สญั ญาก่อสร้าง
การบัญชชี น้ั สงู 1(Advancde Accounting I) 30201-2005
นางสาวนภาภรณ์ ศรีขวญั ใจ (บธ.ม.การบญั ชบี รหิ าร)
ความหมาย
สัญญาก่อสรา้ ง คอื สญั ญาท่ีทาขึ้นโดยเฉพาะเพือ่
ก่อสรา้ งสินทรพั ยร์ ายการเดียว เช่น สะพาน ตกึ เขอ่ื น
ถนน ฯลฯ
มาตรฐานการบัญชี ฉ.11 (ปป.2557) เรอ่ื ง สัญญากอ่ สร้าง
ลักษณะของสัญญาก่อสรา้ ง
1. สญั ญาราคาคงที่ (Fixed Price Contract)
2. สญั ญาบวกตน้ ทุนส่วนเพิ่ม (Cost Plus
Contract)
สว่ นประกอบของรายไดค้ า่ ก่อสร้าง
1. จานวนรายได้เมือ่ เร่ิมแรกตามที่ตกลงไว้ในสัญญา
2. จานวนเงินท่เี ก่ียวข้องกบั การเปลย่ี นแปลงสัญญาอนั เกดิ จาก
การดดั แปลงงาน การเรยี กรอ้ งคา่ ชดเชย หรือการจ่ายเงินเพอ่ื จงู
ใจ ซ่งึ อยู่ในขอบเขตของการมคี วามเปน็ ไปไดค้ ่อนข้างแน่ท่ีจะ
ก่อใหเ้ กิดรายได้ และสามารถวดั มลู คา่ ไดอ้ ย่างนา่ เชอื่ ถอื
สว่ นประกอบของตน้ ทุนคา่ กอ่ สรา้ ง
1. ต้นทุนที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับงานกอ่ สรา้ งตามสญั ญา
2. ต้นทนุ ที่เกยี่ วข้องกับการก่อสรา้ งโดยทว่ั ไปซึ่งสามารถ
ปันสว่ นใหก้ บั งานกอ่ สรา้ งตามสญั ญา
3. ตน้ ทุนอ่ืนที่สามารถเรียกเกบ็ จากผวู้ ่าจ้างได้ภายใต้เงอ่ื นไข
ของสัญญาก่อสร้าง
สว่ นประกอบของตน้ ทุนคา่ กอ่ สรา้ ง
1. ต้นทนุ ทเ่ี กยี่ วขอ้ งโดยตรงกับงานกอ่ สร้างตามสัญญา
ได้แก่
- ตน้ ทนุ คา่ แรงงานและค่าควบคมุ งาน
- คา่ เส่อื มราคาของอาคารและอปุ กรณท์ ่ีใช้ในการกอ่ สร้าง
- ต้นทุนในการยา้ ยอาคาร เครื่องจักร และวัสดไุ ปหรอื กลบั จากสถานที่
กอ่ สรา้ ง
- ตน้ ทนุ ในการเชา่ อาคารและอุปกรณ์
- ต้นทุนในการออกแบบและการให้ความช่วยเหลอื ด้านเทคนิค ซ่ึง
เก่ียวข้องโดยตรงกับสัญญาก่อสร้าง
สว่ นประกอบของตน้ ทุนคา่ กอ่ สรา้ ง
2. ตน้ ทนุ ท่ีเกี่ยวข้องกับการก่อสร้างโดยท่ัวไปซง่ึ สามารถปันส่วนให้กับงาน
กอ่ สร้างตามสญั ญา
ได้แก่
- คา่ ประกนั ภัย
- ตน้ ทุนการออกแบบการใหค้ วามช่วยเหลือด้านเทคนคิ ซึ่ง
ไม่เกย่ี วขอ้ งโดยตรงกับงานกอ่ สรา้ งตามสัญญา
- คา่ โสห้ยุ การกอ่ สร้าง
สว่ นประกอบของต้นทุนค่ากอ่ สรา้ ง
3. ต้นทุนอืน่ ทส่ี ามารถเรียกเกบ็ จากผ้วู ่าจ้างได้ภายใตเ้ งื่อนไข
ของสัญญาก่อสรา้ ง
ไดแ้ ก่
- ตน้ ทนุ การบริหารทัว่ ไปและต้นทุนในการพัฒนา ซ่ึงเปน็
จานวนทกี่ จิ การสามารถเรยี กเกบ็ ตามเง่อื นไขทีร่ ะบไุ ว้ในสัญญา
สว่ นประกอบของตน้ ทุนคา่ กอ่ สรา้ ง
ต้นทนุ ท่ีไม่เกี่ยวขอ้ งกับการกอ่ สร้าง/ไมส่ ามารถปนั ส่วนใหก้ บั งานกอ่ สร้าง
ได้ ต้องไมน่ าไปรวมเป็นตน้ ทนุ ของสัญญากอ่ สรา้ ง ได้แก่
- ต้นทุนการบรหิ ารทัว่ ไปซึง่ การเรยี กชาระคนื จากผู้ว่าจ้างไมไ่ ด้ระบุ
ไว้ในสญั ญา
- - ตน้ ทนุ ในการขาย
- - ตน้ ทุนในการวิจัยและพฒั นาซ่ึงการเรยี กชาระคืนจากผวู้ ่าจา้ งไมไ่ ด้
ระบไุ วใ้ นสัญญา
- - คา่ เสอ่ื มราคาของอาคารและอปุ กรณท์ ่ีไม่ไดใ้ ช้งาน ซึง่ ไมไ่ ด้
นามาใชใ้ นงานกอ่ สรา้ งดงั กล่าว
การรบั รูร้ ายได้คา่ ก่อสร้างและต้นทนุ ค่าก่อสร้าง
แบ่งเป็น 2 วธิ ี ได้แก่
1. วิธีอตั ราสว่ นของงานทีท่ าเสร็จ
(Percentage of Completion Method)
2. วธิ ีการรบั รรู้ ายไดโ้ ดยไมเ่ กินกวา่ ต้นทนุ การกอ่ สร้างท่ีเกิดขึ้น
(Cost-Recovery Method)
1. วธิ อี ัตราสว่ นของงานทที่ าเสร็จ
(PERCENTAGE OF COMPLETION METHOD)
**สามารถประมาณผลของงานก่อสร้างตามสัญญาไดอ้ ย่างนา่ เช่ือถอื
กจิ การตอ้ งรบั รู้รายไดค้ า่ ก่อสรา้ งและต้นทุนการกอ่ สรา้ งทีเ่ กีย่ วขอ้ งกบั
สัญญาก่อสร้างเปน็ รายได้และคา่ ใชจ้ า่ ยตามขน้ั ความสาเร็จของงาน
ก่อสรา้ ง ณ วนั สิ้นรอบระยะเวลารายงาน เป็นการจับครู่ ายได้คา่
กอ่ สร้างกับต้นทุนงานก่อสร้างท่เี กดิ ข้ึนตามขนั้ ความสาเรจ็ ของาน
ก่อสรา้ ง
การประมาณผลของงานกอ่ สรา้ งตามสัญญา
สญั ญากอ่ สร้างเป็นสัญญาราคาคงท่ี สญั ญากอ่ สรา้ งเปน็ สญั ญาต้นทุน
บวกส่วนเพ่มิ
1. รายไดค้ ่าก่อสร้างทั้งส้ินสามารถวัด
มูลค่าได้อย่างน่าเช่อื ถือ 1.มคี วามเปน็ ไปไดค้ ่อนข้างแน่ท่ีกจิ การจะ
ไดร้ ับประโยชนเ์ ชิงเศรษฐกจิ ทีเ่ กย่ี วข้องกบั
งานกอ่ สร้าง
2. มคี วามเปน็ ไปได้ค่อนขา้ งแนท่ ีก่ ิจการจะ 2. ต้นทนุ ท่ีเกีย่ วข้องกับงานก่อสร้าง
ไดร้ บั ประโยชน์เชงิ เศรษฐกิจทีเ่ กี่ยวข้องกบั สามารถระบุไดอ้ ยา่ งชดั เจนและวัดมูลคา่ ได้
งานกอ่ สร้าง อย่างนา่ เช่อื ถือ ไม่ว่ากิจการเรียกต้นทนุ นน้ั
คนื จากผวู้ า่ จา้ งได้หรือไม่
การประมาณผลของงานก่อสร้างตามสัญญา
สัญญาก่อสร้างเปน็ สัญญาราคาคงท่ี สัญญากอ่ สรา้ งเป็นสญั ญา
