แนวทางการปฏิบัติงานสำหรับนักสังคมสงเคราะห์กับผู้ป่วยยาเสพติด

คำ�ชแี้ จง คำู่มือการใชเ้ คำรื่องมอื ประเมินำคำวามพรอ้ มคำรอบคำรัว
(Family Readiness Assessment) ตัวย่อ F.A.

คมู่ อื การใชเ้ ครอ่ื งมอื ประเมนิ ครอบครวั จดั ทา� ขน้ึ เพอ่ื ใหน้ กั สงั คมสงเคราะหท์ างการแพทยใ์ ชใ้ นการประเมนิ
ความพร้อมของครอบครัวหลักของผู้ป่วยรวมไปถึงครอบครัวอื่นท่ีผู้ป่วยไปอาศัยอยู่ด้วย ในการดูแลผู้ป่วยที่
มปี ญั หาทางจติ สงั คมทซี่ บั ซอ้ น เชน่ ไมม่ คี วามรใู้ นการดแู ลผปู้ ว่ ย ขาดทกั ษะในการดแู ลผปู้ ว่ ย บรบิ ทของครอบครวั
ที่ก่อให้เกิดโรคเร้ือรัง หรือป่วยซ้�า เป็นต้น

หัวข้อ ประเภท รำยละเอียด ควำมหมำย

๑. ระดับรำยได้ของครอบครัว
๐) ไมม่ รี ายไดท้ งั้ จากตนเอง ตนเองและสมาชิกในครอบครัวไม่มีรายได้
หรือได้รับจากผู้อ่ืน
๑) ไม่มีรายได้ของตนเอง ไมม่ รี ายไดข้ องตนเอง แตไ่ ดร้ บั จากผอู้ นื่ ชว่ ยเหลอื แตย่ งั คงมหี นส้ี นิ
และไม่มีเงินออม
๒) มรี ายไดน้ อ้ ยกวา่ รายจา่ ย รายได้ท่ีได้รับน้อยกว่ารายจ่ายจนเกิดมีหนี้สิน และไม่มีเงินออม
๓) มีรายได้เท่ากับรายจ่าย มรี ายไดแ้ ละรายจา่ ยทเ่ี ทา่ กนั แตไ่ มม่ เี งนิ ออม และไมม่ ปี ญั หาหนสี้ นิ
๔) มีรายได้สูงกว่ารายจ่าย มีรายได้สูงกว่ารายจ่าย แต่ไม่มีเงินออม และไม่มีปัญหาหน้ีสิน
แต่ไม่มีเงินออม
๕) มีรายได้สูงกว่ารายจ่าย มีรายได้สูงกว่ารายจ่าย จนมีเงินออม ไม่มีปัญหาหน้ีสิน
๒. สภำพแวดล้อมในบ้ำน
๐) ไม่มีที่อยู่แน่นอน ครอบครัวไม่มีท่ีพักอาศัยเป็นของตนเอง เร่ร่อนอาศัยตาม
เร่ร่อน ไร้บ้าน ท่ีสาธารณะต่าง ๆ ซ่ึงขาดสุขอนามัย
๑) มีที่อยู่แน่นอน แต่ไม่มี ครอบครัวมีที่พักอาศัยเป็นหลักแหล่ง แต่ขาดคุณสมบัติที่เอ้ือให้
สภาพแวดลอ้ มที่ เกิดสุขอนามัยท่ีดี ได้แก่ ขาดความเป็นสัดส่วน สกปรก อากาศ
เหมาะสมใด ๆ ถ่ายเทไม่สะดวก ไม่มีความปลอดภัยทางกายภาพ และขาดพ้ืนที่
ว่างในการท�ากิจกรรม
๒) ท่ีอยู่มีความเป็นสัดส่วน ครอบครัวมีท่ีพักแยกจากครอบครัวอ่ืน ภายในที่พักมีการจัด
แบ่งห้องตามประโยชน์ของพ้ืนที่ใช้สอยของสมาชิก
๓) ท่ีอยู่ถูกสุขลักษณะ ที่พักมีความสะอาดทั้งโครงสร้างภายนอก และอุปกรณ์ใช้สอย
สะอาด อากาศถ่ายเท ในบ้าน มีการจัดสิ่งแวดล้อมที่เอ้ือให้สมาชิกมีสุขภาพแข็งแรง
ไม่มีแหล่งที่เป็นบ่อเกิดของเช้ือโรค มีช่องเปิดรับแสงแดด
และอากาศถ่ายเทได้ดี
๔) ท่ีอยู่มีความปลอดภัย ที่พักปลูกสร้างม่ันคง แข็งแรง บริเวณทางเดินไม่มีส่ิงกีดขวาง
ทางกายภาพ หรอื ลนื่ สงิ่ ของหรอื อปุ กรณภ์ ายในบา้ นสามารถใชง้ านไดด้ ไี มก่ อ่ ให้
เกิดอันตรายต่อสมาชิก

100 ภาคผนวก

หัวข้อ ประเภท รำยละเอียด ควำมหมำย

๕) ทอี่ ยมู่ พี นื้ ทว่ี า่ งในการทา� บริเวณที่พักมีพ้ืนท่ีใช้สอยที่สมาชิกสามารถท�ากิจกรรมต่าง ๆ
กิจกรรม ร่วมกันได้
๓. ควำมรักใคร่ผูกพันในครอบครัว
๐) ไม่ได้รับความรัก ไม่ได้รับความรักจากสมาชิกในครอบครัว
๑) ดแู ลเอาใจใส ่ เออ้ื อาทร สมาชกิ ในครอบครวั มกี ารดแู ลซง่ึ กนั และกนั ตามพฒั นาการของวยั
ร่วมกันปกป้อง ช่วยเหลือ อบรมแนะน�า แบ่งปันทรัพยากรต่าง ๆ
ระหว่างกัน
๒) ส่งเสริม สนับสนุนทาง สมาชกิ ในครอบครวั มกี ารสง่ เสรมิ ความสามารถ ผลกั ดนั ใหก้ า� ลงั ใจ
จิตใจกล่าวชื่นชม แสดงกริยา ต่าง ๆ หรือกล่าวช่ืนชมระหว่างกัน เพ่ือสร้างความ

อบอุ่นทางจิตใจ
๔. ควำมสำมำรถในกำรแก้ไขปัญหำของสมำชิกในครอบครัว

๐) มีการสัมผัสทางกาย สมาชิกในครอบครัวมีการแสดงออกทางกายที่ชัดเจนเพ่ือแสดงถึง
ความรู้สึกที่ดีระหว่างกัน เช่น การสัมผัส โอบกอด ฯลฯ
๑) ท�ากิจกรรมร่วมกัน สมาชกิ ในครอบครวั มเี วลา และโอกาสในการทา� กจิ กรรมสมา่� เสมอ
สม�่าเสมอ เช่น ทานอาหาร ท่องเที่ยว เล่นกีฬา หรือท�ากิจกรรมท่ีสนใจ
ต่าง ๆ ร่วมกัน เป็นต้น
๒) รับรู้ปัญหา และหารือ สมาชิกในครอบครัวสามารถรับรู้ถึงปัญหาที่เกิดข้ึนและ
ร่วมกัน มีการปรึกษาหารือ เพ่ือแก้ไขปัญหาร่วมกัน
๓) รับผิดชอบปัญหาร่วมกัน สมาชกิ ในครอบครวั มสี ว่ นรว่ มรบั ผดิ ชอบในการแกไ้ ขปญั หารว่ มกนั

