นางสิสิสิสิ บสอง
กาลครั้ง รั้ หนึ่งในสมัยพุทธกาล มีเศรษฐีคนหนึ่งชื่อว่า นนทเศรษฐี มีบ้านเรือนใหญ่โตและทรัพย์สมบัติ มากมาย แต่ไม่มีบุตรธิดาไว้คอยดูแลทรัพย์สินเหล่า นั้น นั้ เลย วันหนึ่งเขาไปนมัสการพระสัมมาสัมพุทธ เจ้า เขานำ กล้วย 12 ผลไปถวายพระพุทธองค์ด้วย ในขณะถวายกล้วยต่อพระพุทธเจ้า เขาก็ตั้ง ตั้ อธิษฐานว่าด้วยอานิสงค์แห่งทานนี้ ขอให้เขามีบุตร หรือธิดาจำ นวนเท่ากับกล้วยนั้น นั้ หลังจากกลับมา บ้าน เขาก็บอกกับภรรยาเกี่ยวกับความปรารถนาที่ ตนได้อธิษฐา นกับพระพุทธเจ้าไว้ ภรรยาของเขา ดีใจมาก และหลังจากนั้น นั้ ไม่นานนางก็ตั้ง ตั้ ครรภ์และ คลอดลูกสาวจำ น วนครบ 12 คนพอดี น้องสาวคน เล็กสุดมีชื่อว่า เภา มีความสวยและฉลาดกว่าใคร ทั้ง ทั้ หมด อย่างไรก็ตามหลังจากคลอดลูกสาวทั้ง ทั้ 12 คนแล้ว โชคชะตาของท่านเศรษฐีและภรรยาก็ เปลี่ยนไปจากหน้ามือเ ป็นหลังมือ ทั้ง ทั้ คู่กลับจนลง ทุกวันๆ การค้าขายก็ไม่ค่อยดีในขณะที่ลูกสาวก็กิน จุขึ้น ขึ้ เรื่อ ย ๆ เมื่อไม่สามารถแก้ปัญหาความ ขาดแคลนอาหารเลี้ย ลี้ งดูบุตร สาวได้ เศรษฐีจึง ตัดสินใจขายบ้านเพื่อเอาเงินมาซื้อ ซื้ อาหารเลี ้ ยงลูก ๆ จากที่เคยร่ำ รวยก็กลับกลายเป็นจน เขาพา ครอบครัวไปอยู่ที่กระท่อมในทุ่งนาและก็ดำ เนินชี วิ ตอยู่ด้วยการทำ นา บ่อยครั้ง รั้ ที่สองสามีภรรยาไม่ สามารถหาอาหารเพียงพอเพื ่ อมาเลี้ย ลี้ งบุตรสาวที่ กำ ลังกินกำ ลังนอนได้ ทั้ง ทั้ คู่รู้สึกเสียใจที่เห็นบุตรสาว
ร้องไห้หาของกินแต ่ ก็ไม่รู้จะทำ อย่างไรดี ถึงแม้ว่า เขาจะรักบุตรสาวมาก แต่ก็สุดที่จะทนต่อสภาพเช่น นี้ไนี้ ด้ ดังนั้น นั้ เขาจึงคิดแผนที่จะนำ บุตรสาวของตนไป ปล่อยในป่า ท่ามกลางเสียงคัดค้านจากภรรยา นนท เศรษฐีนำ บุตรสาวของตนขึ้น ขึ้ เกวียนพาออกไปในป่า ก่อนที่จะจากมาเขาก็เก็บผลไม้ไว้มากมายเพื่อให้ลูก ๆ ได้กินกัน แล้วปล่อยให้ทั้ง ทั้ หมดวิ่งเล่นอยู่ ณ ที่นั้น นั้ เอง ในขณะที่เด็ก ๆ เพลิดเพลินอยู่กับการเล่นนั้น นั้ เขาก็แอบกลับมาบ้านแต่เ พียงลำ พัง หลังจาก เหน็ดเหนื่อยกับการเล่น พี่น้องทั้ง ทั้ สิบสองคนก็มอง หาบิดาของพวกตน เมื่อไม่เห็นบิดาอยู่บริเวณนั้น นั้ พวกเขาก็ร้องไห้กันกร ะจองอแง แต่เภาไม่รู้สึกตื่น เต้นตกใจอะไรนางปลอบพวกพี่ ๆ และบอกว่า ตน สามารถจำ ทางกลับบ้านได้ดี ก่อนพระอาทิตย์ตกดิน เภาก็สามารถพาพวกพี่ ๆ กลับมาถึงบ้านได้ ทันที ที่มาถึงบ้าน พวกเด็ก ๆ ก็หาของกินในครัวเพราะว่า เหน็ดเหนื่อยมาจากการเดินทา งไกล สองสามี ภรรยาทั้ง ทั้ ดีใจและเสียใจปนกัน ที่ดีใจเพราะเห็น บุตรสาวของตนยังมีชีวิตอยู่และที่เส ี ยใจก็เพราะ ต้องเผชิญกับความยากลำ บากแบบเดิมอีก พวกเด็ก ๆ เองไม่สนใจว่าจะเกิดอะไรขึ้น ขึ้ ในวันข้างหน้าขอให้ มีอาห ารมาใส่ปากก็เพียงพอแล้ว พวกเด็ก ๆ มี ความสุขในขณะที่พ่อแม่เสียใจเมื่อนึกถึงความตาย ของ ทุกคนอันเนื่องมาจากความอดอยาก ครั้น รั้ รุ่ง สาง ผู้เป็นบิดาก็คิดถึงแผนการที่จะเอาบุตรสาวไป ปล่อย
อีก ครั้ง รั้ นี้เ นี้ ขาพาลูก ๆ ไปยังป่าลึก และใช้หนทางคด เคี้ย คี้ วมากจนยากที่จะจำ ได้ เมื่อรู้ว่าบิดาตนหายไป แล้วพี่น้องทั้ง ทั้ สิบาองคนก็หลง อยู่ในป่า ซึ่งใกล้กับ บริเวณครอบครองโดยนางยักษ์ขิณีผู้เป็นม่า ยชื่อว่า สันธมาลา (บ้างว่า สันตรา) สามีของนางที่ตายไป เป็นพญายักษ์ชื่อว่าท้าวสักกะ นางยักษ์สันธมาลา หรือ นางยักษ์สันตรา ตามจินตนาการของผู้สร้าง ละคร ทันทีที่ได้เห็นพวกเด็ก ๆ นางยักษ์ผู้ไม่มีบุตร ธิดาก็นึกรักพี่น้องทั้ง ทั้ สิบสองค นขึ้น ขึ้ มาทันทีและ ต้องการเลี้ย ลี้ งดูอย่างน้องสาวหรือลูกส าวของตน ก็ได้ แต่นางยักษ์ก็มีเจตนาเคลือบแฝงในการอุ้มชู พวกเด็ก ๆ เหล่านั้น นั้ ด้วยเหมือนกัน เพราะนางยักษ์ เองต้องการนัยน์ตาของเด็ก ๆ ไว้ผสมทำ ยาอายุ วัฒนะกินด้วย ทันใดนั้น นั้ นางก็แปลงร่างเป็นหญิง สาวรูปร่างสวยเพื่อไม ่ให้เด็ก ๆ ตกใจกลัวเมื่อเห็น ตนเป็นยักษ์ หลังจากทำ ความคุ้นเคยกับเด็ก ๆ แล้ว นางก็ชวนให้พวกเขาไปอยู่ในวังของตน ที่เมืองคช บุรีซึ่งมีของกินมากมาย เด็ก ๆ มีความยินดีมากที่ ได้ยินเช่นนั้น นั้ และตกลงที่จะไปอยู่ก ั บนาง
ยักษ์ผู้ซึ่งส่งข่าวไปยังชาวเมืองของนางให้แปลง กาย เป็นมนุษย์ เพื่อว่าธิดาบุญธรรมของตนจะได้ไม่ ตกใจ นับแต่นั้น นั้ มาพี่น้องทั้ง ทั้ สิบสองก็อยู่กับนางยักษ์ อย่า งมีความสุขจนถึงวัยสาว วันหนึ่งในขณะที่พี่ สาวคนโตเพลิดเพลินอยู่กับการชื่น ชมความ สวยงามของดอกไม้อยู่นั้น นั้ นางก็เดินไกลออกไปและ ถ ึ งบริเวณหวงห้าม ซึ่งนางยักษ์สันธมารกำ ลังกิน เนื้อมนุษย์อยู่ นางเห็นเหตุการณ์เข้าโดยบังเอิญและ ยังได้เห็นคนถูกจั บมาขังไว้เป็นจำ นวนมากอีกด้วย นางก็รู้ได้ทันทีว่าผู้ที่อุปถัมภ์ค้ำ ชูพวกตนนั้น นั้ แท้ที่ จริงแล้วเป็นยักษ์ในร่างแปลงของหญิงสาวผู้เลอโ ฉม แล้วนางก็บอกให้น้อง ๆ ของนางทราบ ผู้ซึ่งก็ กลัวว่าอาจจะถูกยักษ์จับกินเข้าสักวันหนึ่ง ก็ได้ ดัง นั้น นั้ พวกพี่น้องจึงเตรียมแผนหนีออกจากเมืองยักษ์ แต่ก่อนที่จะหนีนางยักษ์ไปพวกเขาได้ช่วยปล่อยคน ทั้ง ทั้ ห มดที่นางยักษ์จับมาขังไว้เป็นอาหารแล้วก็เข้า ไปซ่อนต ั วในพุ่มไม้ซึ่งก็ยังไม่ปลอดภัย เพราะนาง ยักษ์ทำ การค้นหาแบบพลิกแผ่นดินโชคดีที่รุกขเ ทวดาและสัตว์อื่น ๆ เข้ามาช่วย นางยักษ์หาพี่น้อง ทั้ง ทั้ หมดไม่พบ แต่นางยักษ์ก็ยังไม่ละความพยายาม อยู่นั้น นั้ เอง ในเวลาเดียวกันขณะที่พระฤาษีกำ ลังเข้า ฌานอยู่นั้น นั้ ก็ไ ด้เห็นเหตุการณ์และรู้สึกสงสารพี่น้อง ผู้น่าสงสารเหล ่ านั้น นั้ ท่านจึงดลใจให้นางยักษ์ไป
ค้นหาทางอื่นและก้ยกเลิกการ ค้นหาไปในที่สุด และ แล้วพระฤาษีก็บอกหญิงสาวเหล่านั้น นั้ ว่าเหตุที่พวก นา งต้องเผชิญกับความทุกข์ยากเช่นนี้ ก็เพราะว่า เมื่อชาติที่แล้วพวกนางได้นำ ลูกสุนัขไปปล่ อยทิ้ง ทิ้ไว้ ในป่า ดังนั้น นั้ บาปจึงตามพวกเขามาในชาตินี้แ นี้ ละชาติ หน้าจนกว่า จะครบ 500 ชาติจึงจะหมดกรรม หลัง จากอำ ลาพระฤาษีแล้ว นางทั้ง ทั้ สิบสองก็ออกเดินทาง ต่อและไปถึงสระน้ำ แห่งหนึ่ งในเมืองงกุตารนคร ซึ่ง ปกครองโดยพระเจ้ารณสิทธิราช ทุกวันจะมีนาง ค่อมทาสีแบกหม้อน้ำ ทองคำ มาตักน้ำ ไปให้พ ระ ราชาสรงในพระราชวัง ในขณะเตรียมที่จะตักน้ำ จา สระ นางค่อมเหลือบไปเห็นเงาเหล่าหญิงสาวหน้าตา สวยคล้าย กับนางฟ้า นางเข้าใจผิดคิดว่าเป็นเงา ของตน แต่เมื่อพี่น้องทั้ง ทั้ สิบสองหัวเราะเยาะนาง นางก็แหงนหน้าขึ้น ขึ้ ดูแล้วก็เห็นเหล่าหญิงสาวอยู่บน ต้น ไทร นางคิดว่าหญิงเหล่านั้น นั้ เป็นนางฟ้า จึงรีบไป กราบทูลให้พระราชาทรงทราบ และแล้วพระราชาก็ รีบเสด็จมายังสระน้ำ ในทันที ภาพนางทั้ง ทั้ สิบสองคน (จากละครเรื่องนางสิบสอง) เมื่อได้เห็นพี่น้องทั้ง ทั้ สิบ สองคน พระราชาก็ทรงตกตะลึงในความงามของ พวกนางและสอบถามว่าเป็นใครมาจากไหน เมื่อได้ รับการกราบทูลให้ทรงทราบเรื่องราวที่เกิดขึ้น ขึ้ แล้ว พระราชาจึงรับสั่งให้นางลงมาและให้ไปอยู่ในวังของ พระ องค์ แล้วพระราชาก็ทรงแต่งตั้ง ตั้ให้พวกนาง ทั้ง ทั้ หมดเป็นพระมเหสีของพระองค์ และเนื่องจาก พวกนางมีชีวิตอยู่ในวังอย่างสุขสบายในฐานะพระ มเหสี ตอนนี้พ นี้ วกนางก็เลยคิดถึงบิดา
