ดนตรี ป 4 หน่วย 3 กิจกรรมนาฏศิลป์

ดนตรี-นาฏศลิ ป์

ช้ันประถมศกึ ษาปที ่ี ๔

กลมุ่ สาระการเรียนรศู้ ลิ ปะ

หน่วยกำรเรยี นรู้ท่ี ๑ หน่วยกำรเรียนรูท้ ่ี ๒ หน่วยกำรเรยี นร้ทู ่ี ๓ หน่วยกำรเรยี นรทู้ ่ี ๔

๑_หลกั สูตรวชิ าดนตรี-นาฏศลิ ป์
๒_แผนการจดั การเรยี นรู้
๓_PowerPoint_ประกอบการสอน
๔_ใบงาน_เฉลย
๕_ข้อสอบประจาหนว่ ย_เฉลย
๖_ข้อสอบ_เฉลย
๗_การวดั และประเมินผล
๘_รูปภาพ
๙_สื่อเสริมการเรยี นรู้

บริษัท อักษรเจรญิ ทัศน์ อจท. จำกดั : 142 ถนนตะนำว เขตพระนคร กรงุ เทพฯ 10200
Aksorn CharoenTat ACT.Co.,Ltd : 142 Tanao Rd. Pranakorn Bangkok 10200 Thailand
โทรศัพท์ : 02 622 2999 โทรสำร : 02 622 1311-8 [email protected] / www.aksorn.com

๓หนว่ ยการเรียนรู้ท่ี

กจิ กรรมนาฏศลิ ป์

จุดประสงคก์ ารเรียนรู้
๑. ระบทุ กั ษะพน้ื ฐำนทำงนำฏศิลป์และกำรละครที่ใชส้ ื่อควำมหมำยและอำรมณ์ได้
๒. ใช้ภำษำทำ่ และนำฏยศัพท์หรอื ศพั ทท์ ำงกำรละครงำ่ ยๆ ในกำรถำ่ ยทอดเรอื่ งรำวได้
๓. แสดงกำรเคลื่อนไหวในจังหวะตำ่ งๆ ตำมควำมคิดของตนได้
๔. แสดงนำฏศิลป์เปน็ คแู่ ละหมู่ได้
๕. เล่ำสิง่ ทีช่ ่ืนชอบในกำรแสดง โดยเน้นจุดสำคญั ของเร่ืองและลกั ษณะเด่นของตัวละครได้

บทท่ี ๑ พื้นฐานนาฏศลิ ป์

การแสดงออกผา่ นประสาทสมั ผัสทั้ง ๕

การได้เห็น การได้กลิน่ การได้ยิน

• กำรแสดงท่ำทำงมองไปข้างหน้า • กำรแสดงทำ่ ทำงได้กล่นิ เหมน็ • กำรแสดงทำ่ ทำงแอบฟงั

การได้สัมผัส การได้ล้ิมรส

• กำรแสดงทำ่ ทำงโดนหนามตานิว้ มือ • กำรแสดงทำ่ ทำงเผ็ด

ภาษาทา่ ๑ ใช้ภาษาท่าธรรมชาติ

กำรแสดงทำ่ เชิญ เป็นกำรนำทำ่ ทำงตำมธรรมชำติของคนมำเปน็ ตน้ แบบในกำรคดิ สร้ำงสรรค์
ท่ำทำงกำรแสดง เน่ืองจำกเป็นทำ่ ทำงทใ่ี ช้ในกจิ วตั รประจำวนั และคนทวั่ ไป
เข้ำใจไดง้ ่ำย เช่น ฉันหรอื ตวั เรำ คุณหรือเธอ ไป มำ เชิญ เรียก เดิน เปน็ ต้น

๒ ใช้ภาษาท่าเลยี นแบบพฤตกิ รรมทางอารมณ์

เป็นท่ำทำงทีใ่ ชใ้ นกำรสื่อถึงอำรมณ์และควำมรู้สกึ ตำ่ งๆ เช่น รกั ดีใจ โกรธ
โศกเศรำ้ อำย เป็นตน้

กำรแสดงท่ำ อาย กำรแสดงท่ำ รัก

๓ ใชภ้ าษาท่าเลียนแบบคนและสตั ว์

เป็นกำรทำทำ่ ทำงโดยกำรเลียนแบบลักษณะเดน่ ของคนและสตั ว์ท่มี ีลักษณะเฉพำะ
ไม่เหมือนใคร ถำ้ ใครเหน็ จะสำมำรถทำยหรอื บอกไดท้ นั ทวี ่ำเป็นอะไร เช่น เลียนแบบ
ตำรวจ เลียนแบบลิง เลยี นแบบกระตำ่ ย เลียนแบบนก เปน็ ตน้

การแสดงทา่ กระตา่ ย

๔ ใช้ภาษาทา่ สอ่ื ความหมายตามหลักนาฏศลิ ปไ์ ทย

เปน็ กำรนำทำ่ รำ่ ยรำทำงนำฏศิลป์หรอื นำฏยศพั ท์มำใช้ เช่น กำรจีบ กำรต้งั วง เปน็ ต้น
เพ่อื ให้เกิดควำมสวยงำมในกำรแสดงมำกข้นึ

การแสดงทา่ วงบน

นาฏยศัพท์

หมวดหมู่ของนาฏยศพั ท์ (แบง่ ตำมลักษณะกำรใชเ้ ปน็ ๓ หมวด)

๑ หมวดนามศัพท์ เชน่ ต้งั วง จีบ
๒ หมวดกรยิ าศัพท์ เช่น กลอ่ มไหล่ กรำยมือ
๓ หมวดเบ็ดเตลด็ เชน่ เดนิ มือ ข้ึนทำ่

นาฏยศพั ทท์ ี่ควรรจู้ ักและฝกึ ปฏิบตั ิ

๑ จบี

เปน็ กำรใชน้ ิ้วหวั แม่มือกบั น้วิ ชีม้ ำจรดกัน โดยใหป้ ลำยนิว้ หัวแมม่ ือมำจรดกับขอ้ สดุ ท้ำยของปลำยนว้ิ ชี้ (นับจำกฝ่ำมอื ขน้ึ ไป)
น้วิ ทีเ่ หลือทงั้ สำมนว้ิ เหยยี ดตรง แล้วกรดี ออกไปใหส้ วยงำมคลำ้ ยพดั กำรจบี จะตอ้ งหักขอ้ มอื เขำ้ หำลำแขนเสมอ

กำรจีบมี ๒ ลกั ษณะ

จบี คว่า

จบี หงาย • ใหค้ วำ่ ลำแขน หักข้อมือลงแลว้ ทำทำ่ จบี
ให้ปลำยน้ิวท่จี ีบช้ีลงขำ้ งลำ่ ง
• ให้หงำยขอ้ มอื หักข้อมือเขำ้ หำลำแขน
แล้วทำทำ่ จีบ ให้ปลำยนิ้วทจี่ ีบชข้ี น้ึ ข้ำงบน

๒ ตัง้ วง

เป็นกำรต้งั ลำแขนเปน็ วงคล้ำยคร่งึ วงกลม งอแขนเลก็ นอ้ ย ใหย้ กแขนไปข้ำงลำตัวแล้วงอแขนใหม้ ลี กั ษณะโค้ง
และหันฝ่ำมือออกนอกลำตวั กำรต้งั วงมีหลำยลักษณะ เชน่ วงบน วงกลำง วงลำ่ ง เปน็ ตน้

