บทที่ ๑ พยัญชนะและสระ

เรยี บเรยี งโดย สาล่ี ศิลปสธรรม

ค�ำ น�ำ

สารบัญ

บทที่ ๑ พยญั ชนะ สระ หนา้
เรื่องท่ี ๑ ใบความรูท้ ่ี ๑ ๑
เรอ่ื งที่ ๒ ใบความร้ทู ่ี ๒ ๕
เรอ่ื งท่ี ๓ ๙
ใบงานท่ี ๑.๑ ๑๒
เรอ่ื งที่ ๔ ใบงานท่ี ๑.๒ ๑๓
เร่ืองท่ี ๕ ใบงานที่ ๑.๓ ๑๔
เรื่องที่ ๖ ใบงานท่ี ๑.๔ ๑๕
เรื่องที่ ๗ ใบงานท่ี ๑.๕ ๑๖
เร่อื งท่ี ๘ ๑๗
ใบงานท่ี ๒.๒ ๑๘
เร่ืองที่ ๙ ใบงานที่ ๒.๓ ๒๐
เรอ่ื งที่ ๑๐ แบบทดสอบบทที่ ๑
เรือ่ งที่ ๑๑

๑ พแยลญั ะชสนระะ

๑บทท่ี

นักเรียนท�ำ ความเคารพ และสวสั ดคี รดู ารา ๒

ครดู ารา : สวัสดีคะ่ นกั เรยี นทกุ คน วันนเ้ี รามีนกั เรียน
จากตา่ งประเทศ มารว่ มเรยี นกับเรา ๑ เดอื น
ครจู ะให้เขาแนะนำ�ตัวเอง

โอลเิ วยี : สวัสดีคะ่ ฉนั ชอื่ โอลเิ วีย นามสกลุ เคลเลอร์
ฉนั เปน็ ลูกครงึ่ ไทยสวติ แมเ่ ปน็ คนไทย พ่อเป็น
คนสวิต ฉันอยู่ ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ท่ี
ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ แม่สอนให้ฉันพดู ภาษา
ไทย และฉนั ไปเรียนภาษาไทยทโรงเรียนสอน
ภาษาและวฒั นธรรมไทย ตอนนโ้ี รงเรียนท่นี ่ัน
ปิดเทอม ๒ เดอื น ฉันกลบั มาเมอื งไทย มาอยู่
บ้านไชยา มาริสา ซึง่ เปน็ ญาติของฉนั
แมต่ อ้ งการใหฉ้ นั อ่านและเขยี นภาษาไทย
ไดด้ ขี น้ึ จงึ ใหฉ้ ันมาโรงเรยี นไทย ถ้าฉนั ท�ำ อะไร
ไม่ถูกต้อง คุณครดู าราและเพอ่ื นๆ ชว่ ยแนะนำ�
ด้วยนะคะ ขอบคณุ มากคะ่

นักเรียนทุกคนยมิ้ ดีใจและตบมอื ตอ้ นรบั

๓

ครดู าราดีใจทนี่ ักเรยี นทกุ คนต้อนรบั ทม่ี ีโอลเิ วีย

ครดู ารา : วนั นีค้ รจู ะขอทบทวนเรื่องเก่ยี วกับพยญั ชนะและ
สระ ภาษาไทย ครจู ะแบ่งนักเรียนเปน็ ๔ กล่มุ
แต่ละกลุ่ม สง่ ตวั แทนมารับบตั รพยัญชนะไทย
จากครู ครจู ะให้นักเรยี น แตล่ ะกล่มุ เลน่ เกมเรยี ง
พยญั ชนะไทย แข่งกนั กลุ่มไหนเรียง ไดถ้ ูกต้อง
และเรว็ จะเปน็ ผู้ชนะ

นกั เรียนเล่นเกมเรียงพยญั ชนะไทย ทกุ คน
สนุกสนานเม่อื นักเรียนเรียงพยญั ชนะไทยเสร็จ ครู
ดาราให้นักเรียนอา่ นตวั พยัญชนะไทยทง้ั ๔๔ ตวั

