หน่วยที่ 4 เรื่อง ระบบการทำธุรกรรมในธุรกิจดิจิทัล

ธุรกรรม (Transaction) หมายถึง กิจกรรมที่เก่ียวกับการทาํ นิติกรรม สัญญา หรือการ
ดาํ เนินการใด ๆ กบั ผอู้ ่ืน การประกอบกิจกรรมอย่างใดอย่างหนึ่งโดยเฉพาะดา้ นธุรกิจและการเงิน เช่น
การฝากเงินในธนาคาร

ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Transaction) หมายถึง กิจกรรมใด ๆ ท่ีกระทาํ ขึน้
ระหว่าง หนว่ ยงานธุรกิจ บุคคล รฐั ตลอดจนองคก์ รเอกชนหรือองคก์ รของรฐั ใด ๆ เพ่ือวตั ถปุ ระสงคท์ าง
ธรุ กิจ การคา้ และการติดตอ่ งานราชการ

ในยคุ ดจิ ิทลั ทแ่ี ทบจะกลายเป็นสงั คมไรเ้ งินสดอยา่ งเบ็ดเสรจ็ เพราะไมว่ า่ จะทาํ ธุรกรรมใด ๆ ก็
สามารถทาํ ผ่านแค่ปลายนิว้ ผ่านสมารต์ โฟนไดแ้ ทบทุกท่ีและทาํ ได้ทุกคนที่มีบัญชีธนาคารหรือมี
พรอมตเ์ พย์ รา้ นคา้ รา้ นอาหารตา่ งก็มีบรกิ ารระบบจ่ายเงิน ชาํ ระเงินผ่านคิวอารโ์ คด้ (QR Code)

รูปแบบการทาํ ธรุ กรรมผา่ นอินเทอรเ์ นต็ หลกั ๆ ก็คือรูปแบบของธนาคารอนิ เทอรเ์ น็ต (Internet
Banking) การชาํ ระเงินออนไลน์ (Payment Gateway or Bill Payment) และธนาคารมือถือ (Mobile
Banking) โดยมรี ูปแบบการใหบ้ รกิ ารท่ีตา่ งกนั

นวัตกรรมและเทคโนโลยใี นการทาํ ธุรกรรม มดี งั นี้

4.4.1 ควิ อารโ์ ค้ด (QR Code)
คิวอารโ์ ค้ดระบบชาํ ระเงินรูปแบบ

ใหม่ ไมต่ อ้ งใชเ้ งินสด QR Code มาจากคาํ ว่า
“Quick Response Code” ซึ่งเป็นรหสั ที่พฒั นา
ตอ่ ยอด มาจากบารโ์ คด้ (Barcode) ใหส้ ามารถ
ใชง้ านง่ายขนึ้ เก็บขอ้ มลู ไดม้ ากกว่า

QR Code

วธิ ีจา่ ยผ่าน ควิ อารโ์ ค้ด (QR Code)
การจา่ ยผ่าน QR Code ทาํ ไดง้ ่าย ๆ เพียงแคม่ ีสมารต์ โฟนและดาวนโ์ หลดแอปพลิเคชนั สาํ หรบั
การจ่ายเงินดว้ ยระบบ QR Code สามารถทาํ ได้ 4 ขน้ั ตอน ดงั นี้

การจา่ ยเงนิ ด้วยระบบ QR Code

1. เขา้ ไปในแอปพลิเคชนั สาํ หรบั ชาํ ระเงินผ่าน QR Code แลว้ เลือกประเภทว่าจะชาํ ระเงินดว้ ย
อะไร เชน่ บตั รเครดติ โอนเงินจากบญั ชี หรอื อวี อลเล็ต (e–Wallet) เป็นตน้

