เอกสารประกอบการจัดการเรียนรู้ เรื่อง การวิเคราะห์จุดคุ้มทุน (Break-even Point) หน่วยที่ 5 การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ต้นทุน ปริมาณ กำไร รหัสวิชา 30201-9003 รายวิชา การบัญชีเพื่อการจัดการ หลักสูตร ประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง พุทธศักราช 2563 จัดทำโดย นางสาวนภาภรณ์ ศรีขวัญใจ ครูชำนาญการพิเศษ ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 แผนกวิชาการบัญชี วิทยาลัยอาชีวศึกษาชลบุรี สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ
1 ใบความรู้ วิชา การบัญชีเพื่อการจัดการ รหัสวิชา 30201-9003 หน่วยที่ 5 เรื่อง การวิเคราะห์จุดคุ้มทุน ******************************************************************************************************** ความหมาย จุดเสมอตัว หรือ จุดคุ้มทุน (Break-even Point : BEP) หมายถึง ปริมาณขายที่ทำให้กิจการมี รายได้ทั้งสิ้น เท่ากับ ต้นทุนทั้งสิ้น หรือ ปริมาณขายที่ทำให้กิจการมี กำไรส่วนเกิน เท่ากับ ต้นทุนคงที่ ดังนั้น จุดเสมอตัว จึง ไม่มีกำไรขาดทุน หรือเท่าทุน นั้นเอง วิธีการ วิธีการวิเคราะห์จุดเสมอตัว ทำได้ 2 วิธี คือ วิธีสมการ และ วิธีกำไรส่วนเกิน 1. วิธีสมการ คำนวณได้จากสมการ ดังนี้ สูตร ขาย = ต้นทุนรวม = ต้นทุนผันแปร + ต้นทุนคงที่ (ราคาขายต่อหน่วย x จำนวนหน่วยขาย) = (ต้นทุนผันแปรต่อหน่วย x จำนวนหน่วยขาย) + ต้นทุนคงที่ 2. วิธีกำไรส่วนเกิน คำนวณได้ ดังนี้ สูตร จำนวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน (หน่วย) = ต้นทุนคงที่ ÷ กำไรส่วนเกินต่อหน่วย กำไรส่วนเกินต่อหน่วย (บาท/หน่วย) = 1) กำไรส่วนเกินรวม ÷ จำนวนหน่วยขาย 2) ราคาขายต่อหน่วย - ต้นทุนผันแปรต่อหน่วย ยอดขาย ณ จุดคุ้มทุน (บาท) = ต้นทุนคงที่ ÷ อัตรากำไรส่วนเกิน อัตรากำไรส่วนเกิน (%) = 1) (กำไรส่วนเกินรวม x 100% ) ÷ ยอดขาย = 2) (กำไรส่วนเกินต่อหน่วย x 100% ) ÷ ราคาขายต่อหน่วย
2 ขั้นตอน 1. ระบุสูตร 2. แทนค่าตัวแปร 3. คำนวณ ตัวอย่าง ข้อ 1 บริษัท ตัวอย่าง จำกัด ผลิตและจำหน่ายเครื่องเขียน โดยมีข้อมูลราคาขาย และต้นทุน ดังต่อไปนี้ ราคาขาย (ต่อหน่วย) 20 บาท ต้นทุนผันแปร (ต่อหน่วย) 8 บาท ต้นทุนคงที่ (รวม) 90,000 บาท ให้ทำ 1. จำนวนจำนวนหน่วยขาย และ ยอดขาย ณ จุดคุ้มทุน วิธีสมการ 2. จำนวนจำนวนหน่วยขาย และ ยอดขาย ณ จุดคุ้มทุน วิธีกำไรส่วนเกิน
