T3 B5.1 LATAR BELAKANG PEMERINTAN TEMPATAN SARAWAK DAN SABAH

KSSM SEJARAH BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
TINGKATAN 3 JPN JOHOR

KREDIT : BPK , JPN JOHOR

Bahan sokongan ini hanya boleh digunakan untuk tujuan PdP Sejarah sahaja. TIDAK DIBENARKAN
untuk menggunakan mana-mana bahagian bahan ini untuk tujuan komersial dan penerbitan semula

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM SEJARAH TINGKATAN 3
JPN JOHOR
BAB 5
PENTADBIRAN
BARAT
KSSDMI SSEAJRAARWAHAK
TINDGAKNATSAANB5AH

KESAN EKONOMI AKIBAT

PENTADBIRAN BARAT DI

PENGENALAN EKONOMI MODEN NEGARA KITA

OLEH KUASA BARAT DI NEGARA KITA 03 • Pengangkutan
• Kemudahan Pelabuhan
• Modal • Telekomunikasi
• Teknologi
KESAN SOSIAL AKIBAT
01 • Buruh
• Skala Besar dan Bercirikan PERKEMBANGAN EKONOMI

Eksport DI NEGARA KITA

• Tanah PENTADBIRAN BARAT BERKAITAN • Perkembangan Bandar

DENGAN EKONOMI 04 • Pembentukan Masyarakat
Berbilang Kaum
• Perundangan • Perkembangan Pendidikan
• Perkhidmatan Kesihatan
• Jabatan dan Agensi Kerajaan • Pembinaan Penjara

02 • Kewujudan Syarikat
Perwakilan

• Pewujudan Sistem Kewangan

dan Insurans BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 3
JPN JOHOR

5.1
LATAR BELAKANG
PEMERINTAHAN
TEMPATAN DI
SARAWAK DAN
SABAH

Pada akhir pembelajaran, murid akan dapat:

➢ Menyatakan latar belakang pemerintahan
tempatan di Sarawak dan Sabah

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 4
JPN JOHOR

PENGENALAN

Sebelum kedatangan Sistem ini - jadi panduan 03
dalam perkembangan
01 kuasa luar, ekonomi, sosial dan
masyarakat politik masyarakat
tempatan di Sarawak tempatan
dan Sabah - ada
sistem pemerintahan Di Sarawak- beberapa 04
yang berkesan kerajaan Melayu - Sawaku,

Sistem ini - bawa Kalaka, Samadong dan
Melano
02 kestabilan, sumbang

kepada keharmonian dan
kemakmuran negeri

Sarawak is first recorded on a European map 1537 BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 5
JPN JOHOR

SISTEM PEMERINTAHAN TEMPATAN 2. SISTEM PENTADBIRAN
TEMPATAN
PENGENALAN
• Pengaruh Kesultanan Brunei
• Sistem pemerintahan Sarawak dan ketara di Sarawak dan Sabah
Sabah - ada persamaan dan perbezaan
berkait langsung dengan perkembangan • Di Sabah - selain Kesultanan
sejarah sosiopolitik Brunei, wujud pengaruh
Kesultanan Sulu di bahagian
• Setiap suku kaum di Sarawak dan pantai timur Sabah
Sabah punyai ketua rumah (disebut ikut
dialek masing-masing tapi punyai sama
maksud)

Malay Native in Borneo- 1. SISTEM KESUKUAN BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 6
Sketched in Singapore JPN JOHOR
• Sistem ini dilaksanakan
oleh masyarakat
tempatan (Sarawak dan
Sabah)

• Asas penting - pegangan
dan kepatuhan kepada
adat masyarakat

1. SISTEM KESUKUAN (SARAWAK)

Antara masyarakat yang amalkan

08 sistem ini - Iban, Bidayuh, Kenyah,
Kelabit dan Kayan

Masyarakat Melanau - ketua
masyarakat dikenali sebagai Menteri

06 07 Pemimpin - orang tengah selesaikan
pertelingkahan dan pastikan

Masyarakat Bidayuh - sumber keharmonian berkekalan
autoriti ialah Tua Kapung

Masyarakat Iban - pemimpin 04 05 Ketua dalam masyarakat Kenyah dikenali
utama ialah Tuai Rumah sebagai Peran Lepo dan masyarakat

(sumber autoriti masyarakat) Kayan sebagai Kelunan Maren

02 03 Pemilihan pemimpin bukan
sekadar faktor keturunan tetapi

lebih kepada kebolehan

peribadi

01 Penekanan terhadap

kepatuhan kepada adat

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 7
JPN JOHOR

1. SISTEM KESUKUAN (SABAH)

Pegangan adat Tukang-tukang Adat Antara masyarakat yang
- alat kawalan - pastikan upacara adat amalkan sistem ini
dilakukan dengan betul - Kadazandusun,
sosiopolitik bagi elakkan bencana Murut dan Bajau
yang berkesan

Sistem pemerintahan
- Majlis Kampung dan
Tukang-tukang Adat

01 02 03 04 05 06

Masyarakat ini punyai Majlis Kampung bantu Masyarakat Bajau
pemimpin yang dikenali sebagai Orang Tua dalam
(pantai timur Sabah),
Orang Tua (Ketua Kampung pengurusan adat dan
- pemimpin utama yang kehidupan seharian pemimpin dikenali sebagai
selesaikan pertikaian matto’a - jadi pelindung adat
dan kepentingan anak buah