ตัวนำง ตวั พระ

กำรแสดงทำ่ วงบน

วงบน

• ตง้ั ลำแขนเปน็ วงคร่งึ วงกลม งอแขนเล็กน้อย ตั้งมือขน้ึ และแบมอื โดยให้ปลำยน้ิวทั้งส่ีหันเขำ้ หำศีรษะน้วิ หวั แมม่ อื
งอเข้ำหำฝ่ำมือเลก็ น้อยพร้อมท้งั หกั ข้อมอื เข้ำหำลำแขน ตัวพระตง้ั วงสงู ระดบั แง่ศรี ษะ ตัวนำงตง้ั วงสูงระดับหำงควิ้

ตวั นำง ตัวพระ วงกลาง

กำรแสดงทำ่ วงกลาง • ปฏบิ ตั ิคลำ้ ยกบั วงบน คอื ให้ต้งั ลำแขนเป็นวงคร่ึงวงกลมโดยงอ
แขนเลก็ นอ้ ย ตั้งมือขนึ้ และแบมอื ท้งั สนี่ วิ้ ปลำยน้ิวท้งั สง่ี อเขำ้ หำ
ตัวนำง ตวั พระ ศีรษะ นิว้ หวั แมม่ อื งอเขำ้ หำฝ่ำมือเลก็ น้อย พรอ้ มทั้งหกั ขอ้ มอื เข้ำ
หำลำแขน ตัวพระจะกำงแขนและมอื อยใู่ นระดับสงู กวำ่ ตัวนำง
กำรแสดงท่ำ วงล่าง เลก็ น้อย

วงลา่ ง

• ให้ปลำยนวิ้ ทัง้ ส่ีต้งั อยรู่ ะดับชำยพกหรอื หัวเข็มขัด น้วิ หวั แมม่ ืองอ
เข้ำหำฝำ่ มือเล็กน้อยพร้อมทง้ั หักขอ้ มือเขำ้ หำลำแขน ให้ส่วนโค้ง
ของลำแขนห่ำงจำกลำตวั เลก็ น้อย ตัวพระใหก้ ำงแขนหำ่ งจำกลำตัว
มำกกวำ่ ตัวนำง ตัวนำงกำงแขนหำ่ งจำกลำตวั เล็กนอ้ ย

๓ ประเท้า

ผ้แู สดงประเท้ำขำ้ งใดขำ้ งหน่ึงกไ็ ด้ ถ้ำตอ้ งกำรประเท้ำซำ้ ย ให้วำงเทำ้ ซำ้ ยเหลอ่ื มหน้ำเทำ้ ขวำเลก็ น้อย แลว้ ย่อขำ
ท้งั สองข้ำงลง ส้นเทำ้ ซำ้ ยติดกบั พน้ื ยกจมูกเท้ำข้นึ เล็กน้อย จำกน้ันใหจ้ มกู เทำ้ กระทบกบั พ้นื แลว้ ยกเท้ำซำ้ ยขึน้

กำรแสดงทำ่ ประเทา้

๔ จรดเท้า

เป็นกำรใชส้ ่วนจมูกเทำ้ ขำ้ งหนึ่งแตะพนื้ จำกน้นั ใหย้ กส้นเท้ำขำ้ งนัน้ ขึ้นสงู พอประมำณ สว่ นขำอีกขำ้ งหน่ึงยืนรบั นำ้ หนกั
ตัว และย่อเขำ่ ท้งั สองลง

กำรแสดงทำ่ จรดเท้า

บทท่ี ๒ ท่าประกอบเพลงและศัพทก์ ารละครไทย

ภาษาทา่ ประกอบเพลงปลุกใจและเพลงพระราชนพิ นธ์

ภำษำท่ำที่ใชใ้ นกำรแสดงนำฏศิลป์ สำมำรถนำมำดดั แปลงให้เป็นทำ่ รำประกอบเพลงตำ่ งๆ ได้ เพือ่ ส่ือถงึ ควำมหมำยของเพลง
และเพื่อควำมสวยงำมในกำรแสดง

ตัวอยา่ ง ≫ กำรแสดงท่ำประกอบเพลงขอไทยอย่เู ปน็ ไทย

เพลงขอไทยอยู่เปน็ ไทย

เนื้อรอ้ ง พลตรีหลวงวิจติ รวำทกำร ทานอง ไม่ทรำบนำมผแู้ ต่ง

ขอไทยเรำอยู่เป็นไทย ขอไทยเรำอยคู่ ู่ฟ้ำ
ขอปวงหมปู่ ระชำ ไทยเปน็ สุข
และสมบรู ณพ์ นู ผล ใครกลำ้ มำผจญ
ขอใหศ้ ตั รทู ุกคน แพ้ภยั มลำยไป

ทำ่ ประกอบเพลง ขอไทยอยู่เปน็ ไทย ๒ ขอไทยเรำอยู่คฟู่ ำ้

๑ ขอไทยเรำอยู่เป็นไทย

ศีรษะ เอยี งศรี ษะด้ำนซำ้ ย ศรี ษะ เอยี งศรี ษะด้ำนขวำ
มอื มอื ทั้งสองยกมือท่ำขอ มอื ขวำสงู ระดบั แง่ศีรษะ มือ มือซ้ำยชน้ี ิ้วด้ำนหนำ้ ระดบั ศีรษะ งอแขน มอื ขวำเท้ำ

มือซ้ำยสงู ระดับหน้ำ สะเอว
เทา้ กำ้ วหนำ้ เทำ้ ซ้ำย เท้ำขวำไขวว้ ำงหลัง เทา้ กำ้ วหน้ำเท้ำขวำ เท้ำซ้ำยไขว้วำงหลงั

๓ ขอปวงหมปู่ ระชำ ๔ ไทยเปน็ สุข

ศีรษะ เอยี งศรี ษะด้ำนซ้ำย ศรี ษะ หน้ำตรง
มอื มอื ขวำแบมอื ระดบั อก แลว้ ผำยมอื ออกไปดำ้ นขวำ มอื มือจีบหงำยสองมอื ระดบั อก งอแขน แลว้ คลำยจบี

มือซ้ำยไขว้หลัง ไปข้ำงตวั แขนตึงทง้ั สองข้ำง ระดับไหล่
เท้า แตะเท้ำขวำ กระดกปลำยน้ิวขึ้น เทา้ แตะเทำ้ ซำ้ ยกระดกปลำยนิว้ ขึน้

๕ และสมบูรณพ์ นู ผล ๖ ใครกลำ้ มำผจญ

ศรี ษะ เอียงศีรษะดำ้ นซำ้ ย ศรี ษะ เอียงศรี ษะด้ำนขวำ
มอื มือทงั้ สองตั้งวงระดับอกแล้วชอ้ นมอื จีบหงำยระดบั อก มือ มือซ้ำยหงำยฝ่ำมอื ระดบั อก มอื ขวำกำมือทำท่ำทุบ
เทา้ ก้ำวหนำ้ เท้ำซ้ำย เทำ้ ขวำไขว้วำงหลงั
บนฝำ่ มอื ซ้ำย
เทา้ แตะเทำ้ ขวำ กระดกปลำยนิ้วขน้ึ