3 แสดงการคำนวณ 1. วิธีสมการ (Equation Approach) 1.1 จำนวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน (หน่วย) ขั้นที่ 1 สูตร ยอดขาย = ต้นทุนผันแปร (รวม) + ต้นทุนคงที่ (รวม) (ราคาขายต่อหน่วย x จำนวนหน่วยขาย) = (ต้นทุนผันแปรต่อหน่วย x จำนวนหน่วยขาย) + ต้นทุนคงที่ ขั้นที่ 2 แทนค่า ราคาขายต่อหน่วย เท่ากับ 20 บาท ต้นทุนผันแปรต่อหน่วย เท่ากับ 8 บาท ต้นทุนคงที่รวม เท่ากับ 90,000 บาท จำนวนหน่วยขาย แทนค่าด้วย สัญลักษณ์ ตัว X ขั้นที่ 3 คำนวณ ยอดขาย = ต้นทุนผันแปร (รวม) + ต้นทุนคงที่ (รวม) (ราคาขายต่อหน่วย x จำนวนหน่วยขาย) = (ต้นทุนผันแปรต่อหน่วย x จำนวนหน่วยขาย) + ต้นทุนคงที่ 20X = 8X + 90,000 ย้ายข้าง 126X พร้อมเปลี่ยนจากค่าบวก เป็นลบ 20X – 8X = 90,000 นำ 180 - 126 12x = 90,000 ย้าย 54 มาหาร 143,100 X = 90,000 ÷ 12 X = 7,500 ดังนั้น จำนวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน เท่ากับ 7,500 หน่วย
4 1.2 ยอดขาย ณ จุดคุ้มทุน (บาท) ขั้นที่ 1 สูตร ยอดขาย = ราคาขายต่อหน่วย x จำนวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน ขั้นที่ 2 แทนค่า ราคาขายต่อหน่วย เท่ากับ 200 บาท จำนวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน เท่ากับ 7,500 หน่วย ขั้นที่ 3 คำนวณ ยอดขาย = ราคาขายต่อหน่วย x จำนวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน = 20 x 7,500 = 150,000 บาท ดังนั้น จำนวนยอดขาย ณ จุดคุ้มทุน เท่ากับ 150,000 บาท ************************************************ จาก 1.1 ที่คำนวณไว้
5 2. วิธีกำไรส่วนเกิน (Contribution Margin Approach) 2.1 จำนวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน (หน่วย) ขั้นที่ 1 สูตร จำนวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน = ต้นทุนคงที่ ÷ กำไรส่วนเกินต่อหน่วย ขั้นที่ 2 แทนค่า ต้นทุนคงที่รวม เท่ากับ 90,000 บาท กำไรส่วนเกินต่อหน่วย เท่ากับ 12 บาท คำนวณกำไรส่วนเกินต่อหน่วย โดย กำไรส่วนเกินต่อหน่วย = ราคาขายต่อหน่วย - ต้นทุนผันแปรต่อหน่วย = 20 - 8 = 12 บาทต่อหน่วย ขั้นที่ 3 คำนวณ จำนวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน = ต้นทุนคงที่ ÷ กำไรส่วนเกินต่อหน่วย = 90,000 ÷ 12 = 7,500 หน่วย ดังนั้น จำนวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน เท่ากับ 7,500 หน่วย 2.2 ยอดขาย ณ จุดคุ้มทุน (บาท) ขั้นที่ 1 สูตร ยอดขาย = ต้นทุนคงที่ ÷ อัตรากำไรส่วนเกิน ขั้นที่ 2 แทนค่า ต้นทุนคงที่รวม เท่ากับ 90,000 บาท อัตรากำไรส่วนเกิน เท่ากับ 60% คำนวณอัตรากำไรส่วนเกิน โดย อัตรากำไรส่วนเกิน = (กำไรส่วนเกินต่อหน่วย x 100) ÷ ราคาขายต่อหน่วย = (12 x 100) ÷ 20 = 60 % หรือ 0.6
6 ขั้นที่ 3 คำนวณ ยอดขาย = ต้นทุนคงที่ ÷ อัตรากำไรส่วนเกิน = 90,000 ÷ 0.6 = 150,000 บาท ดังนั้น จำนวนยอดขาย ณ จุดคุ้มทุน เท่ากับ 150,000 บาท
จุดคุ้มทุน(Break-even Pointหน่วยที่ 5 การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ต้วิชา การบัญชีเพื่อการจัดการ (30201อ.นภาภรณ์ ศรีขวัญใจ แผนกวิชากา
น t : BEP) ต้นทุน ปริมาณ ก าไร 1-9003) รบัญชี วิทยาลัยอาชีวศึกษาชลบุรี
จุดคุ้มทุน คือ ???