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 8
JPN JOHOR

2 (A) SISTEM PENTADBIRAN TEMPATAN (SARAWAK)

Pengaruh Brunei sebabkan
pemerintahan Sarawak
dipengaruhi sistem pentadbiran
Kesultanan Brunei, dipecahkan 3
bentuk - Sungai Kerajaan, Sungai

01 Tulin dan Sungai Kuripan

Kuasa Kesultanan Brunei di 05 02 Pentadbiran dijalankan oleh
Sarawak berasaskan sistem
pembesar tempatan jadi wakil
penguasaan tanah sultan atau pembesar yang miliki
wilayah tersebut
Kawasan pedalaman 04
ditadbir oleh Orang 03 Kawasan di Sungai Sarawak - ditadbir

Kaya (O.K.) seperti O.K. oleh Datu Patinggi, Datu Bandar dan
Beti di Padeh, O.K. Datu Temenggung sebagai wakil
Sultan Brunei
Antau di Rimbas, O.K.
Jugah di Lundu dan

O.K. Gasing di Skrang

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 9
JPN JOHOR

2 (B) SISTEM KEDATUAN DI SARAWAK

✓Diamalkan oleh kerajaan-kerajaan awal SISTEM PENGENALAN
yang wujud di Sarawak KEDATUAN
DI SARAWAK • Sistem Kedatuan - sistem
✓Kerajaan Sawaku antara kerajaan awal pemerintahan tradisi
- terletak di sekitar Sungai Sarawak masyarakat Melayu di
ditadbir oleh Datu Merpati Jepang Sarawak - berpusat di
sekitar Sungai Sarawak
✓Keturunan Datu Merpati Jepang secara
turun temurun - kuasai pentadbiran di • Kesinambungan daripada
wilayah - pakai gelaran Datu Patinggi, sistem kerajaan sebelum ini
Datu Bendahara (Datu Bandar) dan di Sarawak
Datu Temenggung

✓Sewaktu pengaruh Kesultanan Brunei
- golongan pembesar jadi wakil bagi
Sultan Brunei

✓Mereka berkuasa tadbir Sarawak tanpa
campur tangan Kesultanan Brunei

✓Mereka bertanggungjawab - jalankan
pentadbiran dan bangunkan Sarawak

2 (C) SISTEM PENTADBIRAN TEMPATAN (SABAH)

Datu jalankan Pantai barat - dikuasai oleh
pentadbiran di pantai Kesultanan Brunei. Pantai
timur dikuasai oleh
timur Sabah Kesultanan Sulu
- sistem Datu
01
06

05 Kuasa Kesultanan Brunei di Sabah

Kuasa Datu - bergantung pada 02 berasaskan sistem penguasaan tanah
milikan bilangan hamba (pengikut)

dan kemampuan hantar ufti
secara tetap kepada sultan

04 03

Sultan Sulu miliki semua Pentadbiran dijalankan oleh
tanah di bawah pengaruhnya pembesar tempatan - jadi
wakil sultan atau pembesar
- pemerintahan diwakilkan (pengiran) yang memiliki
oleh Datu wilayah tersebut

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 11
JPN JOHOR

2 (D) SISTEM KETUA BEBAS DI SABAH

PENGENALAN

dijalankan di Kawasan dikuasai Sultan Brunei dan Sulu agak lemah atau tidak berkesan (abad ke-17 dan 18). Sistem ini
bergantung pada kemampuan individu untuk memerintah kawasan yang dikuasainya

01 02 03 04 05

Mereka berkuasa dan bertanggungjawab jalankan
pentadbiran di kawasan masing-masing

Contoh Syarif Osman - berkuasa di daerah Marudu
(1830-1840). Datu Kerunding - berkuasa di daerah Tungku
(akhir abad ke-19)

Mereka punyai undang-undang
sendiri dan tidak iktiraf kuasa lain

Mereka punyai pertalian keluarga dengan
Sultan Brunei atau Sultan Sulu

Ketua bebas muncul daripada sikap berani dan keperwiraan
seseorang tokoh - cabar kewibawaan Sultan di kawasannya

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 12
JPN JOHOR

KESIMPULAN Menarik kehadiran kuasa luar
- kita harus waspada terhadap
Sarawak dan Sabah telah ada anasir luar - mampu ambil alih
sistem pemerintahan teratur kuasa yang ada jika kita tidak
- bawa kestabilan dan bersatu padu
kemakmuran kepada
masyarakat 02

01

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 13
JPN JOHOR

APLIKASI KBAT DAN
ELEMEN K (K7.5.5)

CAKNA MINDA

Sikap bersedia menerima
perubahan yang membawa kepada
kebaikan penting dalam kehidupan.
Bincangkan.

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 14
JPN JOHOR

APLIKASI KBAT
CAKNA MINDA

Sistem Ketua Bebas di
Sabah mempunyai
kelebihan tersendiri.
Jelaskan.

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 15
JPN JOHOR