นวัตกรรมสร้างสรรค์คนดี จิตอาสาเด็กดี ศรีแก่งประลอม นางสาวสมจิตร์ ดวงดารา นางสาวสุลัดดา อุดมพวก โรงเรียนบ้านแก่งประลอม ส านักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาญจนบุรี เขต 3 ส านักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ
ก ค าน า เอกสารฉบับนี้เป็นผลงานนวัตกรรมที่น าเสนอโครงการโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. เป็นการด าเนินงาน เพื่อสืบสานพระราชปณิธานเดินตามรอยเบี้องพระยุคลบาทของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพล อดุลยเดชตามพระราชประสงค์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๑0 คือช่วยกันสร้างคนดีให้ บ้านเมือง โรงเรียนบ้านแก่งประลอมได้เห็นความส าคัญ ที่จะพัฒนาให้นักเรียนเป็นผู้มีคุณธรรม จริยธรรม รวมทั้งมีจิตสาธารณะ จึงได้จัดท านวัตกรรม " จิตอาสา ท าดี ศรีแก่งประลอม" โดยใช้รูปแบบ PRALOM Model ซึ่งรายละเอียดของนวัตกรรมที่น าเสนอประกอบด้วย สาระส าคัญ ความเป็นมา จุดประสงค์ เป้าหมาย นวัตกรรม กระบวนการผลิตนวัตกรรม ขั้นตอนการด าเนินงาน ผลการด าเนินงาน ประโยชน์ ที่ได้รับ ปัจจัย ส าเร็จ ที่เรียนที่ได้รับ และการเผยแพร่นวัตกรรม เพื่อเป็นแนวทางในการจัดกิจกรรม สร้างสรรค์คนดี ที่ ส่งเสริมให้นักเรียนให้ได้รับการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม ให้เป็นไปตามคุณธรรมอัตลักษณ์ของทางโรงเรียน ได้แก่ ความมีวินัย มีความพอเพียง และจิตอาสา เพื่อช่วยกันสร้างคนดีให้ บ้านเมือง ผู้จัดท าหวังไว้เป็นอย่างยิ่ง ว่าเอกสารฉบับนี้จะเป็นประโยชน์แก่ผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่าย ในการพัฒนา คุณธรรม จริยธรรม นักเรียนของ โรงเรียนต่อไป โรงเรียนบ้านแก่งประลอม
ข สารบัญ เรื่อง หน้า ค าน า ก สารบัญ ข นวัตกรรมสร้างสรรค์คนดี 1 ชื่อผลงาน 1 ความเป็นมาและสภาพปัญหา 2 วัตถุประสงค์ของนวัตกรรม 3 กระบวนการนวัตกรรม 4 ผลการด าเนินงาน 6 ประโยชน์ที่ได้รับ 6 ปัจจัยความส าเร็จ 7 บทเรียนที่ได้รับ 7 การเผยแพร่ 7 เงื่อนไขความส าเร็จ 8 ภาคผนวก 9 ภาพกิจกรรม 10
1 ผลงานนวัตกรรมสร้างสรรค์คนดี พุทธศักราช 2566 ชื่อผลงาน จิิตอาสา ท าดีิศรีแก่งประลอมิโดยใช้รูปแบบิPRALOM Model ชื่อเจ้าของผลงาน นางสาวสมจิตร์ิิดวงดารา ิิิินางสาวสุลัดดาิิอุดมพวก โรงเรียนบ้านแก่งประลอม ต าบลไทรโยคิิอ าเภอไทรโยคิิิจังหวัดกาญจนบุรีิิิิิ ส านักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาญจนบุรีิเขติ3ิิิรหัสไปรษณีย์ิิ71150ิ ิิโทรศัพท์ิิ0985208009 e-mail : [email protected] ประเภทผลงาน ด้านการบริหาร ด้านการเรียนการสอน สอดคล้องก ับคุณลักษณะโรงเร ียนคุณธรรม สพฐ. ความพอเพียง ความกตัญ ความซื่อสิัตย์สิุจริต ความรับผิดชอบ อุดมการณคุณธรรม คุณธรรมอัตลักษณ์(โปรดระบุ) มีวินัย พอเพียง จิตสาธารณะ รายละเอียดเอกสารการน าเสนอผลงานนวัตกรรม ๑. ความส าคัญของนวัตกรรมที่น าเสนอ การพัฒนาศักยภาพของนักเรียน ให้ตระหนักในบทบาทหน้าที่ความรับผิดชอบของนักเรียน ใน การสร้างเสริมคุณธรรมจริยธรรมในโรงเรียน และเป็นต้นแบบที่ดีงามของนักเรียน และพัฒนาคุณธรรม จริยธรรมนักเรียนแบบองค์รวม เน้นพัฒนากระบวนการคิดเชิงระบบและเชิงบวก และส่งเสริมให้ นักเรียนเป็นคนที่สมบูรณ์แบบ ด้วยการเป็นคนเก่ง คนดี และมีความสุข