๗ ขอใหศ้ ัตรทู ุกคน ๘ แพ้ภัยมลำยไป

ศีรษะ เอยี งศรี ษะด้ำนขวำ ศรี ษะ เอียงศีรษะดำ้ นซ้ำย
มอื มือซ้ำยเดำะน้วิ ออกไปทำงดำ้ นขำ้ งตำมจังหวะเพลง มือ ควำ่ สองมอื ประสำนกนั ข้ำงหน้ำ ลักษณะไขวม้ ือ มือขวำ

มือขวำเท้ำสะเอว ทบั มือซำ้ ย แล้ววำดแขนทง้ั สองออกไปขำ้ งลำตวั ระดบั
เท้า ก้ำวหนำ้ เทำ้ ขวำ เท้ำซ้ำยไขว้วำงหลงั ไหล่
เท้า กำ้ วหน้ำเท้ำซำ้ ย เทำ้ ขวำไขว้วำงหลงั

การใชศ้ ัพท์ทางการละคร

• ละครเป็นกำรแสดงท่ีมลี กั ษณะเปน็ เร่ืองรำว โดยกำรนำเสนอในรูปแบบทีแ่ ตกต่ำงกันไป

• ละครไทย เปน็ อกี รูปแบบหน่งึ ของกำรแสดงละคร โดยเนน้ กำรใชภ้ ำษำทำ่ ที่สวยงำมอ่อนช้อย ดงั นัน้ ภำษำ
ท่ำจึงมคี วำมสำคญั มำกในกำรแสดงละครไทย เพรำะนอกจำกจะช่วยทำใหก้ ำรแสดงมีควำมสวยงำมแลว้
ยังใช้ในกำรสอื่ ควำมหมำยและเร่ืองรำวของกำรแสดงใหผ้ ู้ชมเขำ้ ใจและไดค้ วำมสนกุ สนำนเพลดิ เพลิน
ตลอดจนสุนทรยี ภำพในกำรชมกำรแสดงอกี ด้วย

• กำรใชภ้ ำษำท่ำหรือศพั ทท์ ำงกำรละคร สือ่ สำรควำมหมำยหรอื ถำ่ ยทอดเรอ่ื งรำว เรำจะพบเหน็ ไดใ้ น
กำรแสดงละครไทยแบบต่ำงๆ เชน่ ละครนอก ละครใน โขน เป็นต้น

บทท่ี ๓ สนุกกับจังหวะพ้นื เมอื ง

การเคลื่อนไหวประกอบจงั หวะเพลงพ้ืนเมือง

๑ การเคลื่อนไหวจังหวะเพลงฟ้อนเงย้ี ว

• ฟอ้ นเง้ยี วเปน็ กำรแสดงพื้นเมอื งชำวเขำเผำ่ หนง่ึ ที่อย่ทู ำงภำคเหนอื ของไทย

เพลงฟอ้ นเงี้ยว

ขออวยชยั พทุ ธิไกรช่วยคำ้ ทรงคณุ เลิศลำ้ ไปทุกทั่วตวั ตน
จงไดร้ ับสรรพม่งิ มงคล นำทำ่ นนำ ขอเทวำชว่ ยรักษำเถอะ
ขอให้อยสู่ ขุ ำ โดยธรรมำนุภำพเจ้ำ เทพดำชว่ ยเรำถือเปน็ มิ่งมงคล
สังฆำนุภำพเจำ้ ชว่ ยแนะนำผล สรรพมิ่งทั่วไปเทอญ
มงคลเทพดำทกุ แหง่ หน ขอบันดลชว่ ยคำ้ จุน
(ดนตรี) มงแซะ มงแซะ มงแซะ ตะลมุ่ ตุ้มมง (ซำ้ )

ท่ำประกอบเพลง ฟ้อนเงีย้ ว ๒ ท่ำออกมำจำกเวที ฝ่ำยหญงิ

๑ ทำ่ ออกมำจำกเวที ฝำ่ ยชำย

จงั หวะที่ ๑ ศีรษะ เอียงศีรษะดำ้ นขวำ จังหวะที่ ๑ ศีรษะ เอยี งศีรษะดำ้ นขวำ
มือ มือทง้ั สองกำหลวมๆ ระดบั เอว มอื มือซ้ำยจบี หงำยชำยพก มอื ขวำจีบส่งหลงั
เท้า เทำ้ ซำ้ ยยก เท้ำขวำยนื เทา้ เท้ำขวำกระทงุ้ หลัง เท้ำซำ้ ยกำ้ วไปข้ำงหนำ้
เอียงศีรษะดำ้ นซำ้ ย เอยี งศีรษะดำ้ นซ้ำย
จังหวะท่ี ๒ ศรี ษะ มือท้ังสองแตะทกี่ น้ จงั หวะที่ ๒ ศรี ษะ มือขวำตง้ั วงระดับศรี ษะ มอื ซ้ำยตัง้ วง
มอื เท้ำขวำยก เทำ้ ซ้ำยยืน มือ ระดบั ปำก
เทา้ กำ้ วหนำ้ เทำ้ ขวำ เทำ้ ซำ้ ยไขว้ วำงหลงั
เทา้

ทำ่ ประกอบเพลง ฟอ้ นเงยี้ ว

๑ ขออวยชัย ๒ พทุ ธิไกรชว่ ยคำ้ ๓ ทรงคณุ เลศิ ลำ้

ศรี ษะ เอียงศรี ษะด้ำนขวำ ศีรษะ เอียงศรี ษะด้ำนซ้ำย ศีรษะ เอียงศรี ษะดำ้ นขวำ
มือ มอื ซำ้ ยตงั้ วงหงำยมือ มอื ขวำตง้ั วงหงำยมอื มอื มอื ขวำจบี คว่ำระดับหน้ำอกแลว้ คลำยออก มอื มือซำ้ ยจีบคว่ำระดับหน้ำอกแล้วคลำยมอื

ตำ่ กวำ่ มอื ซำ้ ยเลก็ น้อย เปน็ ต้งั มือตะแคงมอื ซ้ำยเท้ำสะเอว ออกเปน็ ตง้ั วงหงำยมือ มอื ขวำเท้ำสะเอว
เทา้ เทำ้ ขวำแตะมำด้ำนหน้ำ เท้ำซ้ำยยืน เทา้ เทำ้ ซ้ำยแตะพืน้ มำดำ้ นหน้ำ เทำ้ ขวำยนื เทา้ เท้ำขวำแตะพื้นมำดำ้ นหนำ้ เทำ้ ซำ้ ยยนื

๔ ไปทุกทัว่ ตัวตน ๕ จงไดร้ ับ ๖ สรรพม่ิงมงคล

ศีรษะ เอยี งศรี ษะดำ้ นซำ้ ย ศรี ษะ เอยี งศีรษะด้ำนขวำ ศรี ษะ เอียงศรี ษะด้ำนซ้ำย
มอื มือขวำชตี้ ำมจังหวะจำกดำ้ นหน้ำไปดำ้ นขวำ มอื มือซำ้ ยตง้ั วงหงำยมือ มอื ขวำตั้งวงหงำยมือ มือ มือขวำจบี ควำ่ ระดบั หน้ำอกแลว้ คลำยออก