2. สแกน QR Code ของรา้ นคา้ ผ่านแอปพลิเคชนั ทอ่ี ยบู่ นสมารต์ โฟน
3. ใสจ่ าํ นวนเงินทต่ี อ้ งการจา่ ย และกดยนื ยนั การชาํ ระเงิน
4. ระบบแอปพลิเคชนั ของผูใ้ หบ้ รกิ ารจะสง่ ขอ้ มลู ยืนยนั การชาํ ระเงินกลบั มาใหเ้ รา โดยอาจจะ
เป็นเอสเอ็มเอส (SMS) หรอื อเี มล (E–Mail) เพื่อเป็นหลกั ฐานการชาํ ระเงิน
ข้อดีในการใช้ QR CODE
1. ความสะดวกสบายในการใชง้ าน เพราะไมต่ อ้ งพกเงินสดหรอื บตั รหลายใบใหย้ งุ่ ยาก
2. ปลอดภัยกว่าการชาํ ระเงินผ่านบตั รเครดิตหรือเดบิต เพราะไม่ตอ้ งย่ืนบัตรใหร้ า้ นคา้ จึงไม่
เสีย่ งตอ่ การโดนขโมยขอ้ มลู ทางการเงิน
3. สาํ หรบั รา้ นคา้ ก็ไดป้ ระโยชนจ์ ากการใช้ QR Code เช่นกนั คอื ไมต่ อ้ งมีเครือ่ งรูดบตั รใด ๆ มา
รองรบั การชาํ ระเงิน ทาํ ใหป้ ระหยดั ตน้ ทนุ ไปไดอ้ ยา่ งมาก

4.4.2 อินเทอรเ์ น็ตแบงกก์ งิ (Internet Banking)
การธนาคารอินเทอรเ์ น็ตมีชื่อเรียก มากมาย เช่น อีแบงกก์ ิง (E–Bankin) การธนาคารเสมือน

จรงิ (Virtual Banking) การธนาคารออนไลน์ (Online Banking) การธนาคารอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic
Banking) เป็นระบบท่ใี ชใ้ นการชาํ ระเงิน ทางอิเลก็ ทรอนิกส์

อนิ เทอรเ์ น็ตแบงกก์ ิง

ประเภทของอนิ เทอรเ์ น็ตแบงกก์ งิ (Internet Banking) สามารถแบ่งไดเ้ ป็น 2 ประเภท ดงั นี้
1. ใหบ้ ริการผ่านอินเทอรเ์ น็ต บริการสาํ หรบั ธนาคารท่ีใหบ้ ริการผ่านอินเทอรเ์ น็ต มีบริการที่
เกี่ยวขอ้ งดงั นี้

– บรกิ ารโอนเงินระหวา่ งบญั ชีของผใู้ ชบ้ รกิ ารเอง หรอื การโอนเงินไปยงั บคุ คลอน่ื
– บรกิ ารสอบถามสถานะเช็ค
– บรกิ ารอายดั เช็ค
– บรกิ ารสอบถามรายการเคลื่อนไหวในบญั ชี
– บรกิ ารสอบถามรายการชาํ ระ
– บรกิ ารสอบถามยอดคงเหลอื ในบญั ชี
– บรกิ ารชาํ ระคา่ สนิ คา้ หรอื บรกิ าร
– บรกิ ารชาํ ระคา่ บตั รเครดติ
– บรกิ ารขอสนิ เชื่อ

2. ใหบ้ ริการผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกสอ์ ื่น ๆ ธนาคารท่ีให้บริการผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกสอ์ ่ืน ๆ
มีบรกิ าร ไดแ้ ก่

– บรกิ ารเอทีเอม็ (ATM)
– บรกิ ารสมารต์ การด์ (Smart Card)
– บรกิ ารธนาคารทางโทรศพั ท์ (Tele–Banking)
การสมัครใช้งานอินเทอรเ์ น็ตแบงกก์ งิ (Internet Banking)
1. นาํ สมดุ บญั ชีธนาคารไปยงั สาขาใดก็ไดข้ องธนาคาร แลว้ แจง้ ขอเปิดอินเทอรเ์ น็ตแบงกก์ ิง
(Internet Banking)
2. รบั ชื่อและรหสั ผ่านการใชง้ าน ซง่ึ ในการเขา้ สรู่ ะบบทกุ ครงั้ ตอ้ งกรอกขอ้ มลู นี้
3. มีการเพ่ิมระดบั ความปลอดภยั ดว้ ยระบบ OTP หรอื One Time Password ซงึ่ ใชย้ ืนยนั
ตวั อกี ครงั้ โดยธนาคารจะสง่ รหสั OTP มายงั หมายเลขโทรศพั ทท์ แ่ี จง้ ไวผ้ า่ น SMS