มารดาของพวกตนบ้าง ดังนั้น นั้ พวกนางจึงทูลขอ พระบรมราชานุญาตจากพระราชานำ บิ ดามารดา ของพวกตนมาอยู่เสียด้วยกันในวัง พระราชาก็ทรง อนุญาตสองสามีภรรยาผู้น่าสงสารดีใจยิ่งนักที่ได้ กลับมาอยู่กันพร้อมหน้ากับบุตรสาวอีกครั้ง รั้ หลัง จากที่ต้องพลัดพรากกันไปเสียนาน ในขณะเดียวกัน นางยักษ์สันธมาลาก็ได้ธิดาบุญธรรมชื่อว่า เมรี ผู้ซึ่ง เป็นธิดาของเพื่อนสามานางมีนามว่า ปทุมราช ซึ่งก็ เป็นเจ้าเมืองอสูรชื่อว่า กำ พุธ ท้าวปทุมราชมีธิดา 2 คน ชื่อว่าเมรีและศรีทัศนา ทั้ง ทั้ สองพี่น้องถือกำ เนิด จากมารดาผู้เป็นมนุษย์พระนาม ว่า พระนางศรี สมุทร เมื่อโหรหลวงของพระองค์ทำ นายว่า ถ้าให้ ธิดาทั้ง ทั้ สองคนอยู่รวมกันแล้วความหายนะที่ไม่ทร าบสาเหตุก็จะนำ ความพินาศมาสู่ทุกชีวิตในเมือง ท้าวปทุมราชจึงมอบบุตรสาวของตนคนหนึ่งให้นาง ยักษ์สัน ธมาลาเลี้ย ลี้ งดูนับแต่บัดนั้น นั้ มา ต่อมานาง ยักษ์สันธมาลาได้ข่าวว่านางสิบสองไปได้ดีมีความ สุขก็เกิดความอิจฉาริษยาและเคียดแค้นมาก นางจึง ตามนางสิบสองมายังเมืองกุตารนครและรอหญิง ค่อมอยู่ที่ต้นไทรที่สระน้ำ ซึ่งนางจะต้องมานำ น้ำ ไป ให้พระราชาสรงเหมือนอย่างปกติ แล้วนางสันธมา ลาก็แปลงร่างเป็นหญิงสาวมีหน้าตาสวยงาม กว่า นางสิบสองมาก เมื่อได้เห็นหญิงสาวผู้สวยที่สุด นาง ค่อมก็รีบไปกราบทูลพระราชาผู้ซึ่งเสด็จมาทอด พระเนตรนาง และก็ต้องตะลึงในความงามของนาง
พระราชาจึงนำ นางเข้าวัง และทรงแต่งตั้ง ตั้ให้นางเป็น พระมเหสีองค์ใหม่และนางก็เป ็ นพระมเหสีที่ โปรดปรานของพระราชาในทันที นับจากนั้น นั้ มานาง สิบสองก็ประสบเคราะห์กรรมอย่างแสนสาห ั ส เพราะนางยักษ์ใช้มนต์สะกดให้พระราชาหลังรักนาง จนกระทั่งอยู่ภายใต้อำ นาจของนาง นางแกล้งป่วย และต้องการนัยน์ตาของนางสิบสองมาทำ ยา พระ ราชาก็ทรงรับสั่งให้นางสิบสองเข้าเฝ้าแล้วให้ควัก ดวงตาของนางสิบสองออก แต่เภาโชคดีกว่าพี่สาว คนอื่น ๆ เพราะพระองค์อนุญาตให้นางเหลือดวงตา ไว้ข้างหนึ่ง หลังจากรับสั่งให้ควักดวงตาของนางสิบ สองออกแล้ว พระราชาก็รับสั่งให้นำ อดีตพระมเหสี ของพระองค์ไปขังไว ้ในอุโมงค์ ซึ่งทั้ง ทั้ หมดต้อง ประสบความทุกข์ทรมานอย่างน่าสมเพทเวท นา ใน ขณะเดียวกันหลังจากได้ดวงตาของนางสิบสองแล้ว นางยักษ์สันธมาลาก็ส่งดวงตาทั้ง ทั้ หมดไปให้ธิดาบุญ ธรรมข องนางเก็บไว้ ในเวลาต่อมาพี่น้องทั้ง ทั้ หมด ยกเว้นเภาก็ตั้ง ตั้ ครรภ์ พระอินทร์ทราบว่านางสิบสอง ได้รับความทุกข์ทรมานมาก และไม่มีใครดูแลจึง รับสั่งให้เทวดาลงไปเกิดเป็นลูกขอ งน้องคนสุดท้อง ด้วยเหตุนั้น นั้ เภาจึงตั้ง ตั้ ครรภ์ นางยักษ์สั่งให้ทหารของ ตนเฝ้าอุโมงค์ไว้เพื่อไม่ให้ใ ครแอบช่วยเหลือนางสิบ สองได้ กล่าวกันว่าสาเหตุที่นางสิบสองต้องได้รับ ความทุกข์เช ่ นนี้ ก็เพราะเมื่อชาติที่แล้วในขณะเล่น อยู่ริมแม่น้ำ พวกนางจับปลามา 12 ตัว แล้ว