ครูดารา : ภาษาไทย มที ักษะการฟงั การพดู การอา่ น และ
การเขียน การเรยี นภาษาต้องฝึกบ่อยๆจนเกิด
ความช�ำ นาญ และทส่ี �ำ คัญนกั เรยี นจ�ำ เปน็ ตอ้ ง
เรียนเรือ่ ง หลกั ภาษาไทย เพอ่ื นกั เรยี นจะได้ฟงั
พูด อา่ น และเขียนภาษาไทยได้ ถกู ต้อง ดังนนั้
เรามาทบทวนเนอ้ื หาภาษาไทย เกี่ยวกับเรอื่ ง
พยัญชนะและสระจากใบความร้ทู ่ี ๑ – ๒

ครูดารา : ๔

ครูจะให้นักเรยี นศึกษาใบความรทู้ ลี ะใบ และให้
นกั เรยี น ท�ำ ใบงาน แลว้ เรามาชว่ ยกันสรุปเร่ืองที่
เรยี น

ครูดาราให้นกั เรยี นศกึ ษาใบความร้ทู ี่ ๑ และท�ำ ใบงาน
ที่ ๑.๑ – ๑.๔ และศกึ ษาใบความรู้ท่ี ๒ ทำ�ใบงานที่
๒.๑ – ๒.๓ ครดู าราและนักเรยี นร่วมกันสรุปในแต่ละ
เรือ่ ง จากน้ันนักเรียนทำ�แบบทดสอบทา้ ยบท

๕

ใบความรทู้ ่ี ๑

พยัญชนะไทย มี ๔๔ ตัว

กขฃคฅ
ฆง จฉช
ซ ฌญฎ ฏ
ฐ ฑฒณด
ตถ ทธ น
บปผฝพ
ฟภ ม ย ร
ล ว ศ ษส
หฬอ ฮ

๖

รูปพยัญชนะ ๔๔ รูป ๒๑ เสียง

รูปพยัญชนะ ๔๔ รปู เสียงพยญั ชนะ ๒๑ เสยี ง

ก ก
ขฃคฅฆ ค
ง
ง จ
จ ช
ชฌฉ ซ
ซศษส ด
ฎด ต
ฏต ท
ทธฑฒถฐ น
นณ บ
บ ป
ป พ
พผภ ฟ
ฟฝ ม
ม ย
ยญ ร
ร ล
ลฬ ว
ว ฮ
ฮห อ
อ

๗

พยัญชนะไทย ๔๔ รูป แบง่ ตามระดับเสียงออก
เป็นอักษร ๓ หมู่ เรียกว่า ไตรยางศ์ ไดแ้ ก่

อกั ษรสูง มี ๑๑ ตวั คอื ข ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศ
ษสห

ผี ฝาก ถงุ ข้าว สาร ให้ ฉนั

อักษรกลาง มี ๙ ตัว คอื ก จ ฎ ฏ ด ต บ ป อ
อกั ษรตํา่
ไก่ จกิ เฎ็ก ฏาย เดก็ ตาย บน ปาก โอง่

มี ๒๔ ตวั คอื ค ฅ ฆ ง ช ซ ฌ ญ
ฑฒณทธนพฟภมยรลวฬ

คน งามน่งั ยิ้ม ชู ธง ฟา้ รอ ลม พดั เณร
อยู่ ท่ี วดั โมฬี

๘

อักษรต่ํา แบ่งออกเป็น ๒ พวก คือ

๑. อักษรคู่ คือ อักษรตาํ่ ที่มีเสียงคู่อักษรสูง มี ๑๔ ตัว ไดแ้ ก่
ก ฅ ฆ ช ซ ฌ ฑ ฒ ท ธ พ ฟ ภ อ ซึ่งมีเสยี งคกู่ บั
อกั ษรสงู ดังนี้

อกั ษรตาํ่ อักษรสงู

คฅฆ ขฃ
ชฌ ฉ
ซ ศษส
ฑฒทธ ฐถ
พภ ผ
ฟ ฝ
ฮ ห

๒. อกั ษรเดียว คือ อักษรทีไ่ ม่มีเสียงคู่กับอกั ษรสูงมี ๑๐ ตัว
คือ ง ญ ณ น ม ย ร ล ว ฬ