?
จุดคุ้มทุน (Break-even Po ปริมาณขายที่ท าให้กิจการมี รหรือ ปริมาณขายที่ท าให้กิจการมี ก จุดเสมอตัว = ไม่มีก าไ
3 int : BEP) คือ... รายได้ทั้งสิ้น เท่ากับ ต้นทุนทั้งสิ้น ก าไรส่วนเกิน เท่ากับ ต้นทุนคงที่ ไรขาดทุน หรือเท่าทุน
วิธีการค านวณจุดคุ้มทุน วิธีสมการ (Equation Appro วิธีก าไรส่วนเกิน (Co
oach) ontribution Margin Approach)
1. วิธีสมการ (Equation ขาย = ต้นทุนร= ต้นทุนผ(ราคาขายต่อหน่วย x จ านวนหน่วยขาย) = (ต้นทุนจ านวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน แทน จ านวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน ด้
5 Approach) รวม ผันแปร + ต้นทุนคงที่ นผันแปรต่อหน่วย x จ านวนหน่วยขาย) + ต้นทุนคงที่ ด้วยสัญลักษณ์ X ในสมการ
1. วิธีสมการ (Equation ยอดขาย ณ จุดคุ้มทุน = ราคาขายต่อยอดขาย ณ จุดคุ้มทุ
6 Approach) หน่วย x จ านวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน น
2. วิธีก าไรส่วนเกิน (Contrจ านวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน = ตจ านวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน
7 ribution Margin Approach) ต้นทุนคงที่ ÷ ก าไรส่วนเกินต่อหน่วย ราคาขายต่อหน่วย - ต้นทุนผันแปรต่อหน่วย
2. วิธีก าไรส่วนเกิน (Contrยอดขาย ณ จุดคุ้มทุน = ยอดขาย ณ จุดคุ้มทุน
ribution Margin Approach) ต้นทุนคงที่ ÷ อัตราก าไรส่วนเกิน ก าไรส่วนเกินต่อหน่วย x 100 ราคาขายต่อหน่วย
ข ั น ้ ตอนการคา นวณระบุสูตร การค านวณ แทน1 226/09/66 ชือ่ เรือ่งงา
ณจด ุ คม ุ ้ ท ุ น นค่า ค านวณ 2 3 นน าเสนอ 9
ตัวอย่าง บริษัท ตัวอย่าง จ ากัด ผลิตและจ าหน่ายเครื่องเขียนราคาขาย (ต่อหน่วย) ต้นทุนผันแปร (ต่อหน่วย) ต้นทุนคงที่ (รวม) ให้ท า 1. จ านวนจ านวนหน่วยขาย และ ยอดขา2. จ านวนจ านวนหน่วยขาย และ ยอดขา
10 น โดยมีข้อมูลราคาขาย และต้นทุน ดังต่อไปนี้ 20 บาท 8 บาท 90,000 บาท าย ณ จุดคุ้มทุน วิธีสมการ าย ณ จุดคุ้มทุน วิธีก าไรส่วนเกิน
1. วิธีสมการ (Equation Approach) ขาย = ต้นทุนรวม= ต้นทุนผันแ(ราคาขายต่อหน่วย x จ านวนหน่วยขาย) = (ต้นทุน
11 ม แปร + ต้นทุนคงที่ นผันแปรต่อหน่วย x จ านวนหน่วยขาย) + ต้นทุนคงที่
1. วิธีสมการ (Equation Approach) แทน จ านวนหน่วราคาขายต่อหน่วย เท่ต้นทุนผันแปรต่อหน่วย เท่ต้นทุนคงที่รวม เท่
12 วยขาย ณ จุดคุ้มทุนด้วย สัญลักษณ์ X ในสมการ ากับ 20 บาท ากับ 8 บาท ากับ 90,000 บาท