ใช้เหล็กแหลมทิ่มนัยน์ตาทั้ง ทั้ สองข้างของปลาเหล่าน ั้ น ั้ แล้วก็ปล่อยลงในแม่น้ำ แต่ว่าเภาเองทิ่มแทงเพียง ตาข้างเดียวของปลาที่ตนจับ ดังนั้น นั้ นางจึงไม่ถูกควัก ดวงตาทั้ง ทั้ สองข้าง ต่อมาพี่น้องทั้ง ทั้ หมดยกเว้นเภาก็ คลอดลูกออกมาซึ่งถูกฉ ี กออกเป็นชิ้น ชิ้ ๆ ทันทีและ แจกแบ่งกันกินเป็นอาหาร เนื่องจากพวกนางถูก ทรมานด้วยความหิวมากจนกระทั่งต้อง กินลูกของ พวกตน แต่ถึงอย่างไรเภาก็ไม่ยอมกินเนื้อทารกที่ได้ รับแบ่งใ ห้นั้น นั้ ทุกครั้ง รั้ ที่นางได้ส่วนแบ่งนางก็จะนำ ไปซ่อนไว้ ดังนั้น นั้ เมื่อถึงคราวที่นางคลอดลูกบ้างพี่ ๆ ของนางก็จะได้ไม่ฆ่าลูกของตน ดังนั้น นั้ นางจึงนำ เนื้อ ทารกที่ซ่อนไว้มาแบ่งให้พวกพี่ ๆ แทน การทำ เช่นนี้ จึงไม่ทำ ให้พวกพี่ ๆ ของตนสงสัยในเจตนาของนาง ที่ต้องการเลี้ย ลี้ งลูกไว้ แล้วเภาก็ตั้ง ตั้ ชื่อลูกว่า รถเสน ถึงแม้ว่าพวกทหารที่เฝ้าอุโมงค์จะรู้เกี่ยวกับการถือ กำ เนิดของรถเสน แต่ก็ไม่มีใครไปบอกให้นายของ ตนทราบ เพราะพวกเขาเองก็รักและเมตตากุมาร น้อย ทั้ง ทั้ ยังช่วยเลี้ย ลี้ งดูให้อีกด้วยเมื่อรถเสนโตขึ้น ขึ้ เขา ก็ ถามมารดาถึงสาเหตุที่ต้องมาอยู่ในอุโมงค์ เภาจึง เล่าเรื่องราวทั้ง ทั้ หมดให้ผู้เป็นลูกฟัง รถเสนรู้สึกเสียใจ มากที่เห็นผู้เป็นมารดาและป้า ๆ ต้องทนทุกข์ทรมาน เช่นนี้ และแล้วพระอินทร์ก็เสด็จลงมายังโลกมนุษย์ เพื่อสอนกลอ ุ บายในการเล่นการพนันให้กับรถเสน พระอินทร์ได้ให้ไก่ชนวิเศษพร้อมทั้ง ทั้ เครื่องแต่งกาย แก ่ รถเสนด้วย แล้วรถเสนก็ขออนุญาตมารดาเพื่อ ออกจาอุโมงค์ไปเผชิญกั บโลกภายนอก เพราะ ตนเองก็โตเป็นหนุ่มแล้ว
เมื่อมาถึงศาลาสาธารณะ ก็เห็นคนกลุ่มหนึ่งกำ ลัง เล่นพนันไก่ชนอยู่ รถเสนจึงเล่นพนันนั้ด้ นั้ ด้ วยและมี ชัยชนะได้รางวัลพอที่จะ ซื้อ ซื้ อาหารมาให้มารดาและ ป้า ๆ ของตนได้ แน่นอนที่สุดว่าการถือกำ เนิดของ รถเสนนำ มาซึ่งความหวั งให้กับนางสิบสอง นับแต่ นั้น นั้ มารถเสนก็ออกไปเล่นพนันทุกวันและมีชัยชนะ ท ุ กครั้ง รั้ไป ข่าวการมีชัยชนะของรถเสนแพร่ไปถึง พระเจ้ารณสิทธิราช ทรงรับสั่งให้รถเสนเข้าเฝ้า แล้ว พระราชาก็ชวนให้เขาเล่นสกากับพระองค์ รถเสนท้า