๓ ครั้ง มือซำ้ ยเทำ้ สะเอว ตำ่ กว่ำมือซ้ำยเล็กน้อย เป็นตง้ั มอื ตะแคง มือซำ้ ยเท้ำสะเอว
เท้า เทำ้ ซำ้ ยแตะพนื้ มำดำ้ นหนำ้ เท้ำขวำยืน เทา้ เท้ำขวำแตะมำดำ้ นหนำ้ เทำ้ ซ้ำยยืน เทา้ เท้ำซ้ำยแตะพืน้ มำด้ำนหนำ้ เท้ำขวำยืน

๗ นำทำ่ นนำ ๘ ขอเทวำ ๙ ช่วยรักษำเถอะ

ศีรษะ หนำ้ ตรง ศีรษะ เงยหน้ำเลก็ นอ้ ย ศรี ษะ หน้ำตรง
มือ มอื ทัง้ สองพนมอยู่ระหวำ่ งอก มอื มือท้งั สองพนมระดับศีรษะ มอื มอื ทง้ั สองพนมอยรู่ ะหวำ่ งอก
เทา้ เท้ำซำ้ ยแตะพื้นมำด้ำนหนำ้ เทำ้ ขวำยนื เทา้ เทำ้ ขวำแตะพืน้ มำดำ้ นหนำ้ เทำ้ ซ้ำยยืน เทา้ เท้ำซ้ำยแตะพื้นมำด้ำนหน้ำ เทำ้ ขวำยนื

๑o ขอให้อย่สู ขุ ำ ๑๑ โดยธรรมำนุภำพเจ้ำ ๑๒ เทพดำชว่ ยเรำ

ศีรษะ หนำ้ ตรง ศรี ษะ เอยี งศรี ษะด้ำนซ้ำย ศรี ษะ เอียงศีรษะด้ำนขวำ
มอื มือท้ังสองจีบระหว่ำงอกแล้วคลำยออกเป็น มือ มือท้ังสองพนมมือไหว้ดำ้ นข้ำงซ้ำยระดบั หู มอื มอื ซำ้ ยจบี หงำยระดับอก มอื ขวำเท้ำสะเอว
เทา้ เทำ้ ซำ้ ยแตะพน้ื มำด้ำนหน้ำ เท้ำขวำยืน เท้า เทำ้ ซ้ำยแตะพน้ื มำดำ้ นหนำ้ เท้ำขวำยืน
ตั้งวงระดับไหล่
เทา้ เท้ำขวำแตะพน้ื มำดำ้ นหน้ำ เท้ำซำ้ ยยืน

๑๓ ถอื เปน็ มง่ิ มงคล ๑๔ สงั ฆำนภุ ำพเจ้ำ ๑๕ ชว่ ยแนะนำผล

ศีรษะ เอียงศรี ษะด้ำนซำ้ ย ศรี ษะ เอียงศรี ษะด้ำนขวำ ศรี ษะ เอียงศรี ษะดำ้ นขวำ
มอื มอื ขวำจบี คว่ำระดับหน้ำอกแล้วคลำยออก มือ มือท้ังสองพนมมือไหว้ไปด้ำนขำ้ งขวำ มือ มอื ซำ้ ยผำยมอื จำกขวำไปซ้ำย มอื ขวำเทำ้
เทา้ เทำ้ ซำ้ ยแตะพน้ื มำดำ้ นหนำ้ เท้ำขวำยืน
เป็นต้งั มอื ตะแคง มอื ซ้ำยเท้ำสะเอว สะเอว
เทา้ เท้ำซ้ำยแตะพื้นมำด้ำนหน้ำ เท้ำขวำยืน เทา้ เทำ้ ขวำแตะพ้นื มำด้ำนหน้ำ เทำ้ ซ้ำยยืน

๑๖ สรรพมิ่งท่ัวไปเทอญ ๑๗ มงคล ๑๘ เทพดำทุกแหง่ หน

ศีรษะ หนำ้ ตรง ศีรษะ เอยี งศีรษะดำ้ นซ้ำย ศีรษะ เอียงศรี ษะด้ำนขวำ
มอื มอื ทัง้ สองซอ้ นมือควำ่ ระหวำ่ งอกแล้วแบหงำย มอื มือขวำจบี คว่ำระดบั หน้ำอกแลว้ คลำยออก มอื มือซำ้ ยชี้ระดับศีรษะ ๓ คร้ังตำมจงั หวะ
เทา้ เทำ้ ซ้ำยแตะพื้นมำด้ำนหนำ้ เท้ำขวำยนื
ผำยออกไปดำ้ นขำ้ งลำตวั ทั้งสองมอื เปน็ ตง้ั มือตะแคง มือซ้ำยเท้ำสะเอว
เทา้ เทำ้ ขวำแตะพนื้ มำดำ้ นหน้ำ เท้ำซ้ำยยืน เท้า เท้ำซ้ำยแตะพื้นมำด้ำนหนำ้ เทำ้ ขวำยืน

๑๙ ขอบนั ดลชว่ ยคำ้ จุน

ศีรษะ ผูห้ ญงิ และผชู้ ำยหนั หน้ำเข้ำหำกัน กม้ หน้ำเล็กนอ้ ย
มอื มือข้ำงหนึ่งจีบคว่ำระดับหน้ำผำก สว่ นมืออกี ข้ำงเท้ำสะเอว
เทา้ เทำ้ ท้ังสองชดิ เทำ้ แลว้ ย่อเข่ำ

* หมายเหตุ หลงั จำกทำท่ำ ๑๙ จบแลว้ ใหส้ ำ่ ยสะเอวซำ้ ย-ขวำสลบั กันในชว่ งดนตรี มงแซะ มงแซะ แซะมง ตะลมุ่ ตุม้ มง

๒ การเคล่ือนไหวจงั หวะเพลงรองเงง็

• รองเงง็ เปน็ กำรแสดงพืน้ บำ้ นของชำวไทยมุสลมิ ที่อยทู่ ำงภำคใต้ ซึ่งใชด้ นตรปี ระกอบที่มีจังหวะคอ่ นข้ำงเร็ว
กำรเคล่ือนไหวตำมจังหวะสำมำรถทำไดห้ ลำยแบบตำมเพลงทใ่ี ช้ประกอบ

๑๒

ฝ่ำยผู้ชำยและฝ่ำยผูห้ ญิงหันหนำ้ เข้ำหำกนั ฝ่ำยผู้ชำยและฝำ่ ยผู้หญิงหันหน้ำเขำ้ หำกัน
ผูช้ าย ศรี ษะ กม้ ศีรษะลงเลก็ น้อย ผู้ชาย ศีรษะ กม้ ศีรษะลงเลก็ นอ้ ย

