แหล่งเรียนรู้ในอำเภอแม่สอด

แหลง่ เรียนร้ใู นอำเภอแมส่ อด

ศูนย์กำรศกึ ษำนอกระบบและกำรศกึ ษำตำมอธั ยำศยั อำเภอแมส่ อด
สำนกั งำนส่งเสริมกำรศกึ ษำนอกระบบและกำรศกึ ษำตำมอัธยำศัยจังหวัดตำก

สำนกั งำนส่งเสริมกำรศกึ ษำนอกระบบและกำรศึกษำตำมอธั ยำศัย
สำนกั งำนปลัดกระทรวงศกึ ษำธกิ ำร
กระทรวงศึกษำธิกำร

คำนำ

เพื่อเป็นการเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ความเป็นมา แหล่งเรียนรู้และเป็นแหล่ง
โบราณสถานโบราณวตั ถุท่สี าคัญ ที่มีอยูใ่ นตาบลทา่ สายลวดในอดตี ให้เป็นทรี่ จู้ ักแก่บุคคลทัว่ ไปอย่างกวา้ งขวาง
โดยเฉพาะอาเภอแม่สอดได้มีประวัติความเป็นมาที่ยาวนานซึ่งจากการศึกษา ของผู้ท่ีมีความรู้ทาง
ประวัตศิ าสตร์และโบราณคดพี บว่า มแี หล่งเรียนรูม้ ากมายในตาบล

ผู้จัดทาได้ทาการศึกษาและรวบรวมความรู้ จากเอกสารทางวิชาการต่างๆ ข้อมูลจากบุคคล
ที่เกี่ยวข้อง จึงได้จัดทาเป็นข้อมูลแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์โบราณสถาน โบราณวัตถุ ในตาบลและใน
อาเภอแมส่ อด เพื่อให้เปน็ เอกสารประกอบการศกึ ษาค้นคว้าตามอัธยาศัยของผสู้ นใจที่ต้องการศึกษาหาความรู้
เกยี่ วกบั ตาบลตา่ งๆได้มคี วามรยู้ ง่ิ ข้ึน

ผู้จัดทาขอขอบคุณผู้ท่ีให้ข้อมูลต่างๆ และเจ้าของหนังสือ เอกสารท่ีข้าพเจ้านามาใช้
ประกอบการเรียบเรียงเป็นเอกสารฉบับน้ี ทุกๆท่านด้วยความเคารพย่ิงเพราะท่านมีส่วนทาให้เอกสารเล่มนี้
สมบูรณ์ ความดีใดอันจากมีจากหนังสอื เลม่ นี้ขอบมอบให้แก่เจ้าของเอกสารทน่ี ามาอ้างอิงทุกท่าน ผู้เรียบเรียง
ขอน้อมรับข้อผิดพลาดท่ีอาจมีข้ึนจากการรู้เท่าไม่ถึงการณ์ และยินดีรับ คาติชมเพ่ือนาไปปรับปรุงแก้ไขต่อไป
ด้วยความขอบคณุ ยิ่ง

ณภัทร ดษี ากุล

สำรบญั หน้ำ
ก
คานา ข
สารบญั 1-4
แหล่งเรยี นรู้ในตาบลแมส่ อด 5-8
แหลง่ เรียนรใู้ นตาบลแมป่ ะ 9 - 12
แหลง่ เรียนร้ใู นตาบลแม่กุ 17 - 18
แหล่งเรยี นรูใ้ นตาบลแม่กาษา 19 - 23
แหลง่ เรยี นรู้ในตาบลด่านแมล่ ะเมา 24 - 28
แหลง่ เรียนรู้ในตาบลแมต่ าว 29 - 34
แหลง่ เรยี นรู้ในตาบลท่าสายลวด 35 - 36
บรรณานุกรม 37
ประวัติผู้จดั ทา

-1-

แหล่งเรยี นรใู้ นตำบลแม่สอด

อุทยานการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตรแ์ ละสงิ่ แวดลอ้ ม ทปี ังกรรัศมีโชติ

ต้ังอยู่ หมูบ่ ้าน เทศบาลนครแมส่ อด
เลขท่ี 99/99 หมู่ที่ - ถนน สายเอเชยี
ตาบลแม่สอด อาเภอแมส่ อด จังหวังตาก
รหัสไปรษณยี ์ 63110

ประวตั แิ หล่งเรียนรู้

ในปี พ.ศ.2552 เป็นปีที่พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าทีปังกรรัศมีโชติ พระโอรสในสมเด็จ
พระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงมีพระชันษาครบ 4 ปี ชาวจังหวัดตากโดยเฉพาะ “ผู้บริหาร
องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน” ประกอบด้วย จังหวัดตาก องค์การบริหารส่วนจังหวัดตาก เทศบาลนครแม่สอด
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดตาก เห็นควรร่วมใจกันสร้างส่ิงซ่ึงเป็นมงคลแก่ชาวจังหวัดตากและ
จังหวัดใกล้เคียง ซึ่งได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ จากสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร
พระราชทานนาม “อุทยานการเรยี นรเู้ ฉลมิ พระเกยี รติ” วา่ อทุ ยานการเรยี นรูว้ ทิ ยาศาสตรแ์ ละสิ่งแวดล้อม
“ทีปังกรรศั มโี ชติ”(Dipangkorn Rasmijoti Science and Environment knowledge Park) เม่อื วนั ที่
9 ธันวาคม พ.ศ. 2552

โครงการอุทยานการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และสิ่งแวดล้อม“ทีปังกรรัศมีโชติ” (Dipangkorn
Rasmijoti Science and Environment knowledge Park) เป็นโครงการที่ช่วยส่งเสริมให้เด็กและเยาวชน
รักการอ่านและการเรียนรู้ ถือเป็นการพัฒนาสังคมไทยให้เป็นสังคมแหง่ การเรียนรู้และให้คนไทยได้รับโอกาส
แห่งการศึกษาเรียนรู้ท่ีเท่าเทียมกันตามนโยบายของรัฐบาลท่ีต้องการพัฒนาสังคมไทยให้เป็นสังคมแห่งการ
เรียนรใู้ นอทุ ยานแหง่ การเรียนรู้น้จี ะเน้นกล่มุ เป้าหมายท่ีเป็นเด็กและเยาวชนด้วยรปู แบบของพน้ื ท่ีทจี่ ะเน้นไปท่ี
ความทันสมัย เพื่อสร้างบรรยากาศให้เด็ก ๆ มีความสนใจ อุทยานการเรียนรู้แบ่งพื้นท่ีออกเป็นส่วน ๆ
ประกอบด้วย ห้องสมุดมีชีวิต ท่ใี หบ้ รรยากาศที่แตกต่างสื่อถงึ ความสนุกสนาน สามารถอา่ นหนังสือในอริ ิยาบถ
ต่าง ๆ ไม่ว่าจะน่ังเอกเขนก เดิน นอน เอน เพื่อสร้างความเพลิดเพลิน พร้อมกิจกรรมที่ทาร่วมกันต่อเน่ืองทุก
สัปดาห์, ลานสานฝันสาหรับเด็กท่ีแสวงหาความต่ืนเต้นจากกิจกรรม, ห้องฉายภาพยนตร์ 4 มิติ ที่มีห้องโลก
เสมือนจริงไว้เรียนรู้ตามความชอบเฉพาะทางโดยจะนาเทคนิคภาพเสมือนจริงมาใช้ในการศึกษา และ
ศิลปวัฒนธรรม ดังนัน้ การจัดตั้งอุทยานการเรียนรูฯ้ จึงเปดิ โอกาสให้เยาวชนมีสว่ นร่วมในการเรียนรู้นน้ั เอง

-2-
รูปภำพประกอบ

อุทยานการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์และสงิ่ แวดลอ้ ม ทีปงั กรรัศมีโชติ

-3-

แหลง่ เรยี นร้ใู นตำบลแม่สอด

วดั ชุมพลครี ี

ช่อื หมู่บ้าน เทศบาลนครแมส่ อด
เลขที่ 31 หมทู่ ี่ - ถนน ประสาทวถิ ี
ตาบลแม่สอด อาเภอแมส่ อด จงั หวงั ตาก

รหสั ไปรษณยี ์ 63110

ประวัติแหล่งเรียนรู้

วัดชุมพลคีรี ต้ังอยู่ในเขตเทศบาลตาบลแม่สอด อาเภอแม่สอด จังหวัดตาก วัดเก่าแก่ที่มีอายุ
กว่า 200 ปี เดิมทีวัดแห่งนี้มีชื่อว่า “วัดกลาง” สร้างข้ึนตั้งแต่ปีพ.ศ.2314 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา
วันที่ 12 มนี าคม พ.ศ. 2508 เขตวสิ งุ คามสีมากว้าง 25 เมตร ยาว 40 เมตร ได้ผกู พทั ธสมี าเม่อื วันที่ 2 มีนาคม
พ.ศ. 2512

