1และทักษะเชิงลึกในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย.ทั้งทาง

มานุษยวิทยา และ จิตวิทยา สีงคมวิทยา จึงไมMสามารถทีจะปฏิบัติหน1าที่ฟ–—นฟูครัวเรือนคนเปราะบางให1เกิดผล
ได1 ๕) การติดตามผลอยMางตMอเนื่องของบุคลากร พม.กับการกำกับครัวเรือนเปราะบางอยMางเปEนระบบไมM
สามารถดำเนินการทำไดเ1 นื่องจากมีภารกิจดา1 นอืน่ ๆ สMงผลให1เปาa หมายการพัฒนาครวั เรอื นไมตM อM เน่ือง
ข9อท9าทายของการบูรณาการแนวใหมB ในการทำงาน

ผลจากการดำเนินงานที่ผMานมา กระผมเห็นวMา การดำเนินงานในสMวนของกระทรวงการพัฒนาสังคม
และความมั่นคงของมนุษย. สามารถปฏิบัติการดำเนินการได1ในรูปแบบของการจัดสวัสดิการ บางสMวนกลMาวคือ
ดำเนินการได1เพียงบางสวM นกลMาวคอื

๑.การชMวยเหลือด1านการสงเคราะห. โดยใชเ1 งนิ งบประมาณ อาทิ การสงเคราะหค. รอบครวั เด็ก
การสงเคราะห.ครอบครัว สงเคราะห.ครอบครัวคนไร1ที่พึง คนพิการ ผู1สูงอายุ การซMอมสร1างบ1านพัฒนาที่อยูM
อาศัย และการเข1าถึงแหลMงเงินทุนเพื่อกู1ยืมประกอบอาชีพในสMวนของ กองทุน พม.ที่เกี่ยวข1อง โดยยึดกรอบ
ระเบียบของทางราชการที่เกยี่ วข1อง เทาM นน้ั

๒.การสร1างหลกั ประกันทางสงั คม ยังไมMเกดิ ผลเปนE รปู ธรรม
๓.การสร1างหุ1นสMวนทางสังคมเพื่อรMวมปฏิบัติการดูแล พัฒนาคุณภาพชีวิต การบูรณาการกับ
หนMวยงานยังอยูMในกรอบระเบียบของ หนMวยงาน อาทิ อปท. ที่เปEนผู1ประสานงานเพื่อขอรับเงินสงเคราะห. ยังไมM
เกิดรูปธรรมด1านห1นุ สMวนการพฒั นาอยMางย่ังยนื ตามหลักการ
๔.การบรกิ ารางสงั คม การมีสMวนรMวมของชุมชน การบรู ณาการรูปแบบทยี่ ังยนื ยงั ไมMเกดิ ผล

แนวคิดการพฒั นากลมBุ ผ9ูด9อยโอกาส
กระผมดำเนินการวิจัยเพื่อแสวงหาแนวทางการแก1ไขป=ยหาและพัฒนาคุณภาพชีวิตผู1ประสบป=ญหา

ทางสังคม ในระบบฐานข1อมูลแผนที่ทางสีงคม (๒๕๖๕) และศึกษางานวิจัย ที่เกี่ยวข1อง พบวMา พบป=จจัยที่เปEน
ตัวแปรสำคัญที่กMอให1เกิดป=ญหาและตกชั้นไปเปEนคนเปราะบาง ประกอบด1วย 1) รายได1ไมMเพียงพอตMอรายจMาย
๒) ป=ญหาความยากจน ๓) ป=ญหาหนี้สินไมMมีการออมครัวเรือน ๔) ป=ญหาผู1ด1อยโอกาส และ ๕) ป=ญหาการ

วMางงาน โดยมีรากฐานมาจาก 8 สาเหตุหลัก คือ 1) หัวหน%าครัวเรือนต%องดูแลสมาชิกในครัวเรือนที่เป<น
ผู%ด%อยโอกาส คนพิการ เด็ก ผู%ปCวยเรื้อรัง ผู%มีภาวะทางจิต 2) ครัวเรือนมีเด็กกำพร%า หรือ เด็กในอุปการะที่ไมK

