หน่วยที่ 4 มาตรฐานงานเขียนแบบ

หนว่ ยท่ี 4 มาตรฐานงานเขียนแบบ
STANDARD DRAWING

ครูผ้สู อน สนธยา บุปผาพันธ์ุ

สาระการเรียนรู้

1. ความหมายของมาตรฐาน
2. มาตรฐานในงานเขียนแบบ

2.1 กระดาษ
2.2 เส้น
2.3 มาตราสว่ น

ความหมายของมาตรฐาน

มาตรฐาน หมายถงึ ขอ้ กาหนดหรือข้อตกลงกนั ระหว่างผู้ผลิตและผู้ใช้
เพอ่ื สร้างความเขา้ ใจใหต้ รงกนั เกยี่ วกบั ขนาด รูปร่าง นาหนัก และสว่ นผสมของ
วสั ดอุ ยา่ งใดอย่างหนึ่งทท่ี าการผลิตขนึ จากแหล่งผลิตต่างๆ ใหม้ ีคณุ สมบตั ิและ
คุณภาพเหมอื นกันสามารถนามาใช้สับเปลย่ี นทดแทนกนั ได้

มาตรฐานในงานเขียนแบบ

1. กระดาษ (PAPER)

ใชส้ าหรบั บันทึกรปู ภาพ ชินสว่ น หรือผลติ ภัณฑ์ตา่ งๆ ท่ีวศิ วกร
ออกแบบคดิ ขึน เพ่อื ถา่ ยทอดความคิดไปให้ช่างเทคนิคผลิตงานตามแบบได้
ถูกต้อง เพอ่ื ใหก้ ระดาษเขยี นแบบเปน็ มาตรฐานสากล ผ้ใู ชจ้ งึ ได้มกี ารกาหนด
ขนาดมาตรฐานกระดาษเขียนแบบขนึ โดยคดิ จากพนื ที่ของกระดาษ 1 ตาราง
เมตร โดยการใช้เครือ่ งหมาย A เปน็ ตัวกาหนด ซึ่งความกว้างและความยาวของ
กระดาษจะเปน็ อัตราส่วน 1 : 2

การติดกระดาษ

กระดาษจะตอ้ งติดกระดาษลงบนกระดานเขยี นแบบใหส้ นิท โดยใชเ้ ทป
กาววางตาแหนง่ ของกระดาษเขยี นแบบให้ใกลก้ บั ขอบซ้ายมอื ของกระดานเขียน
แบบ

การตกี รอบและตารางรายการ

กระดาษเขียนแบบ กรอบกระดาษ และตารางรายการ (TITLE
BLOCK) เพื่อใช้เขยี นขอ้ มลู รายละเอียดต่างๆ สาหรับแบบงาน โดยตีตาราง
รายการไวม้ มุ ด้านลา่ งของกระดาษเขยี นแบบ ตารางรายการแบบเปน็ ตารางที่ใช้
ในการเขยี น รายช่อื ชินงาน หมายเลขชนิ งาน วสั ดุท่ีใชง้ าน ขนาดวัสดุ จานวน
ชินงานท่ีตอ้ งการ ช่อื ผเู้ ขยี นแบบ ช่อื ออกแบบ ช่ือผ้ตู รวจ ชื่อชินงานหมายเลข
แบบ และมาตรฐาน

2. เส้น (LINE)

เสน้ ทใี่ ชเ้ ขยี นแบบงานแต่ละเส้นมีความหมายเฉพาะตัว ซึ่งจะบอกให้
รูถ้ งึ ลกั ษณะงาน เส้นท่ีใชใ้ นการเขียนแบบกาหนดความหนาของเส้นตามระบบ
ISO ซึ่งกาหนดเป็นมาตรฐานสากล มาตรฐานความหนาของเส้นท่ใี ช้ในการเขยี น
แบบจะเพ่ิมขนึ ตามอนกุ รมกา้ วหน้าเรขาคณิตของ 2 คอื 0.13, 0.18, 0.25,
0.5, 0.7, 1.0, 1.4 มลิ ลิเมตร ตามลาดับ

