งานประเพณีล่องสะเปา

งานประเพณีล่องสะเปา

เทศบาลเมืองเขลางค์นคร

22 ต.ค. 2564 แรม 1 ค่ำ เดือน 11
(หลังวันออกพรรษา 1 วัน)

ชุมชนบ้านฟ่อน และ ชุมชนบ้านชมพู

ติดต่อกับเทศบาลเขลางค์นครโดยตรงผ่านทางระบบ
E-MAIL: [email protected],
[email protected]

FACEBOOK – FANPAGE: เพจเทศบาลเมืองเขลางค์นคร
WEBMASTER : [email protected]

ง า น ป ร ะ เ พ ณี ล่ อ ง ส ะ เ ป า

ประเพณีล่องสะเปาเป็นประเพณีเก่าแก่
ของจังหวัดลำปางที่สืบทอดมาอย่างช้านาน
สมัยโบราณชาวลำปางจะเรียกการลอย
ประทีปทางน้ำว่า “ล่องสะเปา”

คำว่า “สะเปา” สะกดตามเสียงสำเนียงล้านนา
หากจะให้ถูกต้องต้องสะกดเป็น “สะเพา”
หมายถึงเรือสำเภา
“ล่องสะเปา” คือ ปล่อยเรือไหลล่องลง
ตามน้ำในช่วงเทศกาล “ยี่เป็ง”

“เรือสำเภา” โดยคำเรียกดังกล่าวนั้น
ได้เรียกตามเอกลักษณ์ของสะเปา
ที่ชาวบ้านได้จัดทำขึ้น ซึ่งมีวัตถุประสงค์
และคติ ความเชื่อ ตามประเพณีว่า
การล่องสะเปาเป็นการทำทานแก่ผู้ที่
ล่วงลับไปแล้ว โดยเชื่อว่าการสร้าง
“สะเปา” จะก่อให้เกิดอานิสงส์ หรือ
สร้างขึ้นเพื่ออุทิศส่วนกุศลไปให้
ดวงวิญญาณของผู้ล่วงลับ หรือ อุทิศ
ส่วนบุญส่วนกุศลเพื่อให้เกิดความเป็น
สิริมงคลแก่ตนเองในภพหน้าเป็นการ
ขอขมาและบูชาพระแม่คงคา รวมทั้ง
เป็นการลอยทุกข์โศกในปีที่แล้วให้
ผ่านพ้นไป

ป ร ะ เ พ ณี ล่ อ ง ส ะ เ ป า
ที่ มี ส่ ว น เ กี่ ย ว ข้ อ ง กั บ ศ า ส น า

เมื่อประมาณ ๒๕๐๐ ปี ก่อนที่
พระพุทธองค์ทรงสำเร็จเป็นพระสัมมา
สัมพุทธเจ้าได้ประทับอยู่ใต้ต้นอสัตพฤกษ์
โพธิใหญ่ใกล้ฝั่ งแม่น้ำเนรัญชรา
วันหนึ่ง นางสุชาดาอุบาสิกาผู้ใจบุญได้ให้
สาวใช้นำข้าวมธุปายาธ (ข้าวทิพย์)
จำนวน ๔๙ ก้อน ใส่ถาดทองไปถวาย
พระพุทธเจ้า เมื่อพระองค์เสวยหมดแล้ว
พระองค์ทรงตั้งสัตยาธิษฐานว่า...
"ถ้าหากวันใดที่พระองค์สำเร็จเป็น
พระพุทธจ้า ขอให้ถาดนี้ลอยทวนน้ำ"....