ต้นทุน บวกส่วนเพมิ่
3. ตน้ ทนุ การกอ่ สรา้ งทจ่ี ะต้องจา่ ยจนกระทง่ั งาน
กอ่ สรา้ งแล้วเสร็จตามสญั ญาสามารถวัดมลู คา่ ได้
อย่างนา่ เช่ือถอื และขน้ั ความสาเรจ็ ของงาน
กอ่ สรา้ ง ณ วันส้ินรอบระยะเวลารายงาน
สามารถประมาณได้อย่างน่าเชอื่ ถอื
4. ตน้ ทนุ ทเ่ี กย่ี วข้องกบั งานก่อสรา้ ง สามารถ
ระบไุ ดอ้ ย่างชดั เจนและวัดมลู ค่าไดอ้ ยา่ ง
นา่ เชือ่ ถือ ซงึ่ ทาใหก้ ิจการสามารถเปรียบเทียบ
ต้นทุนการก่อสร้างทเี่ กดิ ข้ึนจรงิ กบั ตน้ ทนุ ทไ่ี ด้
วธิ ีการกาหนดขัน้ ความสาเรจ็ ของงาน
ก่อสรา้ ง
วิธที ี่ 1. การสารวจเน้ืองานท่ไี ดท้ าไปแลว้ (ปกติกระทาโดยผเู้ ช่ียวชาญ)
วิธที ่ี 2. การสารวจอัตราสว่ นของงานกอ่ สร้างที่ทาเสรจ็ กบั งานกอ่ สรา้ ง
ทง้ั หมดตามสญั ญา โดยพจิ ารณาการสารวจทางกายภาพ
วธิ ที ่ี 3. อัตราสว่ นของต้นทนุ การกอ่ สรา้ งที่เกิดขึ้นของงานทท่ี าเสรจ็ จนถงึ
ปจั จุบนั กบั ประมาณการต้นทนุ การกอ่ สรา้ งท้งั สิน้ (Cost-to-Cost
Method)
วธิ ีท่ี 2. การสารวจอตั ราส่วนของงานกอ่ สรา้ งทีท่ าเสรจ็ กับงานก่อสร้าง
ทง้ั หมดตามสญั ญา โดยพิจารณาการสารวจทางกายภาพ
สูตร ขนั้ ความสาเร็จของงานก่อสร้าง = มูลคา่ งานทีท่ าเสรจ็ x100
มลู คา่ งานรวมของโครงการ
ตัวอย่างที่ 1 (หน้า 4-4) บริษัท เปน็ ธรรม จากัด รับเหมาก่อสร้างถนนสายหนงึ่ ยาว 20
กม. รอบระยะเวลารายงานท่ี 1 สร้างได้ระยะทาง 5 กม. รอบท่ี 2 สรา้ งได้ 7 กม. และ
รอบท่ี 3 สรา้ งได้ ระยะทาง 8 กม.
การประมาณขัน้ ความสาเรจ็ ของงาน
รอบท่ี 1 = 5/20 x 100 = 25%
รอบท่ี 2 = 7/20 x 100 = 35%
รอบที่ 2 = 8/20 x 100 = 40%
ขอ้ เสีย ขั้นความสาเร็จไมไ่ ดค้ านึงถงึ ตน้ ทนุ และรอบระยะเวลารายงาน
วิธที ่ี 3. อัตราสว่ นของต้นทนุ การกอ่ สร้างที่เกิดขน้ึ ของงานทท่ี าเสรจ็ จนถงึ
ปัจจุบันกบั ประมาณการต้นทุนการก่อสร้างทั้งส้นิ
(COST-TO-COST METHOD)
สตู ร
ขัน้ ความสาเร็จของงานกอ่ สรา้ ง = ตน้ ทนุ ท่ีเกดิ ข้นึ แลว้ x100
(ต้นทุนท่เี กดิ ขนึ้ แล้ว + ประมาณการตน้ ทุนใน
อนาคต)
การคานวณ
รายได้ตามสัญญาก่อสร้างจนถงึ ปัจจบุ ัน = ขน้ั ความสาเร็จของงานฯ x ราคาตาม
สัญญาฯ รายไดต้ ามสัญญาก่อสร้างงวดปัจจุบนั