พระราชาว่าถ้าหากเขาแพ้เขายินดีเป็นทาสของพร ะ ราชาตลอดไป แต่ถ้าหากว่าเขาชนะเขาต้องการ เพียงข้าว 12 ห่อเท่านั้น นั้ พระราชาทรงตอบตกลง และผลก็ปรากฏว่าพระราชาทรงแพ้ถึง 2 ครั้ง รั้ ดังนั้น นั้ รถเสนจึงได้ข้าว 12 ห่อมาให้มารดาและป้าดังที่คาด หวังไว้ ในวันต่อมา พระราชาทรงพระประสงค์ที่จะ เล่นสกากับรถเสนอีก พระองค์ชวนรถเสนไปเล่นกับ พระองค์ในปราสาทเรือนทอง และถามชายหนุ่ม เกี่ยวกับบิดามารดาของเขา หนุ่มน้อยจึงกราบทูลว่า มารดาของตนชื่อว่าเภา อยู่กับป้าทั้ง ทั้ 11 คนของตน ในอุโมงค์ หลังจากทรงทราบความจริง พระราชาก็ สวมกอดชายหนุ่มและบอกกับเขาว่าเขาเป็นโอรสข องพระองค์ ในกาลต่อมา ท้าววัตถาเจ้าเมืองจินดา มาท้าพระเจ้ารณสิทธิราชพนันช นไก่ รถเสนจึง อาสาพนันชนไก่แทนพระราชาและมีชัยชนะ นับแต่ วันนั้น นั้ พระเจ้ารณสิทธิราชก็รัก
โอรสของพระองค์ม าก และทรงประกาศว่าพระองค์ รักโอรสดั่งดวงใจของพระองค์ เมื่อได้ยินคำ ประกาศ ของพระราชา นางยักษ์สันธมาลาผู้ซึ่งตอนนี้เ นี้ ป็น หญิงสาวสวย ก็แกล้งทำ เป็นป่วยหนักและต้องการ ผลไม้ชนิดหนึ่งซึ่งม ี รสเปรี้ย รี้ ว เรียกว่า มะงั่วหาว และมะนาวโห่เพื่อใช้ทำ ยาและมีอยู่แต่เฉพาะใ น เมืองของนางเท่านั้น นั้ นางสันธมาลาขอร้องให้พระ ราชาส่งเจ้าชายรถเสนไปนำ ผลไม ้ นั้น นั้ มาให้นาง พระ ราชาทรงตอบตกลงโดยไม่เต็มพระทัยนักและส่งเจ้า ชายไ ปยังเมืองคชบุรี แต่ก่อนจากไป เจ้าชายรถ เสนขอให้พระราชาส่งอาหารไปให้มารดาและป้าขอ งตนทุก ๆ วัน พระราชาทรงรับและทรงอนุญาตให้ รถเสนใช้ม้าของพระองค์ช ื่ อม้าพาชี ซึ่งสามารถบิน ไปในอากาศได้เหมือนนก นางสันธมาลาจึงบอกให้ รถเสนนำ จดหมายไปให้บุตรสาวของตน ด้วย แล้ว เจ้าชายก็ผูกจดหมายไว้กับคอม้าและเริ่มออกเดิน ทา ง เมื่อออกเดินทางมาได้ระยะหนึ่ง รถเสนก็หยุด พักที่ศาลาพระฤาษีและปล่อยให้ม้าออกไปกิน หญ้า กินน้ำ ในบริเวณใกล้ ๆ นั้น นั้ ทันใดนั้น นั้ พระฤาษีก็ เหลือบไปเห็นลักษณะดีของม้าจึงเข้ าไปดูใกล้ ๆ และก็พบว่ามีจดหมายแขวนอยู่ที่คอม้า ด้วยความ สงสัยท่านจึงตัดสินใจเปิดอ่านโดยไม่ได้รับอน ุญาต และก็พบข้อความประหลาดว่า ถ้าหากชายหนุ่มผู้นี้ ถึงกลางวันให้กินกลางวันแต่ถ้าเ ขาถึงกลางคืนก็ให้ กินกลางคืน พระฤาษีแปลกใจที่พบข้อความเช่นนั้น นั้ ท่านจึงเข้าฌานและก็รู้ว่าเกิดอะไรขึ้น ขึ้ พระฤาษีคิด ว่าเจ้าชายควรจะได้แต่งงานกับ
