นาฏศิลป์ล้านนา

นาฏศิ ลป
ล้านนา

คํานํา

รายงานเล่มนีจัดทําขึนเพือเปนส่วนหนึงของวิชา นาฏศิลป ชัน ม.5/5เพือให้ได้ศึกษา
หาความรู้ในเรือง นาฏศิลปล้านนา และได้ศึกษาอย่างเข้าใจเพือเปนประโยชน์กับการ

เรียน

ผู้จัดทําหวังว่า รายงานเล่มนีจะเปนประโยชน์กับผู้อ่าน หรือนักเรียน นักศึกษา ที
กําลังหาข้อมูลเรืองนีอยู่หากมีข้อแนะนําหรือข้อผิดพลาดประการใด ผู้จัดทําขอน้อมรับ

ไว้และขออภัยมาณ ทีนีด้วย

ผู้จัดทํา

นาย ชินภัทร สีจันโท
นางสาว กมลชนก เพียรชัย

สารบัญ 4
5-7
ประวัตินาฏศิลปล้านนา 8-10
เครืองดนตรี 11
การเเสดง
บรรยานุกรม

ประวัตินาฏศิ ลปล้านนา

นาฏศิลป์ลา้ นนา หรอื ฟ้อนล้านนา เปน็ ศิลปะการแสดงทางภาคเหนือของประเทศไทย ปรากฏอยู่
ในการฟ้อนประเภทต่าง ๆ รวมทั้งการแสดงท่มี ีความเข้มแขง็ หนักแนน่ ในแบบฉบบั ของการตี
กลองสะบดั ชัยและการตบมะผาบ การแสดงพน้ื เมอื งภาคเหนอื นอกจะมลี ักษณะเป็นแบบพ้ืน
เมอื งเดิม ไทยลานนา ไทยใหญ่ เงี้ยวรวมถึงพมา่ ผสมกนั อยูแ่ ล้ว ยงั รวมถงึ การแสดงของภาค
กลางรวมอยดู่ ว้ ย

ลักษณะการฟอ้ นแบบพ้ืนเมืองเดิม เช่น ฟ้อนครัวทาน ฟอ้ นเลบ็ ฟ้อนเทียน เป็นต้น ลักษณะ
การฟอ้ นท่ีได้รับอทิ ธิพลจากชาติอ่ืน อาทิ พม่า ไทยใหญ่ เง้ียว เช่น ฟ้อนไต ฟอ้ นโต ฟ้อนเงีย้ ว
เปน็ ตน้ ลักษณะการฟ้อนแบบคุ้มหลวง เป็นการฟ้อนทเี่ กดิ ขึ้นในคุ้มของพระราชชายา เจา้ ดารา
รัศมี ซ่งึ มลี ักษณะการฟอ้ นของภาคกลางผสมอยู่ เชน่ ฟ้อนม่านมยุ้ เชียงตา ฟ้อนนอ้ ยใจยา
เปน็ ต้น

ฟ้อนลา้ นนายคุ ดง้ั เดิม พบหลกั ฐานจากวรรณกรรมต่าง ๆ ได้แก่ จามเทววี งศ์ ของพระโพธิรงั สี
แต่งเม่ือปี พ.ศ. 2020 โคลงนิราศหรภิ ญุ ชัย แต่งประมาณปี พ.ศ. 2000–2181 เทศนม์ หาชาติ
กณั ฑ์มหาราช ฉบบั ไมไ้ ผแ่ จ้เรยี วแดง และ ตาํ นานพ้ืนเมืองฉบบั เชยี งใหม่ 700 ปี ซงึ่ ระบวุ ่าใช้
ฉบับวัดพระงาม จารเมือ่ พ.ศ. 2397

เครืองดนตรี

ซึง ขล่ยุ
สะล้อ ปจุม
กลองเต่งถิง
กลองสะบัดชัย

กลองตึงโนง กลองปูเจ่
พิณเปยะ
ตะหลดปด กลองสะบัดชัย
กลองปูจา

การแสดง

การร้อง

การรอ งแบบภาคเหนือแบงออกเป็น หลายอยาง
โดยการรองจะมคี วามหลากหลายของทํานองเพ่อื
ไมใ หผูฟังเกดิ การเบ่อื หนาย เชน ทํานอง ตงั้
เชยี งใหม อ่ือ ลอ งนาน เชยี งแสน เงีย้ วสิบชาติ ปั่น
ฝ าย พมา นานกาย จะปุ เป็นตน โดยการรอ งแบง
ออกไดดังนี้