ส่ิงทีน่ ำ่ สนใจภำยในวัด
– เจดยี ส์ ที อง ซึ่งจาลองแบบมาจากเจดียช์ เวดากองของพมา่ ที่มีความสวยงามตามประวตั ิระบุวา่ เจดีย์
น้ีสร้าง ข้ึนเมื่อปี พ.ศ. 2314 โดยจาลองแบบมาจากเจดีย์ชเวดาองในพม่า เป็นเจดีย์ก่ออิฐถือปูนทาสีขาว สูง
20 ม. ฐานย่อมุม องคร์ ะฆังประดบั ด้วยกระเบ้ืองและลวดลายสีทองไปจนจรดยอดเจดีย์ซึ่งเป็นยอดฉตั ร มีเจดยี ์
ขาดเล็กทาสที อง 20 องค์ ล้อมรอบดว้ ยกาแพงแกว้
– พระพทุ ธรูปประธานปางมารวชิ ยั อนั เปน็ พระประธานประดษิ ฐานภายในอุโบสถ
– กลองโบราณอายกุ วา่ 200 ปที ี่เกบ็ รกั ษาภายในวหิ าร

-4-
รปู ภำพประกอบ

วดั ชุมพลคีรี

-5-

แหลง่ เรียนรใู้ นตำบลแม่ปะ

ศนู ยเ์ รยี นรเู้ ศรษฐกจิ พอเพยี งบ้านปากหว้ ยแม่ปะ

ช่ือหม่บู า้ น ปากหว้ ยแม่ปะ
เลขที่ - หมทู่ ี่ 5 ถนน -
ตาบลแมป่ ะ อาเภอแม่สอด จังหวดั ตาก
รหสั ไปรษณีย์ 63110

ประวตั แิ หล่งเรียนรู้

ผ้นู ำกลมุ่ นายสมจิต ยาโนยะ

เป็นศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงบ้านปากห้วยแม่ปะ หมู่ที่ 5 ตาบลแม่ปะ อาเภอแม่สอด
จังหวัดตาก เพื่อสืบสาน รักษา และต่อยอดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาสู่
ความมั่นคง มั่นค่ัง ยั่งยืน โดยเริ่มดาเนินการจัดอบรมและดาเนินการพัฒนาศูนย์ โดย กศน.ตาบลแม่ปะ สังกัด
กศน.อาเภอแม่สอด สานักงานพัฒนาชุมชนอาเภอแม่สอด และกลุ่มผู้ใหญ่บ้าน ชาวบ้าน หมู่ที่ 5 บ้านปาก
ห้วย แม่ปะ โดยเจ้าของสถานท่ี คือนายสมจิต ยาโนยะ เป็นเจ้าของภูมิปัญญาที่ร่วมจัดกิจกรรมในปี พ.ศ.
2560 มีพื้นท่ีทั้งหมด 74 ไร่ ประกอบด้วย สวนมะนาวในวงบ่อ สวนไผ่หวาน กล้วย ผลไม้ต่างๆ เกษตร
ผสมผสาน อโุ มงคผ์ กั สระเลย้ี งปลา

-6-
รปู ภำพประกอบ
ศนู ยเ์ รยี นรเู้ ศรษฐกิจพอเพยี งบ้านปากห้วยแมป่ ะ

-7-

แหลง่ เรียนรใู้ นตำบลแมป่ ะ

อา่ งเก็บนา้ หว้ ยลกึ

ชือ่ หมู่บ้าน แมป่ ะบา้ นสนั
เลขที่ 31 หมู่ท่ี 8 ถนน -
ตาบลแมป่ ะ อาเภอแม่สอด จงั หวดั ตาก
รหสั ไปรษณยี ์ 63110

ประวัตแิ หล่งเรยี นรู้

อ่างเกบ็ นา้ ห้วยลึก เปน็ อา่ งเกบ็ นา้ ขนาดกลาง อยูใ่ นเขตล่มุ น้าสาละวิน เริม่ กอ่ สรา้ งในปี พ.ศ.
2528 แล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2531 งบประมาณคา่ กอ่ สร้างรวมระบบส่งนา้ วงเงนิ ทงั้ ส้ิน 62.00 ลา้ นบาท ลักษณะ
ของตัวอ่างฯ เป็นเข่ือนดิน ความสูงของสันเขื่อน 26.00 เมตร ความยาว 703.00 เมตร มีพื้นที่รับน้าฝน
(Watershed area) 12 ตารางกิโลเมตร ความจุของอ่างฯ 5.80 ล้านลูกบาศก์เมตร อาคารประกอบหลัก ทาง
ระบายน้าล้นแบบ Duckbill Type ขนาดกวา้ ง 10.00 เมตร ยาว 235.19 เมตร อาคารประตูระบายปากคลอง
ส่งน้า 1 แห่ง ขนาดท่อ 1.00 เมตร ความยาว 152.70 เมตร ประตูระบายปากคลองส่งน้าฝงั่ ขวา 1 ชอ่ ง ขนาด
เส้นผ่าศูนย์กลาง 0.80 เมตร ความยาว 70.00 เมตร ส่งน้าได้ 4.195 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ระบบส่งน้า
ประกอบด้วย คลองส่งน้าสายใหญ่ฝ่ังซ้ายและคลองซอย รวม 5 สาย ความยาวรวม 13.815 กิโลเมตร พื้นท่ี
ชลประทาน รวมทัง้ สิ้น 5,100 ไร่

-8-
รปู ภำพประกอบ
อ่างเก็บนา้ หว้ ยลกึ

-9-

แหล่งเรยี นร้ใู นตำบลแมก่ ุ

วันชา้ งไทย ชมรมคนรักชา้ งบ้านปูเตอ้

ชือ่ หมู่ บ้ำนปูเต้อ
หมทู่ ่ี 4 ตำบลแมก่ ุ อำเภอแมส่ อด จังหวดั ตำก
รหัสไปรษณีย6์ 3110

ประวัตแิ หล่งเรียนรู้

งานวนั ชา้ งไทย 13 มีนาคม ทบ่ี ้านปูเต้อ ต.แม่กุ อ.แม่สอด จ.ตาก จัดงาน “วันช้างไทย ” โดย
มีกิจกรรมเกี่ยวกับช้างไทยมากมายการท่องเท่ียวแห่งประเทศไทย สานักงานตาก กล่าวว่า จังหวัดตาก อบจ.
ตาก อบต.แม่กุ ททท. สานกั งานตาก หน่วยงานภาครฐั และเอกชน ไดใ้ หก้ ารสนับสนุนการจัดกิจกรรมอนุรักษ์
ในวันช้างไทย “วันช้างไทย ณ บ้านปูเต้อ” โดยในปีนี้มีช้างมาร่วมงานกว่า 25 เชือก และชุมชนบ้านปูเต้อมี
รายไดจ้ ากการนาสินค้าพ้ืนเมืองมาจาหนา่ ยแก่นกั ท่องเทย่ี ว อนั เปน็ การกระตุ้นรายไดจ้ ากการท่องเที่ยวจกรรม
ภายในงานมีขบวนแห่ช้างไปยังวัดปูเต้อ พิธีมัดมือช้าง การตรวจสุขภาพประจาปีช้าง ร่วมเล้ียงอาหารช้างใน
บรรยากาศชุมชนชาวกะเหร่ียง ปกาเกอญอ ชมบา้ นกะเหร่ยี งจาลอง ชมการแสดงพ้ืนเมอื งของชุมชน

ท้ังนี้ วันท่ี 13 มีนาคมของทุกปี ตรงกับ “วันช้างไทย” เพ่ือให้คนไทยได้ตระหนักถึง
ความสาคัญ และการดารงอยู่ของช้างไทย รวมท้ังเป็นการประชาสัมพันธ์เพื่อให้ประชาชนทุกคนหนั มาชว่ ยกนั
อนุรักษ์ช้าง ทางคณะรัฐมนตรีจึงมีมติเห็นชอบกาหนดให้ทุก ๆ วันที่ 13 มีนาคมของทุกปีเป็นวันช้างไทย
“ช้าง” เป็นสัตว์ที่มีความสัมพันธ์และผูกพันกับวิถีชีวิตของคนไทยมาเป็นเวลานานแล้วโดยเฉพาะอย่างย่ิงใน
สมัยโบราณ ช้างเปน็ พระราชพาหนะเคยี งคู่พระบารมีพระมหากษัตริย์ไทยทุกยุคทุกสมยั เลยทเี ดียว

- 10 -
รูปภำพประกอบ
วนั ชา้ งไทย ชมรมคนรกั ช้างบ้านปเู ตอ้

- 11 -

แหลง่ เรียนรู้ในตำบลแม่กุ

วัดดอยพระธาตุ

ช่ือหม่บู ำ้ นแมก่ ใุ หมท่ ่ำซุง
หมทู่ ่ี 9 ตำบลแม่กุ อำเภอแมส่ อด จังหวัดตำก
รหัสไปรษณยี 6์ 3110