แนวทางการใช้งานอินเทอรเ์ น็ตแบงกก์ งิ (Internet Banking) ใหป้ ลอดภยั
1. หม่นั เปล่ยี นรหสั ผ่านอยเู่ สมอ
2. หลกี เลย่ี งการใชง้ านผา่ น Wi–Fi สาธารณะ เพราะมีโอกาสขอ้ มลู ร่วั ไหลมากกวา่
3. หม่นั ตรวจสอบยอดเงินในบญั ชี
4. Log out ทกุ ครง้ั เม่ือเลกิ ใชง้ าน
4.4.3 โมบายแบงกก์ ิง (Mobile Banking)
โมบายแบงกก์ ิง (Mobile Banking) คลา้ ยอินเทอรเ์ น็ตแบงกก์ ิง (Internet Banking) เพียงแต่
เป็นการใชบ้ รกิ ารผ่านแอปพลิเคชนั ของธนาคาร ทาํ ใหส้ ามารถโอนเงิน สอบถามยอดในบญั ชี ซือ้ สินคา้
และบรกิ ารจ่ายบิลตา่ ง ๆ

โมบายแบงกก์ งิ

การสมัครใชง้ านโมบายแบงกก์ ิง (Mobile Banking)
การจะใช้งานโมบายแบงกก์ ิงได้ จาํ เป็นตอ้ งมีบัตรเดบิตของธนาคารท่ีตอ้ งการใช้งานก่อน
ซ่ึงสามารถสมัครทาํ บัตรไดท้ ่ีสาขาของธนาคาร ส่วนขั้นตอนการสมัครใช้โมบายแบงกก์ ิงของแต่ละ
ธนาคาร อาจมรี ายละเอยี ดแตกตา่ งกนั ไป แตโ่ ดยท่วั ไปแลว้ มขี นั้ ตอนดงั นี้
1. ดาวนโ์ หลดแอปพลเิ คชนั โมบายแบงกก์ ิง (Mobile Banking)
2. กรอกหมายเลขบตั รเดบิต รหสั บตั ร หมายเลขบตั รประชาชน
3. กาํ หนดรหสั ผา่ นสาํ หรบั เขา้ ใชง้ านบนแอปพลิเคชนั ในครงั้ ตอ่ ไป
หรือสมคั รผ่านตเู้ อทีเอ็ม (ATM) โดยเลือกรายการสมคั รโมบายแบงกก์ ิง (Mobile Banking)
โดยอาจมกี ารยนื ยนั การใชง้ านทแี่ ตกตา่ งกนั ไปตามแตล่ ะธนาคาร
แนวทางการใชง้ านโมบายแบงกก์ งิ (Mobile Banking) ใหป้ ลอดภยั

1. ใชบ้ นอปุ กรณส์ ว่ นตวั เพ่ือความปลอดภยั
2. ตง้ั คา่ แจง้ เตือนผ่าน SMS หรืออีเมลเม่ือมีการทาํ ธุรกรรม เพ่ือใหท้ ราบทนั ทีเมื่อ
มีการใชง้ านผิดปกติ
3. ออกจากระบบ (Log Out) ทกุ ครงั้ เม่ือเลกิ ใชง้ าน

4.4.4 พรอมตเ์ พย์ (PromptPay)
พรอมตเ์ พยเ์ ดิมมีชื่อว่า AnyID คือ ระบบการทาํ ธุรกรรมแบบ E–Payment ที่ผกู บญั ชีเงินฝาก

ไวก้ บั หมายเลขโทรศพั ทม์ ือถือ หรอื เลขบตั รประชาชน ทาํ ใหไ้ มต่ อ้ งเสียเวลาจาํ เลขบญั ชีที่ยาวและจาํ ยาก
โดยเกิดจากความรว่ มมอื ระหว่างธนาคารแหง่ ประเทศไทยและสมาคมธนาคารไทย