พระธิดาเมรีแ ละปกครองเมืองยักษ์แทนที่จะมาถูก ยักษ์กิน แล้วพระฤาษีก็เปลี่ยนข้อความใหม่เป็น "ถึง กลางคืนให้รับกลางคืน ถึงกลางวันให้รับกลางวัน ผัว แก้วผัวขวัญของเมรี" แล้วพระฤาษีก็กลับไปที่ศาลา ของท่านอวยพรให้รถเสนโชคด ี มีชัย ต่อมาพี่น้อง ทั้ง ทั้ หมดยกเว้นเภาก็คลอดลูกออกมาซึ่งถูกฉ ี กออก เป็นชิ้น ชิ้ ๆ ทันทีและแจกแบ่งกันกินเป็นอาหาร เนื่องจากพวกนางถูกทรมานด้วยความหิวมากจน กระทั่งต้อง กินลูกของพวกตน แต่ถึงอย่างไรเภาก็ไม่ ยอมกินเนื้อทารกที่ได้รับแบ่งใ ห้นั้น นั้ ทุกครั้ง รั้ ที่นางได้ ส่วนแบ่งนางก็จะนำ ไปซ่อนไว้ ดังนั้น นั้ เมื่อถึงคราวที่นาง คลอดลูกบ้างพี่ ๆ ของนางก็จะได้ไม่ฆ่าลูกของตน ดัง นั้น นั้ นางจึงนำ เนื้อทารกที่ซ่อนไว้มาแบ่งให้พวกพี่ ๆ แทน การทำ เช่นนี้จึ นี้ จึ งไม่ทำ ให้พวกพี่ ๆ ของตนสงสัยใน เจตนาของนางที่ต้องการเลี้ย ลี้ งลูกไว้ แล้วเภาก็ตั้ง ตั้ ชื่อลูก ว่า รถเสน ถึงแม้ว่าพวกทหารที่เฝ้าอุโมงค์จะรู้เกี่ยวกับ การถือ กำ เนิดของรถเสน แต่ก็ไม่มีใครไปบอกให้นาย ของตนทราบ เพราะพวกเขาเองก็รักและเมตตากุมาร น้อย ทั้ง ทั้ ยังช่วยเลี้ย ลี้ งดูให้อีกด้วยเมื่อรถเสนโตขึ้น ขึ้ เขาก็ ถามมารดาถึงสาเหตุที่ต้องมาอยู่ในอุโมงค์ เภาจึงเล่า เรื่องราวทั้ง ทั้ หมดให้ผู้เป็นลูกฟัง รถเสนรู้สึกเสียใจมากที่ เห็นผู้เป็นมารดาและป้า ๆ ต้องทนทุกข์ทรมานเช่นนี้ และแล้วพระอินทร์ก็เสด็จลงมายังโลกมนุษย์เพื่อสอ นกลอ ุ บายในการเล่นการพนันให้กับรถเสน พระอินทร์ได้ให้ไก่ชนวิเศษพร้อมทั้ง ทั้ เครื่องแต่งกายแก ่ รถเสนด้วย แล้วรถเสนก็ขออนุญาตมารดาเพื่อออก
จากอุโมงค์ไปเผชิญกับโลกภายนอก เพราะตนเองก็โต เป็นหนุ่มแล้ว เมื่อมาถึงศาลาสาธารณะ ก็เห็นคนกลุ่ม หนึ่งกำ ลังเล่นพนันไก่ชนอยู่ รถเสนจึงเล่นพนันนั้ด้ นั้ ด้ วย และมีชัยชนะได้รางวัลพอที่จะ ซื้อ ซื้ อาหารมาให้มารดา และป้า ๆ ของตนได้ แน่นอนที่สุดว่าการถือกำ เนิด ของรถเสนนำ มาซึ่งความหวั งให้กับนางสิบสอง นับ แต่นั้น นั้ มารถเสนก็ออกไปเล่นพนันทุกวันและมีชัยชนะ ท ุ กครั้ง รั้ไป ข่าวการมีชัยชนะของรถเสนแพร่ไปถึง พระเจ้ารณสิทธิราช ทรงรับสั่งให้รถเสนเข้าเฝ้า แล้ว พระราชาก็ชวนให้เขาเล่นสกากับพระองค์ รถเสนท้า พระราชาว่าถ้าหากเขาแพ้เขายินดีเป็นทาสของพร ะ ราชาตลอดไป แต่ถ้าหากว่าเขาชนะเขาต้องการเพียง ข้าว 12 ห่อเท่านั้น นั้ พระราชาทรงตอบตกลง และผลก็ ปรากฏว่าพระราชาทรงแพ้ถึง 2 ครั้ง รั้ ดังนั้น นั้ รถเสนจึง