มอื มือท้ังสองควำ่ มือแตะหน้ำผำก มอื มือทัง้ สองหงำยมอื ออกขำ้ งลำตวั
เทา้ จรดเท้ำขวำ เทำ้ ซำ้ ยยืน เท้า กำ้ วหน้ำเทำ้ ซ้ำย เท้ำขวำไขวว้ ำงหลัง
ผูห้ ญิง ศรี ษะ กม้ ศีรษะลงเล็กนอ้ ย ผ้หู ญงิ ศรี ษะ ก้มศรี ษะลงเล็กน้อย
มือ มือทง้ั สองควำ่ มอื แตะทีห่ นำ้ ผำก มือ มือท้งั สองหงำยมือออกขำ้ งลำตัว
เท้า จรดเท้ำขวำ เทำ้ ซำ้ ยยืน เทา้ กำ้ วหน้ำเท้ำซำ้ ย เท้ำขวำไขว้วำงหลงั

๓๔

ผ้ชู าย ศรี ษะ เอียงศรี ษะด้ำนซ้ำย ผ้ชู าย ศรี ษะ เอยี งศรี ษะด้ำนขวำ
มอื มอื ทั้งสองกำมอื หลวมๆ มอื ขวำคว่ำมือ มือ มือทั้งสองกำมือหลวมๆ มอื ซ้ำยควำ่ มอื
มอื ซ้ำยหงำยมือระดับไหล่ ปฏบิ ัติสลบั ขำ้ งกนั มือขวำหงำยมอื ระดบั ไหล่ ปฏิบัติสลบั ข้ำง
๕ ครง้ั เท้า จรดเท้ำขวำ เทำ้ ซ้ำยยนื เดินสวนกันกับฝ่ำย
เท้า จรดเท้ำขวำ เทำ้ ซ้ำยยืน ปฏิบัติสลับข้ำงกัน หญงิ
๕ ครง้ั
ผูห้ ญิง ศรี ษะ เอียงศรี ษะด้ำนขวำ
ผู้หญงิ ศีรษะ เอียงศีรษะด้ำนขวำ มอื มือทัง้ สองกำมือหลวมๆ มือซ้ำยควำ่ มือ
มอื มือทง้ั สองกำมอื หลวมๆ มือซำ้ ยคว่ำมือ มอื ขวำหงำยมอื ระดับไหล่ ปฏิบตั ิสลับขำ้ งกัน
มือขวำหงำยมือระดบั ไหล่ ปฏิบัตสิ ลับขำ้ งกัน เท้า จรดเทำ้ ขวำ เทำ้ ซำ้ ยยืน เดินสวนกนั กบั ฝำ่ ย
๕ คร้งั ชำย
เทา้ จรดเท้ำขวำ เท้ำซ้ำยยนื ปฏบิ ตั สิ ลบั ข้ำงกัน
๕ คร้ัง

๕๖

ผ้ชู าย ศรี ษะ เอียงศรี ษะด้ำนขวำ ผชู้ าย ศีรษะ เอียงศรี ษะดำ้ นซ้ำย
มอื มือท้งั สองกำมือหลวมๆ มือซำ้ ยคว่ำมอื มือ มอื ทั้งสองกำมือหลวมๆ มือขวำคว่ำมือ
มือขวำหงำยมอื ระดับไหล่ ปฏบิ ัติสลบั ขำ้ งกนั มอื ซ้ำยหงำยมือระดบั ไหล่ ปฏิบตั สิ ลบั ข้ำงกนั
เทา้ จรดเทำ้ ซำ้ ย เทำ้ ขวำยืน ปฏิบตั ิสลับข้ำงกัน เทา้ จรดเท้ำขวำ เทำ้ ซำ้ ยยนื ปฏบิ ตั สิ ลับขำ้ งกัน

ผูห้ ญิง ศรี ษะ เอียงศรี ษะดำ้ นซ้ำย ผู้หญงิ ศรี ษะ เอยี งศรี ษะด้ำนขวำ
มอื มือท้งั สองต้ังมอื นวิ้ กลำงหักลงเล็กน้อย มือขวำ มือ มอื ทัง้ สองตั้งมือ นว้ิ กลำงหักลงเล็กน้อย มือซ้ำย
อย่รู ะดบั ศรี ษะ มือซำ้ ยอยรู่ ะดับใบหน้ำ พลิก อยรู่ ะดบั ศีรษะ มือขวำอยู่ระดับใบหนำ้ พลกิ
ขอ้ มอื ขน้ึ -ลง ขอ้ มือขึน้ -ลง
เทา้ นงั่ ลง เทำ้ ขวำไขว้หน้ำเทำ้ ซ้ำย เทา้ น่ังลง เทำ้ ขวำไขว้หน้ำเทำ้ ซำ้ ย

๗ ๘๙

ผชู้ าย ศีรษะ เอียงศีรษะดำ้ นซ้ำย ผู้ชาย ศีรษะ เอียงศีรษะดำ้ นขวำ ผชู้ าย ศีรษะ เอียงศีรษะด้ำนซำ้ ย
มือ มือทง้ั สองกำมอื หลวมๆ มอื ขวำคว่ำ มือ มอื ทง้ั สองกำมือหลวมๆ มือ มอื มอื ท้ังสองกำมอื หลวมๆ มือ
มือ มอื ซำ้ ยหงำยมือระดบั ไหล่ ซำ้ ยคว่ำมือ มอื ขวำหงำยมือ ขวำควำ่ มอื มอื ซ้ำยหงำยมือ
ปฏิบตั ิสลบั ขำ้ งกนั ระดับไหล่ ปฏิบัติสลบั ขำ้ งกนั ระดบั ไหล่ ปฏิบตั สิ ลบั ข้ำงกัน
เท้า จรดเทำ้ ขวำ เท้ำซำ้ ยยืน ปฏิบตั ิสลบั ขำ้ ง เท้า จรดเทำ้ ซ้ำย เทำ้ ขวำยืน เท้า จรดเท้ำซ้ำย เทำ้ ขวำยืน
กนั ปฏบิ ัติสลบั ขำ้ งกัน เดินแยก ปฏบิ ตั ิสลับขำ้ งกนั
ออกจำกฝำ่ ยหญิง
ผู้หญงิ ศีรษะ เอียงศรี ษะดำ้ นซ้ำย ผูห้ ญงิ ศีรษะ เอียงศีรษะด้ำนซำ้ ย
มือ มือทงั้ สองกำมือหลวมๆ มอื ขวำคว่ำมือ ผู้หญิง ศีรษะ เอียงศรี ษะด้ำนขวำ มือ มือทง้ั สองกำมอื หลวมๆ
มือซำ้ ยหงำยมือระดบั ไหล่ ปฏบิ ัติ มือ มอื ทัง้ สองกำมือหลวมๆ มอื ขวำควำ่ มือ มือซำ้ ย
สลับข้ำงกัน มือซำ้ ยคว่ำมอื มือขวำ หงำยมือระดับไหล่ ปฏิบตั ิ
เทา้ จรดเทำ้ ขวำ เท้ำซำ้ ยยนื ปฏิบตั ิสลบั ขำ้ ง หงำยมอื ระดบั ไหล่ ปฏบิ ตั ิ สลับข้ำงกัน
กัน สลับข้ำงกัน เท้า จรดเทำ้ ขวำ เท้ำซำ้ ยยืน
เท้า จรดเทำ้ ซำ้ ย เท้ำซ้ำยยนื ปฏิบตั ิสลับข้ำงกนั เดินเข้ำเวที
ปฏิบัติสลับข้ำงกัน