สามารถติดตาม บิดา มารดาเด็ก หรือ สูญหาย รวมทั้งติดตKอได%แตKไมKกลับมาอุปการะปลKอยให%เป<นภาระของ

ปูCยKาตายาย 3) ครัวเรือนไมKมีอาชีพที่สามารถสร%างรายได%อยKางมั่นคง อันเกิดจากปPจจัยการผลิต และการขาด
โอกาสการเข%าถึงระบบทุนทางเศรษฐกิจ 4) ครัวเรือนมีบุคคล/สมาชิกที่ไมKสามารถชKวยเหลือตัวเองได%ใน
ชีวิตประจำวัน ที่ต%องดูแล 5) หัวหน%าครัวเรือน /ผู%หารายได%หลักต%องรับภาระหน%าที่ในครัวเรือนเกิน
ความสามารถ/เกินวัย/ศักยภาพทางสติปPญญา 6) สมาชิกในครัวเรือนถูกทอดทิ้ง อยูKตามลำพัง ไมKมีผู%ดูแล และ
มีปPญหาในการดำรงชีวิต 7) ไมKได%เรียนหนังสือขั้นพื้นฐานกKอนระดับกKอนประถมศึกษา ระดับประถมศึกษา

และ มัธยมศึกษา 8) ปPญหาอื่น ได%แกK แมKเลี้ยงเดี่ยว หัวหน%าครัวเรือนปCวยด%วยโรคร%ายแรง ขาดทักษะประกอบ
อาชีพ และยังเข1าไมMถึงบริการรัฐ ซึ่งเปEนวิถีประชา (Folkway) ที่มีความสัมพันธ.กับป=ญหาอื่นๆ ตามมา ซี่งผู1

ประสบป=ญหาในประเด็นตMาง ๆ ดังกลMาวมีภูมิหลังความเปEนมาของครัวเรือน การเผชิญสถานการณ.การเรียนรู1
ในชีวิตแตMละชMวงวัย โอกาสและภาวะวิกฤติ พฤติกรรม ทัศนคติ คMานิยม บนบรรทัดฐานของสังคม ชุมชน
สภาพแวดล1อมที่แตกตMางกัน หากจะแก1ไขป=ญหาให1เกิดผลจำเปEนต1องอาศัยองค.ความรู1แบบองค.รวม
(Holistict) ที่ต1องอาศัยกลไกตMาง ๆ ในชุมชน สังคมบูรณาการการแก1ไขป=ญหาจากภาคี หนMวยงาน รวมถึงตัว
บุคคล ครอบครัว และชุมชนให1เกิดผลจะดำเนินการเพียงด1านใดด1านหนึ่งคงไมสM ำเร็จ

ดังนั้นเพอื่ ให1เกิดกระบวนการพัฒนาเชิงลึกและเปนE จริงที่จะนำไปใชป1 ระโยชนไ. ด1จริง ในการ
แก1ไขป=ญหาครัวเรือนเปราะบาง ผมจึงเห็นวMาควรนำแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตกลุMมคนเปราะบาง ท่ี
ยากจนแบบเปEนองค.รวม (Holistic Approach) โดยทำใหเ1 ปนE “กระบวนการ ใช,วิถีสังคมวฒั นธรรม (Socio-
Culture) มากำหนดเปIนแนวทางหลักในการแก,ไขปOญหาและพัฒนา เพราะหากพัฒนาประเด็นสังคมที่
เกิดขึ้นเฉพาะหน,าอยYางเดียว ดั่งที่ ทางราชการใช,ระเบียบและงบประมาณที่มีอยูYเข,าไปแก,ไขปOญหา คงไมY
สามารถพัฒนาคุณภาพชีวิตคนเปราะบางอยYางยั่งยืนได, เปรียบดั่งต,นไม,แหYงชีวิตที่มีรากแก,วแทนศาสนา
วัฒนธรรม ลำต,นแทนระบบการศึกษา (ซึ่งทำหน,าที่ลำเลียงอาหารจากลYางขึ้นบน และ จากบนลงลYาง)
กิ่งก,านสาขาของต,นไม, คือ สังคม ใบดอกผลเมล็ด คือเศรษฐกิจ การเมือง การปกครอง ฉะนั้น การแก,ไข
ปOญหาสังคมจึงจำเปIนต,องเข,าถึงศาสนาวัฒนธรรม เนื่องจาก กลุYมผู,ประสบปOญหาทางสังคม ถือเปIนกลYุม
เปราะบางที่มีความอYอนแอทั้งทางองคfความรู, สติปOญญา การศึกษา อาชีพและรายได, รวมทั้งการรักษา
เกียรติและศักดิ์ศรีในการอยูYรYวมกับผู,อื่นในสังคม จะเปIนกลุYมที่เข,าถึงข,อปฏิบัติตามข,อธรรมศาสนาไมY
ชัดเจน เพราะแม,ใจอยูYกับศาสนา แตYกายต,องดิ้นรนในการหาเลี้ยงชีพ จนกระทบกระเทือนไปถึงใจ จนไมY
สามารถสร,างความดีงามได,อยYางยั่งยืน ฉะนั้นการแก,ไขปOญหาทางสังคม และสYงเสริมความมั่นคงของ
มนุษยf จึงควรใช,กลไกทางวัฒนธรรมและการบูรณาทุนในชุมชนเปIนประตูเชื่อมโยงการพัฒนาสูYครัวเรือน
คนเปราะบาง.” (สนองวิชญ. ภูวันทมาตย. , วิจัย : การพัฒนาและแก1ไขป=ญหาผู1ประสบป=ญหาทางสังคมใน
ระบบฐานขอ1 มลู แผนทที่ างสงั คม , ๒๕๖๕)