1. วิธีสมการ (Equation Approach) ขาย =(ราคาขายต่อหน่วย x จ านวนหน่วยขาย) = 20X =ย้ายข้าง 126X พร้อมเปลี่ยนจากค่าบวก เป็นลบ 20X – 8X =น า 180 - 126 12x =ย้าย 54 มาหาร 143,100 X =X =ดังนั้น จ านวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน เท่ากับ
= ต้นทุนผันแปร + ต้นทุนคงที่ = (ต้นทุนผันแปรต่อหน่วย x จ านวนหน่วยขาย) + ต้นทุนคงที่ = 8X + 90,000 = 90,000 = 90,000 = 90,000 ÷ 12 = 7,500 7,500 หน่วย
1. วิธีสมการ (Equation Approach) ยอดขาย ณ จุดคุ้มทุน = ราคาราคาขายต่อหน่วย จ านวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน
าขายต่อหน่วย x จ านวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน เท่ากับ 200 บาท เท่ากับ 7,500 หน่วย
1. วิธีสมการ (Equation Approach) ยอดขาย = ราค= = ดังนั้น จ านวนยอดขาย ณ จุ
คาขายต่อหน่วย x จ านวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน 20 x 7,500 150,000 ดคุ้มทุน เท่ากับ 150,000 บาท
2. วิธีก าไรส่วนเกิน (Contribuจ านวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน =
ution Margin Approach) ต้นทุนคงที่ ÷ ก าไรส่วนเกินต่อหน่วย ราคาขายต่อหน่วย - ต้นทุนผันแปรต่อหน่วย
2. วิธีก าไรส่วนเกิน (Contribuราคาขายต่อหน่วย เท่าต้นทุนผันแปรต่อหน่วย เท่า** ก าไรส่วนเกินต่อหน่วย เท่ต้นทุนคงที่รวม เท่
ution Margin Approach) ากับ 20 บาท ากับ 8 บาท ากับ 12 บาท (20-8) ากับ 90,000 บาท
2. วิธีก าไรส่วนเกิน (Contribuจ านวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้มทุน = = = ดังนั้น จ านวนหน่วยขาย ณ จุดคุ้ม
ution Margin Approach) ต้นทุนคงที่ ÷ ก าไรส่วนเกินต่อหน่วย 90,000 ÷ 12 7,500 หน่วย มทุน เท่ากับ 7,500 หน่วย
2. วิธีก าไรส่วนเกิน (Contribuยอดขาย ณ จุดคุ้มทุน = ต้
ution Margin Approach) ต้นทุนคงที่ ÷ อัตราก าไรส่วนเกิน ก าไรส่วนเกินต่อหน่วย x 100 ราคาขายต่อหน่วย
2. วิธีก าไรส่วนเกิน (Contribuราคาขายต่อหน่วย เท่าต้นทุนผันแปรต่อหน่วย เท่าก าไรส่วนเกินต่อหน่วย เท่ต้นทุนคงที่รวม เท่** อัตราก าไรส่วนเกิน เท่
ution Margin Approach) ากับ 20 บาท ากับ 8 บาท ากับ 12 บาท (20-8) ากับ 90,000 บาท ากับ 60% (12 x 100) ÷ 20
2. วิธีก าไรส่วนเกิน (Contribuยอดขาย ณ จุดคุ้มทุน = = = ดังนั้น จ านวนยอดขาย ณ จุดคุ้มทุ
ution Margin Approach) ต้นทุนคงที่ ÷ อัตราก าไรส่วนเกิน 90,000 ÷ 0.6 150,000 บาท ทุน เท่ากับ 150,000 บาท
Thank You