มีทักษะในการใช้ชีวิตใน ศตวรรษที่ ๒๑ ได้ดี มีจิตสาธารณะ สามารถอยู่ร่วมกันในสังคมได้อย่างมีความสุข และถือเป็นการ ด าเนินงานเพื่อสืบสานพระราชปณิธานเดินตามรอยเบื้องพระยุคลบาทของพระบาทสมเด็จพระบรมชน กาธิเบศร มหาภูมิพลอดุยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ตามพระราชประสงค์ของพระบาทสมเด็จพระ เจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณบดินทรเทพยวรางกูร ซึ่งมีพระราชกระแสรับสั่งให้ “ช่วยสร้างคนดีให้ บ้านเมือง” นักเรียนตระหนักรู้เข้าใจและมีกระบวนการคิดอย่างมีเหตุผล บ่มเพาะคุณค่าแห่งคุณธรรม ความดีอย่างเป็นธรรมชาติสร้างความรู้สึกผิดชอบชั่วดีและภูมิใจในการท าความดี
2 ๑.๑ ความเป็นมาและสภาพของปัญหา โรงเรียนบ้านแก่งประลอม มีการสร้างนวัตกรรมสร้างสรรค์คนดีคือ “จิตอาสา ท าดีศรีแก่งประ ลอม” ผ้บริหารสถานศึกษา ครูบุคลากร และนักเรียน โดยทุกคนทุกฝุายร่วมกันคิดค้น วิธีที่เหมาะสมกับ บริบท สภาพปัญหาและความต้องการด้านการพัฒนาคุณธรรมตามคุณธรรมอัตลักษณ์ของโรงเรียน คือ มี วินัย พอเพียง จิตสาธารณะ ความเป็นมา จิตอาสา ความหมายของ“จิตอาสา”ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน ฉบับ พ.ศ.2542 ได้ให้ความหมายของ “จิตอาสา” ไว้ดังนี้ “จิต” เป็นค านาม หมายถึง ใจ สิ่งที่มีหน้าที่รู้คิด และนึก “อาสา” เป็นค ากริยา หมายถึง เสนอ ตัวเข้ารับท า ดังนั้น “จิตอาสา” จึงหมายถึง จิตแห่งการให้ความดีงามทั้งปวงแก่เพื่อนมนุษย์โดยเต็มใจ สมัครใจ อิ่มใจ ซาบซึ่งใจ ปิติสุข ที่พร้อมจะเสียสละเวลา แรงกาย แรงสติปัญญา เพื่อสาธารณประโยชน์ ในการท า กิจกรรม หรือสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ผู้อื่นโดยไม่หวังผลตอบแทน และมีความสุขที่ได้ช่วยเหลือ ผู้อื่น เป็นจิตที่ไม่ นิ่งดูดายเมื่อพบเห็นปัญหา หรือความทุกข์ยากที่เกิดขึ้นกับผู้คน เป็นจิตที่มีความสุขเมื่อ ได้ท าความดีและเห็น น้ าตาเปลี่ยนแปลงเป็นรอยยิ้ม เป็นจิตทีเปี่ยมด้วย “บุญ” คือ ความสงบเยือกเย็น และพลังแห่งความดีอีกทั้ง ยังช่วยลด “อัตตา” หรือความเป็นตัวตนของตนเองลงได้ คุณลักษณะของผู้มีจิตอาสาคือ มุ่งประโยชน์ต่อส่วนรวม การท างานทุกอย่างเป็นไปด้วยความ สมัครใจ ไม่มุ่งหวังผลตอบแทนในรูปของอามิส สินจ้างหรือรางวัล ตลอดจนการอุทิศกาย ก าลังใจและ เวลาให้แก่ส่วนรวม สิ่งที่จิตอาสาพึงมีและถือปฏิบัติคือ มีความรักมนุษยชาติตามหลักพรหมวิหาร 4 ิิ และสังคหวัตถุ 4ิิหลักพรหมวิหาร 4ิิ ความหมายของพรหมวิหาร 4 พรหมวิหาร แปลว่า ธรรมของพรหมหรือของท่านผู้เป็นใหญ่ พรหมวิหารเป็นหลักธรรมส าหรับ ทุกคน เป็นหลักธรรมประจ าใจที่จะช่วยให้เราด ารงชีวิตอยู่ได้อย่างประเสริฐและยริสุทธ์หลักธรรมนี้ได้แก่ เมตตา คือ ความปรารถนาให้ผู้อื่นได้รับสุข ความสุขเป็นสิ่งที่ทุกคนปรารถนา ความสุขเกิดขึ้นได้ ทั้ง กายและใจ เช่น ความสุขเกิดการมีทรัพย์ความสุขเกิดจากการใช้จ่ายทรัพย์เพื่อการบริโภค ความสุข เกิดจาก การไม่เป็นหนี้และความสุขเกิดจากการท างานที่ปราศจากโทษ เป็นต้น กรุณา คือ ความปรารถนาให้ผู้อื่นพ้นทุกข์ความทุกข์คือ สิ่งที่เข้ามาเบียดเบียนให้เกิดความไม่ สบาย กายไม่สบายใจ และเกิดขึ้นจากปัจจัยหลายประการด้วยกัน มุทิตา คือ ความยินดีเมื่อผู้อื่นได้ดีค าว่า “ดี” ในที่นี้หมายถึง การมีความสุขหรือมีความ เจริญก้าวหน้า