หลักการนี้สะท1อนให1เห็นถึงแนวทางการแกไ1 ขป=ญหาที่เปนE ระบบจากรากเหงา1 ของป=ญหาสูM
แนวทางการจัดการด1วยกระบวนการของท1องถิ่นชุมชนเนื่องจากเห็นวMา การจะแก,ไขปOญหาทางสังคมให,คนใด
คนหนึ่ง ครัวเรือนใดครัวเรือนหนึ่งนั้นจำเปIนต,องมีความตYอเนื่องและระยะยาว ฉะนั้นรัฐต,องมีกลไกในการ
ดำเนินการอยYางใกล,ชิดเกาะติดและตYอเนื่อง เพราะปOญหาสังคมที่เกิดกับบุคคลมีสาเหตุเกิดจาก การสะสม
พฤติกรรม ภูมิหลัง รYางกาย อารมณf และสภาวะแวดล,อมที่อาศัยอยูYเปIนพื้นฐาน ทั้งด,านสภาพแวดล,อม
เศรษฐกจิ สังคมความเปนI อยูY ดังปรากฏตามแผนภาพ

ดังน้ันหากจะแก,ไขปญO หาผ,ปู ระสบปญO หาสังคม ท่มี ฐี านะยากจน มีภาวะออY นด,อยทางสติ
ปOญหา มีรายได,น,อย หรือมีพฤติกรรมที่นำไปสูYความอYอนด,อยของชีวิตให,เกิดผล จำเปIนต,องพัฒนาท้ัง
ระดับ ตัวบุคคล ครอบครัว ชุมชน วัฒนธรรม เศรษฐกิจ การศึกษา โดยอาศัยสถาบันในชุมชนเปIนบรรทดั
ฐานทางสังคมเปIนตัวกำหนด ตามแบบแผนคYานิยม และ จารีต ที่เปIนข,อปฏิบัติของสังคมนั้นๆ ที่เขาอาศัย
อยูY โดยมีหนYวยงานองคfกรของรัฐที่ใกล,ชิดกับประชาชนเปIนผู,ที่คอยกำกับ สYงเสริมและพัฒนาแบบมีสYวน
รวY มอยYางจรงิ จงั การแกไ, ขปญO หาและพัฒนาคุณภาพชีวิตจงึ จะเกดิ ผลเปIนรูปธรรม