จอ ย
ซอ (การรอง)
คราวเครือ
ฮ่ํา

การฟอน

การฟ อน คือการแสดงของชาวเหนือโดยมีลีลาออ นชอ ย
งดงามการฟ อนจะฟ อนไปตามจังหวะของดนตรี เคร่ือง
ดนตรีที่ใชม ักเป็นเคร่ืองดนตรขี องพ้ืนเมอื งเกอื บทกุ ชนิดไม
วาจะเป็นสะลอ ซงึ กลองตา ง ๆ เป็นตน ชาวอําเภอปาแดด
มักใชฟ อนในงานสาํ คญั ตาง ๆ เชน งานบุญงานทาน งาน
ฉลอง งานร่ืนเริง โดยการฟ อนอาจแบงเป็นฟ อนผูหญิง ฟ อน
ผชู าย

ป จจบุ นั ผหู ญิงอาจฟ อนของผูชาย ผชู ายฟ อนของผูหญิงก็ได
ไมผ ิด โดยหลัก ๆ ฟ อนแบง ออกเป็น 4 ประเภท ใหญ ๆ คอื

•ฟ อนบา เกา (ฟ อนโบราณ)
•ฟ อนประดิษฐใ นพระราชสํานัก
•ฟ อนแบบเงีย้ ว และ
•ฟ อนประยคุ

ฟอนประดิษฐ์ในพระราชสํ านัก

การฟ อนแบบนี้หมายถึงการฟ อนท่พี ระราชชายาเจา ดารารศั มที รงประดษิ ฐ
ข้นึ หรอื การฟ อนท่ีผูใกลช ดิ กับพระราชชายาฯ ไดป ระดิษฐ ซ่งึ พบวา มี 9
กระบวนทา ฟ อน คือ

1.ฟ อนเล็บ-ฟ อนแหครัวทาน
2.ฟ อนเทียน
3.ฟ อนเงยี ว (แบบในวัง)
4.ฟ อนลองนาน (ฟ อนน อยไชยา)
5.ฟ อนกาํ เบอ
6.ฟ อนมานมยุ เชยี งตา
7.ฟ อนมเู ซอ
8.ฟ อนโยคีถวายไฟ

ฟอนแบบเงยี ว

หมายถึงการฟอนแบบไทใหญ่ พบวา่ มอี ยู่ 6 อยา่ ง คือ
1. ฟอนเงียว
2. ฟอนไต
3.ฟอนนก หรอื ฟอนกิงกะหรา่
4. ฟอนก้าลาย
5. ฟอนโต
6. ฟอนก้าไต

ฟอนประยุค (ฟอนทีประดิษฐ์ขนึ ในระยะหลัง)

เมอื ศิลปวฒั นธรรมท้องถินเรมิ เปนทีสนใจของคนทัวไป
แล้ว ก็ได้มผี ปู้ ระดิษฐก์ ารฟอนราํ ขนึ มาอีกหลายแบบ โดย
ชาวอําเภอปาแดดมกั นําการฟอนประยุคนีมาฟอนในงาน
แหค่ รวั ทาน อาจจะรบั อทธพิ ลจาก ภาคตะวนั ออกเฉียง
เหนือบา้ ง ภาคกลาง ภาคใต้ก็ดี บา้ งก็คิดเองขอเพยี งมี
จงั หวะชาวอําเภอปาแดดก็สามารถฟอนได้ในขบวนครวั
ทาน เชน่ การฟอนภไู ท ฟอนชาวเขา เซงิ ฟอนประยุค
เปนต้น

ในทีนีจะขอยกการฟอนประยุคทีมคี วามนิยมทัวไปไม่
เฉพาะอําเภอปาแดดเท่านัน พบวา่ มหี ลายกระบวนท่าฟอน
มาก

บรรณานุกรม

https://th.m.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%8F%E0%B8%A8%E0%B8%B4%E0%B8%A5%E0%B8%9B%E
0%B9%8C%E0%B8%A5%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%99%E0%B8%B2

รายงาน

เรอื ง นาฏศิลปล้านนา

จดั ทําโดย

นาย ชนิ ภัทร สจี นั โท เลขที5
นางสาว กมลชนก เพยี รชยั เลขที8

ชนั มธั ยมศึกษาปที 5/5
เสนอ

คณุ ครู พรหมภัสสร พสชุ าธญั ภัทร์

รายงานเล่มนีเปนสว่ นหนึงของรายวชิ า นาฏศิลป
ภาคเรยี นที1 ปการศึกษา 2564

โรงเรยี นเตรยี มอุดมศึกษาพฒั นาการ อุดรธานี