การจัดการความรู้รูปหนังตะลุง

การจัดการความรู้รูปหนังตะลุง โดย…คุณ คุ สรวิศ รัตนพันธุ์ (ช่างชอบ ชุม ชุ พร)

หนังตะลุงเป็นศิลปะการแสดงประจำ ท้องถิ่นอย่างหนึ่งของภาคใต้ เป็นการ เล่าเรื่องราวที่ผูกร้อยเป็นนิยาย ดำ เนิน เรื่องด้วยบทร้อยกลองที่ขับร้องเป็น สำ เนียงท้องถิ่น หรือที่เรียกกันว่าการ ว่าบท มีการสนทนาแทรกเป็นระยะ ใช้ ในการแสดงเงาบนจอผ้า เป็นสิ่งดึงดูด สายตาผู้ชม ซึ่งการว่าบทสนทนา และ การแสดงเงานี้นายหนังตะลุงเป็นคน แสดงด้วนตนเองทั้งหมด

ประวัติของคุณสรวิศ รัตนพันธุ์ คุณสรวิศ รัตนพันธุ์ หรือที่ รู้จักกันว่า “ลุงชอบ” ปัจจุบันอายุ 63 ปี เป็นคนจังหวัดชุมพร ปัจจุบัน อาศัยอยู่ที่ 131 ม.1 ต.วิสัยเหนือ อ.เมือง จ.ชุมพร ลุงชอบมีความสนใจในหนัง ตะลุงเป็นอย่างมากเดิมลุงชอบไม่ได้ ประกอบอาชีพทำ รูปหนังตะลุง แต่ เป็นเจ้าหน้าที่เกี่ยวกับการรถไฟ เนื่องด้วยลุงชอบ ได้จบมาจาก วิทยาลัยเฉพาะช่างทำ ให้มีความ สามารถ

ในการวาดหรือเขียนภาพลายไทย เป็นทุนเดิมอยู่แล้ว และมีความชอบ ในศิลปะไทยในจิตใจ ถึงแม้จะทำ อาชีพที่ไม่เกี่ยวกับศิลปะแต่เวลา ว่างลุงชอบมักจะชอบวาดเขียน ภาพลายไทยอยู่ตลอด จึงมีความ คิดอยากจะลองทำ รูปหนังตะลุง จึงลองหาซื้ออุปกรณ์ทำ รูปหนังมา ทำ ลุงชอบได้มีความสามารถในการ วาดเขียนภาพลายไทยเป็นทุนเดิมอยู่ แล้ว การทำ รูปหนังตะลุงจึงไม่ใช่ เรื่องยากนัก ลุงชอบก็ได้ทำ รูปหนัง ในเวลาว่างอยู่แต่ก็ไม่ได้จริงจัง

แค่เป็นกิจกรรมในเวลาว่าง จนมี นายหนังคนหนึ่ง ชื่อว่าหนังแดง หรือหนังทรงธรรม ศ.เชษฐทหาร นายหนังตะลุงในจังหวัดชุมพร ซึ่ง ได้รู้จักสนิทกับลุงชอบ ได้มาแวะที่ บ้านบังเอิญได้มาเห็นลุงชอบทำ รูป หนังตะลุงอยู่พอดี จึงให้ลุงชอบทำ รูปหนังให้ตนเองดู เมื่อหนังแดงได้ นำ รูปหนังฝีมือลุงชอบไปใช้ นาย หนังตะลุงคณะอื่นๆในจังหวัดชุมพร เมื่อมาเห็นในความสวยงาม ต่างก็ มาสั่งรุปหนังตะลุงของลุงชอบกัน ทุกคณะ จนลุงชอบได้เริ่มประกอบ

อาชีพหนังตะลุงอย่างจริงในระยะ เวลา2ปีที่ลุงชอบทำ หนังตะลุงอย่าง จริงจัง แต่ลูกค้าก็เป็นนายหนัง ตะลุงในจังหวัดชุมพรอย่างเดียว ลูกชายของลุงชอบได้ลองสมัคร เฟสบุ๊คให้ลุงชอบ ในปี พ.ศ. 2557 ใช้ชื่อว่า ช่างชอบ แกะหนังตะลุง ทำ ให้นายหนังตะลุงในจังหวัดอื่นๆ เริ่มรู้จักช่างชอบมากขึ้น และมีนาย หนังตะลุงท่านหนึ่งได้มาเริ่มสั่งเป็น คนแรก คือ หนังไข่นุ้ย ศ.ตะลุง บัณฑิต ซึ่งต่อมาก็มีนายหนังตะลุง มาสั่งกันไม่ขาดสาย

เครื่องมือการแกะรูปหนัง เขียงไม้หยี : ไว้สำ หรับตอก มี ความหนา9นิ้ว เป็นไม้เนื้อแข็งไว้ สำ หรับตอกเนื้อจะเป็นเนื้อแกนไม้ จะมีความแข็งและน้ำ หนักมาก