๔) ช่วยกันแก้ไขปัญหา สมาชิกในครอบครัวมีความร่วมมือร่วมใจในการแก้ไขปัญหา
ท่ีเกิดข้ึนได้อย่างมีระบบ
๕) ยอมรับความเจ็บป่วย สมาชิกในครอบครัวยอมรับถึงสภาพความเจ็บป่วยท่ีเกิดข้ึนกับ
ผู้ป่วยได้เป็นอย่างดี
๕. ควำมสำมำรถของสมำชิกในครอบครัวต่อกำรจัดกำรพฤติกรรมท่ีไม่เหมำะสมของผู้ป่วย

๐) ไม่มีความสามารถในการ สมาชิกในครอบครัวไม่มีความสามารถในการจัดการกับพฤติกรรม
จัดการพฤติกรรม ที่ไม่เหมาะสมของผู้ป่วย
๑) ทักษะการควบคุม สมาชิกในครอบครัวสามารถควบคุมหรือจัดการกับพฤติกรรม
พฤติกรรม ท่ีไม่เหมาะสมของผู้ป่วยได้
๒) การใหแ้ รงเสรมิ ทเ่ี หมาะสม สมาชิกในครอบครัวรู้วิธีการที่ท�าให้ผู้ป่วยเปล่ียนพฤติกรรม
ไปในทางที่เหมาะสมได้
๓) ฝึกระเบียบวินัย สมาชิกในครอบครัวสามารถฝึกให้ผู้ป่วยมีระเบียบวินัยในตนเองได้

๔) สมาชิกในครอบครัวรู้ สมาชิกในครอบครัวมีความรู้ ความเข้าใจ และสามารถดูแล
วิธีการดูแลเม่ือผู้ป่วยมี แก้ไขปัญหา เม่ือผู้ป่วยมีพฤติกรรมท่ีไม่เหมาะสมได้
ปัญหาพฤติกรรม

แนวทางการปฏิบัติงานส�าหรับนักสังคมสงเคราะห์กับผู้ป่วยยาเสพติด 101
Social Work Practice Guideline For Substance Use Disorder Clients

หัวข้อ ประเภท รำยละเอียด ควำมหมำย

๕) ยอมรับกฎ กติกาของ สมาชิกในครอบครัวมีความเข้าใจและยอมรับในกฎกติกา
ครอบครัว ของครอบครัวที่วางไว้ได้
๖. กำรยอมรับและให้อภัยของสมำชิกในครอบครัวเมื่อผู้ป่วยท�ำผิดหรือมีพฤติกรรมไม่เหมำะสม

๐) ไม่มีการยอมรับหรือให้ สมาชิกในครอบครัวไม่มีการยอมรับหรือให้ก�าลังใจซ่ึงกันและกัน
ก�าลังใจ
๑) ยอมรับความแตกต่าง สมาชิกในครอบครัวยอมรับในตัวตนของผู้ป่วยได้ โดยไม่ใช้อคติ
ส่วนบุคคล ส่วนตัวตัดสินพฤติกรรมการแสดงออกของผู้ป่วย
๒) ให้อภัยและให้โอกาส สมาชิกในครอบครัวไม่ซ�้าเติมผู้ป่วยท่ีกระท�าพฤติกรรมในทางท่ีไม่
แก้ไข เหมาะสม และได้ให้โอกาสในการแก้ไขข้อผิดพลาดท่ีเกิดข้ึน
๓) ยอมรับโดยไม่มีเง่ือนไข สมาชิกในครอบครัวยอมรับในตัวตนและพฤติกรรมการแสดงออก
ทุกประการของผู้ป่วย
๔) ให้ก�าลังใจ สมาชกิ ในครอบครวั สง่ เสรมิ และสนบั สนนุ ใหผ้ ปู้ ว่ ยแสดงพฤตกิ รรม
ที่พึงประสงค์ หรือส่งเสริมก�าลังใจ พูดคุยเม่ือสมาชิกในครอบครัว
เผชิญกับความผิดหวัง ท้อแท้
๗. กำรสื่อสำรระหว่ำงกันของสมำชิกในครอบครัว

๐) ไม่มีการส่ือสารใด ๆ สมาชิกในครอบครัวไม่มีการสื่อสารระหว่างกัน

๑) มีการรับรู้ความรู้สึก สมาชกิ ในครอบครวั มกี ารพดู คยุ สอื่ สารระหวา่ งกนั โดยการสอื่ สาร
นั้ น เ ก่ี ย ว ข ้ อ ง กั บ ส ภ า พ อ า ร ม ณ ์ จิ ต ใ จ วิ ถี ชี วิ ต ค ว า ม เ ป ็ น อ ยู ่
สถานการณ์ต่าง ๆ ที่สมาชิกในครอบครัวก�าลังเผชิญ
๒) พูดคุย / แสดงความรู้สึก สมาชิกในครอบครัวสามารถส่ือสารบอกความรู้สึก ความต้องการ
และความตอ้ งการไดอ้ ยา่ ง ของตนเองได้อย่างเปิดเผย
เปิดเผย
๓) มีอิสระในการแสดงความ สมาชิกในครอบครัวสามารถแสดงความคิดเห็นระหว่างกัน
คิดเห็น ได้อย่างอิสระ
๔) มสี มั ผสั โอบกอดระหวา่ ง สมาชิกในครอบครัวแสดงออกซ่ึงการสัมผัสทางกาย การโอบกอด
สมาชิก เพ่ือส่งเสริม สนับสนุนทางอารมณ์จิตใจระหว่างกัน ได้แก่
การแสดงความรักระหว่างกัน การโอบกอดเพื่อแสดงความยินดี
การสมั ผสั ทางกายเมอ่ื สมาชกิ ในครอบครวั ทอ้ แท ้ สน้ิ หวงั เปน็ ตน้
๕) มกี ารสอ่ื สารเพอ่ื ลดความ เม่ือเกิดความขัดแย้งข้ึนสมาชิกในครอบครัวสามารถส่ือสาร
ขัดแย้ง เพื่อลดความขัดแย้ง
๘. กำรตระหนักและสำมำรถท�ำหน้ำที่ตำมบทบำทของตนอย่ำงเหมำะสมของสมำชิกในครอบครัว

๐) ไม่มีการท�าหน้าท่ีตาม สมาชิกในครอบครัวไม่มีการท�าหน้าที่ตามบทบาทของตน
บทบาท อย่างเหมาะสม
๑) ตระหนกั ร ู้ มคี วามชดั เจน สมาชกิ ในครอบครวั รจู้ กั บทบาทของตนเองและแสดงบทบาทนน้ั ๆ
ในบทบาทของตน ของตนเองได้