ประวัติแหล่งเรยี นรู้

แหลง่ โบราณสถานวดั ดอยพระธาตทุ ่ีต้ังหมู่ 9 ตาบลแม่กุ อาเภอแม่สอด จงั หวดั ตาก
แผนที่ทหารลาดับชดุ L 7017 เส้นทางเข้าสู่แหลง่ โบราณสถานจากจังหวดั สโุ ขทยั ใช้เสน้ ทางหมายเลข 12 เดิน
ทางเข้าสู่จังหวัดตาก จากนั้นใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 105 จากนั้นเส้นทางแยกเข้าอาเภอพบพระเส้นทาง
หมายเลข 1090 ประมาณ 10 กิโลเมตรจากน้ันใช้เส้นทางแยกขวามือเข้าไปตามถนนลาดยางและลูกรัง
ประมาณ 4 กโิ ลเมตรวัดดอยพระธาตตุ งั้ อยบู่ นเนนิ สงู ประมาณ 20 เมตร

ลักษณะของแหล่งโบรำณสถำน
วัดดอยพระธาตุจากหนังสือประวัติวัดท่ัวราชอาณาจักรเล่ม 7 กล่าวถึงประวัติวัดดอยพระ

ธาตุว่าวัดดอยพระธาตุตั้งอยู่ที่หมู่ 4 บ้านแม่กุใหม่ตาบลแม่กุอาเภอแม่สอดจังหวัดตากสานักคณะสงฆ์
มหานิกายมีท่ีดินต้ังวัดเนื้อที่ 23 ไร่ 1 งาน 75 ตารางวาอาณาเขตทิศเหนือยาว 200 วาติดต่อกับป่าไม้ทิศใต้
ยาว 50 วาติดต่อกับป่าไม้ทิศตะวันออกยาว 100 วาติดต่อกับท่ีดินของนางปัทมออยทิศตะวันตกยาว 50 วา
ติดต่อกบั หมบู่ ้านโดยมี หนังสือเลขท่ี 10 เป็นหลกั ฐาน

พ้ืนที่ตงั้ วดั เป็นทีเ่ นนิ ภูเขาสภาพแวดล้อมเปน็ ท่ีนาและหม่บู ้านอาคารเสนาคณะต่างๆ มีศาลา
การเปรียบกว้าง 10 เมตรยาว 15 เมตรสร้างพุทธศักราช 2498 กุฏิสงฆ์จานวน๒หลังเป็นอาคารไม้สาหรับปู
ชนยี วตั ถมุ ีเจดีย์เก่าสรา้ งมาประมาณ 200 ปฐี านกวา้ งดา้ นละ 3 เมตรสงู 6 เมตร

วัดดอยพระธาตุ หรือ “ วัดพระธาตุ” สร้างข้ึนเป็นวัดนับต้ังแต่โบราณมาแล้วแต่ต่อมาได้
กลายสภาพเป็นวัดร้างและได้รับการบูรณะปฏิสังขรณ์ให้เป็นวัดมีพระสงฆ์ข้ึนมาใหม่ซ่ึงได้เริ่มดาเนินการในปี
พุทธศักราช 2498 กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศยกสภาพให้เป็นวัดมีพระสงฆ์นับตั้งแต่วันที่ 30 กันยายน
พุทธศักราช 2523 ที่ได้มีนามว่าวัดดอยพระธาตุคงจะถือเอาเหตุผลท่ีมีเจดีย์พระธาตุเก่าอยู่วัดนี้เป็นนิมิตมี
พระภกิ ษจุ าพรรษา 1 รูปสามเณร 6 รปู เจา้ อาวาสมพี ระอะไรเปรมรักษาการแทนต้งั แต่พทุ ธศักราช 2524 เป็น
ตน้ มา

- 12 -
รปู ภำพประกอบ
วดั ดอยพระธาตุ

- 13 -

แหลง่ เรียนรู้ในตำบลแมก่ ำษำ

วดั ไทยสามคั คี

ชอื่ หม่บู ้านไทยสามคั คี
เลขท่ี 437 หมู่ที่ 9 ถนน -
ตาบลแม่กาษา อาเภอแมส่ อด จังหวัดตาก
รหัสไปรษณยี ์ 63110

ประวตั ิแหล่งเรียนรู้

วัดไทยสามัคคีเดิม มีชื่อว่า วัดเหนือ หรือ วัดใหม่ ต้ังอยู่ บ้านแม่ก้ืดหลวงหมู่ที่ 1 ต.แม่กาษา
อ.แม่สอด จ.ตาก สร้างเมื่อปี พ.ศ.2482 โดยมี ท่านพระครูอุทัย (ครูบามูล) เจ้าคณะตาบลแม่สอด มาเป็น
ประธานการก่อสร้าง โดยมี นายจักร แผ่กาษา ได้มอบที่ดินถวายให้สร้างวัด ต่อมาคณะศรัทธาสาธุชนได้ร่วม
แรงกันสร้างกุฏิไม้ไผ่มุงหลังคาด้วยแฝกพอเป็นที่พักพิงอาศัยของพระภิกษุสงฆ์และสามเณรขึ้นมา 1 หลัง
เพื่อประกอบการบาเพ็ญกุศล เม่ือสร้างเสร็จแล้ว ท่านพระครูอุทัยก็ได้จัดให้พระวัน (ครูบาวัน) มารักษาการ
แทนเจ้าอาวาสได้ 11 พรรษา

ต่อมาในปี พ.ศ. 2493 ไดน้ ิมนต์ พระทอหล่อ กันทะวโส มาเป็นแทนเจา้ อาวาส ปี 2501 ทา่ น
ได้มรณภาพไป จึงได้นิมนต์ พระบุญช่วย โสปาโก มาเป็นเจ้าอาวาส ได้ 9 พรรษาท่านก็ได้ย้ายไปอยู่ที่อ่ืน
ต่อมากไ็ ด้นมิ นต์ พระสุคา สวุ ณฺโณ เป็นแทนเจา้ อาวาสได้อีก 4 พรรษา ท่านก็ไดย้ า้ ยไปเรียนหนงั สอื ต่างจังหวัด
ปี พ.ศ. 2526 ก็ได้ นิมนต์ พระอธิการบุญทา อกฺกวณฺโณ มาเป็นแทนเจ้าอาวาสได้ 8 พรรษา
ก็ได้ลาสิกขา ปี พ.ศ. 2534 ก็ได้นิมนต์ พระอาพร กนฺตวีโร มาเป็นเจ้าอาวาสวัดไทยสามัคคี จนถึงปัจจุบัน
ต่อมาได้เปลี่ยนนามเป็น พระอธิการธรรมจักร กนฺตวโี ร และไดร้ บั พระราชทานสมณะศักดิ์เป็น พระครเู มธากิจ
โกศล เจ้าคณะตาบลชัน้ โท ตาบลแมก่ าษา เมอื่ วนั ที่ 3 มกราคม 2552

- 14 -
รูปภำพประกอบ
วดั ไทยสามัคคี

- 15 -
แหลง่ เรียนรู้ในตำบลแมก่ ำษำ

น้าตกแม่กาษา

ชื่อหมูบ่ ้านแม่กาษา
เลขท่ี 437 หมู่ท่ี 9 ถนน -
ตาบลแม่กาษา อาเภอแมส่ อด จังหวัดตาก
รหัสไปรษณีย์ 63110

ประวตั ิแหล่งเรียนรู้

นา้ ตกแม่กาษา ตั้งอยู่ที่ตาบลแม่กาษา อาเภอแม่สอด จังหวดั ตาก จากเสน้ ทางสายแมส่ อด –
แมร่ ะมาด (ทางหลวงหมายเลข 105) ประมาณกิโลเมตรท่ี 13-14 มีป้ายทางเข้าเขียนว่าบ้านแม่ก๊ืดสามท่า จาก
ปากทางเข้าไปประมาณ 4 กิโลเมตร และมีทางแยกเข้าไปอีกประมาณ 1.5 กิโลเมตร เป็นน้าตกขนาดใหญม่ ี
2 ชน้ั ลกั ษณะเป็นน้าตกเขาหนิ ปูน มถี ้า และธารน้ากว้างประมาณ 5 เมตร เป็นทางจากปากถา้ ถงึ น้าตก สามารถ
เดินข้นึ ไปถ่ายรูปบนชั้น 2 ได้เลยสวยๆ เปน็ จุดชมววิ ท่สี วยงามอกี จดุ หน่ึง การเดินข้นึ ไปชนั้ 2 ไม่ยากลาบาก เพราะ
เค้ามีทางเดินขึ้นไปไม่ชันมากเท่าไหร่ เดินได้สบายๆ เม่ือเดินขึ้นไปข้างบนจะมีถ้าซึ่งเป็นจุดถ่ายรูปที่สวยงาม
มากจริงๆ และเมอ่ื มองลงมาข้างล่างก็จะเหน็ ภาพกว้างๆ ของน้าตกแมก่ าษาได้อย่างสวยงาม มองเหน็ ธารนา้ ใส
กวา้ งใหญไ่ ด้ชัดเจน นา้ ใสและสวยงามมากสามารถลงเล่นนา้ ได้แลว้ ก็ไมต่ อ้ งห่วงว่าจะเปียกกลับ เพราะท่นี ่เี ค้าก็
มีบริการหอ้ งอาบน้าใหก้ บั นกั ทอ่ งเที่ยวอีกด้วย