พยัญชนะไทย ๔๔ รปู ปัจจุบันเลกิ ใช้ ๒ รปู คือ ฃ ฅ
ท่เี หลอื ท�ำ หนา้ ที่ ดงั น้ี
๑. เปน็ พยัญชนะต้น เช่น นก กราบ พริก หญงิ
๒. เป็นตวั สะกด เช่น งาม ขา้ ว ลาภ ต�ำ รวจ
๓. เป็นตวั การนั ต์ เช่น ศกุ ร์ ภาพยนตร์ บรสิ ทุ ธิ์

๙

ใบความรู้ท่ี ๒

สระในภาษาไทยมี ๒๑ รปู ๓๒ เสยี ง

รูปสระ ๒๑ รูป

๑ ะ วิสรรชนีย์ ๑๒ ใ ไม้มว้ น
๒ –ั ไมผ้ ดั , ไมห้ นั อากาศ ๑๓ ไ ไม้มลาย
๓ –็ ไม้ไต่คู้ ๑๔ โ ไมโ้ อ
๑๕ ย ตวั ยอ
๔ า ลากขา้ ง ๑๖ ว ตวั วอ

๕ -ิ พินทุอิ ๑๗ อ ตัวออ

๖ ‘ ฝนทอง ๑๘ ฤ ตวั รึ

๗ ” ฟนั หนู
๘ ํ นคิ หิต, หยาดน้าํ คา้ ง ๑๙ ฤๅ ตัวรอื
๙ –ุ ตีนเหยียด ๒๐ ฦ ตวั ลึ **
๒๑ ฦๅ ตวั ลอื **
๑๐ –ู ตีนคู้

๑๑ เ ไม้หนา้ ** หมายเหตุ รปู สระน้ีปจั จบุ นั เลิกใชแ้ ลว้

๑๐

๑ (ะ) เสยี งสระ ๓๒ เสียง เออะ
๒ (า) เออ
๓ ( -ิ ) อะ ๑๗ (เ-อะ) เอียะ
๔ ( –ี ) อา ๑๘ (เ-อ) เอยี
๕ ( –ึ ) อิ ๑๙ (เ–ยี ะ) เออื ะ
๖ ( –ื ) อี ๒๐ (เ–ยี ) เอือ
๗ ( –ุ ) อึ ๒๑ (เ –ื อะ) อวั ะ
๘ ( –ู ) อื ๒๒ (เ –ื อ) อวั
๙ ( เ-ะ ) อุ ๒๓ (–วั ะ) อำ�
๑๐ ( เ- ) อู ๒๔ (–วั ) ใอ
๑๑ ( แ-ะ ) เอะ ๒๕ (-˚า) ไอ
๑๒ ( แ- ) เอ ๒๖ ( ใ- ) เอา
๑๓ ( โ-ะ ) แอะ ๒๗ ( ไ- ) ฤ
๑๔ ( โ- ) แอ ๒๘ ( เ-า ) ฤๅ
๑๕ ( เ-าะ ) โอะ ๒๙ ฤ ฦ**
๑๖ ( -อ ) โอ ๓๐ ฤๅ ฦๅ**
เอาะ ๓๑ ฦ
ออ ๓๒ ฦๅ

๑๑

ชนิดของเสยี งสระ

๑. สระแท้หรือสระเดยี่ ว คือ สระท่ีเปลง่ ออกมาเป็นเสยี งเดยี ว

สระเสยี งส้ัน
อะ อิ อึ อุ เอะ แอะ โอะ เอาะ เออะ

สระเสยี งยาว
อา อี อือ อู เอ แอ โอ ออ เออ

๒. สระประสม คอื สระทีป่ ระกอบดว้ ย สระเดีย่ วสองเสยี ง

สระเสียงส้ัน
เอยี ะ(อิ + อะ) เออื ะ(อึ + อะ) อวั ะ(อุ + อะ)

สระเสียงยาว
เอยี (อี + อา) เออื (ออื + อา) อวั (อู + อา)

๓. สระเกนิ คือ สระท่ีมีเสยี งพยญั ชนะทา้ ยคำ�ประสมกบั สระ

สระเสียงส้นั
ฤ,ฦ(ร,ล + อึ) อ�ำ (อะ + ม) ใอ,ไอ(อะ + ย) เอา(อะ + ว)