บทท่ี ๔ นาฏศลิ ป์ไทย

การแสดงนาฏศิลปป์ ระเภทคแู่ ละหมู่

๑ การแสดงราวงมาตรฐาน (เพลงหญิงไทยใจงำม) เปน็ กำรแสดงนำฏศลิ ป์แบบเปน็ คู่

• ประวตั ิความเปน็ มาของราวงมาตรฐาน

รำวงมำตรฐำนไดม้ วี ิวัฒนำกำรมำจำกรำโทน ซึง่ เรยี กตำมเครื่องดนตรหี ลกั ท่ีใช้บรรเลงประกอบจงั หวะ คือ ฉิ่ง กรับ และ
โทน รำโทนเป็นกำรละเลน่ พ้นื บำ้ นภำคกลำงทช่ี ำวบ้ำนนยิ มนำมำเล่นกนั โดยชวนกันรำเปน็ คู่ๆ ไม่กำหนดทำ่ รำใครจะ
ทำท่ำอะไรก็ได้ และไมม่ ีบทร้องประกอบกำรรำ ตอ่ มำกรมศลิ ปำกรได้นำมำปรับปรุงใหม้ ีแบบแผนตำมแบบฉบับนำฏศิลป์
ไทย ซ่ึงได้มีกำรแต่งเพลงและประดษิ ฐท์ ่ำรำให้เขำ้ กับเพลงทแ่ี ตง่ เพื่อให้เปน็ มำตรฐำนเดียวกัน

• ลกั ษณะการแสดง

กำรแสดงจะเริม่ จำกฝำ่ ยชำยโค้งเชญิ ฝ่ำยหญงิ ใหอ้ อกมำรำเปน็ คๆู่ โดยรำตำมท่ำรำของแตล่ ะเพลง และเคลื่อนทีเ่ ป็น
วงกลม

• การแตง่ กาย

ผ้แู สดงสำมำรถแตง่ กำยได้ ๓ แบบ คอื แบบพืน้ เมอื ง แบบสำกลนิยมและแบบไทยพระรำชนยิ ม

• ดนตรปี ระกอบการแสดง

ใช้วงป่พี ำทย์เคร่อื งห้ำ หรอื วงดนตรสี ำกล

• โอกาสในการแสดง

ส่วนมำกมักใช้แสดงในงำนรน่ื เรงิ ต่ำงๆ

• ทา่ ราประกอบเพลง

ท่ำรำทีใ่ ชใ้ นกำรแสดงรำวงมำตรฐำน จะถูกกำหนดใหร้ ำเฉพำะเพลงแตล่ ะเพลง ในบทเรียนนนี้ ำเสนอ ท่ำรำของเพลง
หญงิ ไทยใจงำม ประกอบด้วย ๒ ทำ่ คือท่ำพรหมสห่ี น้ำ และทำ่ ยูงฟ้อนหำง ดงั นี้

เพลงหญิงไทยใจงาม

เนื้อร้อง คุณหญิงละเอยี ด พบิ ลู สงครำม ทานอง เอื้อ สุนทรสนำน

เดือนพรำวดำวแวววำวระยับ แสงดำวประดับสง่ ให้เดอื นงำมเดน่
ดวงหนำ้ โสภำเพียงเดือนเพ็ญ คุณควำมดีทเ่ี ห็นเสริมใหเ้ ด่นเลศิ งำม
ขวัญใจหญิงไทยสง่ ศรีชำติ รปู งำมพิลำศใจกล้ำกำจเรืองนำม
เกยี รติยศกอ้ งปรำกฏท่วั คำม หญงิ ไทยใจงำมยิ่งเดอื นดำวพรำวแพรว

ทำ่ ประกอบเพลง หญงิ ไทยใจงาม ๒

๑

ทา่ พรหมส่ีหนา้ ท่ายูงฟ้อนหาง

จบี ควำ่ สองมือข้ำงตัวระดบั เอว หมุนจบี ขนึ้ แล้วปลอ่ ยจบี เปน็ แทงปลำยมือท่ีตงั้ อยขู่ ำ้ งศรี ษะลงมำและส่งมอื ไปขำ้ งหลัง
แบมือ หงำยท้ังสองมอื สงู ระดบั ศรี ษะ หนั ปลำยนิ้วออกข้ำง แขนตึง ฝ่ำมอื คว่ำ ปลำยน้ิวเชดิ ขนึ้
ศรี ษะ

• ท่ำรำประกอบเพลงหญงิ ไทยใจงำม ใชท้ ่ำพรหมส่ีหนำ้ และท่ำยงู ฟ้อนหำง โดยเริ่มทำท่ำพรหมส่หี นำ้ ก่อน แล้วตอ่ ด้วย
ท่ำยงู ฟอ้ นหำง สลับกันตอ่ เนอ่ื งไปเร่อื ยๆ ดงั นี้

เดอื นพราว ดาวแวววาวระยับ
ศีรษะ เอียงซ้ำย ศีรษะ เอียงขวำ
มอื ทำทำ่ พรหมสห่ี นำ้ มอื ทำทำ่ ยงู ฟ้อนหำง
เทา้ (จงั หวะที่ ๓) กำ้ วเท้ำซำ้ ยไปข้ำงหน้ำ เทา้ (จังหวะที่ ๑) วำงเทำ้ ขวำเต็มเทำ้

(จงั หวะที่ ๔) กระทุ้งเทำ้ ขวำ เปดิ ส้นเท้ำ (จงั หวะท่ี ๒) ก้ำวเทำ้ ซ้ำยไปข้ำงหน้ำ
(จงั หวะท่ี ๓) กำ้ วเทำ้ ขวำไปข้ำงหนำ้
(จังหวะที่ ๔) กระท้งุ เท้ำซำ้ ย เปดิ สน้ เทำ้

แสงดาวประดบั สง่ ใหเ้ ดือนงามเดน่
ศรี ษะ เอียงซำ้ ย ศีรษะ เอียงขวำ
มือ ทำท่ำพรหมสห่ี น้ำ มอื ทำท่ำยูงฟ้อนหำง
เท้า (จงั หวะท่ี ๑) วำงเท้ำซ้ำยเต็มเท้ำ เท้า (จงั หวะท่ี ๑) วำงเท้ำขวำเต็มเท้ำ

(จงั หวะท่ี ๒) ก้ำวเท้ำขวำไปขำ้ งหน้ำ (จังหวะท่ี ๒) กำ้ วเทำ้ ซ้ำยไปข้ำงหนำ้
(จังหวะท่ี ๓) กำ้ วเทำ้ ซำ้ ยไปขำ้ งหน้ำ (จงั หวะที่ ๓) ก้ำวเทำ้ ขวำไปข้ำงหน้ำ
(จังหวะท่ี ๔) กระทงุ้ เทำ้ ขวำ เปดิ สน้ เท้ำ (จงั หวะที่ ๔) กระทุ้งเทำ้ ซ้ำย เปดิ ส้นเทำ้