- 16 -
รปู ภำพประกอบ
นา้ ตกแม่กาษา

- 17 -

แหล่งเรยี นรใู้ นตำบลแม่กำษำ

ถ้าแม่อุษา
ชอื่ หม่บู ้าน บา้ นแม่กาษาโพธทิ์ อง
เลขท่ี 437 หม่ทู ่ี 9 ถนน -
ตาบลแมก่ าษา อาเภอแมส่ อด จังหวัดตาก
รหสั ไปรษณีย์ 63110

ประวตั ิแหล่งเรียนรู้

“ถา้ แมอ่ ุษา” ทต่ี งั้ ต.แมก่ าษา อ.แม่สอด จ.ตาก ลกั ษณะเปน็ ถ้าขนาดใหญท่ ่นี กั ท่องเทีย่ วต้อง
หาโอกาสลองสัมผัสสักคร้ังในชีวิต ถ้านี้ค่อนข้างสมบุกสมบัน ขั้นแรกต้องเดินข้ึนเขาระยะทาง 500 เมตร
ต่อด้วยบันไดอีก 870 ข้ัน ถึงจะไปถึงปากถ้า พอเข้าข้างในจึงจะพบหนิ งอกหินย้อยรปู รา่ งต่าง ๆ แปลกตาและ
สวยงามมาก ในโพรงถ้าแบง่ ออกเป็นห้องโถงมากถึง 13 หอ้ ง เดินเชื่อมกนั ไดท้ ุกห้อง ดีหน่อยท่ีอากาศค่อนข้าง
โปร่ง เย็นสบาย ไม่อับ แม้จะเป็นถิ่นอาศัยของค้างคาวนับล้าน ๆ ตัวเลยก็ตาม ด้านในสุดมีส ระน้าผุด
ที่ชาวบ้านเชื่อกันว่าเป็นบ่อน้าศักด์ิการเท่ียวถ้าแม่อุษาใช้เวลาราว 3 ชั่วโมงตั้งแต่เริ่มเดินข้ึนบันไดจนถึงกลับ
ออกมา (แตไ่ ม่ได้เข้าชมโถงครบทุกห้อง) ถา้ เปน็ ช่วงบา่ ยแสงอาทติ ยจ์ ะส่องลอดเข้ามาผา่ นโพรงหินขนาดใหญ่ดู
คล้ายลาแสงสปอตไลต์ ยิ่งเพม่ิ เสน่หใ์ หถ้ ้าแห่งนดี้ สู วยงามขึน้

ถา้ แม่อษุ าอยู่ในตาบลแมก่ าษา จดั เป็นสถานทท่ี ่องเทย่ี วท่ีสาคญั อีกแห่งหนง่ึ
ของอาเภอแม่สอด จังหวัดตาก เพ่ือการท่องเที่ยวที่สนุกสนาน เราควรศึกษาตานานของถ้าแม่อุษาไว้ก่อน
ประวัติความเป็นมาดังน้ี ในอดีตกาลเม่ือคร้ังเกิดสงคราม มีเจ้าเมืองอยู่เมืองหน่ึงแพ้สงคราม จึงต้องพา
ครอบครวั อพยพหนีข้าศกึ เจา้ เมืองมีลูกชาย 6 คน ลูกสาว 1 คน มชี อ่ื วา่ แม่อษุ า เนอื่ งจากแมอ่ ษุ าได้ท้องแก่
มาก จาเป็นต้องหยุดพักเป็นระยะๆ ผนวกกับมีสัมภาระข้าวของเงินทองมากมาย จึงทาให้การเดินทางต้อง
ล่าช้า เม่ือมาถึงถ้าแห่งหน่ึงฝ่ายผู้เป็นบิดา เห็นว่า ยังมีข้าศึกไล่ประชิดเข้ามาทุกที เกรงว่าจะหนีไม่รอดกัน
ทั้งหมด ก็เอ่ยปากวา่ "ถ้าหอบขา้ วของหนีต่อไปกค็ งจะไม่ไหว จะมีใครไหมท่จี ะอาสาเฝา้ ถ้านีต้ ลอดไป "
แม่อษุ าไดย้ ิน

ดังน้ันก็คิดว่า ตัวเองนั้นท้องแก่เต็มท่ีหากตัวเองเดินทางต่อไปก็จะเป็นภาระให้พ่อแม่และ
พๆ่ี จึงตดั สนิ ใจแล้วบอกผู้เป็นบิดาว่า “ถ้าพอ่ เหน็ ควรอยา่ งนั้นลูกกข็ ออาสา” เจา้ เมืองจึงใช้มีดดาบฟนั คอแม่
อุษาจนขาด ต้ังแต่น้ันเป็นต้นมา แม่อุษาจึงคอยระวังรักษาสมบัติต่างๆ อยู่ในถ้าแห่งน้ัน และมีเรื่องเล่าจากผู้
เฒ่าผแู้ ก่ว่า ถา้ หากใครตอ้ งการของสง่ิ ใดกส็ ามารถขอยืมออกไปจากถา้ ได้ แต่ต้องนามาคืน ครง้ั แรก ๆ ชาวบ้าน
หยิบยืมไปก็นามาคืน แต่พอระยะหลังก็นามาคืนบ้างไม่คืนบ้าง ซ่ึงส่วนใหญ่จะไม่ได้คืนมากกว่า แม่อุษาก็เลย
โกรธจงึ ปิดปากถา้ จนไมส่ ามารถเขา้ ไปได้ ถ้าน้ันกเ็ ลยได้ชอื่ ว่า ถ้าแม่อษุ า มาจนกระทงั่ ทุกวนั น้ี

- 18 -
รปู ภำพประกอบ

ถา้ แม่อษุ า

- 19 -

แหล่งเรยี นร้ใู นตำบลดำ่ นแมล่ ะเมำ
ศนู ยเ์ รียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงชุมชน

ชอื่ หมบู่ า้ น ปางสา้ น เลขที่ 122 หมู่ที่ 2
ตาบลดา่ นแม่ละเมา อาเภอ แมส่ อด จังหวดั ตาก
รหัสไปรษณีย์63110

ประวัตแิ หล่งเรยี นรู้

อาชีพด่ังเดิมของคนในหมู่บ้านปางส้าน ทาไร่ ทานา ทาไร่ข้าวโพด หลังจากเรียนจบ จึงได้
กลับมาทาไร่ท่ีบ้าน หลังจากเก็บเกี่ยงผลผลิตมีเวลาว่าง เลยมีความคิดท่ีจะทาอาชีพเสริมโดยสนใจเร่ืองการ
เพาะเห็ด ในสมัย 20 กว่าปีก่อนไม่มีส่ืออินเตอร์เน็ต จึงได้ศึกษาหาความรู้จากหนังสือพิมพ์ ในคอลัมน์
การเกษตรต่างๆ เลยจดเบอร์โทรศัพท์เพื่อที่จะไปขศึกษาอเรียนรู้จากแหล่งต่างๆเช่น มหาวิทยาลัย
เกษตรศาสตร์,มหาวิทยาลัยขอนแก่น ,ฟาร์มเห็ดบ้านอรัญญิก,ฟาร์มเห็ดเชียงใหม่,หมู่บ้านทาเห็ดวังน้าเขียว
โคราช,ฟาร์มเห็ดหมู่บ้านปางมะโอ ลาปาง,ฟาร์มเห็ดอุดรธานี แล้วจึงเร่ิมลงมืทา โรงเรือนเห็ดที่สร้างเป็นโรง
แรกน้ันบิดาเป็นผู้สร้างให้ เม่ือสร้างเสร็จบิดาป่วยเข้าโรงพยาบาลหลายเดือน จนเห็ดชุดแรกออกจึงได้ทาเป็น
อาหารให้บิดารับประทานที่โรงพยาบาลจนบิดาเสียชีวิตลง จึงได้ตั้งช่ือฟาร์มเห็ดว่า ฟาร์มเห็ดบ้านแสงจันทร์
จันทร์ คือชอ่ื ของบิดา แสง คอื ความสวา่ ง หรือช่องทางที่ทาให้เรากลับมาทาอาชีพน้ี