102 ภาคผนวก

หัวข้อ ประเภท รำยละเอียด ควำมหมำย

๒) การแบ่งเบาภาระ สมาชิกในครอบครัวมีการช่วยเหลือ แบ่งเบาหน้าท่ีการงานในบ้าน
ระหว่างกัน
๓) การมสี ว่ นรว่ มในกจิ กรรม สมาชิกในครอบครัวในวิถีชีวิตประจ�าวัน หรือกิจกรรมที่จัดขึ้นเป็น
ของครอบครัว พิเศษของ
ครอบครัว
๔) การมอบหมายหน้าที่ใน สมาชิกในครอบครัวมีการก�าหนดหน้าท่ีความรับผิดชอบตาม
ครอบครัว บทบาทของตนเองได้
๕) รับผิดชอบตามบทบาท สมาชิกในครอบครัวด�าเนินการตามหน้าท่ีที่ได้รับมอบหมาย
หน้าท่ี
๙. ควำมรู้ ควำมเข้ำใจของสมำชิกในครอบครัวต่อกำรดูแลผู้ป่วย

๐) ไม่มีความรู้ ความเข้าใจ สมาชิกในครอบครัวไม่มีความรู้ ความเข้าใจต่อการดูแลผู้ป่วย
ในการดูแลผู้ป่วย
๑) มคี วามร ู้ ความเขา้ ใจเรอื่ ง ครอบครัวมีความรู้ ความเข้าใจเร่ืองโรค อาการและสุขภาพของ
โรคที่ผู้ป่วยเป็น ผู้ป่วย
๒) มีความรู้ ความเข้าใจใน ครอบครัวมีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับการดูแลผู้ป่วย
การดูแลผู้ป่วย
๓) มีความสามารถในการ ครอบครัวมีความสามารถในการดูแลผู้ป่วยตามลักษณะอาการเจ็บ
ดูแลผู้ป่วย ป่วย และมาพบแพทย์เมื่อมีอาการผิดปกติ
๔) มีความสามารถในการ ครอบครัวสามารถประเมินการเปล่ียนแปลง รวมถึงอาการผิดปกติ
สงั เกตอาการเปลย่ี นแปลง หรืออาการรุนแรงของผู้ป่วยได้
อาการก�าเริบของผู้ป่วยได้
๕) มีความเข้าใจในสภาพ ครอบครัวมีการดูแลเอาใจใส่เมื่อผู้ป่วยมีปัญหาทางจิตใจ
จิตใจของผู้ป่วย

๑๐. กำรมีเครือข่ำยทำงสังคมของสมำชิกในครอบครัว เพื่อขอรับกำรช่วยเหลือหลังจำกจ�ำหน่ำยแล้ว

๐) ไม่มีเครือข่าย สมาชิกในครอบครัวไม่มีเครือข่ายทางสังคม
เพ่ือขอรับความช่วยเหลือ
๑) ญาต ิ ผู้ป่วยมีญาติในการดูแลช่วยเหลือเมื่อมีปัญหา
(ท่ีไม่ได้อยู่ในครอบครัว)

๒) เพื่อนบ้าน ผู้ป่วยมีสัมพันธภาพท่ีดีกับเพื่อนบ้าน และสามารถพ่ึงพากันได้

๓) ผู้น�าชุมชน / อาสาสมัคร สมาชิกในครอบครัวรู้จัก และสามารถขอความช่วยเหลือ
ในชุมชน จากผู้น�าชุมชน อาสาสมัครในชุมชน
๔) หน่วยงานภาครัฐ / สมาชิกในครอบครัวรู้จักแหล่งสนับสนุนทางสังคม และสามารถ
เอกชน ไปใช้บริการได้

แนวทางการปฏิบัติงานส�าหรับนักสังคมสงเคราะห์กับผู้ป่วยยาเสพติด 103
Social Work Practice Guideline For Substance Use Disorder Clients

หัวข้อ ประเภท รำยละเอียด ควำมหมำย

๕) รจู้ กั หาขอ้ มลู เพมิ่ เตมิ จาก สมาชิกในครอบครัวสามารถเข้าถึงข้อมูลความรู้จากแหล่งข้อมูล
ท่ีอื่น และส่ือต่าง ๆ

นักสังคมสงเครำะห์ต้องพิจำรณำให้ควำมช่วยเหลือตำมข้อท่ีมีคะแนนกำรประเมินน้อย
** การให้คะแนนการประเมินข้อที่ ๒ - ๑๐ นับคะแนนตามจ�านวนข้อท่ีเลือกตอบ
ความพร้อมของครอบครัวอยู่ในระดับ ....................................
นักสังคมสงเคราะห์ผู้ประเมิน ...............................................วันที่ ...............................................

คะแนน ควำมพร้อม กำรบริกำร กำรแปลผล
** คะแนน ต�่ากว่า ๒๐ ครอบครัว
≤๑๐ น้อยที่สุด Family Therapy ไม่มีความพร้อมในการดูแลผู้ป่วย
นักสังคมสงเคราะห์ต้องพิจารณา
๑๑ - ๒๐ น้อย Family Therapy / Family Counseling ให้ความช่วยเหลืออย่างเร่งด่วน
** คะแนน ๒๑ คะแนนขึ้นไป
๒๑ - ๓๐ ปานกลาง Counseling ครอบครัวมีความพร้อมในการดูแล
๓๑ - ๔๐ มาก Psycho - Social Support ผู้ป่วย
๔๑ - ๔๗ มากท่ีสุด Psycho - Social Education

104 ภาคผนวก

เคำรือ่ งมอื การส�รวจชุมชนำ

ผงั คำรอบคำรัว
ผังครอบครัว หรือแผนภูมิครอบครัว (Family tree, Family genogram, Pedigree) แผนภูมิครอบครัว
(Genogram) วาดอยา่ งนอ้ ย ๓ รนุ่ เรมิ่ จากตวั ผปู้ ว่ ยหลกั ลา� ดบั พนี่ อ้ ง/สามภี รรยา จากซา้ ยไปขวา วงรอบสมาชกิ
บ้านเดียวกับผู้ป่วย รายละเอียดสมาชิก ความสัมพันธ์ในครอบครัว
ประโยชน์ท�าให้มองเห็นภาพรวมของสมาชิกในครอบครัว เพ่ือประเมินความเจ็บป่วยท่ีเชื่อมโยงกัน หรือ
แม้แต่การหาแหล่งทรัพยากรเพ่ือใช้ในการดูแลผู้ป่วย และอาจน�าไปสู่การพยากรณ์การด�าเนินโรค หรือความเป็น
ไปในครอบครัว เพื่อให้ค�าปรึกษาแก่ผู้ป่วยและสมาชิกคนอ่ืน ๆ ได้อีกด้วย (กนกพร ภิญโญพรพาณิชย์,๒๕๖๑)
สัญญาลักษณ์ ตวั อยา่ ง การเขียนำ ผังเคำรอื ญาติ

แนวทางการปฏิบัติงานส�าหรับนักสังคมสงเคราะห์กับผู้ป่วยยาเสพติด 105
Social Work Practice Guideline For Substance Use Disorder Clients