พรอมตเ์ พย์

การใชง้ านพรอมตเ์ พย์ (PromptPay) ในบญั ชีเงินฝากหนงึ่ บญั ชี สามารถผูกหมายเลขโทรศพั ท์
ไวก้ ี่เบอรก์ ็ได้ การโอนเงินสามารถทาํ ไดง้ ่ายเพียงบอกหมายเลขโทรศัพท์ ส่วนบัญชีเงินฝากที่ผูกไวก้ ับ
หมายเลข บตั รประชาชน สามารถใชร้ บั เงินคืนภาษี สวสั ดกิ ารตา่ ง ๆ ของรฐั ไดเ้ ลย

ค่าธรรมเนียมพรอมตเ์ พย์ (PromptPay) คา่ ธรรมเนียมการโอนเงินระหวา่ งบคุ คล ดงั นี้
1. โอนเงินครง้ั ละไมเ่ กิน 5,000 บาท ไมม่ ีคา่ ธรรมเนยี มการโอน
2. มากกว่า 5,000 ถึง 30,000 มาก มีคา่ ธรรมเนียม 2 บาท
3. มากกวา่ 30,000 ถึง 100,000 มีคา่ ธรรมเนียม 5 บาท
4. 100,000 บาทขนึ้ ไป มคี า่ ธรรมเนยี ม 10 บาท

ค่าธรรมเนียมการโอนระหว่างนิตบิ ุคคล ดงั นี้
1. ไมเ่ กิน 100,000 บาท มคี า่ ธรรมเนียม ไมเ่ กิน 10 บาท
2. เกิน 100,000 บาท มีคา่ ธรรมเนียม ไมเ่ กิน 15 บาท

การสมัครใช้พรอมตเ์ พย์ (PromptPay) สามารถสมัครได้ 3 ช่องทาง
1. โมบายแบงกก์ ิง (Mobile Banking)
2. ตเู้ อทีเอ็ม (ATM)
3. ธนาคารทใ่ี หบ้ รกิ ารพรอมตเ์ พย์
ขน้ั ตอนการสมัครพรอมตเ์ พย์ (PromptPay) มดี งั นี้
1. กรอกหมายเลขบตั รเอทเี อม็ และรหสั บตั ร
2. ตรวจสอบขอ้ มลู ท่ีผกู ไวก้ บั บตั ร เลอื กวา่ จะผกู บญั ชีกบั เลขโทรศพั ทห์ รอื เลขบตั รประชาชน
3. ยืนยนั การทาํ รายการ

4.4.5 บตั รเครดิต (Credit Card)
บัตรเครดิต คือ บัตรที่ธนาคารพาณิชย์ หรือผู้ประกอบธุรกิจบัตรเครดิตออกใหก้ ับลูกคา้ ที่

รายไดต้ อ่ เดือนถึงเกณฑ์ เพ่ือที่จะสามารถนาํ เงินมาใชจ้ า่ ยลว่ งหนา้ ทงั้ ซอื้ สนิ คา้ และบรกิ ารตา่ ง ๆ
บตั รเครดิตเหมาะกบั ผทู้ ต่ี อ้ งการซอื้ สนิ คา้ หรอื บรกิ ารบางอยา่ งในราคาสงู แตไ่ มต่ อ้ งการออมเงิน

เป็นเวลานาน ซงึ่ บตั รเครดิตจะช่วยใหส้ ามารถซือ้ สินคา้ หรือบรกิ ารนนั้ ไดเ้ ลยและค่อย ๆ ผ่อนชาํ ระจนครบ
พรอ้ มดอกเบีย้