ความยินดีเมื่อผู้อื่นได้ดีจึงหมายถึง ความปรารถนาให้ผู้อื่นมีความสุขความเจริญก้าวหน้า ยิ่งๆขึ้น ไม่มีจิตใจริษยา ความริษยา คือ ความไม่สบายใจ ความโกรธ ความฟุูงซ่านซึ่งมักเกิดขึ้นเมื่อเห็น ผู้อื่นได้ดีกว่าตน เช่น เห็นเพื่อนแต่งตัวเรียบร้อยแล้วครูชมเชยก็เกิดความริษยา จึงแกล้งเอาเศษชอล์ก โคลนหรือหมึกไปปูาย ตามเสื้อ กางเกงของเพื่อนนักเรียนคนนั้นให้สกปรกเลอะเทอะ เราต้องหมั่นฝึกหัด ตนให้เป็นคนที่มีมุทิตา เพราะจะสร้างไมตรีและผูกมิตรกับผู้อื่นได้ง่ายและลึกซึ้ง
3 อุเบกขา คือ การรู้จักวางเฉย หมายถึง การวางใจเป็นกลางเพราะพิจารณาเห็นว่า ใครท าดีย่อมได้ ดีใครท าชั่วย่อมได้ชั่ว ตามกฎแห่งกรรม คือ ใครท าสิ่งใดไว้สิ่งนั้นย่อมตอบสนองคืนบุคคลผู้กระท า เมื่อ เราเห็น ใครได้รับผลกรรมในทางที่เป็นโทษ เราก็ไม่ควรดีใจหรือคิดซ้ าเติมเขาในเรื่องที่เกิดขึ้น เราควรมี ความปรารถนา ดีคือ พยายามช่วยเหลือผู้อื่นให้พ้นจากความทุกข์ในลักษณะที่ถูกต้องตามท านองคลอง ธรรม สังคหวัตถุ 4 ความหมายของสังคหวัตถุ 4 สังคหวัตถุ 4 หมายถึง หลักธรรมที่เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวน้ าใจของผู้อื่น ผูกไมตรีเอื้อเฟื้อ เกื้อกูล หรือ เป็นหลักการสงเคราะห์ซึ่งกันและกัน มีอยู่ 4 ประการ ได้แก่ ทาน หมายถึง การให้การเสียสละ หรือการเอื้อเฟื้อแบ่งปันของๆตน เพื่อประโยชน์แก่บุคคลอื่น ไม่ตระหนี่ถี่เหนียว ไม่เป็นคนเห็นแก่ได้ฝุายเดียว คุณธรรมข้อนี้จะช่วยให้ไม่เป็นคนละโมบ ไม่เห็นแก่ตัว เราควร ค านึงอยู่เสมอว่า ทรัพย์สิ่งของที่เราหามาได้มิใช่สิ่งจีรังยั่งยืน เมื่อเราสิ้นชีวิตไปแล้วก็ไม่สามารถ จะน าติดตัวเอา ไปได้ ปิยวาจา หมายถึง การพูดจาด้วยถ้อยค าไพเราะอ่อนหวาน พูดด้วยความจริงใจ ไม่พูดหยาบคาย ก้าวร้าว พูดในสิ่งที่เป็นประโยชน์เหมาะส าหรับกาลเทศะ พระพุทธเจ้าทรงให้ความส าคัญกับการพูดเป็น อย่าง ยิ่ง เพราะการพูดเป็นบันไดขั้นแรกที่จะสร้างมนุษยสัมพันธ์อันดีให้เกิดขึ้น อัตถจริยา หมายถึง การสงเคราะห์ทุกชนิดหรือการประพฤติในสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ผู้อื่น สมานัตตา หมายถึง การเป็นผู้มีความสม่ าเสมอ หรือมีความประพฤติเสมอต้นเสมอปลาย คุณธรรมข้อ นี้จะช่วยให้เราเป็นคนมีจิตใจหนักแน่นไม่โลเล รวมทั้งยังเป็นการสร้างความนิยม และ ไว้วางใจให้แก่ผู้อื่นอีก ด้วย ปัจจุบันการบูรณาการกับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงภายใต้เงื่อนไขคุณธรรม มีจิตอาสา จิต สาธารณะ ในการช่วยเหลือผู้อื่นและเพื่อส่วนรวมในสังคม ในที่นี้ในการท าโครงงานได้ก าหนดพฤติกรรม ของนักเรียนที่แสดงถึงหลักธรรม คือ การเป็นผู้มีจิตอาสา เสียสละ วัตถุประสงค์ของนวัตกรรม 1.เพื่อส่งเสริมให้นักเรียนทุกคนมีจิตส านึกในเรื่องคุณธรรมและจริยธรรมมีคุณธรรมจิตอาสาเห็น แก่ประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าส่วนตน 2.สถานศึกษาปลูกฝังค่านิยมคุณธรรมที่ดีงามให้กับนักเรียนและพัฒนาสู่ชุมชน เป้าหมาย กลุ่มเปูาหมาย นักเรียนโรงเรียนบ้านแก่งประลอม ต าบลไทรโยค อ าเภอไทรโยค จังหวัด กาญจนบุรีส านักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาญจนบุรีเขต 3 เปิดสอนิิระดับชั้นอนุบาล1- 3 และระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 นักเรียนจ านวน 82 คน