ได้ข้าว 12 ห่อมาให้มารดาและป้าดังที่คาดหวังไว้ ใน วันต่อมา พระราชาทรงพระประสงค์ที่จะเล่นสกากับ รถเสนอีก พระองค์ชวนรถเสนไปเล่นกับพระองค์ใน ปราสาทเรือนทอง และถามชายหนุ่มเกี่ยวกับบิดา มารดาของเขา หนุ่มน้อยจึงกราบทูลว่ามารดาของตน ชื่อว่าเภา อยู่กับป้าทั้ง ทั้ 11 คนของตนในอุโมงค์ หลัง จากทรงทราบความจริง พระราชาก็สวมกอดชายหนุ่ม และบอกกับเขาว่าเขาเป็นโอรสข องพระองค์ ในกาล ต่อมา ท้าววัตถาเจ้าเมืองจินดามาท้าพระเจ้ารณสิทธิ ราชพนันช นไก่ รถเสนจึงอาสาพนันชนไก่แทนพระ ราชาและมีชัยชนะ นับแต่วันนั้น นั้ พระเจ้ารณสิทธิราชก็ รักโอรสของพระองค์ม าก และทรง
ประกาศว่าพระองค์รักโอรสดั่งดวงใจของพระองค์ เมื่อได้ยินคำ ประกาศของพระราชา นางยักษ์สันธมา ลาผู้ซึ่งตอนนี้เ นี้ ป็นหญิงสาวสวย ก็แกล้งทำ เป็นป่วย หนักและต้องการผลไม้ชนิดหนึ่งซึ่งม ี รสเปรี้ย รี้ ว เรียกว่า มะงั่วหาวและมะนาวโห่เพื่อใช้ทำ ยาและมี อยู่แต่เฉพาะใ นเมืองของนางเท่านั้น นั้ นางสันธมาลา ขอร้องให้พระราชาส่งเจ้าชายรถเสนไปนำ ผลไม ้ นั้น นั้ มาให้นาง พระราชาทรงตอบตกลงโดยไม่เต็ม พระทัยนักและส่งเจ้าชายไ ปยังเมืองคชบุรี แต่ก่อน จากไป เจ้าชายรถเสนขอให้พระราชาส่งอาหารไปให้ มารดาและป้าขอ งตนทุก ๆ วัน พระราชาทรงรับ และทรงอนุญาตให้รถเสนใช้ม้าของพระองค์ชื่อม้า พาชี ซึ่งสามารถบินไปในอากาศได้เหมือนนก นาง สันธมาลาจึงบอกให้รถเสนนำ จดหมายไปให้บุตร สาวของตน ด้วย แล้วเจ้าชายก็ผูกจดหมายไว้กับ คอม้าและเริ่มออกเดินทา ง เมื่อออกเดินทางมาได้ ระยะหนึ่ง รถเสนก็หยุดพักที่ศาลาพระฤาษีและ ปล่อยให้ม้าออกไปกิน หญ้ากินน้ำ ในบริเวณใกล้ ๆ นั้น นั้ ทันใดนั้น นั้ พระฤาษีก็เหลือบไปเห็นลักษณะดีของ ม้าจึงเข้ าไปดูใกล้ ๆ และก็พบว่ามีจดหมายแขวน อยู่ที่คอม้า ด้วยความสงสัยท่านจึงตัดสินใจเปิดอ่าน โดยไม่ได้รับอน ุญาตและก็พบข้อความประหลาดว่า ถ้าหากชายหนุ่มผู้นี้ถึ นี้ ถึ งกลางวันให้กินกลางวันแต่ถ้าเ ขาถึงกลางคืนก็ให้กินกลางคืน พระฤาษีแปลกใจที่ พบข้อความเช่นนั้น นั้ ท่านจึงเข้าฌาน
และก็รู้ว่าเกิดอะไรขึ้น ขึ้ พระฤาษีคิดว่าเจ้าชายควรจะ ได้แต่งงานกับพระธิดาเมรีแ ละปกครองเมืองยักษ์ แทนที่จะมาถูกยักษ์กิน แล้วพระฤาษีก็เปลี่ยน ข้อความใหม่เป็น "ถึงกลางคืนให้รับกลางคืน ถึง กลางวันให้รับกลางวัน ผัวแก้วผัวขวัญของเมรี" แล้วพระฤาษีก็กลับไปที่ศาลาของท่านอวยพรให้รถ เสนโชคด ี มีชัย