ผมเหน็ วYา องคfกรปกครองท,องถนิ่ และผูน, ำชมุ ชน “บวร” (บา, น วัด โรงเรยี น หรือ
สYวนราชการ) เปIนสถาบันที่ใกล,ชิดกับผู,ประสบปOญหาทางสังคมมากที่สุดประกอบกับเปIนผู,มีสYวนได,สYวน
เสียของการพัฒนาชุมชนท,องถิ่นของตนเองให,มีความมั่นคง รวมทั้งเปIนคณะบุคคลท่ีเปIนกลไกของรัฐ ที่มี
บทบาทสำคัญในการกำหนดบรรทัดฐานการอยูYรYวมกัน อันได1แกM การประกอบอาชีพ การปกครอง การ
แลกเปลี่ยนวัฒนธรรม วิถีชีวิต ซึ่งเปEนพื้นฐานของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ที่มีความสอดคล1องกัน ดังนั้นจึง
เห็นวMาแนวทางนี้จะเปIนแนวทางการแก,ไขปOญหาให,กับผู,ประสบปOญหาทางสังคมได,อยYางมีประสิทธิภาพ
โดยมีกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย.ที่มีพันธกิจเฉพาะกับการพัฒนาคุณภาพชีวิต
ผู1ด1อยโอกาสในสังคม และ กระทรวงมหาดไทยซึ่งมีพันธกิจในการปกครอง สMงเสริมและพัฒนาชุมชนท1องถิ่น
กระทรวงวัฒนธรรม และสำนักงานพระพุทธศาสนาแหMงชาติ คณะกรรมการฝ¢ายสาธารณะสงเคราะห.มหาเถร
สมาคม และ องค.กรพัฒนาศาสนาทุกศาสนา และกระทรวงหรือหนMวยงานที่เกี่ยวข1อง เปEนกลไกบูรณาการ
รMวมกัน ผู1วิจัยจึงนำมาเปEนหลักคิด แนวทางการแก1ไขป=ญหาและพัฒนาคุณภาพชีวิตผู1ประสบป=ญหาทางสังคม
ของกลุMมครัวเรือนยากจน และ เปราะบาง บนพื้นฐานปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงที่สอดคล,องกับวิถีชีวิตของ
ผปู, ระสบปOญหาในชุมชน ด,วยการบรู ณาการดว, ยกลไก “บวร” (รายละเอียดปรากฏตามแผนภาพดงั น)ี้

คำนิยาม

“บ9าน” หมายถงึ ครัวเรอื นคนยากจน เปราะบาง เพือ่ นบ1าน ผ1นู ำชมุ ชน ผน1ู ำจติ อาสา อาสาสมัครทม่ี ี
บทบาทใกล1ชดิ กับครวั เรอื นผปู1 ระสบปญ= หา ดว1 ยบทบาท ผน1ู ำการเปลยี่ นแปลง และผ1ูบริบาลครวั เรอื นคนจน

“ วดั “ หมายถงึ ศาสนาสถาน ทุกศาสนา พุทธ ครสิ ต. อิสลาม และอืน่ ๆ ท่ีเปนE ที่พีง่ ทางจิตใจ และ มี
ความศรัทธา บนพนื้ ฐานความเช่ือของคนไทยตามศาสนานน้ั เปนE ศูนยก. ลางการแก1ไขป=ญหา เชื่อมโยงการ
พัฒนา และ สวัสดิการเพื่อคนจนทุกรปู แบบ โดยมเี ง่ือนไขการสงM เสรมิ ให1คนจนเขา1 ถงึ หลกั ธรรม คำสอนศาสนา
และเปEนทบ่ี ำบัดจติ ใจ แกไ1 ขความเดือดรอ1 นให1คนจนได1ทกุ มิติ ทง้ั ด1าน อาหาร ท่อี ยMูอาศยั จิตใจ และป=จจัยส่ี

“โรงเรยี น หรอื สBวนราชการ” ท่ีมีระเบยี บ หนา1 ทใี่ นการหนุนเสรมิ สนับสนุน วัดทีเ่ ปEนศนู ยก. ลางการ
พฒั นาและ เปนE ผูน1 ำทรพั ยากรตามระเบียบมารวM มบรู ณาการ และกำหนดเง่อื นไข รวM มกัน เพ่ือให1เกดิ ประโยชน.
สูงสดุ เพือ่ คนจน และ เปราะบาง ทง้ั มติ ิ ท่อี ยMูอาศยั สาธารณสุข การศกึ ษา อาชพี และรายได1 การเขา1 ถงึ บรกิ าร
กระบวนการยุติธรรม และ สวัสดิการตามสิทธิ์ โดยบรู ณาการเปนE ข้ันตอนดงั น้ี