4 กระบวนการนวัตกรรม โรงเรียนก าหนดแผนภูมิการด าเนินงาน มีการนิเทศ ก ากับ ติดตาม ประเมินผลการด าเนินงาน โรงเรียนการด าเนินงานขับเคลื่อนนวัตกรรม “จิตอาสา ท าดีศรีแก่งประลอม”ิในรูปแบบ PDCAิซี่งมี กระบวนการดังนี้ PRALOM Model P participationิิการร่วมคิด ร่วมท า ร่วมแก้ปัญหา ทุกคนมีส่วนร่วมในกิจกรรม R responsibilityิิความรับผิดชอบ A acknowledgementิิการยอมรับ การแสดงความขอบคุณ L learningิิิผู้เรียนเรียนรู้เต็มศักยภาพ O operatingิิการด าเนินกิจกรรมด้านจิตอาสา M moralityิการเสริมสร้างคุณธรรมรูปแบบต่าง ๆ ผ่านกระบวนการเรียนรู้สอดเทรก คุณธรรม บูรณาการในรูปของการจัดกิจกรรม โดยมีการประชุมวางแผนภูมิการด าเนินงานด้านคุณธรรม โดยความร่วมมือจากทุกฝุาย ทั้ง ผู้บริหารสถานศึกษา ครูนักเรียน มีการปฏิบัติโดยใช้แนวคิด หลักการรูปแบบและวิธีการที่หลากหลาย มี การนิเทศก ากับ ติดตามประเมินผลได้ลงมือปฏิบัติ เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤตกรรมเชิงบวกใน โรงเรียน และน าผลประเมินไปใช้ในการพัฒนา ท าให้เกิดองค์ความรู้แนวปฏิบัติที่ดีบทเรียนที่ใช้ในการ พัฒนาคุณธรรมของโรงเรียน 1. ขั้น (Plan) P : Participation การร่วมคิด ร่วมท า ร่วมแก้ปัญหา ทุกคนมีส่วนร่วมในกิจกรรม ทุกภาค ส่วนมีส่วน ร่วมในการจัดกิจกรรม การเรียนการสอน โดยความร่วมมือกับทุกฝุายครูต้องมีความรู้ ความเข้าใจในเรื่อง คุณธรรมิจริยธรรมที่ถูกต้องตามวัตถุประสงค์ิในการพัฒนาโดยครูจะต้องได้รับ
5 การฝึกอบรมิมีความรู้เกี่ยวกับ แนวทางในการจัดการเรียน การสอนจัดกิจกรรมที่บูรณาการ คุณธรรม จริยธรรมเข้ากับทุกกลุ่มสาระการเรียน เพื่อให้นักเรียนมีทัศนคติที่ดีในการเรียนหรือทำ กิจกรรมที่มีการบูรณาการคุณธรรม จริยธรรม เข้ากับสาระใน รายวิิชานั้น ๆ เพื่อให้มีการ เปลี่ยนแปลงพฤติกรรมไปในทางที่ดีมีพฤติกรรมเชิิงบวก ขั้นที่ 2 ขั้นลงมือท า ( Do ) M : Morality การเสริมสร้างคุณธรรมรูปแบบต่าง ๆ ผ่านกระบวนการเรียนรู้สอดเทรกคุณธรรม บูรณากิจกรรมที่สอดคล้องกับบริบทของโรงเรียน ตามโอกาสความพร้อมและความถนัดของผู้เรียนเพื่อ เป็นไป ตามวัตถุประสงค์ของกิจกรรมิ โดยรักเรียนจะได้ใช้ทักษะิ L: learning ผู้เรียนเรียนรู้เต็ม ศักยภาพมีความความรู้ และทักษะในการท างาน มีความคิดสร้างสรรค์ ที่จ าเป็นส าหรับการด ารงชีวิต การศึกษาและการเรียนรู้ O : operating การด าเนินกิจกรรมด้านจิตอาสา คือ การมีศีลธรรมจรรยาที่ดี R : responsibility มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่และมีส านึกที่ดีต่อส่วนรวม มีความซื่อสัตย์ต่อ ตนเองและผู้อื่น A : acknowledgement การยอมรับิการแสดงความขอบคุณต่อตนเองิผู้ร่วมงาน มีทัศนคติที่ ดีต่องานและเห็นคุณค่าของการท างานขั้นที่ 3. ขั้นตรวจสอบ (check) เป็นการตรวจสอบความคืบหน้าและความถูกต้องของการท างาน มุ่งให้เกิดผลสัมฤทธิ์นักเรียน ประเมินภาพความส าเร็จของการด าเนินกิจกรรม มีการ ตรวจสอบผล การปฏิบัติงานตามกิจกรรมที่แต่ละ ฝุายได้รับมอบหมาย ประสบผลส าเร็จมากน้อยเพียงใด บรรลุตามวัตถุประสงค์หรือไม่ซึ่งต้องอาศัย คุณธรรมิ R : responsibility มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่และมีส านึกที่ดีต่อส่วนรวม มีความ ซื่อสัตย์ต่อ ตนเองและผู้อื่นและ A : acknowledgement