บตั รเครดติ

การสมัครบตั รเครดิต
การสมคั รบตั รเครดิตน้นั ตอ้ งเตรียมประวัติใหพ้ รอ้ ม เพราะทางธนาคารจะตรวจสอบประวัติ
การใชเ้ งินยอ้ นหลงั ว่ามีความเสี่ยง หรือเขา้ เกณฑท์ ี่ตอ้ งการหรือไม่ โดยส่ิงท่ีควรเตรียมคือ สาํ เนาบญั ชี
ออมทรพั ยย์ อ้ นหลงั ประมาณ 3–6 เดอื น เพ่ือใหเ้ หน็ วา่ มรี ายไดเ้ ขา้ บญั ชีอยา่ งสมา่ํ เสมอและคงที่
ขอ้ ดีของบตั รเครดิต
1. พกพาแทนเงินสดจาํ นวนมาก สะดวก และปลอดภยั การพกบตั รเครดิตนอกจากจะทาํ ใหไ้ ม่
ตอ้ งถือเงินสดจาํ นวนมากไว้ กบั ตวั แลว้ ถา้ บตั รเครดิตหายหรอื โดนขโมย
2. ผอนชําระสินคาไดนานขึ้น สินคาท่ีรวมรายการจะมีดอกเบ้ีย 0% ในระยะเวลาท่ีกําหนดบัตร
เครดติ ชว ยอาํ นวยความสะดวกสําหรับคนท่ไี มม เี งินกอน
3. หกั คาใชจา ยสาธารณปู โภคและคาใชจ ายอนื่ ๆ จะมกี ารหกั คา ใชจ ายตาง ๆ ตามรอบบิลไดทันที
เชน คา นาํ้ คาไฟ คา อินเทอรเ น็ต เปนตน การหกั คา ใชจ า ยรายเดือนไดโ ดยอัตโนมตั ิ
4. ไดรับสวนลด คะแนนสะสม สะสมไมล หรือเครดิตเงินคืน ซ่ึงสามารถนําแลกซ้ือสินคาและ
บรกิ ารตาง ๆ หรอื ซือ้ สินคาในราคาทถ่ี กู ลง

5. ใชท้ าํ ธุรกรรมตา่ ง ๆ ผ่านทางอินเทอรเ์ น็ต การซือ้ ของออนไลนโ์ ดยชาํ ระผ่านบตั รเครดิตนน้ั
ปลอดภยั กว่าการโอนเงินโดยตรง

6. มอบประกันการเดินทางคุม้ ครองชีวิตฟรี หากชาํ ระค่าต๋วั เดินทางตรงตามเง่ือนไข ท่ีบตั ร
เครดิตเสนอ ก็จะไดร้ บั สิทธิ์คมุ้ ครองเป็นวงเงินประกนั ชีวิต

7. ยกเลิกคา่ ใชจ้ ่ายไดห้ ากสนิ คา้ หรอื บรกิ ารมีปัญหา การยกเลิกและขอเงินคืน การชาํ ระดว้ ย
เงินสดมกั ทาํ ไดย้ ากกวา่ หากรา้ นคา้ ไมใ่ หค้ วามรว่ มมือ

8. ยืดระยะเวลาในการจ่ายเงินออกไปได้ บตั รเครดิตหลายแบบมีระยะเวลาในการจ่ายเงินคืน
โดยไมค่ ดิ ดอกเบีย้ ตงั้ แต่ 45–51 วนั

9. ใชเ้ ป็นวงเงินฉุกเฉินได้ บางครงั้ อาจเกิดเหตกุ ารณท์ ี่จาํ เป็นตอ้ งใชเ้ งินจาํ นวนมาก แบบไม่
คาดคิด หรอื อาจเป็นเรอ่ื งที่เก่ียวขอ้ งกบั การทาํ งาน

10. ไปเมอื งนอกก็ใชบ้ ตั รเครดิตได้ การพกเงินสดไปตา่ งประเทศโอกาสสญู หายมีมากกว่าและ
การแลกเงินแลว้ ใชไ้ มห่ มดก็ตอ้ งเสยี คา่ ธรรมเนยี มในการแลกเงินคืน