= รายได้ตามสญั ญาก่อสร้างจนถงึ ปจั จุบนั - รายไดต้ ามสัญญาที่รับรู้ไปแล้วในรอบบัญชกี อ่ น
หนา้
วิธที ่ี 3. อัตราสว่ นของตน้ ทุนการก่อสรา้ งที่เกดิ ขึ้นของงานท่ีทาเสรจ็ จนถงึ
ปจั จบุ นั กบั ประมาณการตน้ ทุนการกอ่ สร้างทง้ั สนิ้
(COST-TO-COST METHOD)
นยิ ามศพั ทท์ ค่ี วรรู้
เงนิ ประกันผลงาน หมายถึง จานวนเงนิ งวดท่ีเรียกเกบ็ ทยี่ ังไมไ่ ด้รบั ชาระ จนกว่าจะเปน็ ไปตาม
เงอ่ื นไขที่ระบไุ วใ้ นสัญญาทเ่ี ก่ียวขอ้ งกับการจา่ ยเงินดังกลา่ วหรือ
จนกวา่ กจิ การผู้รบั งานจะแก้ไขข้อบกพรอ่ งของงานก่อสรา้ งใหแ้ ล้ว
เสรจ็
เงินงวดที่เรียกเก็บ หมายถึง จานวนเงินทีก่ ิจการผู้รบั งานเรยี กเกบ็ จากลูกคา้ สาหรับงานทีไ่ ดท้ า
แลว้ ตามสัญญา ไม่วา่ จานวนดังกล่าวลูกคา้ จะได้จา่ ยแลว้ หรือไมก่ ็
ตาม
เงนิ รบั ลว่ งหนา้ หมายถงึ จานวนเงินท่กี ิจการผูร้ ับงานได้รบั กอ่ นเร่ิมปฏิบตั ิงานท่ีเก่ียวขอ้ งกัน
2. วิธกี ารรบั รู้รายได้โดยไมเ่ กนิ กว่าตน้ ทุนการก่อสร้างท่ี
เกดิ ขนึ้ (COST-RECOVERY METHOD)
ไมส่ ามารถประมาณผลของงานกอ่ สร้างตามสัญญาได้อย่างน่าเชอื่ ถือ
กิจการตอ้ งรับร้รู ายไดค้ า่ กอ่ สร้างไมเ่ กินกวา่ ต้นทนุ การก่อสร้างที่เกิดขน้ึ
โดยมคี วามเปน็ ไปไดค้ ่อนข้างแนท่ จี่ ะไดร้ ับต้นทนุ นน้ั คืน และตอ้ งรบั รู้
ต้นทนุ การกอ่ สรา้ งที่เกิดข้นึ ในระหว่างงวดเปน็ คา่ ใช้จ่าย
การรับร้ขู าดทุนทคี่ าดว่าจะเกดิ ข้นึ
มคี วามเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ที่ตน้ ทนุ การก่อสร้างท้งั สิน้ จะสูง
กว่ารายไดค้ ่าก่อสรา้ งทัง้ ส้นิ กจิ การต้องรบั รู้ผลขาดทนุ ทีค่ าด
ว่าจะเกิดขนึ้ เปน็ คา่ ใช้จา่ ยทันที โดยไมค่ านงึ ว่างานก่อสร้างตาม
สญั ญาไดเ้ ร่มิ แล้วหรือไม่
การเปลี่ยนแปลงประมาณการ
ผลกระทบของการเปล่ียนแปลงประมาณการรายไดค้ า่ กอ่ สร้าง
หรือต้นทนุ การก่อสร้าง หรอื ผลกระทบของการเปลีย่ นแปลงประมาณการ
ผลของงานกอ่ สรา้ ง ให้ถอื เปน็ การเปลยี่ นแปลงประมาณการทางบญั ชี
(TAS 8 ; reverse 2557)
ให้กิจการนาจานวนประมาณการทเี่ ปลย่ี นใหม่มาพิจารณากาหนดจานวน
รายได้ และคา่ ใชจ้ ่ายที่รับรใู้ นกาไรหรอื ขาดทนุ ในงวดที่มีการเปลี่ยน
ประมาณการทางบัญชแี ละงวด ตอ่ ๆ ไป (ไม่ตอ้ งปรับปรงุ ย้อนหลัง)