การยอมรับิการแสดงความขอบคุณต่อตนเองิผู้ร่วมงาน มีทัศนคติที่ ดีต่องานและเห็น คุณค่าของการท างาน สรุปผล การด าเนินกิจกรรมที่ประสบผลส าเร็จก็จะขยายผลและ ด าเนินการอย่างต่อเนื่องต่อไป ส่วนกิจกรรมที่ไม่ประสบผลส าเร็จก็จะร่วมกันหาสาเหตุและปรับปรุง พัฒนาต่อไป ขั้นที่ 4 ( A : Action (การปรับปรุงการด าเนินงาน)) วิเคราะห์ผลส าเร็จของการด าเนินงานตามกิจกรรม วัดผลและ ประเมินผลระหว่างกิจกรรม และ หลังท ากิจกรรม จากการตอบค าถาม และจากผลการปฏิบัติกิจกรรมปรึกษากับครูในโรงเรียนหลังเลิก เรียนด้วยวิธีการ PLC หาข้อสรุปและแนวทางแก้ไข เมื่อได้ผลเป็นที่น่าพอใจจึงน าเสนอต่อ ผู้บริหาร น าไปสู่การเสริมสร้างเครือข่าย P : Participation ( การร่วมคิด ร่วมท า ร่วมแก้ปัญหา) ทุกคนมีส่วนร่วมในกิจกรรมประสาน เครือข่ายความร่วมมือ การประชาสัมพันธ์ ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้แก่เพื่อนร่วมงาน เพื่อให้เกิด เกิดอัต ลักษณ์ด้านคุณธรรม เป็นที่ยอมรับของชุมชนและสังคม
6 ๓. ผลการด าเนินการ มีพฤติกรรมที่พึงประสงค์ตามคุณธรรมอัตลักษณ์หรือตามกรอบแนวคิดโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. มีการท างานเป็นทีมโดยใช้กระบวนการกลุ่ม รู้จักการเป็นผู้น าและผู้ตามที่ดีมีทักษะการคิดวิเคราะห์การ แก้ปัญหา เดินแถวไปเรียนเป็นระเบียบ พูดจาสุภาพ ส่งงานตรงเวลา เก็บของหายแล้วส่งคืน ทิ้งขยะตามที่ จัดเก็บ รักษาความสะอาด ช่วยเหลืองานโรงเรียนด้วยความเต็มใจรับ ประทานอาหารกลางวันหมดถาด ใช้อุปกรณ์การเรียนอย่างประหยัด ปิดไฟ ปิดพัดลม เมื่อไม่ใช้งาน หลังจากการด าเนินนวัตกรรม “จิตอาสา ท าดี ศรีแก่งประลอม” พบว่านักเรียนมีความ รับผิดชอบ มีวินัย มีจิตสาธารณะมากยิ่งขึ้น ตลอดจนผู้บริหารและคณะครูโรงเรียนบ้านแก่งประลอม ได้รับความศรัทธา ความร่วมมือจากผู้ปกครองและชุมชนเป็นอย่างดี 4. ประโยชน์ที่ได้รับ ด้านนักเรียน 1) นักเรียนมีการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม มีวินัย และความรับผิดชอบ ตามคุณธรรมอัตลักษณ์ ของ โรงเรียน และท ากิจกรรมต่างๆทั้งในและนอกโรงเรียน ด้วยความเต็มใจ เข้าเรียนและท ากิจกรรม ตรงเวลา มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย 2) นักเรียนได้ใช้กระบวนการกลุ่ม ผ่านกลวิธี(think pair share ) เกิดการเรียนรู้ 3) นักเรียนสามารถน า ความรู้หรือทักษะที่ได้มาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจ าวัน ด้านครู 4. ครูประพฤติปฏิบัติตนอยู่ในความดีอุทิศตน ต่อส่วนรวมเสียสละเวลา เพื่อการท างานอย่าง เต็มที่ มีความพอเพียงใช้จ่ายอย่างเหมาะสมตามฐานะ มีความสุภาพ ยิ้ม ไหว้ทักทายกับผู้อื่น พูดจา ไพเราะ มีมารยาทมีน้ าใจ ช่วยเหลือกิจกรรมของชุมชน และเป็นแบบอย่างที่ดีให้กับนักเรียน ด้านผู้บริหาร 5 ผลที่เกิดขึ้นกับผู้บริหาร ผู้บริหารตระหนักถึงความส าคัญในด้านการพัฒนาการคิด และ คุณธรรมขององค์กร มีภาวะผู้น าบริหารจัดการ งานอย่างเป็นระบบตามหลักธรรมภิบาล ปฏิบัติหน้าที่เต็ม ศักยภาพ โดยติดตามดูแลอย่าง ต่อเนื่อง ตลอดจนประพฤติตนเป็นแบบอย่างที่ดี ด้านโรงเรียน 6. ผลที่เกิดขึ้นกับโรงเรียน ผลการด าเนินงานด้านการคิด และคุณธรรมมีทิศทางที่ชัดเจน จนเกิดเป็นแนวทางการปฏิบัติที่ เป็นเลิศ (Best practice) นักเรียน ครูผู้ปกครอง และชุมชน