สระเสยี งยาว
ฤๅ ฦๅ (ร , ล + ออื )

๑๒

ใบงานที่ ๑.๑

จงน�ำ พยัญชนะมาเตมิ ในชอ่ งวา่ งโดยเรียงลำ�ดบั ให้ถูกตอ้ ง

กฃฅ
จชฌ
ญฐ
ดต ธ

นปฝ

ภยล

วษ ฬ

๑๓

ใบงานที่ ๑.๒

นำ�พยญั ชนะไทยใส่ให้ถกู ตอ้ งตามหมู่

อกั ษรสูง

อกั ษรกลาง

อักษรตํ่า

๑๔

ใบงานที่ ๑.๓

๑. นำ�อกั ษรสงู ที่มเี สียงคกู่ บั อักษรต่าํ มาใสใ่ ห้ถูกต้อง

ข ฃฉศ ษสฐ ถผฝ ห

อักษรตํา่ อักษรสูง

คฅฆ
ชฌ
ซ
ฑฒทธ
พภ
ฟ
ฮ

๒. โยงเส้นจับค่อู ักษรตา่ํ ท่มี เี สียงค่กู ับอักษรสงู

ฮ ฝ ผช
ข ห ซ
ผ ท พ ถ ส ค ฉ

๑๕

ใบงานที่ ๑.๔

ทำ�เครื่องหมาย X ทบั ตวั อกั ษรตาํ่ ท่ีเป็นอกั ษรเด่ียว

อ รบ ภ ญ

ลศ ง ท
ช นฑ ก ม

ตด น ว
ยซ ฬ

ใบงานที่ ๑.๕ ๑๖

๑. โยงเสน้ รูปสระกับชือ่ ไม้มว้ น
ไม้มลาย
วสิ รรชนยี ์ -ิ ว ไมโ้ อ
ฤๅ ตวั ยอ
ไม้ผดั ” ฦๅ ตัววอ
ไมห้ นั อากาศ า ฤ ตวั ออ
ฦ ตัวรึ
ไมไ้ ต่คู้ ตัวรือ
ไ
ลากขา้ ง –ั ย ตัวลึ
พินทอุ ิ ะ ตัวลือ
โ
ฝนทอง ํ อ
เ ใ
ฟันหนู –ุ
–็
หยานดคิ นหาํ้ ติ คา้ ง –ุ
‘
ตีนเหยยี ด

ตีคู้
ไมห้ น้า

๑๗

ใบงานท่ี ๒.๒

นำ�สระทัง้ ๓๒ เสียง ใสใ่ ห้ถกู ต้องตามชนดิ

สระเด่ยี ว

สระประสม

สระเกิน

๑๘

ใบงานที่ ๒.๓

๑. เขียนค�ำ ท่ใี ชส้ ระเดี่ยวที่มตี ัวสะกดและไม่มตี ัวสะกด
ไม่มีตวั สะกด มตี ัวสะกด

๒. เขียนค�ำ ทใ่ี ช้สระประสมทม่ี ตี วั สะกดและไม่มตี ัวสะกด
ไม่มตี ัวสะกด มตี วั สะกด

๑๙

๓. เขียนค�ำ ท่ีใชส้ ระเกิน

สระเกนิ

แบบทดสอบบทท่ี ๑ ๒๐

เร่ืองพยญั ชนะและสระ

ค�ำ ช้แี จง : ใหน้ ักเรยี นทำ�เครอื่ งหมาย X ทับขอ้ ทมี่ คี ำ�ตอบทถ่ี กู ตอ้ ง
๑. พยญั ชนะไทยมีกี่ตัว ๔. อกั ษรเดี่ยวมที ้ังหมดมีกีต่ ัว
ก. ๒๑ ก. ๑๐
ข. ๓๒ ข. ๑๕
ค. ๔๐ ค. ๑๔
ง. ๔๔ ง. ๒๑
๕. อกั ษรคู่ คือ
๒. พยญั ชนะไทยในข้อใดเลิก
ก. อกั ษรตํ่าทีม่ เี สียงคูก่ บั อกั ษร
ใช้แล้ว สูง
ก. ฃ ค
ข. ฑ ฆ ข. อักษรตา่ํ ทม่ี เี สยี งคกู่ บั อักษร
ค. ฅ ฃ กลาง
ง. ค ฑ
ค. อักษรกลางทีม่ ีเสียงคู่กบั
อกั ษรสงู
ง. อักษรตาํ่ ที่มีเสียงคกู่ บั อกั ษรสงู
๓. พยญั ชนะไทยมีกี่เสยี ง และอกั ษรกลาง