ข้อเสยี ของบตั รเครดติ
1. สรา้ งนิสยั ที่ไม่ดีในการใชเ้ งิน อาจทาํ ใหเ้ กิดการใชจ้ ่ายเกินตวั เนื่องจากความสะดวกรวดเร็ว
ของการใชเ้ งิน
2. ดอกเบีย้ สงู หากไมส่ ามารถชาํ ระคืนไดต้ ามกาํ หนด มอี ตั ราดอกเบีย้ ที่สงู ถงึ 20–28% ตอ่ ปี
3. มีโอกาสถูกฉ้อโกงบัตรเครดิต โจรไม่จาํ เป็นตอ้ งขโมยบัตรเครดิต แต่สามารถขโมยขอ้ มูล
ในบตั รจากรา้ นคา้ ท่ีไปใชบ้ ตั รเครดติ หรอื ขโมยขอ้ มลู บนบตั รเพ่ือนาํ ไปซือ้ สนิ คา้
4. มคี า่ ธรรมเนียมบตั รเครดิต บางบตั รเครดิตทีม่ สี ิทธิประโยชนส์ งู มกั มีการกาํ หนดการใชง้ านขน้ั
ต่าํ ตอ่ ปี เราจาํ เป็นตอ้ งใชใ้ หถ้ ึงยอดจงึ จะไมค่ ดิ คา่ ธรรมเนียมรายปี
5. คะแนนเครดิตอาจเสียไดห้ ากใชจ้ ่ายไมถ่ กู วิธี
6. บตั รกดเงินสด (Cash Card) คอื บตั รทใี่ ชก้ ดเงินสดออกจากตเู้ อทีเอ็มในวงเงินที่ไดร้ บั อนมุ ตั ิ
ไมต่ อ้ งเสียคา่ ธรรมเนยี มการกดเงินสดเหมือนกบั บตั รเครดติ

การสมัครบตั รกดเงนิ สด
การสมคั รบตั รกดเงินสด จะมีหลกั การคลา้ ย ๆ กบั การสมคั รบตั รเครดติ คือตอ้ งเตรยี ม ประวตั ิ
ใหส้ ถาบนั ทางการเงินตรวจสอบ หรอื เอกสารอ่ืน ๆ ทีส่ ถาบนั การเงินอาจขอมา

บตั รเงนิ สด

7. อีวอลเล็ต (e–Wallet) มีช่ือเรียกอย่างอ่ืนว่า โมบายวอลเล็ต (Mobile Wallet) หรอื ดิจิทลั
วอลเล็ต (Digital Wallet) คือ กระเป๋ าเงินอิเล็กทรอนิกส์ โดยเติมเงินจากบญั ชีธนาคารเขา้ แอปพลิเคชนั
อวี อลเลต็ ไมม่ กี าํ หนดขนั้ ตา่ํ

อวี อลเลต็

ขอ้ ดีของอีวอลเล็ต
(1) เพียงมีโทรศพั ทม์ ือถือหรอื สมารต์ โฟนก็ใชไ้ ด้
(2) ชาํ ระคา่ สินคา้ ไดส้ ะดวกและรวดเรว็ เพียงสแกนกบั เครอ่ื งทรี่ า้ นคา้
(3) หกั เงินผ่านบตั รเครดิตหรอื บตั รเดบิตได้
(4) ไมต่ อ้ งพกเงินสดจาํ นวนมาก
(5) มีการสะสมแตม้ สว่ นลด หรอื ไดเ้ งินคืน

ขอ้ ควรระวังในการใชง้ าน
(1) รา้ นคา้ หลายรา้ นยงั ไมร่ บั ชาํ ระเงินดว้ ยระบบอีวอลเล็ต
(2) ผใู้ หบ้ รกิ ารบางแหง่ ยงั ไมส่ ามารถทาํ ใหโ้ อนเงินเขา้ ธนาคารได้
(3) ควรเติมเงินเทา่ ทีจ่ าํ เป็นตอ้ งใชเ้ พ่ือลดโอกาสทเ่ี งินสญู หายหากมผี อู้ ่นื นาํ ไปใช้

ตัวอยา่ งอีวอลเล็ต ทไี่ ด้รับความนิยมในไทย
TrueMoney (ทรูมนั น่ี) หมายถึง เงินแบบดิจิทลั โดยใชเ้ งินสดซือ้ เม่ือไดร้ หสั มาสามารถนาํ ไป
เติมเป็นคา่ ใชจ้ ่ายออนไลนต์ ่าง ๆ สว่ น True Wallet (ทรูวอลเล็ต) คือ บริการอีวอลเล็ต หรอื กระเป๋ าเงิน
อเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ สาํ หรบั เก็บเงิน True Money น่นั เอง นอกจากนีม้ ี วีการด์ (Wecard) บตั รทเ่ี ชื่อมตอ่ เงิน
ในอวี อลเล็ต เพ่ือใหน้ าํ เงินไปรูดใชจ้ ่ายได้

ทรูมันน่ี