มีความพึงพอใจต่อระบบการบริหารจัดการ สร้างสรรค์คนดีมีทักษะ การคิดด้วย pralom model ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเชิงบวกใน โรงเรียน ส่งผลต่อความเชื่อมั่น และความไว้วางใจต่อชุมชนในการส่งบุตรหลานเข้าเรียน ด้านครอบครัวและชุมชน 7. ผลที่เกิดขึ้นกับครอบครัวและชุมชน ชุมชนและสังคมรับรู้เห็น และตระหนักถึงความส าคัญในการพัฒนาการคิดดีมีจิตอาสา และ คุณธรรมที่สามารถส่งเสริมให้กับนักเรียนเพื่อให้นักเรียนเป็นคนดีของสังคม โรงเรียนจึงได้รับการสนับสนุน
7 และส่งเสริมการท ากิจกรรมเพื่อสังคมอย่างต่อเนื่อง 5. ปัจจัยความส าเร็จ ความส าเร็จที่เกิดจากการด าเนินงาน พัฒนาคุณธรรมจริยธรรม โดยใช้pralom model นั้นเกิด จากการมีส่วนร่วมของทุกฝุาย ดังนี้ 5.1 ผู้บริหาร คณะครูให้ค าปรึกษาและมีแนวทางการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม ตามลักษณะ ของ โครงการโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. และคุณธรรมอัตลักษณ์ของโรงเรียน มีทิศทางข้อตกลง ไปในทาง เดียวกันเพื่อ สร้างมาตรฐานของคุณธรรมจริยธรรมในโรงเรียน 5.2 ครูน ารูปแบบการบูรณาการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม มาใช้ในการจัดกิจกรรม การเรียน การสอน 5.3 นักเรียนโรงเรียน มีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม มีวินัย มีความรับผิดชอบ จิตอาสา และ หลักธรรมความพอเพียง 5.4 ครูมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์ประสานความร่วมมือ ในการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม นักเรียนอย่างจริงจัง 5.5 ผู้บริหาร คณะครูมีการสนับสนุน ก ากับ ติดตาม การด าเนินงานอย่าง ต่อเนื่อง 6. บทเรียนที่ได้รับ (Lesson Learned) หลักการบริหารจัดการแบบ pralom model เป็นรูปแบบการบริหารจัดการที่สามารถพัฒนา นักเรียนให้มีคุณธรรมอัตลักษณ์ของโรงเรียน “ pralom model” น ามาพัฒนานักเรียนโรงเรียนบ้าน แก่งประลอม ประสบความส าเร็จคิดเป็นร้อยละ 95 ซึ่งเหมาะสมที่จะขับเคลื่อนโครงการโรงเรียน คุณธรรม สพฐ. และบูรณาการสู่การพัฒนาคุณธรรมด้านอื่น ๆ ต่อไป ในการด าเนินการกิจกรรมต่าง ๆ ด้วยการใช้ pralom model จ าเป็นต้องมีกระบวนการ PDCA ควบคุมเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดอีก ทั้งต้องค านึงถึงบริบทของสถานศึกษา และบุคคลที่ ร่วมขับเคลื่่อน ข้อควรระวังในการน าหลักการบริหาร จัดการแบบ “pralom model” ไปใช้กับสถานศึกษาอื่นคือ (1)บริบทของสถานศึกษา(2) บุคคลที่ร่วม ขับเคลื่อน ทั้งภายในและภายนอกสถานศึกษา และ(3) เปูาหมายของสถานศึกษา แนวทางในการพัฒนาเพิ่มเติมให้ประสบความส าเร็จมากยิ่งขึ้น สร้างเครือข่ายในการพัฒนา คุณธรรม จริยธรรมภายในโรงเรียน สู่ชุมชนและสังคม โดยการสร้างเครือข่ายนักเรียนผู้น าเยาวชนกับ โรงเรียนอื่น เผยแพร่ข้อมูลการท ากิจกรรมโครงการโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. และสร้างเครือข่ายโรงเรียน คุณธรรมกับ โรงเรียนในกลุ่มเครือข่าย 7. การเผยแพร่/การได้รับการยอมรับ/รางวัลที่ได้รับ เปลี่ยนแผ่นประชาสัมพันธ์ก่อนแผ่น สุดท้ายด้วย โรงเรียนน าเสนองานการใช้นวัตกรรมในการเแลกเปลี่ยน ในการน าเสนอโครงงาน คุณธรรมในระดับโรงเรียน ชุมชน มีน าเสนอในรูปแบบของจิตอาสาในส่งเสริมและพัฒนาคุณธรรม จริยธรรมตามโอกาสต่างๆ ของชุมชนและโรงเรียน ในช่องทางติดต่อกับผู้ปกครองที่หลากหลาย แผ่นพับ ปูายประชาสัมพันธ์จดหมายเหตุ 7.1 การเผยแพร่ผลงาน - เผยแพร่ผลงานผ่านทาง วารสารประชาสัมพันธ์ิเว็บไซต์ Facebook - ทาง line กลุ่ม เครือข่ายผู้ปกครอง โรงเรียนบ้านแก่งประลอม