ก. ๒๔ ๖. ขอ้ ใดไม่ถูกต้อง
ข. ๒๑
ค. ๓๒ ก. ค ฅ คกู่ ับ ข ฃ
ง. ๓๑ ข. ท ฒ คกู่ บั ฐ ถ
ค. ห คกู่ ับ ฮ
ง. ช คู่กบั ย

๒๑

๗. ข้อใดเป็นหน้าทขี่ องพยญั ชนะไทย ๑๑. ตวั ใดไม่ใช่สระเดย่ี ว
ก. เปน็ พยัญชนะตน้ ก. ออื
ข. เป็นตัวสะกด ข. แอะ
ค. เป็นตัวการนั ต์ ค. เออื
ง. ถูกทุกขอ้ ง. โอะ

๘. สระมีกรี่ ูปและมกี ่ีเสียง ๑๒. ขอ้ ใดเป็นสระประสม
ก. เอะ
ก. ๓๒ เสียง ๒๑ รปู ข. เออะ
ข. ๒๑ เสยี ง ๓๒ รปู ค. เอาะ
ค. ๔๔ เสยี ง ๒๑ รูป ง. อวั
ง. ๓๒ เสียง ๓๒ รูป
๑๓. ข้อใดเป็นสระเกิน
๙. า เรยี กช่ือวา่ อะไร ก. เอีย
ข. เออ
ก. พินทอุ ิ ค. เอือะ
ข. ฝนทอง ง. เอา
ค. ตีนคู้
ง. ลากขา้ ง

๑๐. วิสรรชนียค์ ือสระตวั ใด ๑๔. สระขอ้ ใดปจั จบุ ันเลกิ ใช้
ก. อัวะ
ก. ะ ข. เออะ
ข. า ค. ฦ ฦๅ
ค. เ ง. ฤ ฤๅ
ง. -ิ

๒๑ ๒๒

๑๕. ข้อใดเปน็ อักษรสงู ท้งั หมด ๑๘. ค�ำ ในขอ้ ใดประสมดว้ ย
ก. ส ถ บ ต ง ร สระเด่ยี วท้ังหมด
ข. ข ฃ ถ ผ ฝ ห ก. กนิ ข้าว
ค. ง ร อ ฐ ศ ษ ข. เสาไฟ
ง. ศ ษ ส ห ฉ จ ค. มะเขอื
ง. เรอื ใบ
๑๖. ข้อใดเปน็ อักษรต่าํ ท้ังหมด ๑๙. ค�ำ ในข้อใดประสมด้วย
ก. ฑ ฟ ฆ ค ธ อ พ ภ
ข. ภ พ ฟ ผ ซ ช ห ษ สระเกนิ ท้ังหมด
ค. ช ฮ น ม ย ร ว ท
ง. ค ฅ ญ ณ ฒ ต ฬ พ ก. จำ�ไว้อย่าไอใส่หน้า
ข. เอานํ้าใส่ไวใ้ นไห
ค. เขาบอกใหไ้ ปหาใบบวั
๑๗. ขอ้ ใดเปน็ อักษรเดย่ี ว ง. รำ�ไม่สวยอยา่ ไปรำ�
ก. ย ช ซ ภ ม ฌ
ข. น ม ช พ ภ ค ๒๐. คำ�ว่า “เดนิ ทาง” มเี สยี ง
ค. ร ล ว พ ฬ ช สระใดประสมอยู่

ง. ง ญ ณ น ม ย ก. สระออ , สระอวั
ข. สระอ�ำ , สระเออ
ค. สระอา , สระเอือ
ง. สระเออ , สระอา