Roll up ผ้าทอ

การปลกู ตน ฝาย เพื่อใชเปนวัถุดิบ โดยตองรอจนกระทัง่ ฝา ยออกดอกและ
แก จากนนั้ จงึ เกบ็ ดอกฝา ยมาตากแดดใหด อกฝายแหง และรอนเพื่อเตรยี ม
เขา สูการทำเสน ฝาย (หรอื เสนดา ย) เริ่มตน จากกระบวนการทำเสนดาย
ซึ่งเปนผลผลติ จากตนฝาย ซึง่ เปนพืชทชี่ าวกะเหรยี่ งนยิ มปลูกไว
เปนวตั ถุดิบสำหรบั การทอผา
มีข้ันตอนดังน้ี
1) การอดี ฝา ยเปน การเอาเมล็ดฝา ยออกจากดอกฝาย
2) การดดี ฝาย เปนการนำฝา ยทีอ่ ดี แลว มาดดี ทำใหด อกฝายปูและเกบ็

ส่ิงตกคา งออกจากฝาย
3) การปน หางสำลี คือ กานำฝายฟูมามว นเปนหางสำลี พันรอบไม
4) จากนนั้ นำฝา ยมาเขาสูขน้ั ตอนการปนฝาย ใหเ ปน เสนดายกอ นยอมเปน

สีตางๆ
5) การยอ มเสน ดายเปนสตี าง ๆ ตามตอ งการ
6) การมว นฝาย เปนการนำดา ยที่ยอ มสีแลวดว ยสธี รรมชาติ มามวนใหเ ปน

โวน ตอ ไป
7) การโวน คือการมวนดา ยใหไดตามความกวางและความยาวตามตองการ

กอ นนำไปทอ

การหมกั สีธรรมชาติ เพอ่ื ยอมเสน ดา ย รปู แบบลักษณะ

เร่มิ ตนจากการนำไดมาลา งนำ้ เปลา 3 นำ้ จากนั้นแชไว 1 คืน ปก เมด็ เดือย ตกแตงบนผนื ผา ตามรปู แบบลวดลายที่ตองการชนเผา
ซ่งึ วัสดุธรรมชาติท่นี ิยมใชในการยอมสีได เชน กะเหรีย่ งเผา ปกาคะยอ หรือกะเหรย่ี งหูยาว มลี ักษณะนิสัยรักษธรรมชาติ
ทส่ี วมใสต างหทู ำจากงาชางสขี าว เสอื้ ผา ของชนเผากะเหรยี่ ง ลกั ษณะเสื้อ
- หัว และเหงา ของขมนิ้ สีท่ีได คือ สเี หลือง คอื เปนทรงคอวี แสดงถงึ ความตรงไปตรงมา รกั เดียวใจเดียว
- ใบคราม สีท่ีได คอื สกี รมทา รปู แบบของเสอ้ื ผา เครอ่ื งแตงกาย ไดแก
- เปลือกเพกา สที ่ีได คอื สเี ขียว - เสื้อกะเหร่ยี งชายสำหรบั ผูช าย
- เปลือกประดู,ไมแดง สที ่ีได คือ สีแดง - เส้ือกะเหรย่ี งหญงิ สำหรบั หญิงสาวทีย่ งั ไมแ ตง งานทเ่ี รียกวา ชดุ สุมรอง
- เปลอื กขนนุ สีท่ีได คือ สีเหลือง - เสอื้ กะเหร่ียงสำหรับหญงิ ทแ่ี ตงงานแลว จะใสเส้อื ผา ทอท่มี กี ารปก
- ใบหูกวาง สที ี่ได คือ สีเหลอื งเขม ดวยเมด็ เดอื ย ใหมลี วดลาย สวยงาม โดยนยิ มสวมใสค กู บั ผา ถุงที่เย็บ
- ดอกดาวเรอื ง สีที่ได คอื สเี หลอื ง ดว ยรูปแบบของชนเผาทีเ่ รยี กวา ผาซ่ินกะเหร่ียง
- ครั่ง สที ่ีได คือ สีแดงอิฐ
- ดอกอญั ชนั สที ี่ได คอื สมี ว ง
- ใบของตนสกั สที ี่ได คือ สแี ดง ชมพู
- ใบของสมอปา สีท่ีไดค ือ กากีแกมเขียว
ท้ังนี้ การยอ มฝา ยสีธรรมชาติ วิถกี ะเหรย่ี งจะไมใชส ารเคมี ในการยอม
และมกี ารใชโคลน ขีเ้ ถา จากใบแหงของตน กลวยและสารสม มาใชเ ปน สาร
ในการยอ ม ชวยใหส เี ขมข้นึ คงทนตอการใชงาน