8 - การจัดนิทรรศการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ 8. เงื่อนไขความส าเร็จ ส าหรับเงื่อนไขความสำเร็จของนวัตกรรม pralom model ได้พัฒนาขึ้นเพื่อน ามาให้นักเรียน นักเรียนโรงเรียนบ้านแก่งประลอมสามารถด าเนินกิจกรรมที่ส่งเสริมคุณธรรมโดยความร่วมมือกันใ ในการพัฒนา คิุณธรรมให้เกิดขิึ้นกับนักเรียน ครูและผู้บริหาร ครอบครัวิิชุมชนอยิ่างเปิ็นรูปธรรม โดยกิจกรรมทิี่ท ามี กระบวนการกลุ่มขั้นตอนที่ชัดเจนใชิ้ในการปฏิบัติที่ผ่านการวิเคราะห์ตรวจสอบิแก้ไขผิู้บริหารและครูไดิ้ ประชิุมร่วมกัน เพื่อวางแผนการพัฒนางานผิ่านิกระบวนการPLC ในการท างาน ชิ่วยเหลิือซึ่งกันและกัน ประเดิ็นปัญหาใดทิี่ติ้องการความชิ่วยเหลิือก็จะมีผิู้บริหารคณะครูทิี่คอยให้คำปรึกษาจึงทำให้งาน ประสบผลสำเร็จ และสามารถเป็นรากฐานความคิดที่ได้รับการเรียนรู้เข้าใจปรับใช้ในชีวิตกับสถาณการณ์ ต่างๆได้
ภาคผนวก
10 นวัตกรรมสร้างสรรค์คนดี จิตอาสา ท าดีศรีแก่งประลอม โดยใช้รูปแบบ PRALOM Model คุณธรรมอัตลักษณ์ของโรงเรียน คือ วินัย พอเพียง จิตสาธารณะ ขั้น (Plan ) P: participation การร่วมคิด ร่วมท า ร่วมแก้ปัญหา ทุกคนมีส่วนร่วมในกิจกรรม
11 การประชุมคณะกรรมการสถานศึกษา การประชุมคณะครู การประชุมผู้ปกครอง การประชุม นักเรียนทุกคนมีส่วนร่วมในการคิด วางแผน ตัดสินใจในการด าเนินกิจกรรมต่างๆภายในโรงเรียน ขั้นที่ 2 ขั้นลงมือท า ( Do )
12 M : Morality การเสริมสร้างคุณธรรมรูปแบบต่าง ๆ ผ่านกระบวนการเรียนรู้สอดเทรกคุณธรรม บูรณาการผ่านกิจกรรมต่างๆ R : Responsibility ความรับผิดชอบ O : Operating การด าเนินกิจกรรมด้านจิตอาสา L : Learning ผู้เรียนเรียนรู้เต็มศักยภาพ A : Acknowledgement การยอมรับ การแสดงความขอบคุณ ครูนักเรียน ลงมือปฏิบัติกิจกรรมโดยใช้ทักษะความรู้อย่างเต็มศักยภาพด้วยความรับผิดชอบต่อ หน้าที่และมีส านึกที่ดีต่อส่วนรวม มีความ ซื่อสัตย์ต่อตนเองและผู้อื่นด้วย การด าเนินกิจกรรมด้านจิตอาสา คือ การมีศีลธรรมจรรยาที่ดี มีความคิดสร้างสรรค์ ที่จ าเป็น ส าหรับการด ารงชีวิตการศึกษาและการเรียนรู้กิจกรรมโครงการเรียนรู้อาชีพที่ต้องการเสียสละทั้งแรงกาย เวลา ให้กับส่วนรวม การรณรงค์การเลือกตั้ง งดสูบบุหรีโลก ต่อต้านยาเสพติด รณรงค์ป้องกัน ไข้เลือดออก ส ารวจแหล่งลูกน้ ายุงลายในพื้นี่สาธารณะ บริเวณบ้าน ร้านค้า ปลูกต้นไม้ในวันส าคัญ นักเรียน ครู ผู้ปกครอง ชุมชนต่างร่วมกันด้วยด าเนินกิจกรรมด้วยความสุข
13 ขั้นที่ 3 ขั้นตรวจสอบ (check) R : Responsibility ความรับผิดชอบ A : Acknowledgement การยอมรับ การแสดงความขอบคุณต่อตนเอง ผู้ร่วมงาน มีทัศนคติที่ดี ต่องานและเห็น คุณค่าของการท างาน ในการแข่งขัน การใช้ทักษะด้านต่างๆทั้งความคิดสร้างสรรค์ การแสดงความสามารถ เมื่อได้รับ การตัดสิน นักเรียนให้การยอมรับฟังความคิด ความรู้สึกที่แตกต่าง การแสดงความขอบคุณต่อตนเองมี