การทาก้อนเห็ดเพื่อเปิดขายดอก และขายก้อนเชื้อเห็ดด้วย เมื่อแต่งงานจึงเลิกทาไร่ข้าวโพด
พ้นื ทๆ่ี ทาไรข่ ้าวโพด ไดท้ าการปลกู ต้นไม้สัก พื้นที่ราบล่มุ ก็ปลกู ข้าวไรซ์เบอรี่ ทาแปลงปลกู ผกั ขาย เลยื้ งจิ้งหรดี
เล้ียงหมูหลุม เลี้ยงปลา เล้ืยงปู เล้ียงตัวตุ่น เล้ียงหนูนา ทาอะไรท่ีแตกต่างจากชาวบ้านในพื้นที่ จนมีคนว่าบ้า
ทาไป ก็ขาดทุน มองเราเป็นตัวตลกเสียงหัวเราะดูถูก ทาให้มีแรงบันดาลใจให้สู้ต่อไม่ท้อ จนมีหน่วยงาน
ราชการ มาให้คาปรึกษาแนะนาให้องค์ความรู้ต่างๆ ออกไปหาองค์ความรู้ตามหน่วยงานต่างๆ และจัดตั้งให้
เปน็ ศูนยเ์ รียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียงและเกษตรทฤษฎีใหม่ มกี ารจดั อบรมประชาชน การหา
ผู้เข้าร่วมอบรมในแต่ละครั้งเป็นเร่ืองที่ยาก ชาวบ้านไม่สนใจไม่ยอมรับความรู้ใหม่ๆ ยังยึดม่ันความรู้เดิมๆต้อง
อ้อนวอนให้มาลองเข้ามาศึกษาดูก่อน เม่ือประชาชนเข้ามาก็รู้สึกยอมรับและมีเข้ามาร่วมกลุ่มมากข้ึน จึงได้ตั้ง
กลุ่มวิสาหกิจชุมชนเศรษฐกิจชุมชนบ้านปางส้าน ในกลุ่มจะมีการทาอาชีพเสริมต่างๆโดยมีหน่วยงานราชการ
ไดม้ าให้ความรู้และฝกึ อาชพี มีการรวมกล่มุ และปนั ผลรายเดือนใหก้ บั สมาชกิ

ปัจจุบันศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงและเกษตรทฤษฎีใหม่ และกลุ่มวิสาหกิจชุมชน เป็นที่
ยอมรบั ของประชาชนและหน่วยงานราชการต่างๆ เขา้ มาใหค้ วามรูแ้ ลกเปลีย่ นกันอีกมากมาย

- 20 -
รูปภำพประกอบ

ศนู ยเ์ รียนรู้เศรษฐกิจพอเพยี งชมุ ชน

- 21 -

แหลง่ เรียนรู้ในตำบลด่ำนแม่ละเมำ
บา้ นห้วยปลาหลด

ช่อื หม่บู ้าน ห้วยปลาหลด เลขท่ี - หมทู่ ี่ 8
ตาบลดา่ นแม่ละเมา อาเภอแม่สอด จังหวัตาก
รหัสไปรษณยี ์ 63110

ประวตั ิแหล่งเรียนรู้

บ้านห้วยปลาหลด ต.ด่านแม่ละเมา อ.แม่สอด จ.ตาก เป็นหมู่บ้านชาวลาหู่ หรือลาหู่ดา
ขนาด 100 กว่าหลังคาเรือน ต้ังอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติตากสินมหาราช และเขตพัฒนาพ้ืนท่ีดอยมูเซอของ
ศูนย์พัฒนาและสงเคราะห์ชาวเขาจังหวัดตาก เมื่อราว 40 ปีที่แล้ว ชาวลาหู่ 4 ครอบครัว เข้ามาตั้งรกรากทา
มาหากินในพื้นที่ไร่หมุนเวียนของชาวปกาเกอะญอ ความอุดมสมบูรณ์ของพ้ืนท่ีทาให้ชาวบ้านย้ายตามเข้ามา
อยู่มากขึ้น การทามาหากินหลักของชาวบ้าน คือการทาไร่ ผลิตผลจากไร่ส่วนใหญ่ใช้บริโภคในครอบครัวเป็น
หลัก เช่น ขา้ ว ขา้ วโพด พืชผกั ต่างๆ

ในอดีต เมื่อชาวบ้านเข้ามาต้ังรกรากใหม่ๆ น้ัน ชาวบ้านจานวนมากเสพและติดฝ่ิน นอกจาก
การเสพแล้ว ฝ่ินยังถือว่าเป็นพืชเศรษฐกิจที่สร้างรายได้เป็นกอบเป็นกา ชาวบ้านจานวนมากจึงหันไปปลูกฝ่ิน
เกือบท้ังหมู่บ้าน การทาไร่ฝ่ินเป็นการใช้ท่ีดินที่ต่างจากการทาไร่ข้าว ซ่ึงเป็นการใช้ที่ดินแบบหมุนเวียน ไม่ตัด
ต้นไม้ใหญ่ในไร่แบบขุดรากถอนโคน แต่การทาไร่ฝ่ิน ชาวบ้านจะถางพื้นท่ีจนโล่งเตียน ใช้ที่ดินจนหมดความ
สมบูรณ์แล้วก็เปลี่ยนไปทาท่ีใหม่ในลักษณะไร่เลอ่ื นลอย ผืนป่ามหาศาลจึงถูกทาลายลงอยา่ งรวดเร็ว แม้จะใช้
ท่ีดินทาไร่ฝิ่นจานวนมาก แต่ชาวลาหู่ก็ยังยึดถือคาสอนของบรรพชน พื้นที่ป่าบางแห่งจะไม่เข้าไปแตะต้องใช้
ประโยชน์ เช่น พ้ืนทตี่ น้ น้า พน้ื ทป่ี ่าศาลเจา้ พ้ืนท่ปี ่าชา้ ซ่ึงเปน็ พน้ื ท่ีส่วนรวมของชมุ ชน ป่าท่ีเหลือรอดจากการ
ทาลายก็จะเป็นพน้ื ทบี่ รเิ วณดงั กลา่ วน้ี

ปี 2524 อุทยานแห่งชาติตากสินมหาราช ได้ประกาศพ้ืนท่ีอุทยาน พ้ืนที่ดังกล่าวครอบคลุม
พ้ืนที่ของหมู่บ้านทุกตารางนิ้ว มีความพยายามจากทางราชการที่จะอพยพชาวบ้านออกจากพื้นที่ โดยให้คา
สัญญากับชาวบ้านว่าจะหาพื้นท่ีให้อยู่ใหม่ มคี วามเปน็ อยู่ท่ดี ีกว่าอยทู่ ี่เดิม ผู้ใหญบ่ า้ นและแกนนาชุมชนในสมัย
นนั้ ไดไ้ ปดูพ้ืนที่ที่ทางราชการจะให้ยา้ ยไปอยู่ พบว่าเปน็ พ้ืนท่ที ี่ไม่เหมาะสมกบั วิถีชีวติ ชาวลาหู่ การทามาหากิน
ลาบาก จึงตกลงกนั วา่ เป็นตายร้ายดีอยา่ งไรก็จะไม่ยอมยา้ ยออกจากพ้นื ที่น้ีโดยเด็ดขาด

- 22 -

หลังจากตกลงกันว่าจะไม่ย้ายออกตามคาส่ังทางราชการ ผู้ใหญ่บ้านได้เข้าไปปรึกษากับพระ
อาจารย์เด่น นนฺทิโย พระป่าจากวัดอโศการาม จ.สมุทรปราการ ธุดงค์ผ่านเข้ามาในหมู่บ้าน ท่านได้ให้
คาแนะนาว่าถ้าจะอยู่ทนี่ ่ีต่อไปชาวบ้านจะต้องชว่ ยกันดูแลรักษาป่า รักษาป่าแข่งกับป่าไม้ เพ่ือพิสูจน์ให้เห็นว่า
ชาวบ้านก็รักษาป่าได้ จากนั้นเป็นต้นมา ชาวบ้านก็เร่ิมต้นดูแลรักษาป่าอย่างจริงจัง แม้ว่าในระยะแร กจะ
เป็นไปด้วยยากลาบาก เพราะความกดดันจากทางราชการต่างต่างนานา ท้ายท่ีสุดได้รับการยกย่องเป็นพ้ืนที่
ต้นแบบ “คนอยู่กับป่าอย่างยั่งยืน” กับ 6 ชุมชนรอบอุทยานแห่งฯ และสามารถเพิ่มพ้ืนท่ีป่า การลดพืช
เชิงเดี่ยว และยกระดับคุณภาพชีวิตโดยอาศัยหลักการตลาดที่สอดคล้องกับระบบการเกษตรที่เอ้ือต่อการ
อนรุ ักษ์