แผนำท่ีสงั คำมมติ ิ

แผนทสี่ งั คมมติ ถิ กู พฒั นาขน้ึ โดย Ann Hatman แผนทสี่ งั คมมติ เิ ปรยี บเหมอื นเครอ่ื งมอื ตรวจจบั ความสมั พนั ธ์
ของผู้ใช้บริการกับสภาวะแวดล้อมท่ีส�าคัญของเขา แสดงความสัมพันธ์ของผู้ใช้บริการกับองค์กรท่ีช่วยเหลือ
ยามทุกข์ยาก เจ้านาย โรงเรียน เพ่ือนบ้าน ญาติ วัด ฯลฯ แผนท่ีสังคมมิติเป็นภาพท่ีท�าให้มองเห็นความสัมพันธ์
เช่ือมโยงของผู้ใช้บริการกับแหล่งทรัพยากร ณ เวลาใดเวลาหน่ึงซึ่งหากเวลาเปล่ียนไปก็อาจมีการเปล่ียนแปลงได้
ในแผนทย่ี งั แสดงความตอ่ เนอื่ งความสะดวกสบายหรอื ความสมดลุ ยข์ องความสมั พนั ธ ์ แผนทส่ี งั คมมติ สิ ามารถแสดง
ความสมั พนั ธข์ องผใู้ ชบ้ รกิ ารกบั สง่ิ แวดลอ้ มไดใ้ นกระดาษแผน่ เดยี ว เพราะ แผนทสี่ งั คมมติ มิ รี ะบบและเปน็ รปู ธรรม
ในการติดตามความสัมพันธ์ของผู้ใช้บริการกับส่ิงแวดล้อมที่ส�าคัญของผู้ใช้บริการในระหว่างท่ีสัมภาษณ์ผู้จัดการ
สามารถให้ผู้ใช้บริการร่วมจัดท�าแผนท่ีสังคมมิติซึ่งผู้ใช้บริการจะรู้สึกได้ว่าเรารับรู้โลกของเขาได้อย่างใกล้ชิด
เราเข้าไปมสี ่วนรว่ มกบั ชวี ติ รปู แบบการแสดงความสมั พนั ธ์
_______________ ความสมั พันธ์เขม้ แข็งและตอ่ เนือ่ ง
_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ ความสมั พันธ์ไมต่ ่อเน่ืองนาน ๆครง้ั (ห่างเหนิ )
/ / / / / / / / / / / / / / / / ความสมั พนั ธ์บีบคนั้ กดดนั
แสดงทศิ ทางความสมั พนั ธว์ า่ สมดลุ ยห์ รอื ไมส่ มดลุ ย ์ หรอื อาจใชส้ ญั ลญั ลกั ษณอ์ นื่ ๆ เพม่ิ เตมิ ตามความตอ้ งการ
ทจ่ี ะอธบิ ายแต่ท้งั ผใู้ ชบ้ ริการและผ้จู ดั การต้องตคี วามหรือเข้าใจสัญลกั ษณ์เหลา่ น้นั เหมอื นกัน
อา้ งจาก โสภำ ออ่ นโอภำสแผนที่สังคมมติ ิ https://www.gotoknow.org/posts/๓๓๔๔๐๗

ตวั อย่าง แผนำทีส่ ังคำมมติ ิ เมจาา้ รนดาาย โรงคเรร/ูียน ญ(ปาา้ ต)ิ ผู้ใหอญบ่บต้า.น//
(Ecological Mapping) ของ นำิด

แพทย์

เหพอ้อ่ื งนเนดักียวเรกียันน นักจิตวิทยา

นำิด

(ญยาายต)ิ กอางรคก์กศุ รล

สงั โคแรมงลพสะนยงพกัเา.คมบร.าจาละห์ ส่งโรเสงตรพิม�ายบสาลุขบภาลาพ เบพ้าอ่ื นน เพอ่ื นผเู้ปนดกกัียควเรกรียอันนงห อ้ ง

106 ภาคผนวก

แบบบนั ำทกึ การส่งปรึกษานำักสังคำมสงเคำราะห์

ประวตั ิทั่วไป SW ADDICT SN……….……………………........................…
ผปู้ ่วยชือ่ -สกุล....................................................................................... อาย.ุ .............. ปี เบอรโ์ ทรศัพท.์ ...............................
ท่อี ยู่...........................................................................................................................................................................................
ญาติท่สี ามารถติดตอ่ ไดพ้ ร้อมเบอร์โทรศพั ท์.............................................................................................................................
HN……………………………..............………AN……………………………….….…….แผนก.......................................................................
ตึกผู้ป่วย…………………………………….......................……………วนั ที่สง่ ปรกึ ษา..............................................................................
ประเภท ( ) OPD ( ) IPD ( ) ER ( ) ชมุ ชน
จ�าแนก ( ) ผใู้ ช้สารเสพตดิ ( ) ผเู้ สพยาเสพติด ( ) ผู้ตดิ ยาเสพตดิ
การวินจิ ฉยั ................................................................................................................................................................................
โรครว่ มอนื่ ถา้ มี..........................................................................................................................................................................
ผูส้ ง่ ปรกึ ษา................................................................................................วิชาชีพ....................................................................

Special Concerns
..................................................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................................................
ผู้ป่วยมปี ญั หาสังคม (เลอื กไดม้ ากกวา่ ๑ รายการ) ดงั นี้

( ) ปญั หาความสัมพนั ธ์ในครอบครวั ระหวา่ งบดิ า มารดา บตุ ร ภรรยา สามี ฯลฯ ............………………………………..………..
( ) ปัญหาความรนุ แรงในครอบครวั ……………………………………………………………………………………………………………………..
( ) ปญั หาตามพรบ.คุ้มครองเด็ก...................................................................................................………………………….......
( ) ปัญหาการตั้งครรภ.์ ...........................................................................................………………………………..……….............
( ) ปญั หาทีเ่ ป็นอปุ สรรคตอ่ การดแู ลสขุ ภาพของผูป้ ่วย ……………………………………………………………..…………………………
( ) ปัญหาไม่มผี ้ดู แู ล …………...............................................................………………………………………………..……………………
( ) ปญั หาการเงนิ และเศรษฐกิจ ………………………………………………………………………………………………..………………………
( ) ปญั หาการศึกษา………………………………………………………………………………………………………..……………….……………….
( ) ปัญหาการประกอบอาชพี ……………………………………………………………………………………..…………..………..…………….....
( ) ปัญหาดา้ นหลักประกนั สุขภาพ………………………………………………………………………..……....…..……………………………….
( ) ปญั หาด้านทีอ่ ยู่อาศยั และสิ่งแวดลอ้ ม ……………………………………………………….………….................………………………..
( ) ปญั หาดา้ นความเชือ่ /วัฒนธรรม/จติ วญิ ญญาน………………………………………………….................………………………………
( ) ปญั หากฎหมาย……………..............................................................................…………...……..……………………………………
( ) ปัญหาโรคตดิ ตอ่ ร้ายแรงและโรคเพศสมั พนั ธ์………………………………………………………..…….......………………..……….....
( ) ปญั หาความพิการ…………………………………………………………………..……….............………..…………..…………..………..……
( ) ปญั หาอื่น ๆ………………………………………………………………………………………………………………..…………..…………..……...