จากแผนภาพการบูราณาการกลไกการพัฒนาด1วย “บวร” จะสMงผลให1กระบวนการพัฒนาคุณภาพชีวิต
ครัวเรือนเปราะบางสามารถบรรลุผลได1 ทั้งนี้เนื่องจาก “วัด” เปEนสถาบันที่มีศักยภาพที่หลากหลาย และ
สามารถจัดทำกระบวนการตMางๆ แบบบูรณาการ ภายใต1การหนุนเสริมและสนับสนุนของ บ1านและ สMวน
ราชการในตำบล

ซึ่งรูปแบบการบูรณาการโดยกลไก “บวร” คือนวัตกรรมทางสังคมท่ีผมวิเคราะห.ได1 จะ
สMงเสริมให1การขับเคลื่อนองค.กรเพื่อพัฒนาสังคมให1เกิดความมั่นคงมนุษย. กลMาวคือ บรรลุวิสัยทัศน. “สังคมดี
คนมีคุณภาพ”ได1อยMางคลMองตัว (Agility) บนพื้นฐานความเปEนดิจิทัล (Digitalization) บนหลักการสานพลังทุก
ภาคสMวน ซงึ่ สอดคลอ1 งกับหลกั ธรรมาภบิ าลของหลกั การบรหิ ารกจิ การบา1 นเมอื งทด่ี ี (GG) เพอื่ ประโยชน.สุขของ
ประชาชน กลMาวคือ ๑) ทำงานเชิงรุกแบบมุMงผลสัมฤทธิ์. ๒) ซื่อสัตย.ตั้งมั่นปลูกจิตสำนึกศีลธรร ๓) ประชาชน
แข็งขันผูกพันทุกภาคสMวน ๔) พร1อมรับการตรวจสอบยึดกรอบประชาธิปไตย บนพื้นฐาน ๑) การตอบสนอง
สภาพการเปลี่ยนแปลงของบริบทสังคม (Responsiveness) ๒) สร1างสังคมแหMงคุณธรรม หลักธรรม
(Morality) ๓) สMงเสริมความเสมอภาค (Equity) เพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางสังคม ๔) สMงเสริมการมีสMวนรMวม
ของสังคม (Participation consensus oriented) ๕) การกระจายอำนาย (Decentralization) เพื่อให1เกิด
ประสิทธิภาพ (Efficiency) และประสิทธิผล (Effectiveness) บนพื้นฐานความรับผิดชอบรMวมกัน ในการ
บรหิ ารจดั การสงั คมด1วยการยกระดับคณุ ภาพชวี ติ ผปู1 ระสบป=ญหาทางสังคม

โดยกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย.ปรับสไตน.การพัฒนางานให1
สอดคล1องกับพันธกิจ และยุทธศาสตร. ด1วยแนวคิดระบบราชการ ๔.๐ คือ ๑) เป©ดกว1างและเชื่อมโยงกัน ด1วย
กลยุทธ.การดำเนินการ ๑.๑) การแชร.ข1อมูลรMวมกันในการขับเคลื่อน ๑.๒) วางแนวการพัฒนาคนและสังคม

แบบเบ็ดเสร็จโดยยึดท1องถิ่นเปEนฐานการพัฒนา พม.เปEนผู1บริหารสังคม “ผMานกลไกองค.กรปกครองท1องถิ่น
และ ทุนทางสังคม” บนพื้นที่ฐานความรับผิดชอบรMวมกัน เพื่อประหยัดงบประมาณรัฐ ๒) ยึดประชาชน(ผู1
ประสบป=ญหาทางสังคมฯ) เปEนศูนย.กลางการพัฒนา คือสามารถตอบสนอง (ยกระดับคุณภาพชีวิต)ครัวเรือน
แบบชี้เปaาด1วยการเข1าถึงป=ญหาและความต1องการของสภาพป=จจุบันที่เกิดขึ้น สูMการแก1ไขป=ญหาอยMางตรงเปaา
บนฐานความรับผดิ ชอบรวM มกัน