- 23 -
รปู ภำพประกอบ
บา้ นหว้ ยปลาหลด

- 24 -

แหล่งเรียนรู้ในตำบลแม่ตำว

ไรม่ ณีทิพยแ์ หล่งเรยี นรวู้ ิถีไทย

ชือ่ หมบู่ า้ น บ้านแม่ตาวกลาง
เลขที่ 489 หม่ทู ี่ 2 ถนน -
ตาบลแม่ตาว อาเภอแม่สอด จงั หวดั ตาก
รหัสไปรษณีย์ 63110

ประวตั ิแหล่งเรยี นรู้

ปัจุบนั โลกเขำ้ สู่ยคุ โลกำภวิ ัฒน์ ทาใหป้ ระเทศต่าง ๆ ในโลกต้องมีการติดต่อส่ือสารเช่ือมโยง
ความสัมพันธ์ระหว่างกันมากขึ้น ในรูปแบบต่าง ๆ รวมเรียกว่า “ข้อตกลง” ซ่ึงเป็นผลทาให้เกิดการประชุม
ระหว่างประเทศ เพื่อให้แต่ละประเทศ ภูมิภาค และกลุ่มประเทศต่าง ๆ ได้มารวมตัวกัน มีการแลกเปล่ียน
ความคิดเห็นในเร่ืองใดเรื่องหน่ึง เพ่ือหาข้อสรุปโดยคานึงถึงประโยชน์ร่วมกันในการดาเนินการ กระแส
โลกาภวิ ฒั นม์ ีอิทธิพลต่อภาวะเศรษฐกิจและสังคมของประเทศต่าง ๆ โดยเฉพาะประเทศท่ีกาลงั พัฒนา ในการ
พฒั นาประเทศน้นั จะตอ้ งอาศยั องค์ความรู้และประสบการณ์เปน็ สาคญั

พ่อเป็นผู้ให้ เป็นผู้เสียสละ และเป็นแรงบันดำลใจให้ประชำชนชำวไทยได้อยู่ดีกินดี ใน
การพัฒนาคุณภาพชีวิต ความเป็นอยู่ท่ีพึ่งพาตนเองได้อย่างย่ังยนื และอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข พระองค์ท่าน
ได้ทุ่มเททั้งแรงกาย แรงใจ ทาทุกอยา่ งเพอ่ื ความผาสขุ เพ่ือประชาชนของท่าน

พระองคท์ ำ่ นไดค้ ้นควำ้ แนวพัฒนำและกำรแกไ้ ขปญั หำที่ยั่งยืน พระองค์ทรงสามารถรู้ถึง
สถานการณ์ในการเปล่ียนแปลงของเศรษฐกจิ สงั คม การเมือง และสิ่งแวดล้อม ได้เป็นอยา่ งดี

ณ. วันนี้ ไรม่ ณที ิพย์ ขอเป็นส่วนหน่ึงท่ไี ด้นอ้ มนาพระราชดารัส ปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพียง
ของพระองค์ท่านมาเป็นแนวทางในการดาเนินชีวิต รวมถึงการนาองค์ความรู้การพัฒนาเศรษฐกิจพอเพียงมา
เป็นแนวทางในการพัฒนาคุณภาพชีวิตพร้อมท้ังเผยแพร่องค์ความรู้ให้กับสังคม องค์กรและชุมชนท้องถิ่นให้
เกดิ การพัฒนาแบบย่งั ยนื

ไร่มณีทิพย์ ต้ังบ้านเลขท่ี 489 หมู่ท่ี 2 ต.แม่ตาว อ.แม่สอด จ.ตาก 63110 บนเนื้อที่ 24 ไร่
180 ตรางวา เป็นพ้ืนที่ลุ่ม ใช้ทานาปลูกข้าว ถั่วเหลือง และ อ้อย ตามฤดูกาล เม่ือ ปี พ.ศ. 2549 ได้น้อมนา
พระราชดารัสของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ปฏิบัติในการพัฒนาที่ดินทากิน ในการ
พฒั นาคณุ ภาพชีวิต และความเป็นอยู่ทพี่ ง่ึ พาตัวเองได้และอย่รู ่วมกันในสงั คมอย่างมีความสขุ

- 25 -

โดยยึดหลกั ทำงสำยกลำงและความไมป่ ระมาท ความพอประมาณ ความมเี หตุผล และสร้าง
ภมู คิ ุ้มกนั ไรม่ ณที พิ ยเ์ ปน็ ไร่นาสวนผสม แบง่ พ้ืนที่เป็นสัดสว่ น เปน็ ท่ีอยอู่ าศยั , พ้นื ทีท่ านา, ปลกู พืช, และเลยี้ ง
สัตว์ โดยเน้นการอยู่ร่วมกัน ระหว่าง มนุษย์, ธรรมชาติ, ส่ิงแวดล้อม อยู่ด้วยกันได้และเกื้อกูลกันมีประโยชน์
รว่ มกัน

เนื่องด้วยในมหำมงคลวโรกำสที่ พระบำทสมเด็จพระเจ้ำอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช -
มหำรำช ทรงครองสริ ิราชสมบัตคิ รบ 60 ปี และเฉลมิ พระเกยี รตพิ ระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอย่หู วั ภูมิพลอดุลยเดช
มหาราช เน่ืองในมงคลวโรกาสที่มีพระชนมายุครบ 80 พรรษา เพ่ือเป็นราชกุศลในการทาความดีเพื่อในหลวง
และแผน่ ดิน

- 26 -
รปู ภำพประกอบ
ไรม่ ณีทพิ ยแ์ หลง่ เรียนร้วู ิถีไทย

- 27 -

แหล่งเรยี นรู้ในตำบลแมต่ ำว

ศนู ย์เศรษฐกิจพอเพยี งบา้ นแม่ตาวกลาง (บ้านสวนซาวเกา้ )

ช่ือหมู่บ้าน แมต่ าวกลาง
เลขท่ี - หม่ทู ่ี 2 ถนน -
ตาบลแมต่ าว อาเภอแม่สอด จงั หวัดตาก
รหัสไปรษณีย์ 63110

ประวตั ิแหล่งเรยี นรู้

ศนู ย์เศรษฐกิจพอเพยี งบ้านแมต่ าวกลาง (สวนซาวเก้า) หมทู่ ่ี 2 ตาบลแม่ปะ อาเภอแม่สอด
จังหวัดตาก เพื่อสืบสาน รักษา และต่อยอดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาสู่
ความมั่นคง ม่นั คง่ั ยง่ั ยืน โดยเร่ิมดาเนนิ การจดั อบรมและดาเนนิ การพัฒนาศนู ย์ โดย กศน.ตาบลแม่ตาว สังกัด
กศน.อาเภอแม่สอด สานักงานพัฒนาชุมชนอาเภอแม่สอด และผ้นู าชุมชน ชาวบ้าน หมูท่ ี่ 2 บา้ นแม่ตาวกลาง
โดยเจ้าของสถานที่ คือนายอุดม คาอ่อน เป็นเจ้าของภูมิปัญญาที่ร่วมจัดกิจกรรมในปี พ.ศ. 2555 มีพื้นที่
ท้ังหมด 15 ไร่ ประกอบด้วย สวนผักสวนครวั บ่อเล้ยี งกบ เล้ียงไก่ ปลกู กล้วย ผลไม้ต่างๆ เกษตรผสมผสาน ซมุ้
ผกั กนิ ได้ สระเล้ยี งปลา และเป็นศูนย์ฝึกอาชพี ใหก้ บั ประชาชนในตาบลแม่ตาว

- 28 -
รูปภำพประกอบ
ศนู ย์เศรษฐกิจพอเพียงบา้ นแม่ตาวกลาง (บ้านสวนซาวเกา้ )

- 29 -

แหลง่ เรียนรใู้ นตำบลท่ำสำยลวด

พระธาตดุ อยหินกว่ิ

ชือ่ หมูบ่ า้ นท่าสายลวด
เลขท่ี - หมู่ท่ี - ถนน -
ตาบลท่าสายลวด อาเภอแม่สอด จังหวัดตาก
รหสั ไปรษณีย์ 63110