แนวทางการปฏิบัติงานส�าหรับนักสังคมสงเคราะห์กับผู้ป่วยยาเสพติด 107
Social Work Practice Guideline For Substance Use Disorder Clients

หลักสตู ร การอบรมการปฎบิ ตั ิงานำบ�บดั และฟนื้ ำฟูสรรถภาพผู้ตดิ ยาและสารเสพตดิ
ส�หรบั นำกั สงั คำมสงเคำราะห์

๑. รปู แบบ/โปรแกรมการบา� บดั รักษาผตู้ ดิ ยา/สารเสพติด
๒. รูปแบบการบ�าบดั รกั ษาดว้ ยเมทาโดน (ส�าหรบั ผตู้ ดิ เฮโรอีน/อนุพนั ธฝ์ ิน่ )
๓. รปู แบบจติ สงั คมบ�าบดั Matrix Program (การบ�าบัดผูต้ ดิ ยาบา้ ไอซ์ อี)
๔. รูปแบบการจดั บริการลดอันตราย (Harm Reduction)
๕. การฟื้นฟูสมรรถภาพแบบชมุ ชนบา� บัด (Therapeutic Community)
๖. การบ�าบดั ความคดิ และพฤตกิ รรม (Cognitive-Behavioral Therapy: CBT)
๗. การบา� บดั ใชแ้ นวคดิ เกยี่ วกบั กระบวนการปรบั เปลย่ี นพฤตกิ รรม TTM Stages of change
(transtheoretical Model)
๘. การบ�าบดั แบบย่อทเี่ ชือ่ มตอ่ ผลจาก ASSIST ASSIST-LINKED BRIEF INTERVENTION
๙. การใหค้ า� แนะน�าแบบสัน้ (Brief Advice; BA)
๑๐. การให้ค�าแนะนา� และคา� ปรกึ ษาครอบครัว
๑๑. การบ�าบัดแบบเสริมสร้างแรงจูงใจ (motivational enhancement therapy: MET)
๑๒. รปู แบบการบา� บดั ตาม แนวคดิ การฟน้ื สภาพ (Recovery) กบั การบา� บดั รกั ษาโดยมสี ว่ นรว่ มของชมุ ชน
ส�าหรับผใู้ ชย้ าเสพติดและตดิ ยาเสพตดิ

สถำบันบ�ำบัดรักษำและฟื้นฟูผู้ติดยำเสพติดแห่งชำติบรมรำชชนนี กรมกำรแพทย์ จังหวัดปทุมธำนี
จดั โครงการอบรมหลกั สตู รการบา� บดั รกั ษายาเสพตดิ แบบสากลระดบั พน้ื ฐาน มวี ตั ถปุ ระสงคเ์ พอื่ เสรมิ สรา้ งสมรรถนะ
เพิ่มองค์ความรู้และฝึกทักษะให้แก่บุคลากรผู้ปฏิบัติงานด้านการบ�าบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด
ของประเทศไทยและกลุ่มประเทศอาเซียน เพื่อให้บุคลากรท่ีดูแล บ�าบัดรักษาผู้ป่วยยาเสพติดมีความเชี่ยวชาญ
ให้มมี าตรฐานเทยี บเทา่ ในระดบั สากล
๑. หลกั สูตรสรรี วิทยาและเภสัชวิทยา
๒. การบ�าบัดรักษาผู้ติดยาเสพตดิ และการดูแลตอ่ เนื่อง
๓. โรครว่ มทางจติ เวชและความผิดปกติด้านการแพทย์
๔. ทักษะการใหค้ �าปรึกษาพื้นฐานส�าหรบั วชิ าชพี ด้านยาเสพติด
๕. การคดั กรอง การประเมิน การวางแผนการบ�าบดั รกั ษา และกระบวนการเอกสารทางการแพทย์
๖. การบริหารจดั การดูแลผปู้ ว่ ยแบบรายตัว
๗. การดแู ลผปู้ ว่ ยยาเสพตดิ ภาวะวิกฤต
๘. จรยิ ธรรมในการบา� บัดรักษาผตู้ ดิ ยาเสพติด

108 ภาคผนวก

สถำบันบ�ำบัดรักษำและฟื้นฟูผู้ติดยำเสพติดแห่งชำติบรมรำชชนนี กรมกำรแพทย์ จังหวัดปทุมธำนี
จัดอบรมหลักสูตรกำรบ�ำบัดรักษำฟื้นฟูผู้ป่วยยำเสพติด

๑. หลกั สตู รกำรบำ� บัดรักษำฟนื้ ฟผู ูป้ ว่ ยยำและสำรเสพติดท่มี ีภำวะแทรกซ้อนวิกฤตและฉกุ เฉิน
ผู้เข้ารับการอบรม แพทย์ พยาบาลที่รับผิดชอบและทีมสหวิชาชีพปฏิบัติงานยาเสพติด ห้องฉุกเฉินหรือ
หอผ้ปู ว่ ย รนุ่ ละ ๔๐ ท่าน อบรม ๒ วนั

๒. หลักสตู รกำรบำ� บดั ฟ้ืนฟรู ูปแบบกำรสร้ำงแรงจูงใจในผปู้ ว่ ยยำเสพติด อบรม ๓ วนั
ผเู้ ขา้ รบั การอบรม บคุ ลากรสาธารณสขุ ทใ่ี หก้ ารบา� บดั รกั ษาผตู้ ดิ ยาและสารเสพตดิ ในสถานพยาบาลทกุ ระดบั
ท้ังภาครฐั และเอกชน รุ่นละ ๕๐ ท่าน

๓. หลกั สตู รกำรบำ� บดั ผปู้ ว่ ยยำและสำรเสพตดิ ดว้ ยกำรปรบั เปลยี่ นควำมคดิ และพฤตกิ รรม (CBT) Level I
อบรม ๓ วนั
ผู้เข้ารับการอบรม บุคลากรสาธารณสุขท่ีให้การบ�าบัดรักษาผู้ติดยาและสารเสพติดในสถานพยาบาล
ทกุ ระดับทง้ั ภาครัฐและเอกชน รนุ่ ละ ๕๐ ท่าน

๔. หลกั สตู รกำรบำ� บดั ผปู้ ว่ ยยำและสำรเสพตดิ ดว้ ยกำรปรบั เปลย่ี นควำมคดิ และพฤตกิ รรม (CBT) Level II
อบรม ๓ วัน
ผู้เข้ารับการอบรม ผ่านการอบรมหลักสูตรการบ�าบัดความคิดและพฤติกรรมในผู้ติดยาและสารเสพติด
(Cognitive Behavioral Therapy ) จา� นวน ๒๐ ท่าน

๕. หลกั สตู รกำรบ�ำบัดฟืน้ ฟสู มรรถภำพรูปแบบชมุ ชนบำ� บดั และ FAST Model อบรม ๕ วัน
ผู้เข้ารับการอบรม บุคลากรผู้มีหน้าที่ให้การบ�าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดในศูนย์ ฟื้นฟูฯ
ท้งั ภาครัฐและเอกชน จา� นวน ๖๐ ทา่ น