14 ความคิดบวกในการสร้างสรรค์และชื่นชมในความแตกต่างจากผู้ร่วมงาน มีทัศนคติที่ดีต่องานและเห็น คุณค่าของการท างาน ขั้นที่ 4 A : Action (การปรับปรุงการด าเนินงาน) น าไปสู่การเสริมสร้างเครือข่าย P : Participation ( การร่วมคิด ร่วมท า ร่วมแก้ปัญหา)
15 มีการวิเคราะห์ผลส าเร็จของการด าเนินงานตามกิจกรรม วัดผลและ ประเมินผลระหว่างกิจกรรม และหลังท ากิจกรรม จากการตอบค าถาม และจากผลการปฏิบัติกิจกรรมปรึกษากับครูในโรงเรียนหลังเลิก เรียนด้วยวิธีการ PLC หาข้อสรุปและแนวทางแก้ไข สร้างเครือข่ายทุกคนมีส่วนร่วมให้ความร่วมมือ การ ประชาสัมพันธ์ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้แก่เพื่อนร่วมงาน เพื่อให้เกิด เกิดอัตลักษณ์ด้านคุณธรรม เป็นที่ ยอมรับของชุมชนและสังคม ผลการด าเนินการ ปัจจัยความส าเร็จ
16 นักเรียนมีการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม มีวินัย และความรับผิดชอบ ตามคุณธรรมอัตลักษณ์ของ โรงเรียน และท ากิจกรรมต่างๆทั้งในและนอกโรงเรียน ด้วยความเต็มใจ เข้าเรียนและท ากิจกรรม ตรงเวลา มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย การเผยแพร่/การได้รับการยอมรับ
17 โรงเรียนน าคุณธรรมมาเป็นปัจจัยหนึ่งที่มีทิศทางที่ชัดเจน จนเกิดเป็นแนวทางการปฏิบัติที่เป็น เลิศ (Best practice) นักเรียน ครูผู้ปกครอง และชุมชน มีความพึงพอใจต่อระบบการบริหารจัดการ สร้างสรรค์คนดีมีทักษะ การคิดด้วย pralom model ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเชิงบวกใน โรงเรียน ส่งผลต่อความเชื่อมั่น และความไว้วางใจต่อชุมชนในการส่งบุตรหลานเข้าเรียน ชุมชนและสังคมรับรู้เห็น และตระหนักถึงความส าคัญในการพัฒนาการคิดดีมีจิตอาสา และ คุณธรรมที่สามารถส่งเสริมให้กับนักเรียนเพื่อให้นักเรียนเป็นคนดีของสังคม โรงเรียนจึงได้รับการสนับสนุน และส่งเสริมการท ากิจกรรมเพื่อสังคมอย่างต่อเนื่อง นักเรียนและครูได้มีโอกาสเข้าร่วมเครือข่ายสภาเด็กได้เสนอแนวทางการจัดการเรียนโดย น าเสนออัตลักษณ์ที่ดีงามของโรงเรียนให้ที่ประชุมรับทราบพร้อมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ของโรงเรียนอื่นด้วย เงื่อนไขความส าเร็จ ปัจจัยความสำเร็จ ความส าเร็จที่เกิดจากการด าเนินงาน พัฒนาคุณธรรมจริยธรรม โดยใช้ pralom model นั้นเกิดจากการมีส่วนร่วมของทุกฝ่าย ดังนี้ -ผู้บริหารคณะครูให ้ค าปรึกษาและมีแนวทางการพ ัฒนาคุณธรรม จริยธรรม ตามลักษณะของ โครงการโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. และคุณธรรมอัตลักษณ์ของโรงเรียน มีทิศทางข้อตกลง ไปในทาง เดียวกันเพื่อ สร้างมาตรฐานของคุณธรรมจริยธรรมในโรงเรียน
18 -ครูน ารูปแบบการบูรณาการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม มาใช้ในการจัดกิจกรรม การเรียนการ สอน - นักเรียนโรงเรียน ม ีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม ม ีวินัย มีความรับผิดชอบ จิตอาสา และ หลักธรรมความพอเพียง -ครูมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ ์ประสานความร่วมม ือในการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม นักเรียนอย่างจริงจัง -ผู้บริหารคณะครูมีการสนับสนุน ก ากับ ติดตาม การด าเนินงานอย่างต่อเนื่อง
โรงเรียนบ้านแก่งประลอม ส านักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาญจนบุรี เขต 3 ส านักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