ประวัตแิ หล่งเรียนรู้

พระธาตุดอยหินก่ิว ต้ังอยู่ที่ ตาบลท่าสายลวด อาเภอแม่สอด จังหวัดตาก สถานท่ีท่องเที่ยว
สาคัญของอาเภอท่ีไม่ควรพลาด องค์พระธาตุท่ีต้ังอยู่บนชะง่อนผาสูง โดยมีหินก้อนใหญ่บนหน้าผาน้ัน ซ่ึง
ชาวบ้านต่างพากันขนานนามว่า “เจดีย์หินพระอินทร์แขวน” อีกท้ังหินท่ีอยู่บนดอยนี้ยังมีสีดาหรือน้าตาลไหม้
บางคนจึงเรยี กพระธาตุองค์นวี้ ่า “พระธาตุดอยดินจี่” ซึ่งหมายถึงดนิ ที่ถูกไฟไหมน้ ่นั เอง ภายในเจดียม์ พี ระธาตุ
ประดิษฐานอยู่เรียกกันว่า “พญาล่อง” ซ่งึ เป็นท่ีเคารพบชู าของชาวจังหวัดตากและจงั หวัดใกล้เคียง บริเวณวัด
พระธาตุฯ ยังมีเรือโบราณที่มีอายุประมาณ 200 ปี โดยชาวบ้านวงั ตะเคียนได้ช่วยกันกู้ข้ึนมาเก็บรักษาไว้ท่ีเชงิ
ดอยดินจ่ีเรือลานี้ ภายในเรือมีช่องสาหรับสอดไม้กระดานเพ่ือทาเป็นที่น่ังจานวน 4 ช่อง โดยมีระยะห่างไม่
เท่ากัน ซึ่งจากรูปและขนาดของเรือ สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นเรือท่ีใช้ในการขนส่งอาหารหรือสินค้าระหว่างท้ั ง
สองฝ่งั แม่น้าเมย เมอ่ื มองลงมาจากองค์พระธาตจุ ะเห็นทิวทัศนท์ ่ีงดงามของอาเภอแม่สอด และด้วยศรทั ธาใน
องค์พระธาตุชาวอาเภอแม่สอดและผู้คนฝ่ังพม่าจะจัดงานนมัสการพระธาตุหินกิ่วดอยดินจี่ขึ้นเป็นประจาใน
เดอื นกมุ ภาพนั ธ์ของทกุ ปี

พระธาตุหินกิ่ว (พระธาตุหินพระอินทร์แขวน)ต้ังอยู่เชิงหน้าผา ห่างจากถ้าฆ้องถ้ากลองมา
ทางด้านซ้ายมือประมาณ 300 เมตร ความสูงอยูป่ ระมาณกง่ึ กลางของดอยดินจี่ พระธาตจุ ะประดิษฐานอยู่บน
หินกิ่วที่มีลักษณะคล้ายกับพระธาตุอินทร์แขวนท่ีประเทศพม่า ข้าง ๆ องค์พระเจดีย์จะมีรูปป้ันเทพารักษ์
หลายองค์ศิลปะแบบพม่าและไทยใหญ่ ใกล้ ๆ กับพระธาตุจะมีศาลาให้พุทธศาสนิกชนพักเหนื่อยและสาหรับ
สวดมนต์

- 30 -

พระพทุ ธรปู พระพกั ตร์งำมภำยในถ้ำฆอ้ งถ้ำกลอง

เป็นพระพทุ ธรูปท่ีใบหน้างามทีส่ ดุ ในโลก สร้างแบบศลิ ปพม่า ประดิษฐานอยใู่ นถ้าฆ้องถา้
กลอง ชื่อถา้ มาจากเมื่อโยนหินไปในถา้ หนิ กระทบผนัง จะได้ยินเสียงคล้ายเสยี งฆ้องและเสียงกลอง ถัดหลัง
องค์พระจะเป็นถ้าพญานาค มีลกั ษณะใหญ่เรียวเป็นรูเล็กลงจนกระท่ังมุดตามเข้าไปไม่ได้ ลกั ษณะของถ้า
พญานาคก็คือ มีนา้ ซึมไหลออกตลอดปี เพราะนาคขาดน้าไม่ได้ หากจะเขา้ ถ้าพญานาค ควรมีไฟฉายมาด้วย

เมอื งลับแล

บรรยากาศและตน้ ไม้จะแปลก ๆ ไม่เหมือนป่าท่วั ไป ผูม้ ีสมั ผัสที่ 6 จะร้ไู ด้ การขน้ึ มาทาบุญ
สิ้นสุดเพียงเทา่ น้ี เพราะถัดจากนี้ไปจะเข้าสเู่ ขตเมืองลับแล ไปแล้วอาจไม่ได้กลบั มา

เรอื โบรำณ 200 ปี

เรอื ลาน้ีในอดีตแลน่ อยู่ในแม่น้าเมย รับสง่ สินคา้ แกป่ ระชาชนสองฟากฝงั่ ตอ่ มาในระหว่าง
สงครามถูกทาให้จมน้าเพื่อซ่อนไมใ่ ห้ฝ่ายตรงขา้ มใช้ประโยชน์ ดว้ ยความหวังว่าเม่ือผ่านสงครามแลว้ จะกู้
ขึ้นมาอีก แต่โชครา้ ยคนเหล่านน้ั ตายหมด เรอื ก็เลยจมนา้ มานบั รอ้ ยปี แตเ่ รือทุกลาก็มีแมย่ ่านางอยู่ เมอ่ื ถึง
เวลาอนั สมควร แม่ยา่ นางก็ไปดลใจใหค้ นไปพบและกู้ข้ึนมา ปจั จุบนั ชาวบ้านไม่ได้ใช้ประโยชนจ์ ากเรือลานี้
เหมือนเดิมแลว้ แตใ่ ช้ประโยชนจ์ ากการขดู หาตวั เลขเส่ยี งดวง

ตำนำนแห่งพระธำตุ

มเี รอ่ื งเลา่ สืบต่อกนั มาวา่ ผู้สรา้ งเปน็ ชาวกะเหรยี่ งในสมยั ท่ีองั กฤษปกครองพม่า ช่ือวา่ นายพะ
สว่ ยจาพอ ไดเ้ ลื่อมใสในพระพทุ ธศาสนามาก เขานาเงนิ ตราเหรียญรปู บี รรทุกหลงั ช้างมาเพ่ือหาท่สี าหรบั สร้าง
เจดยี ถ์ วาย เป็นพทุ ธบูชา คร้ันมาถงึ บริเวณผาหนิ กว่ิ (หรอื ดนิ จี่) กม็ องเห็นหินก้อนใหญ่ตั้งอยูบ่ นหน้าผาสงู ชัน
และมลี กั ษณะคล้ายกับเจดีย์พระอินทรแ์ ขวนในประเทศพม่า จึงไดท้ าการก่อสรา้ ง เมื่อสร้างเสรจ็ แล้วไดน้ าพระ
สารสี รกิ ธาตบุ รรจไุ วใ้ นองค์เจดียพ์ รอ้ มกับพระพทุ ธรูปทองคาจานวน 5 องค์

- 31 -
รูปภำพประกอบ
พระธาตุดอยหินก่วิ

- 32 -

แหลง่ เรยี นร้ใู นตำบลท่ำสำยลวด

วดั ไทยวัฒนาราม

ชอื่ หมู่บ้านทา่ สายลวด
เลขท่ี - หมู่ท่ี - ถนน -
ตาบลท่าสายลวด อาเภอแมส่ อด จงั หวัดตาก
รหสั ไปรษณยี ์ 63110

ประวตั แิ หล่งเรยี นรู้

วัดไทยวัฒนาราม ตั้งอยู่ใน ตาบลท่าสายลวด อาเภอแม่สอด จังหวัดตาก เป็นวัดที่งดงามอีก
หนึ่งวัดในแม่สอด ที่สร้างด้วยศิลปะแบบวัดในพม่า สีเหลืองทองอร่ามวิจิตรงดงาม วัดน้ีเดิมชื่อ “วัดแม่ตาว
เงยี้ ว” หรือ “วดั ไทยใหญ่” วัดแห่งน้ี ซ่ึงสรา้ งขึ้นมาตงั้ แต่ปีพ.ศ.2400 โดยนายมงุ้ ชาวพมา่ จากรัฐฉานที่อพยพ
ครอบครัวมาอาศัยอยู่ในอาเภอแม่สอด และเป็นผู้ใหญ่บ้านคนแรกของหมู่บ้านแม่ตาว ที่ต่อมาได้รับ
พระราชทานนามว่า หม่นื อาจคาแหงหาญ คร้ันในปี พ.ศ.2500 กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศใหว้ ัดนี้เป็นวัด
พระพุทธศาสนา สงั กดั กรมศาสนา

สิ่งที่นำ่ สนใจภำยในวดั

วิหำรสที อง เปน็ พระวิหารทีโ่ ดดเดน่ ดว้ ยศลิ ปะแบบพม่า มีลวดลายแกะสลักสีทองลงบนพื้น
ผนังสีแดง ล้อมด้วยกาแพงสีแดงและรูปป้ันลายหงส์สีทอง บรเิ วณทางเดินมีรูปปั้นสีทองเป็นโลหะสที องขนาด
ใหญ่ ตงั้ อย่ดู า้ นหนา้