๖. หลกั สตู รกำรคดั กรองบำ� บดั รกั ษำและสง่ ตอ่ ผตู้ ดิ ยำเสพตดิ (SBRIT Screening, Brief Intervention
and Referral to treatment) อบรม ๓ วนั
ผเู้ ขา้ รบั การอบรม บคุ ลากรผมู้ หี นา้ ทใี่ หก้ ารบา� บดั รกั ษาผตู้ ดิ ยาและสารเสพตดิ ในระดบั ปฐมภมู ิ รนุ่ ละ ๕๐ ทา่ น

๗. หลกั สตู รกำรบำ� บดั รกั ษำฟน้ื ฟสู มรรถภำพผตู้ ดิ ยำเสพตดิ แบบผปู้ ว่ ยนอก Matrix Program อบรม ๕ วนั
ผเู้ ขา้ รบั การอบรม บคุ ลากรสาธารณสขุ ทใ่ี หก้ ารบ�าบดั รกั ษาผตู้ ดิ ยาเสพตดิ แบบผปู้ ว่ ยนอก รนุ่ ละ ๕๐ ทา่ น

๘. หลกั สูตรกำรบ�ำบดั ฟน้ื ฟูผู้ป่วยเสพตดิ สรุ ำ อบรม ๕ วนั
ผู้เข้ารับการอบรม แพทย์ พยาบาลท่ีมีหน้าท่ีให้การบ�าบัดรักษาผู้ติดยาและสารเสพติดในสถานพยาบาล
ทุกระดบั ทง้ั ภาครฐั และเอกชน จา� นวน ๕๐ ท่าน

๙. หลกั สตู รกำรดแู ลผปู้ ว่ ยยำเสพตดิ ทม่ี ภี ำวะบกพรอ่ งทำงสมอง (Cognitive Impairment) อบรม ๓ วนั
ผเู้ ขา้ รบั การอบรม บคุ ลากรสาธารณสขุ ผมู้ หี นา้ ทใี่ หก้ ารบา� บดั รกั ษาผตู้ ดิ ยาและสารเสพตดิ ในสถานพยาบาล
ทุกระดับ ท้ังภาครัฐและเอกชน จ�านวน ๓๕ ทา่ น

๑๐. หลักสูตรกำรบ�ำบัดฟื้นฟูสมรรถภำพผู้ป่วยเสพติดส�ำหรับทีมสนับสนุนกำรบ�ำบัดรักษำและฟื้นฟู
ผปู้ ่วยเสพตดิ (Para-medical) อบรม ๒ วัน
ผเู้ ขา้ รบั การอบรม บคุ ลากรผใู้ หก้ ารบา� บดั รกั ษาและฟน้ื ฟสู มรรถภาพผปู้ ว่ ยเสพตดิ ทไ่ี มเ่ คยผา่ นการฝกึ อบรม
หลักสูตรการบ�าบดั ฟื้นฟสู มรรถภาพรูปแบบชมุ ชนบ�าบัดจา� นวน ๕๐ ท่าน

แนวทางการปฏิบัติงานส�าหรับนักสังคมสงเคราะห์กับผู้ป่วยยาเสพติด 109
Social Work Practice Guideline For Substance Use Disorder Clients

เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสขุ , คมู่ อื อบรมสา� หรบั บคุ ลากรคลนิ กิ บา� บดั เลม่ ท ี่ ๑ เรอื่ ง การประเมนิ ปญั หาการใชส้ ารเสพตดิ ,
แผนงานวชิ าการพัฒนารปู แบบการดูแลผู้เสพสารเสพตดิ ในชมุ ชน, ๒๕๕๕
กระทรวงสาธารณสขุ แนวทางการดา� เนนิ งานยาเสพตดิ กระทรวงสาธารณสขุ บคุ ลากรในหนว่ ยบรกิ ารดา้ นยาเสพตดิ ,๒๕๕๙
กระทรวงสาธารณสุขคู่มือการปฏิบัติงาน (Standard Operating Procedure) การด�าเนินงานบ�าบัดฟื้นฟู
ผู้ป่วยยาเสพติด ระบบสมัครใจ กรณีสมคั รใจรักษา และกรณีสมัครใจตามประกาศ คสช. ฉบบั ท ี่ ๑๐๘/๒๕๕๗ ,๒๕๖๑
กระทรวงสาธารณสขุ ,คมู่ ือดา� เนนิ งานสวัสดิการสังคมโรงพยาบาลศูนย์/โรงพยาบาลทวั่ ไป ,๒๕๕๑
กระทรวงสาธารณสขุ , มาตรฐานการเกบ็ รวบรวมและบนั ทกึ ขอ้ มลู ในสถานพยาบาล สา� นกั นโยบายและยทุ ธศาสตร์
สา� นักงานปลดั กระทรวงสาธารณสขุ กระทรวงสาธารณสขุ , พ.ศ. ๒๕๕๙
กลุ่มภารกจิ ดา้ นการพยาบาล ,โรงพยาบาลธญั ญารักษป์ ตั ตาน ี แนวทางการบา� บัดยาเสพตดิ ,๒๕๖๑
กรมการแพทย ์ กระทรวงสาธารณสขุ บญั ชสี ากลเพอ่ื การจา� แนกการทา� งาน ความพกิ าร และสขุ ภาพ ICF (ฉบบั ภาษาไทย),
๒๕๔๗
กระทรวงศึกษาธิการ คู่มือแนวทางการด�าเนินงานโครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข
สา� นกั สง่ เสริมกิจการการศึกษาสา� นกั งานปลัดกระทรวงศึกษาธกิ ารศูนยอ์ �านวยการพลังแผ่นดนิ เอาชนะยาเสพตดิ
คู่มือการด�าเนินงาน ในการแก้ไขปัญหาผู้เสพผู้ติดยาเสพติด ตามประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ฉบับที่
๑๐๘/๒๕๕๗ ลงวันท่ ี ๒๑ กรกฎาคม ๒๕๕๗
คมู่ อื วทิ ยากร (คร ู ก.)หลกั สตู รเพม่ิ พนู ศกั ยภาพการใหค้ า� แนะนา� และคา� ปรกึ ษา/บา� บดั เบอื้ งตน้ ในผมู้ ปี ญั หาการใช้
สารเสพตดิ สา� หรบั บคุ ลากรโรงพยาบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพตา� บล (รพ.สต.) สา� นกั บรหิ ารการสาธารณสขุ กระทรวงสาธารณสขุ
คู่มือการด�าเนินงานในการแก้ไขปัญหาผู้เสพผู้ติดยาเสพติดประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ฉบับท่ี ๑๐๘/
๒๕๕๗ ลงวนั ท ี่ ๒๑ กรกฎาคม๒๕๕๗กองบรหิ ารการสาธารณสขุ อาคาร ๕ ชนั้ ๖ ตกึ สา� นกั งานปลดั กระทรวงสาธารณสขุ
ทพิ าวด ี เอมะวรรธนะ จติ วทิ ยาการปรกึ ษาสา� หรบั ผตู้ ดิ ยาเสพยต์ ดิ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร,์ กรงุ เทพฯ : ๒๕๔๗
เทพนิ ทร์ พัชรานรุ กั ษ,์ บรบิ ททางสังคมกับสุขภาพ,สังคมวทิ ยาการแพทย์,๒๕๕๒
โรงพยาบาลศรีธัญญา ,แนวทางการฟื้นฟูสมรรถภาพทางจิตเวชสู่สุขภาวะ : การจ้างงาน ส�าหรับบุคลากรสาธารณสุข :
บริษัทพรอเสพอรสั พลัส จ�ากดั นนทบรุ ี ,๒๕๔๙
นนั ทา ชยั พชิ ิตพันธ์ การบ�าบัดเพอื่ เสรมิ สรา้ งแรงจูงใจ: ทางเลือกเพ่ือชว่ ยเหลือผู้ป่วยเสพติดธรรมศาสตร์เวชสาร
ปที ่ี ๑๓ ฉบับท ่ี ๑ ประจา� เดอื นมกราคม-มีนาคม ๒๕๕๖
นงลักษณ์เทพสวสั ด.ิ์ ทฤษฎีและการปฏิบตั งิ านสงั คมสงเคราะห์. กรงุ เทพฯ : ส�านักพมิ พ์
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร.์ ๒๕๔๐.
แผนปฏบิ ัตกิ ารปอ้ งกันและแก้ไขปัญหายาเสพตดิ ปี ๒๕๖๐ สา� นังาน ปปส. กระทรวงยตุ ิธรรม
ไพวลั อาจหาญ ผลของโปรแกรมการฟ้นื ฟ ู สภาวะจติ สังคม คณุ ภาพชวี ิตของผูป้ ่วยยาเสพตดิ วิทยานพิ นธ ์
การพยาบาลจติ เวชและสขุ ภาพจิต คณะพยาบาลศาสตร ์ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ ปีการศกึ ษา, ๒๕๕๘
มาตรฐานการบ�าบัดฟื้นฟสู มรรถภาพผ้เู สพ/ผูต้ ดิ ยาเสพตดิ ระบบตอ้ งโทษ ในเรอื นจ�า/ทณั ฑสถาน
ศูนยอ์ �านวยการปอ้ งกันและปราบปรามยาเสพติดกระทรวงค่มู ือ/หนังสือ/เอกสารประกอบการประชุม
( ศอ.สป.สธ. ) สาธารณสุขhttp://ncmc.moph.go.th/download
วนั ทนยี ์ วาสกิ ะสนิ . นกั สงั คมสงเคราะหก์ บั งานสงั คมสงเคราะหท์ างการแพทย.์ กรงุ เทพฯ : โรงพมิ พม์ หาวทิ ยาลยั
ธรรมศาสตร์. ๒๕๒๙.
วญิ ญ ู ชะนะกลุ , รววิ รรณ ศรสี ชุ าต,ิ ปรงุ จติ เพง็ วนั และคณะ. คมู่ อื การดแู ลทางสงั คมจติ ใจสา� หรบั ผเู้ สพตดิ ยาบา้ .
นครสวรรค์: โรงพยาบาลจิตเวชนครสวรรค,์ ๒๕๔๔
ศูนย์อ�านวยการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด กรมสุขภาพจิต หลักสูตรการดูแลผู้ป่วยจิตเวชสุรา/ยา/สาร
เสพติด สา� หรบั นกั สงั คมสงเคราะห์ ,๒๕๖๑