ด้วยบุญญาภินิหาร หรือ
สัตยานิษฐานก็เหลือที่จะทราบได้
ถาดนั้นได้ลอยทวนน้ำ
สร้างความอัศจรรย์ใจให้แก่สาวใช้ของ
นางสุชาดา เมื่อถาดนั้นลอยทวนน้ำไป
จนถึงสะดือทะเลและจมดิ่งลงไปถูกหาง
พญานาคผู้รักษาบาดาล ซึ่งกำลังนอน
อย่างสบาย ครั้นถาดนั้นได้ถูกขดหาง
พญานาคก็ตกใจตื่น เมื่อเห็นว่าเป็นอะไร
แล้ว ก็ประกาศก้องในท้องสมุทรว่า
บัดนี้ได้มีพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอุบัติขึ้น
ในโลกอีกพระองค์หนึ่งแล้ว

เมื่อบรรดาเทพารักษ์ทั้งหลาย
ในโลกทราบเรื่องต่างก็พากันไปเฝ้า
พระพุทธองค์

ส่วนพญานาคก็ไปเฝ้าพระพุทธ
องค์เหมือนกัน พร้อมกันนั้นก็ทูลขอร้อง
ให้พระองค์ประทับรอยพระบาทไว้บนฝั่ ง
แม่น้ำเนรัญชรา เพื่อเขาจะได้มาถวาย
ความเคารพ ซึ่งพระพุทธองค์ก็ได้กระทำ
ตาม

ฝ่ายสาวใช้นางสุขาดาก็ได้นำความ
ไปแจ้งให้นายของตนทราบ

ครั้นถึงวันนั้นของทุกๆ ปี
นางสุชาดาก็จะนำเอาเครื่องหอมและ
ดอกไม้ใส่ถาดไม้ไปลอยน้ำ เพื่อนมัสการ
รอยพระพุทธบาทเป็นประจำ จนกระทั่ง
ได้กลายเป็นประเพณีแพร่หลาย

จึงเป็นเรื่องของชาดก ซึ่ง
สันนิษฐานว่าประเพณีการล่ิองสะเปา
หรือการลอยกระทงมีประวัติเป็นมา
ดังกล่าว

ค ว า ม เ ชื่ อ
ป ร ะ เ พ ณี ล่ อ ง ส ะ เ ป า

๑. การลอยเคราะห์ลอยบาป ต้องการลด
เคราะห์เสนียดจัญไรในตัวให้ไหลล่องไป
ตามน้ำใน เทศกาลเดือนยี่

๒. การลอยกระทงเพื่อส่งของแก่
บรรพบุรุษ ตามคติความเชื่อของคน
โบราณที่ส่งให้แก่ญาติพี่น้องในครอบครัว
ในสมัยต่อมาประชาชนยึดถือเป็นประเพณี
ปฏิบัติกันจนถึงทุกวันนี้

ค ว า ม เ ชื่ อ
ป ร ะ เ ณี ล่ อ ง ส ะ เ ป า

๓. การลอยสะเปาเพื่อสักการะ
บวงสรวงไปยังพระผู้เป็นเจ้าในศาสนา
พราหมณ์ คือ พระนารายณ์ซึ่งบรรทม
ในเกษียรสมุทร ตามคติความเชื่อของ
พราหมณ์บางแห่งใช้น้ำมันไขข้อของโค
บูชาด้วย ถือว่าเป็นของศักดิ์สิทธิ์และมี
ผลมากในการบูชา คือการทำอย่างนั้น
เป็นการโปรดปรานของเทพเจ้า

ค ว า ม เ ชื่ อ
ป ร ะ เ ณี ล่ อ ง ส ะ เ ป า

๔. การบูชาพระพุทธบาทที่ประทับไว้
เหนือหาดทรายแม่น้ำนัมนที เป็นความ
เชื่อว่าการล่องสะเปานั้น คือ การบูชา
พระพุทธบาทที่พระพุทธองค์
ประดิษฐานไว้ ปรากฏในตำนานการ
ล่องสะเปา แต่ยังไม่ปรากฏว่า
พระพุทธบาทแห่งแม่น้ำนัมนทีนั้นอยู่
ที่ไหน และมีรูปพรรณสัณฐานเป็น
อย่างไร
๕. การล่องสะเปา เพื่ออธิฐานถึงเป้า
หมายของตนเองโดยตรง คือ อธิฐาน
เอาตามความคิดของตนที่ปราถนา
แล้วก็ไปลอยในแม่น้ำ