• จำกนน้ั ให้ผแู้ สดงทำสลบั กนั ตำมจังหวะเพลงจนจบเพลง

๒ การแสดงทา่ ประกอบเพลงระบาดอกบวั เปน็ กำรแสดงนำฏศลิ ป์แบบเปน็ หมู่

• ประวตั ิความเปน็ มาการแสดงระบาดอกบวั

ระบำดอกบวั เปน็ กำรแสดงชดุ หนึ่งในละครเรอื่ ง รถเสน ตอนหมู่นำงรำแสดงถวำยท้ำวรถสทิ ธ์ิ ซึ่งกรมศิลปำกรไดป้ รบั ปรงุ
ขึ้นและแสดงใหป้ ระชำชนทัว่ ไปไดช้ มเมือ่ พ.ศ. ๒๕๐๐ โดยอำจำรย์มนตรี ตรำโมท เปน็ ผู้ประพนั ธบ์ ทร้อง ซง่ึ ใช้ทำนอง
เพลงสรอ้ ยโอล้ ำวของเกำ่

• ลกั ษณะการแสดง

แสดงเปน็ หม่แู ละใชผ้ ู้แสดงเปน็ ผูห้ ญิงลว้ น

• การแต่งกาย

ผแู้ สดงจะนุง่ จีบหน้ำนำงหม่ สไบเฉียง ใสเ่ คร่ืองประดบั หรือนุง่ จีบหน้ำนำงห่มสไบเฉียงสองชำย ใส่เครื่องประดบั

• อุปกรณ์

ดอกบวั ประดิษฐ์

• ดนตรีประกอบการแสดง

ใช้วงป่พี ำทยเ์ คร่อื งหำ้ ไมน้ วม หรอื วงปพี่ ำทยเ์ คร่ืองหำ้ ไม้แขง็ กไ็ ด้

• ท่าราประกอบเพลง

ทำ่ ประกอบเพลงระบำดอกบวั เปน็ ทำ่ รำท่ีแสดงออกถงึ ควำมสนกุ สนำนรำ่ เรงิ โดยเคลื่อนไหวมือทจ่ี ับดอกบวั
และลำตัว กำรทำทำ่ ประกอบเพลงระบำดอกบัวควรทำให้พรอ้ มเพรียงเปน็ หมู่คณะ จงึ จะเกดิ ควำมสวยงำม

เพลงระบาดอกบัว

เนอ้ื รอ้ ง มนตรี ตรำโมท ทานอง ไมท่ รำบนำมผ้แู ตง่

เหล่ำขำ้ คณำระบำ ร้องรำกนั ดว้ ยเรงิ รำ่
ฟอ้ นสำ่ ยให้พิศโสภำ เปน็ ทที ่ำเย้ืองยำตรนำดกรำย
ดว้ ยจติ จงรกั ภกั ดี มมิ จี ะเหน่ือยแหนงหน่ำย
ขอมอบชีวติ และกำย ไว้ใต้เบ้อื งพระบำทยคุ ล
เพือ่ ทรงเกษมสรำญ และชื่นบำนพระกมล
ถวำยฝำ่ ยฟอ้ นอุบล ล้วนวิจติ รพิศอำไพ
อนั ปทุมยอดผกำ ทัศนำกว็ ไิ ล
งำมตระกำรดำลหทัย หอมจรุงฟุ้งขจร
คลำ้ ยจะยวน เยำ้ ภมร
บนิ วะว่อน ฟอนสุคนั ธ์

ทำ่ ประกอบเพลง ดอกบวั

๑ เหลำ่ ขำ้ คณำระบำ ๒ รอ้ งรำกนั ด้วยเรงิ ร่ำ ๓ ฟ้อนส่ำย

ศรี ษะ เอียงศรี ษะด้ำนขวำ ศรี ษะ เอียงศีรษะดำ้ นซ้ำย ศรี ษะ เอยี งศรี ษะดำ้ นซำ้ ย
มือ มอื ท้ังสองถอื ดอกบัว มือขวำแขนตงึ มอื มอื ซ้ำยแขนตึงระดับไหล่ มือขวำอยู่ระดบั ชำย มอื มอื ซ้ำยต้งั วงระดบั แง่ศรี ษะ มือขวำแขนตงึ

ระดับไหล่ มือซ้ำยอย่รู ะดับชำยพก(สะดอื ) พก (สะดือ) ระดบั ไหล่
เทา้ (คนขวำ) ก้ำวหน้ำเทำ้ ซ้ำย เท้ำขวำไขวว้ ำงหลงั เท้า (คนขวำ) ก้ำวหน้ำเทำ้ ขวำ เทำ้ ซำ้ ยไขว้วำงหลัง เทา้ วำงเทำ้ ขวำ แตะเท้ำซ้ำยกระดกปลำยนว้ิ ข้นึ

(คนซ้ำย) ก้ำวหนำ้ เท้ำขวำ เทำ้ ซำ้ ยไขว้วำงหลัง (คนซำ้ ย) กำ้ วหนำ้ เทำ้ ซ้ำย เทำ้ ขวำไขวว้ ำงหลงั

๔ ใหพ้ ิศโสภำ ๕ เปน็ ทีท่ำ ๖ เย้ืองยำตรนำดกรำย

ศรี ษะ เอียงศีรษะดำ้ นขวำ ศีรษะ เอยี งศีรษะดำ้ นซำ้ ย ศรี ษะ เอียงศีรษะด้ำนขวำ
มอื มือขวำตั้งวงระดับแง่ศีรษะ มอื มือขวำแขนตงึ ระดบั ไหล่ มอื ซ้ำยงอแขน มือ มือซ้ำยแขนตงึ ระดับไหล่ มือขวำงอแขนระดบั

มือซำ้ ยแขนตงึ ระดับไหล่ ระดับไหล่ ไหล่ ถอื ดอกบัวคว่ำหวั ลง
เทา้ วำงเทำ้ ซ้ำย แตะเทำ้ ขวำกระดกปลำยนิ้วขึ้น เท้า ก้ำวหนำ้ เท้ำซ้ำย เทำ้ ขวำไขว้วำงหลัง เท้า ก้ำวหน้ำเทำ้ ขวำ เท้ำซำ้ ยไขวว้ ำงหลงั

๗ ดว้ ยจิตจงรักภกั ดี ๘ มมิ จี ะเหนื่อยแหนงหน่ำย ๙ ขอมอบ

ศรี ษะ หนำ้ ตรง ศรี ษะ ส่ำยหนำ้ ซำ้ ย-ขวำ ศีรษะ เอียงศีรษะดำ้ นขวำ
มือ มือท้งั สองรวมกันระหวำ่ งสะเอว มอื มอื ซ้ำยอยู่ระดบั ชำยพก (สะดอื ) มือ มอื ทั้งสองรวมกันระดบั สะเอว
เท้า นัง่ คุกเขำ่ ต้ังเข่ำขวำขึน้ เทา้ นัง่ คุกเข่ำ
มอื ขวำอยรู่ ะดบั อก
เท้า นัง่ คกุ เข่ำตั้งเข่ำขวำขึน้

๑o ชีวติ และกำย ๑๑ ไว้ใตเ้ บือ้ งพระบำทยคุ ล ๑๒ เพ่อื ทรง

ศรี ษะ หน้ำตรง ศีรษะ เงยศีรษะเลก็ นอ้ ยและหน้ำตรง ศรี ษะ หนำ้ ตรง
มือ มือทัง้ สองแขนตงึ ระดับไหล่ มือ มือทงั้ สองรวมมือยกขึ้นไหว้ระดับศรี ษะ มือ มือท้ังสองรวมมอื กนั ระหวำ่ งสะเอว
เท้า นงั่ คุกเขำ่ เทา้ น่ังคุกเขำ่
และลดมือลงทีอ่ ก
เทา้ น่ังคกุ เขำ่