110 ภาคผนวก

ศนู ยบ์ รกิ ารวชิ าการและพฒั นาบคุ ลากรดา้ นการปอ้ งกนั และแกไ้ ขปญั หาสารเสพตดิ กลมุ่ ทอ้ งถน่ิ และภมู ภิ าคศกึ ษา
สถาบนั วจิ ัยสังคม มหาวิทยาลยั เชยี งใหม(่ เอกสารเผยแพร่)
ศูนย์อ�านวยการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด ส�านักงานบริหารระบบบริการสุขภาพจิต กรรมสุขภาพจิต
ร่วมกับส�านักพัฒนาการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด ส�านักงาน ป.ป.ส.,แนวทางการดูแลผู้ป่วยจิตเวชสุรา/ยา/สาร
เสพติด ทม่ี ีความเสย่ี งสูงต่อการกอ่ ความรนุ แรง ,๒๕๖๑
ศนู ยฟ์ นื้ ฟูและพฒั นาจิตใจผ้ตู ิดยาเสพตดิ บ้านพ่ึงสุขชมุ ชนบา� บัด - T.C. หรือ Therapeutic Community
สุกุมา แสงเดือนฉายและคณะ คู่มือโปรแกรมการบ�าบัดความคิดและพฤติกรรมในผู้ป่วยเมทแอมเฟตามีนสถาบัน
ธัญญารักษ์ กรมการแพทยก์ ระทรวงสาธารณสขุ
สา� นกั งานปอ้ งกนั ยาเสพตดิ และปราบปรามอาชญากรรมแหง่ สหประชาชาต ิ (UNODC). ๒๕๕๘. การบรรยายสรปุ
การบ�าบดั รกั ษาโดยมีสว่ นรว่ มของชมุ ชนส�าหรบั ผู้ใช้ยาเสพตดิ และตดิ ยาเสพตดิ ส�าหรับทวีปเอเซียตะวันออกเฉยี งใต้.
ส�านักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด นโยบายการด�าเนินงานป้องกันและแก้ไขปัญหา
ยาเสพติดป๒ี ๕๖๑ (แผนประชารัฐรว่ มใจ ปลอดภยั ยาเสพติด พ.ศ. ๒๕๖๑)
สา� นกั งานปลัดกระทรวงสาธารณสขุ กรอบแผนการปอ้ งกนั และแกไ้ ขปญั หายาเสพตดิ
ภายใตโ้ ครงการไทยนยิ มยงั่ ยนื เบญจพรปญั ญายงบรรณาการ,กรมสขุ ภาพจติ แนวทางการชว่ ยเหลอื ผปู้ ระสบปญั หาหลกั oscc
ศูนยช์ ่วยเหลือสงั คม ส�าหรบั บุคลากรสาธารณสขุ โรงพยบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพตา� บล,๒๕๕๖
สุกัญญา เวียงอินทร์ โรงพยาบาลจิตเวชนครพนมราชนครินทร ์ พระราชบญั ญตั ิสขุ ภาพจิต(พ.ศ. ๒๕๕๑)
สมาคมผู้ติดยาเสพตดิ นิรนามแหง่ ประเทศไทย NA “ NoncoticsAnonymous ”สมาคมผูต้ ิดยาเสพติดนิรนามคืออะไร
ส�านักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กรอบแผนการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด
ภายใตโ้ ครงการไทยนยิ มยงั่ ยนื เบญจพรปญั ญายงบรรณาการ,กรมสขุ ภาพจติ แนวทางการชว่ ยเหลอื ผปู้ ระสบปญั หาหลกั oscc
ศนู ย์ช่วยเหลือสังคม ส�าหรับบุคลากรสาธารณสุขโรงพยบาลสง่ เสริมสขุ ภาพต�าบล,๒๕๕๖
สุกัญญา เวยี งอินทร์ โรงพยาบาลจติ เวชนครพนมราชนครินทร ์ พระราชบัญญตั สิ ขุ ภาพจิต(พ.ศ. ๒๕๕๑)
สมาคมผู้ติดยาเสพตดิ นิรนามแหง่ ประเทศไทย NA “ NoncoticsAnonymous ”สมาคมผู้ติดยาเสพตดิ นริ นามคืออะไร
ส�านักงานพัฒนาการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด ส�านักงาน ป.ป.ส แนวทางการติดตามช่วยเหลือผู้ผ่านการบ�าบัด
ฟืน้ ฟ ู ประจ�าปีงบประมาณ พ.ศ.๒๕๖๑
สถาบนั กัลยาณร์ าชนครินทร์ SMI-V “การดแู ลผ้ปู ว่ ยจติ เวชท่มี คี วามเสย่ี งสูงต่อการก่อความรนุ แรงสขุ ภาพจติ ”
อัญมณี บูรณากานนท์ ทิพาภรณ์ โพธิ์ถวิล และ สิริพรรณ ศรีมีชัย. มาตรฐานการปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ด้าน
ยาเสพติด.,สถาบนั วจิ ยั ระบบสาธารณสุข ,๒๕๕๓
อทิ ธศกิ ดั ์ิ พลงามและคณะ การวจิ ยั ประเมนิ ผล การพฒั นาระบบการฟน้ื ฟส ู มรรถภาพ ผตู้ ดิ ยาเสพตดิ แบบควบคมุ
ตัวไม่เข้มงวด (Evaluation Research of Rehabilitation Model Development for Compulsory Drug Addicts)
ศนูย์บา� บดั ยาเสพติดขอนแกน่ สถาบนั ธญั ญารักษ ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสขุ ,๒๕๕๓
แนวทางการปฏบิ ัติงานสงั คมสงเคราะห ์ www.banpakdeknonthaburi.com
กระบวนการทา� งานสังคมสงเคราะห ์ https://www.gotoknow.org/posts/๖๒๐๑๗๔
สถานการณ์ยาเสพตดิ ป๒ี ๕๕๙ https://www.hfocus.org/content/๒๐๑๖/๐๖/๑๒๓๓๗
จรรยาบรรณแห่งวิชาชีพสังคมสงเคราะห์สภาวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ ๘ กรกฎาคม ๒๕๕๙ http://www.swpc.
or.th/index.php/extras/k๒/k๒-about/history-swpc/code-of-ethics-swpc-๘-๗-๕๙
จรรยา เจตนสมบูรณ์ การสังคมสงเคราะห์กับการบ�าบัดรักษาผู้ติดยาและสารเสพติดhttps://www.sdtc.go.th/
upload/forum/doc๔adc๑d๐ca๔b๒๓.pdf
เอกสารเผยแพร ่ United Nations Office on Drugs and Crime : UNODC เรอื่ งการบา� บดั รกั ษาโดยมสี ว่ นรว่ ม
ของชุมชน ส�าหรบั ผใู้ ชย้ าเสพตดิ และติดยาเสพติด การบรรยายสรปุ ส�าหรับทวปี เอเชยี ตะวันออกเฉยี งใต้

