โวหารภาพพจน์

โวหารภาพพจน์
ภาษาไทย 1 (ท31101)

โวหาร คืออะไร ?

โวหารภาพพจน์ คืออะไร ?

โวหาร คือ การใชถ้ ้อยคาอย่างมชี นั้ เชิง เปน็ การแสดงข้อความ

ออกมาในทานองตา่ ง ๆ เพือ่ ให้ขอ้ ความได้เน้อื ความดี
มคี วามหมายแจม่ แจง้ เหมาะสมนา่ ฟงั ในการเขียนเรือ่ งราวอาจ
ใช้โวหารตา่ ง ๆ กนั แล้วแต่ชนิดของขอ้ ความ

โวหารภาพพจน์ คือ กลวิธีการนาเสนอสารโดยการพลิกแพลง

ภาษาทีใ่ ช้พดู หรือเขียนให้แปลกออกไปจากภาษาตามตวั อกั ษร
ทาใหผ้ ูอ้ า่ นเกิดภาพในใจ เกิดความประทบั ใจ เกิดความรู้สึก
สะเทือนใจ เปน็ การเปรียบเทียบใหเ้ ห็นภาพอย่างชัดเจน

อปุ มาโวหาร (Simile)

การเปรยี บเทยี บวา่ สิง่ หน่งึ เหมือน กบั สิง่ หน่งึ โดยใชค้ าเชอ่ื มทีม่ ี

ความหมายเชน่ เดยี วกับคาวา่ “ เหมอื น ” เชน่ ดจุ ด่งั ราว ราวกบั เปรียบ ประดจุ
เฉก เลห่ ์ ปาน ประหนง่ึ เพยี ง เพ้ยี ง พา่ ง ปูน ถนดั ละหมา้ ย เสมอ กล อย่าง ฯลฯ

ตัวอย่างเช่น
สูงระหงทรงเพรียวเรียวลูด
งามละม้ายคล้ายอูฐกะหลาป๋า
พศิ แตห่ วั จรดเท้าขาวแตต่ า
สองแก้มกลั ยาดงั ลกู ยอ
คิว้ ก่งดังก่งเขาดีดฝ้าย
จมูกละม้ายคล้ายพร้าขอ
หูกลวงดวงพักตร์หกั งอ
ลาคอโตตนั ส้ันกลม
สองเตา้ หอ้ ยตุงดงั ถงุ ตะเคียว
โคนเห่ยี วแห้งรวบเหมอื นบวบต้ม
เสวยสลายาจกุ พระโอษฐ์อม
มันนา่ เชยน่าชมนางเทวี
(ระเดน่ ลันได : พระมหามาตรี (ทรพั ย์))

อปุ ลักษณ์ ( Metaphor )

อุปลักษณ์ กค็ ล้ายกับอปุ มาโวหารคือเป็นการเปรียบเทียบเหมอื นกนั แต่เป็นการ

เปรียบเทียบสิง่ หนง่ึ เป็น อีกสิง่ หนง่ึ การเปรียบเทียบสิง่ หน่งึ เปน็ อีกสิง่ หน่งึ มกั จะมี

คา เป็น คือ มี ๓ ลักษณะ

๑. ใช้คากริยา เปน็ คือ = เปรียบเป็น เช่น โทสะคือไฟ
๒. ใช้คาเปรียบเป็น เชน่ ไฟโทสะ ดวงประทีปแห่งโลก
๓. แสดงการเปรียบเทียบโดยปรยิ าย เชน่ มโหรีจากราวป่ามาเรื่อยรี่

สญั ลักษณ์ ( symbol )

เปน็ การเรียกชื่อสิง่ ๆ หนึง่ โดยใชค้ าอื่นมาแทน ไมเ่ รียกตรง ๆ ส่วนใหญ่
คาทีน่ ามาแทนจะเป็นคาที่เกดิ จากการเปรียบเทียบและตีความ ซึ่งใช้กนั มานานจน
เป็นที่เข้าใจและรู้จกั กนั โดยท่วั ไป ท้ังนอี้ าจเป็นเพราะผปู้ ระพนั ธ์ตอ้ งการ
เปรียบเทียบเพื่อสร้างภาพพจน์หรือมฉิ ะน้ันก็อาจจะอยใู่ นภาวะที่กล่าวโดยตรง
ไม่ได้ เพราะไมส่ มควรจึงต้องใช้สญั ลักษณแ์ ทน

ตวั อย่างเชน่
เมฆหมอก แทน อุปสรรค
สีดา แทน ความตาย ความชวั่ ร้าย
สีขาว แทน ความบริสุทธ์ิ

สัญลักษณ์ ( symbol )

อันของสงู แมป้ องต้องจิต
ถ้าไมค่ ิดปีนป่ายจะไดห้ รือ
ไมใ่ ช่ของตลาดที่อาจซอื้
ฤๅแย่งยือ้ ถือได้โดยไม่ยอม
ไมค่ ิดสอยมัวคอยดอกไมร้ ่วง
คงชวดดวงบุปผชาตสิ ะอาดหอม
ดแู ต่ภมุ รินเที่ยวบินตอม
จึง่ ไดด้ อมดมกลิน่ สมุ าลี
(ท้าวแสนปม : พระบาทสมเดจ็ พระมงกุฏเกล้าเจา้ อยู่หวั )