1. เส้นเตม็ หนา เป็นเส้นทีล่ ากติดกันมหี ลายลักษณะ เช่น เสน้ ตรง เสน้ โคง้ ใช้
แสดงเส้นขอบรปู เสน้ รอบรูป

2. เสน้ เตม็ บาง

3. เสน้ ประ เปน็ เส้นที่ขดี 4 มม. เวน้ 1 มม. ขีด 4 มม. ใชเ้ ขียนเพอ่ื แสดงรปู งาน
ท่ถี กู บังหรอื ไม่เหน็

4. เส้นศนู ยก์ ลางหนา เปน็ เส้นทล่ี ากยาว 7 มม. เว้น 1 มม. ขดี เส้น 7 มม. ใช้
เขียนเพอื่ แสดงแนวตัด

5. เส้นศูนย์กลางบาง เปน็ เสน้ ท่ีลาก 10 มม. เวน้ 1 มม. ขีด 1 มม. ใชเ้ ขยี นเพื่อ
แสดงแนวเส้นศนู ยก์ ลาง

6. เสน้ มือเปลา่ เป็นเส้นท่ีใชแ้ สดงการตัดเฉพาะสว่ น

3. มาตราสว่ น (SCALE)

มาตราส่วน หมายถึง ความสัมพนั ธร์ ะหว่างขนาดของชนิ งานจริงกับ
ขนาดของแบบท่ีเขียนขนึ เช่น มาตราส่วนยอ่ หมายถงึ การเขยี นแบบให้ชนิ งานมี
ขนาดเลก็ ลง และมาตราส่วนขยาย หมายถึง การเขียนแบบให้ชินงานมขี นาดใหญ่
ขนึ ในการเลอื กใช้มาตราส่วนขนาดไหนเขยี นแบบขึนอยกู่ บั ขนาด และ
รายละเอยี ดของชินงาน

มาตราสว่ นท่ีใช้ในงานเขียนแบบ

1. มาตราส่วนเตม็ เป็นการเขยี นแบบที่แบบงานที่เขียนชินงานจรงิ มี
ขนาดเท่ากนั ใชส้ าหรับเขียนแบบทัว่ ๆ ไป เชน่ มาตราสว่ น 1 : 1

2. มาตราสว่ นยอ่ เปน็ การเขียนแบบเพ่อื จะยอ่ ขนาดของงานให้เล็กลง
มาตราสว่ นยอ่ โดยท่ัวไปจะนาไปใชเ้ ขยี นแบบทางสถาปตั ยกรรม เช่น อาคาร
ส่ิงกอ่ สรา้ งตา่ งๆ แผนทีใ่ นงานรังวดั ท่ีดนิ หรือแผนที่ภูมิประเทศ เชน่ มาตราส่วน
1 : 2, 1 : 5, 1 : 10, 1 : 20, 1 : 50, 1 : 100

3. มาตราส่วนขยาย เป็นการเขยี นแบบเพือ่ จะขยายขนาดของงานให้ใหญ่
ขนึ มาตราส่วนขยายนีจะนาไปเขยี นแบบชนิ ส่วนของเครื่องจักรกลตา่ งๆ ทม่ี ีขนาด
เล็ก เช่น ชินส่วนนาฬิกา มาตราสว่ นทใี่ ช้คอื มาตราส่วน 2 : 1, 4 : 1, 10 : 1





อา้ งองิ

ประเวช มณเี กต.ุ เขียนแบบเทคนคิ เบืองตน้ . กรุงเทพฯ : จติ รวัฒน.์ 2556.
ผศ.ดร.กัลยา อบุ ลทพิ ย.์ งานเขยี นแบบและอ่านแบบเครื่องกล. กรงุ เทพฯ ;

จิตรวัฒน.์ 2558.
รศ.บรรเลง ศรนิล และผศ.ประเสริฐ ก๊วยสมบรู ณ.์ ตารางงานโลหะ.

กรุงเทพฯ ; สถาบันเทคโนโลยพี ระจอมเกล้าพระนครเหนือ.
รศ.อาพล ซือ่ ตรง. งานเขยี นแบบและอา่ นแบบเครอื่ งกล. กรงุ เทพฯ ; ศูนย์

สง่ เสรมิ วชิ าการ.