วั ส ดุ อุ ป ก ร ณ์ ที่ ใ ช้

โดยจะใช้กาบกล้วย มะละกอ ไม้ไผ่ หรือ
กระดาษแก้วใส มาประดิษฐ์เป็นสะเปา
ตกแต่งประดับประดาด้วยดอกไม้ หรือ
ใช้กระดาษสี ตัดเป็นลวดลายต่าง ๆ
ติดด้านข้างสะเปา และ ก็มีสิ่งของอื่น ๆ
ที่ใส่ลงไปในสะเปาด้วย เช่นข้าวสุก กล้วย
อ้อยควั่น น้ำตาล เกลือ ยาสูบ หมาก พลู
ดอกไม้ ธูป เทียน และรูปสัตว์ต่าง ๆ
เพราะเชื่อกันว่าผู้ล่วงลับที่เราอุทิศส่วน
กุศลหรือทำทานไปให้จะได้นำสิ่งของ
เหล่านั้นไปใช้ในอีกภพหนึ่ง

รู ป แ บ บ ส ะ เ ป า

สะเปารูปนก นิยมใช้วัสดุจาก
กาบกล้วยและมะพร้าวทั้งเปลือก
(ผาครึ่ง) วิธีการทำแล้วแต่สล่า
แต่ละคนจะสร้างสรรค์ให้มีความ
สวยงาม ข้างในสะเปามีของคาวหวาน
และข้าวตอกดอกไม้ ชาวล้านนา
มีความเชื่อว่า ถ้าได้ล่องสะเปารูปนก
เปรียบเสมือนได้บูชาแม่กาเผือก
ผู้ให้กำเนิด พระพุทธเจ้า ๕ พระองค์
ตามเรื่องเล่าในคัมภีร์พระพุทธศาสนา

รู ป แ บ บ ส ะ เ ป า

สะเปาเรือ ลักษณะเหมือนเรือ ใช้วัสดุใน
การทำเป็นไม้แผ่นบางพอประมาณ
ตกแต่งตามความพอใจ เช่น ใช้กระดาษ
สีต่างๆ ตัดเป็นเส้นทากาวติดรอบสะเปา
มีความเชื่อกันว่า ถ้าได้ล่องสะเปารูปเรือ
ถ้าเราเสียชีวิตไปก็จะได้ขี่สะเปาใหญ่
ส่งเราข้ามแม่น้ำใหญ่สู่สวรรค์ หรือ
เปรียบเสมือนล่องเรือข้ามพ้นวัฏฏะ
สงสารไปสู่นิพพาน

ป ร ะ จำ ปี 2 5 6 3




ง า น ป ร ะ เ พ ณี ล่ อ ง ส ะ เ ป า
เ ท ศ บ า ล เ มื อ ง เ ข ล า ง ค์ น ค ร

( ชุ ม ช น บ้ า น ฟ่อ น แ ล ะ ชุ ม ช น บ้ า น ช ม พู )

ล่ อ ง ส ะ เ ป า ป ร ะ จำ ปี 6 3

ล่ อ ง ส ะ เ ป า ป ร ะ จำ ปี 6 3

ล่ อ ง ส ะ เ ป า ป ร ะ จำ ปี 6 3

ล่ อ ง ส ะ เ ป า ป ร ะ จำ ปี 6 3

เทศบาลเมืองเขลางค์นคร
ติดต่อกับเทศบาลเขลางค์นครโดยตรงผ่านทางระบบ
E-mail: [email protected], [email protected]
Facebook – FanPage: เพจเทศบาลเมืองเขลางค์นคร
webmaster : [email protected]