แนวทางการปฏิบัติงานส�าหรับนักสังคมสงเคราะห์กับผู้ป่วยยาเสพติด 111
Social Work Practice Guideline For Substance Use Disorder Clients

แกว้ จิตเวช Stage of Change การปรบั เปลีย่ นพฤตกิ รรมhttps://www.gotoknow.org/posts/๒๑๐๔๐๕
สพุ ตั รา ศรวี ณชิ ชากร,สถาบนั พฒั นาสขุ ภาพอาเซยี น มหดิ ล,เอกสารประกอบการสอน การพฒั นา system manger
team https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC๒๗๕๖๖๘๘/
นพ.โอภาส การย์กวนิ วงศ์รองปลดั กระทรวงสาธารณสขุ ๙ กพ.๒๕๖๑ พัฒนาคุณภาพชีวิตระดบั อา� เภอ (พชอ.)
http://thlp.ops.moph.go.th/dhbinformation.php https://drive.google.com/drive/folders/๐BwNReELfy
๘๙gaUZqRmNqVVp๐WVU
ทา� ความรู้จกั กบั กญั ชา www.honestdocs.co/interesting-cannabis-medicinal-properties
กระท่อมhttps://th.wikipedia.org/wiki/
สมหวงั พ่วงบางโพรองอธบิ ดีกรมการพัฒนาชุมชน กองทุนแมข่ องแผ่นดิน
นรัญญา ศรีบูรพา รลู้ ึก...ชมุ ชนบา� บัด https://www.gotoknow.org/posts/๒๘๙๒๑๙
Thailand ASSIST-SBI Implementation Project,๒๕๕๗ ,การบา� บดั แบบยอ่ ทเี่ ชอื่ มตอ่ ผลจาก ASSIST ASSIST-LINKED
BRIEF INTERVENTION
William Cloud&RobertGranfield Conceptualizing Recovery Capital: Expansion of a Theoretical Construct,
New York, ๒๐๐๘
.RONALD C. KESSLER,๑ T. BEDIRHAN ÜSTÜN๒ The World Mental Health (WMH) Survey Initiative Version
of the World Health Organization (WHO) Composite International Diagnostic Interview (CIDI) Department
of Health Care Policy, Harvard Medical School, Boston MA, USA ๒ Global Programme on Evidence
for Health Policy, World Health Organization, Geneva, Switzerland,๒๐๑๖
.MATE: Measurements in the Addictions for Triage and Evaluation http://www.mateinfo.eu Reference:
Schippers, G. M., Broekman, T. G., & Buchholz, A. (๒๐๑๑). MATE ๒.๑. Manual and Protocol. English
Edition: W. M. Cox. Nijmegen: BêtaBoeken. Publisher: Bureau Bêta,
ICF by WHO : International classification of functioning, disability and health : children & youth version
:๒๐๐๖
UNODC. (๒๐๐๘b). “Drug dependence treatment: Sustained recovery management”. In M. S.
Martindale & M. J. Zarza (Eds.), Good Practice. Vienna: Treatnet: International Network of Drug
Dependence Treatment and Rehabilitation Resource Centres.
National Institute on Drug Abuse (NIDA), Principles of Drug Abuse Treatmen t for Criminal
Justice Populations . Rewarding behaviors,๑๙๙๙
Zinberg’s (๑๙๘๔) Interactive model of drug-related harm Department of Health Commonwealth of
Australia

112 ภาคผนวก

กองบรหิ ารการสาธรณสุข
สำนักงานปลัดกระทรวงสาธรณสขุ
กระทรวงสาธรณสุข อ.เมอื ง จ.นนทบุรี ๑๑๐๐๐
โทร. ๐ ๒๕๙๐ ๑๗๙๙ โทรสาร ๐ ๒๕๙๐ ๒๘๔๐

www.phdb.moph.go.th