เขียงไม้ทัง : มีความหนา5นิ้ว เส้น ผ่าศุนย์กลาง16นิ้ว เป็นไม้เนื้ออ่อน ไว้สำ หรับใช้มีดในการแกะ และลุง ชอบบอกว่าจะต้องเป็นต้นที่อยู่ ไกล้ๆแม่น้ำ จะทำ ให้มีเนื้อ่อนทำ รูป หนังได้ง่าย มีด : ใบมีดเป็นใบเลื่อยตัดเหล็กที่ นำ มาเจียและลับจนมีความคม ส่วนด้ามจับทำ จากเขาควาย

ตัวตอก : เป็นเหล็กที่มีรูและมีที่ ระบายออก หาซื้อได้ทั่วไป ลุงชอบจะใช้เป็นตราลูกศร เพราะ เนื้อเหล็กมีความแข็ง และทนทาน โดยลุงชอบจะนำ มาเผาไฟก่อนใช้ จะทำ ให้เนื้อเหล็กกล้าขึ้น สี : จะใช้สีผสมอาหารยี่ห้อกวง เม้งผสมกับเหล้าขาว ส่วนสีดำ จะ ใช้หมึกจีน

น้ำ ยาเคลือบ : จะใช้วานิชยี่ห้อtoa ผสมกับน้ำ มันเบนซินในบริมาณ เท่าๆกัน ไม้ตับลุงชอบจะใช้ไม้ไผ่ที่แก่จัด และตากทิ้งไว้ 1 ปีขึ้นไปมาเหลา เป็นไม้ตับ

ค้อน : ลุงชอบจะไปบอกช่างเอง ว่าต้องการได้น้ำ หนักประมาณนี้ ด้ามจับเท่านี้เพื่อความถนัดในการ ทำ รูปหนังตะลุง

วิธีการแกะรูปหนัง 1.) เมื่อได้หนังวัวมาจากโรงงานลุง ชอบจะนำ หนังวัวไปแช่น้ำ ที่มีน้ำ เปล่าผสมกับน้ำ ส้มสายชู เพื่อทำ ให้ หนังมีความใสขึ้น 2.) เมื่อหนังวัวนิ่มดีแล้วก็นำ มาขึง ตากไว้ในที่ร่ม1วัน 3.) นำ หนังแห้งและมีความแข็งดี แล้ว ก็นำ มาแบ่งให้พอกับรูปที่จะทำ 4.) จากนั้นจึงร่างแบบ เมื่อร่างเสร็จ ก็นำ ตัวตอกมาตอกแบ่งเส้นและใส่ ลวดลาย

5.) ใช้มีดเป็นขึ้นตอนสุดท้ายในการ ใส่ลายละเอียดที่มีความละเอียด มากและตัดมาเป็นรูปหนัง 6.) จากนั้นก็มาทาสีและเคลือบ 7.) หลังจากน้ำ ยาเคลือบแห้งดีแล้ว ก็ใส่ไม้ตับ จึงเป็นการเสร็จสิ้นการ ทำ รูปหนังตะลุง

รูปหนังตะลุงของลุงชอบ จะเป็น เอกลักษณ์จุดยืนเฉพาะตัวในเรื่อง ของความแม่นยำ ในทางด้านลาย ไทย ลุงชอบจะให้มีความสวยงาม ทั้งตอนออกจอและไม่ออกจอ อีก ทั้งยังมีการปรับให้มีความทันสมัย มากขึ้น เทคนิคการทำ รูปหนัง

รูปหนัง/ตัวหนัง ฤาษี พระอิศวร รูปปรายหน้าบท เจ้าเมือง

นางเมือง พระเอก นางเอก ตัวโกง

ยักษ์ผู้ชาย ยักษ์ผู้หญิง ทหารวัง เท่ง

ความเชื่อในการทำ รูปหนัง ก่อนทำ รูปหนังทุกครั้งลุงชอบมักจะ มีการบริกรรมคาถาก่อนทุกครั้ง ตั้งแต่การเลือกหนัง การเริ่มวาด การตอก และการใช้มีด เชื่อว่าจะ ทำ ให้รูปหนังมีชีวิตและเป็นสิริมงคล แก่นายหนังที่รับรูปไป การตัดไม้ไผ่ ลุงชอบจะเลือกดูฤกษ์ยามเวลา ที่ ไปตัดทุกครั้ง และจะตัดแบ่งไว้ ตั้ง ไว้เป็นเวลา 1-2 ปี จึงนำ มาเหลา เป็นไม้ตับ ซึ่งไม้ตับของลุงชอบจะ ไม่มีปัญหาเรื่องมอดหรือแมลงที่มา กัดกินไม้เลย

ช่องทางการติดต่อ FB : ช่างชอบ แกะหนังตะลุง Tel : 093-582-2637