เมื่อไดเสน ดา ย สีสนั ตามตอ งการแลว จากนนั้ เขาสูข้นั ตอนการทอผา
ซง่ึ เปน การทอท่ีไมใชเ คร่อื งจกั รใดๆ เลย เรยี กวา วธิ ีการทอผาดว ยกเ่ี อว
โดยผทู อจะน่งั กับพนื้ เหยยี ดขาขนานไปขางหนา มสี ายคาดโอบดานหลงั
ของเอวและขยับตัวบงั คบั การทอ

ผลิตภณั ฑผ า ทอกะเหร่ียง แตเดมิ เปน เครอ่ื งแตง กายของชนเผากะเหรี่ยง ซง่ึ เปนภมู ิปญญาของคนรุน เกา ใน
การคดิ คน หาเครื่องนงุ หม โดยการทอผาไวใสเ องในครัวเรอื น การใชสธี รรมชาติยอ มดว ยตนเอง โดยเสอ้ื ผา ที่
สวมใสจ ะเรียกวา “ เสอ้ื กะเหรย่ี ง ” ชนเผา กะเหรยี่ งจะมีชุดประจำถ่ิน เรียกวา ชดุ กะเหรย่ี ง ซง่ึ จะมหี ลายรปู แบบ
เชน เส้อื มดั เดือย ผา ถงุ ชดุ สมุ รอง เสื้อกะเหรยี่ งชาย กางเกงผา ทอกะเหรยี่ ง ชดุ กะเหรยี่ งแตละรูปแบบ ชาวบาน
จะถักทอ และเยบ็ เพือ่ สวมใสก ันเอง โดยอปุ กรณและเคร่อื งมอื ตางๆ ที่ ใชทำชาวบานจะออกแบบกนั เอง โดยใช
วัสดุทม่ี ีอยูในทอ งถน่ิ เรยี กไดวา อุปกรณท ุกชิ้นชาวบา นจะทำเองหมด

ลายผา

การดน ตะลยุ Running Stitch ลอง ปู กางปลา Fishbone Stitch ยาคิง
ลายโซ Chain Stitch เขากวาง Antler Stitch ตะ โค หนงุ
พริง่ ทะ ซิกแซก Zigzag Stitch ยา อะ ซั่ว
การเยบ็ ถอยหลัง Back Stitch ลอง หลงั แคง

ลายดอกพกิ ลุ Pikul flower โพ พกิ ุล ลายคู Double Stitch อะ กุง
ลายขันเงนิ Silver Bowl Stitch โลง จ้ี
ลายดอกมะลิ Jasmine โพ มะลยั ใบพัด Propelle Stitch นะ หวี่ ซงึ

สามเหล่ยี ม Triangle Stitch เสิง โนง

โปง ฝร่ังเศส Propelle Stitch ถงุ บระ ก้ี ทะ คงิ้
ไมค ้ำ Crutches stitch อะ แด ลายตาไก Eyelet Stitch ชาง มี คลิง
ขัน้ บันได Step Stitch คา ง ลอ ง

คัดเวริ ค Cutwork Stitch ท้ิง ล่ือ คา
ตนี ไก Chicken Feet Stitch ชา ง คาง

เคร่ืองแตง กาย ถือเปน อัตลกั ษณทสี่ ำคัญของการแสดงใหเห็นถึงความแตกตา งในแตละชาตพิ นั ธทุ ่ี ไดใช
ภูมิปญ ญาในการสบื สานและถายทอดองคค วามรูต ั้งแตอ ดีตจนถึงปจ จุบนั ซ่ึงจะขอกลาวถงึ ชาวกะเหรี่ยงที่มี
ชดุ ประจำหมูบาน เรยี กวา ชดุ กะเหรย่ี งโดยชดุ กะเหร่ยี งไดถูกออกแบบใหมีหลายรูปแบบ ไดแก เสื้อมะเดอื ย
ผา ถุง ชุดสุมรอง เส้อื กะเหรี่ยงชาย กางเกงผา ทอกะเหร่ียง ทัง้ นชี้ ุดกะเหรยี่ งแตละรูปแบบชาวบา นจะถกั ทอ
และเยบ็ กันเอง ปจ จบุ นั ชาวบานใหออกแบบลวดลายใหม ซง่ึ ทำใหช ุดกะเหรย่ี ง มีความสวยงามและโดดเดน
มากขึ้น