๑๓ เกษมสรำญ ๑๔ และชื่นบำน ๑๕ พระกมล

ศรี ษะ เอยี งศีรษะด้ำนขวำ ศรี ษะ เอยี งศีรษะด้ำนขวำ ศรี ษะ เอยี งศีรษะดำ้ นขวำ
มือ กำงแขนทั้งสองมอื มือ มอื ทง้ั สองรวมมอื กันระหว่ำงอก มอื มอื ซำ้ ยตั้งวงเฉียงไปข้ำงหน้ำ มอื ขวำ
เท้า น่ังคุกเขำ่ ตง้ั เขำ่ ขวำ เทา้ กำ้ วหน้ำเท้ำซ้ำย เทำ้ ขวำไขว้วำงหลงั
แขนตงึ ไปด้ำนขำ้ งระดบั ไหล่
เทา้ ก้ำวหน้ำเทำ้ ซ้ำย

เทำ้ ขวำกระดกหลัง

๑๖ ถวำยฝ่ำยฟ้อนอบุ ล ๑๗ ล้วนวจิ ิตรพศิ อำไพ ๑๘ อนั ปทุมยอดผกำ

ศีรษะ หนั หนำ้ เข้ำหำกัน ศีรษะ หนา้ ตรง (หนั หนา้ ตามวง) ศรี ษะ หนั หนำ้ เข้ำหำกนั
มอื มือทงั้ สองรวมมือกนั ระดบั ใบหนำ้ มือ มือทั้งสองกำงแขนเหยียดตึงโดยมือขวำให้ มือ มือท้งั สองรวมมอื กนั ระดบั ใบหน้ำ
เทา้ ว่ิงซอยเท้ำเขำ้ วง เท้า วิ่งซอยเท้ำเขำ้ วง
ถอื ดอกบวั คว่ำลง มือซ้ำยถือดอกบัวตง้ั ขึ้น
เทา้ ว่ิงซอยเทำ้ ถอยหลัง ขยำยวงใหก้ ว้ำง

๑๙ ทศั นำก็วไิ ล ๒o งำมตระกำรดำลหทัย ๒๑ หอมจรงุ ฟงุ้ ขจร

ศรี ษะ หน้ำตรง (หันหน้ำตำมวง) ศรี ษะ หนั หนา้ เขา้ หากนั ศรี ษะ หน้ำตรง (หนั หน้ำตำมวง)
มือ มอื ทง้ั สองกำงแขนเหยยี ดตึงโดยมือขวำให้ มือ มือทงั้ สองรวมมอื กนั ระดับใบหน้ำ มือ มือทง้ั สองกำงแขนเหยียดตึงโดยมือขวำให้
เทา้ วงิ่ ซอยเท้ำเข้ำวง
ถือดอกบัวคว่ำลงมือซำ้ ยถอื ดอกบัวตัง้ ขึ้น ถือดอกบัวคว่ำลง มอื ซำ้ ยถอื ดอกบัวตงั้ ขนึ้
เท้า วงิ่ ซอยเท้ำถอยหลงั ขยำยวงใหก้ วำ้ ง เทา้ ว่งิ ซอยเทำ้ ถอยหลงั ขยำยวงใหก้ วำ้ ง

๒๒ คลำ้ ยจะยวน ๒๓ เย้ำภมร ๒๔ บินวะวอ่ น

ศรี ษะ เอยี งศรี ษะด้ำนซ้ำย ศรี ษะ เอียงศรี ษะด้ำนขวำ ศีรษะ เอียงศรี ษะดำ้ นขวำ
(หันหน้ำตำมวง) (หนั หนำ้ ตำมวง) มือ แทงมอื ทงั้ สองไปดำ้ นหลงั แขนตงึ
เท้า เทำ้ ขวำยนื แตะเทำ้ ซำ้ ยกระดกปลำยนิว้
มือ มอื ขวำแขนตงึ ระดบั ไหล่ถอื ดอกบัวตั้งข้นึ มือ มอื ซำ้ ยแขนตึงระดบั ไหลถ่ ือดอกบัวตัง้ ขึ้น
มือซำ้ ยงอแขนระดบั เอวถอื ดอกบัวคว่ำลง มือขวำงอแขนระดบั เอวถอื ดอกบัวควำ่ ลง เท้ำข้ึน

เทา้ กำ้ วหนำ้ เท้ำซ้ำย เท้ำขวำไขวว้ ำงหลัง เท้า กำ้ วหน้ำเทำ้ ขวำ เท้ำซ้ำยไขว้วำงหลัง

๒๕ ฟอนสุคันธ์

ศีรษะ เอียงศีรษะด้ำนซำ้ ย
มือ มือซ้ำยตงั้ วงระดับแง่ศรี ษะ หกั ขอ้ มอื ลง มอื ขวำตั้งวงงอแขนระดบั ไหล่

หกั ข้อมือลง
เทา้ ซอยเทำ้ หมนุ รอบตวั

บทท่ี ๕ การละครเบอื้ งต้น

การเลา่ เรอื่ งจากนิทาน

ในกำรแสดงละครขั้นพื้นฐำน นกั เรยี นจะต้องรูจ้ กั เนื้อเรื่องที่แสดง โดยสำมำรถเล่ำเรื่องทแี่ สดงไดว้ ่ำ
มจี ุดสำคญั อย่ำงไร และตวั ละครแตล่ ะตวั มลี ักษณะเดน่ อย่ำงไร กำรฝกึ เลำ่ เร่อื งทใี่ ชแ้ สดง อำจจะฝกึ
จำกกำรอำ่ นนิทำน แล้ววิเครำะห์ใหเ้ ห็นจุดสำคญั ของเรอ่ื ง ลกั ษณะเด่นของตัวละคร

จากตัวอย่างนทิ านเรอ่ื ง ราชสีห์กบั หนู มีจุดสาคัญของเร่ือง และลกั ษณะเดน่ ของตวั ละคร ดังนี้

จดุ สาคญั ของเร่อื ง

คือ กำรที่รำชสหี แ์ สดงควำมดูถกู หนูท่ีตวั เล็กกวำ่ ว่ำ ไม่สำมำรถช่วยเหลืออะไรตนได้ แต่หนูกส็ ำมำรถช่วยชีวิตรำชสหี ์ได้

ลกั ษณะเดน่ ของตัวละคร

ในนิทานเร่อื งนี้มีตัวละครอยู่ ๒ ตัว คือ

ราชสหี ์ : มลี กั ษณะเป็นสัตวต์ วั ใหญ่ (สิงโต) หนู : มีลักษณะเป็นสัตว์ตวั เลก็
แขง็ แรง และมีควำมทระนงตวั วำ่ ตนเองเปน็ รจู้ ักสำนึกบญุ คณุ ไมห่ ยง่ิ ทะนง
ผู้ย่ิงใหญ่จึงดูถกู สัตวต์ ัวเลก็ กวำ่