รูปป้ันหงส์คู่สีทอง หงส์ตัวบนเป็นหงส์ตัวเมียส่วนตัวล่างเป็นตัวผู้เพราะเรื่องนี้มีตานานว่า
เมอื งที่จารกึ ไว้เปน็ ภาษามอญว่า “เมือ่ พระพุทธเจ้าเสด็จมาถึงยงั ดนิ แดนแห่งน้ีได้ทอดพระเนตรเหน็ หงส์ทอง 2
ตัวเล่นน้าอยู่ จึงได้ทานายว่าในภายภาคหน้าเมืองน้ีจะกลายเป็นมหานครขึ้น ชื่อว่า”เมืองหงสาวดี” หลังจาก
นั้นดินแดนที่มีหงส์ทอง 2ตัวลงเล่นน้าก็ได้กลายเป็นมหานครและเป็นราชธานีในเวลาต่อมา และได้มีการแต่ง
เติมเร่ืองราวเก่ียวกับหงส์ทอง 2 ตัวเพิ่มข้ึนโดยเล่าว่าหงส์ที่บินมาเกาะอยู่เหนือพื้นดินผืนเล็กๆในทะเล ผืนดิน
แผน่ น้ีเลก็ จนกระท่งั ตวั เมยี ไมม่ ีทเ่ี กาะ และตอ้ งมาเกาะอยูบ่ นหลงั ของหงส์ตัวผู้

- 33 -

วิหำรพระมหำมุนี หลังคาเป็นทรงส่ีเหลี่ยมหลายช้ัน แต่ละชั้นประดับลวดลายต่าง ๆ ตาม
ศิลปะพม่า ฐานของหลังคาวิหารประดับด้วยเจดีย์องค์เล็ก ๆ โดยรอบ ภายในวิหารพระมหามุนี เป็นท่ี
ประดิษฐานพระพุทธมหามุนี พระพุทธรูปปางมารวิชัยทรงเครื่ององค์ใหญ่ ซึ่งจาลองมาจากพระพุทธมหามุนี
องค์จริง ที่เป็นพระพุทธรูปศักด์ิสิทธ์ิคู่บ้านคู่เมืองของชาวมัณฑะเลย์ของประเทศพม่า เป็นพระพุทธรูป
ศักด์ิสิทธ์ิท่ีชาวจังหวัดตากศรัทธาเลื่อมใสกันมาก นอกจากพระมหามุนีแล้ว ภายในพระวิหารยังเป็นท่ี
ประดิษฐานพระพทุ ธรูปลกั ษณะตา่ ง ๆ ตามอิทธพิ ลของศลิ ปวฒั นธรรมแบบไทยใหญใ่ หส้ ักการะ

พระเจดีย์โกนำวิน พระเจดีย์โกนาวิน ได้จัดสร้างเมื่อ พ.ศ.2511 เป็นเจดีย์เก้ายอด อยู่ใกล้
กับพระวิหารมหามุนี เป็นเจดีย์ทรงมอญสีทองสุกปล่ังทรงเคร่ือง สวมฉัตร มีระฆังรอบฉัตร และเสาหงส์เป็น
ลกั ษณะของศิลปะมอญ เจดียอ์ งคร์ อบ 8 ยอด องค์กลางใหญ่ 1 ยอด รวมเป็น 9 ยอด

พิพิธภัณฑ์พระพุทธศำสนำ ซ่ึงเป็นอาคารชั้นเดียวจัดแสดงความเป็นมาของการเผยแผ่
พระพุทธศาสนา ตั้งแต่เร่ิมต้นจนถึงการเผยแผ่ไปยงั ประเทศต่างๆ โดยจาลองเป็นแผนที่ทวีปต่างๆ อีกท้ังยังมี
หุ่นจาลองพระพุทธเจ้าท่ีเคล่ือนไหวได้ ซึ่งแสดงเหตุการณ์ในช่วงเสด็จลงจากสวรรค์ชั้นดาวดึงส์หลังจากโปรด
พระมารดา และภายในพิพิธภัณฑ์แห่งน้ี ยังเป็นท่ีประดิษฐาน พระพุทธรูปหินอ่อนศิลปะแบบพม่าทั้งแบบ
ทรงเคร่อื งและไมไ่ ด้ทรงเคร่อื งจานวนมาก

พระพุทธไสยำสน์ พระนอนองค์ใหญ่ ความยาวตลอดท้ังองค์พระนอนประมาณ 40เมตร
ประดษิ ฐานอย่ใู นวิหารเปิดโล่งด้านหลงั ของวดั

กำรเดินทำง จากตวั อาเภอแม่สอด ไปตามทางหลวงหมายเลข 105 ไปเส้นทางเดยี วกบั ตลาด
ริมเมย ผ่านสนามบินแม่สอด และโรงเรียนบ้านแม่ตาวไปประมาณ 700 เมตร พบทางแยกขวามือมีป้ายบอก
ทางไปวัดไทยวฒั นาราม เลยี้ วเข้าไปประมาณ 200 เมตร จะเหน็ วัดอยู่ทางขวามอื

- 34 -
รูปภำพประกอบ
วดั ไทยวฒั นาราม

- 35 -
บรรณำนกุ รม
แหลง่ เรียนรู้ในตาบลแมส่ อด

อทุ ยานการเรยี นรูว้ ทิ ยาศาสตรแ์ ละสงิ่ แวดลอ้ ม ทีปังกรรศั มีโชติ (nakhonmaesotcity.go.th)
วดั ชมุ พลคีรี ตาก - ไปดว้ ยกนั ทอ่ งเทีย่ ว (paiduaykan.com)

แหลง่ เรียนรูใ้ นตาบลแม่ปะ

อ.แมส่ อด รองเลขาธิการ กศน. เปิดโครงการ เรยี นรูเ้ ศรษฐกิจพอเพยี งและมอบนโยบายการดาเนินงาน กศน.อาเภอแม่
สอด - MorsaiNews
อา่ งเก็บนา้ หว้ ยลกึ (ridtak.org)

แหล่งเรียนรู้ในตาบลแม่กุ

(ททท.) สานกั งานตาก ขอเชิญชวนรว่ มงานวนั ชา้ งไทย 13 มนี าคม ทีบ่ า้ นปเู ตอ้ ต.แมก่ ุ อ.แมส่ อด จ.ตาก –

Eventsweekly news (eventsweekly-news.com)

ชาวบา้ นกวา่ 100 คน แหด่ รู อยพญานาครอบเจดยี ว์ ดั ดอยพระธาตุ (kapook.com)

แหล่งเรียนรู้ในตาบลแม่กาษา

วดั ไทยสามคั ค.ี ไทย – อ.แมส่ อด จ.ตาก (watthaisamakkhee.in.th)
Unseen แมส่ อด นา้ ตกแมก่ าษา ที่เท่ยี วตาก แชน่ า้ ลาธารใส สวยอลงั การ (trueid.net)
ถา้ แมอ่ ษุ า อ.แมส่ อด จ.ตาก (thai-tour.com)

- 36 -
บรรณำนกุ รม (ต่อ)

แหล่งเรยี นรู้ในตาบลด่านแม่ละเมา

เรยี นรูจ้ กั บา้ นปางสา้ น - GotoKnow
(6) Homestay บา้ นหว้ ยปลาหลด จ.ตาก | Facebook

แหล่งเรียนรใู้ นตาบลแมต่ าว

กิจกรรมปลกู ขา้ วตามแนวเศรษฐกิจพอเพยี ง - ไรม่ ณีทพิ ย์ | แหลง่ เรยี นรู้ วถิ ีไทย ใสใ่ จ เศรษฐกิจพอเพียง
(raimaneethip.com)

https://www.bing.com/images/search?view=detailV2&ccid=lvFa6dZx&id=731736BCFDE4DD362FC2E
201C901A4663D419B1B&thid=OIP.lvFa6dZxCHi3npo0tkU8PAHaEv&mediaurl=https%3a%2f%2fwww
.maesot.go.th%2fwp-content%2fuploads%2f2020%2f06%2fMSIF20200625-133655-005000726-
1.jpg&cdnurl=https%3a%2f%2fth.bing.com%2fth%2fid%2fR.96f15ae9d6710878b79e9a34b6453c3c%

3frik%3dG5tBPWakAckB4g%26pid%3dImgRaw&exph=500&expw=780&q=บา้ นสวนซาวเกา้ +อาเภอแม่
สอด&simid=608022139206184691&ck=AF0EB20E9A1D886AAE6154E9BC1E892D&selectedIndex=0&

FORM=IRPRST&mode=overlay

แหล่งเรียนรู้ในตาบลท่าสายลวด

พระธาตดุ อยหินกิ่ว จงั หวดั ตาก - CulturalAttractionsbuu (google.com)
วดั ไทยวฒั นาราม แมส่ อด - ไปดว้ ยกนั ทอ่ งเท่ยี ว (paiduaykan.com)

- 37 -
ประวตั ิผจู้ ดั ทำ
ผจู้ ัดทา : นายณภัทร ดีษากุล ตาแหล่ง บรรณารักษ์ ห้องสมุดประชาชนอาเภอแม่สอด
กศน.อาเภอแมส่ อด 701 หมู่10 ตาบลแม่ปะ อาเภอแมส่ อด จงั หวัดตาก 63110
โทร 055 - 534247
โทรสาร 055 – 534247
E-mail : [email protected]

หอ้ งสมดุ ประชาชนอาเภอแมส่ อด