บคุ ลาธิษฐาน ( Personification )

บคุ ลาธิษฐาน หรือ บคุ คลวัต บุคคลสมมติ คือการกล่าวถึงสิง่ ต่างๆ ที่ไม่มชี วี ิต
ไม่มีความคิด ไม่มีวิญญาณ เชน่ โตะ๊ เก้าอี้ อิฐ ปูน หรือสิง่ มชี ีวิตทีไ่ มใ่ ช่มนุษย์ เชน่
ต้นไม้ สัตว์ โดยใหส้ ิง่ ต่างๆเหลา่ นี้ แสดงกิริยาอาการและความรูส้ ึกไดเ้ หมอื น
มนษุ ย์ ให้มีคุณลักษณะต่างๆ เหมอื นสิง่ มชี ีวิต ( บุคลาธษิ ฐาน มาจากคาวา่ บคุ คล +
อธษิ ฐานหมายถึง อธษิ ฐานใหก้ ลายเปน็ บคุ คล )

เสยี งร้องไหร้ ่าหาเหมือนฟา้ ร้อง
พระเสือ้ เมอื งเมินมองแล้วร้องไห้
พระธรณตี ีอกด้วยตกใจ
โลกบาลถอนฤทยั ไม่อาจมอง

อธิพจน์ ( Hyperbole )

อติพจน์ หรือ อธพิ จน์ คือโวหารทีก่ ล่าวเกนิ ความจริง เพื่อสร้างและเนน้
ความรู้สึกและอารมณ์ ทาใหผ้ ฟู้ งั เกิดความรู้สกึ ที่ลกึ ซงึ้ ภาพพจน์ชนดิ นี้
นิยมใช้กนั มากแมใ้ นภาษาพดู เพราะเปน็ การกล่าวที่ทาใหเ้ หน็ ภาพได้ง่าย
และแสดงความรู้สึกของกวีได้อย่างชดั เจน

เอยี งอกเทออกอ้าง อวดองค์ อรเอย
เมรชุ บุ สมทุ รดินลง เลขแต้ม
อากาศจกั จารผจง จารึก พอฤา
โฉมแม่หยาดฟา้ แย้ม อยู่ร้อนฤาเห็น

ในกรณที ใ่ี ชโ้ วหารตา่ กว่าจรงิ เรยี กวา่ "อวพจน์"

ตัวอย่างเชน่
เลก็ เท่าขีต้ าแมว
เพียงชว่ั ลดั นิว้ มือเดียว

สัทพจน์ ( Onematoboeia )

หมายถึง ภาพพจนท์ ีเ่ ลียนเสียงธรรมชาติ เชน่ เสียงดนตรี เสยี งสัตว์
เสยี งคลืน่ เสยี งลม เสียงฝนตก เสยี งน้าไหล ฯลฯ การใช้ภาพพจนป์ ระเภทนี้
จะทาให้เหมือนได้ยินเสยี งนั้นจริง ๆ

บัดเดีย๋ วดังหง่างเหง่งวังเวงแว่ว
อ้อยอี๋เอยี ง อ้อยอี๋เอยี งส่งเสยี งร้อง
เสยี งลิงค่างบ่างชะนีวะหวีดโหวย กระหมึ โหยหอ้ ยไมน้ ่าใจหาย
ป๊ะโท่นป๊ะโท่นป๊ะโท่นโท่น

นามนัย ( Metonymy )

คือ การใช้คาหรือวลีซ่งึ บ่งลกั ษณะหรือคุณสมบตั ขิ องสิง่ ใดสง่ิ หนึง่ แทนอกี สิ่งหนงึ่
คล้ายๆ สญั ลักษณ์ แต่ตา่ งกนั ตรงที่ นามนัยน้ันจะดึงเอาลักษณะบางสว่ นของสิ่งหนง่ึ มากล่าว
ใหห้ มายถึงส่วนท้ังหมด หรือใช้ชือ่ สว่ นประกอบสาคญั ของสง่ิ น้ันแทนสิ่งน้ันท้ังหมด

ตัวอย่างเชน่
เมืองย่าโม หมายถึง จงั หวัดนครราชสีมา
ทีมเสอื เหลือง หมายถึง ทีมมาเลเซีย
ทีมสิงโตคาราม หมายถึง อังกฤษ
เก้าอี้ หมายถึง ตาแหนง่ หนา้ ที่

ปรพากย์ ( Paradox )

ปฏิพากย์ หรือ ปรพากย์ คือการใช้ถอ้ ยคาทมี่ ีความหมายตรงกนั ข้ามหรอื
ขัดแยง้ กนั มากล่าว อย่างกลมกลืนกนั เพอ่ื เพิม่ ความหมายใหม้ นี ้าหนกั มากยิง่ ขึ้น

ตวั อย่างเชน่
เลวบริสทุ ธ์ิ
บาปบริสุทธิ์
สวยเป็นบ้า