Active learning ครูใหญ่

Active learning

โครงการ'ดการความ+ (Knowledge Management)
คณะเทคโนโล2การเกษตร มหา6ทยา8ย9รพา 6ทยาเขตสระแ>ว
เ?อง “การ'ดการเAยนการสอนแบบ Active Learning”
CนพฤEสบFG 3 Hนวาคม 2558
 
6ทยากรบรรยายโดย ดร.สถาพร  พฤฑKLล
Active Learning !งเ$นกระบวนการ,ดการเ.ยน01เ2นกระบวนการเ.ยน0มากก4าเ5อหา8ชา เ:อ;วยใ=

1. >เ.ยนสามารถเAอมโยงความ0 หDอสEางความ0ใ=เFดGนในตนเอง IวยการลงKอปMNOจQง
○ RานSอ
○ Fจกรรมการเ.ยน0
○ 1TณคVวางแผนไZหDอ[กเ.ยน\ด วางแผน เอง

2. ค"#สอนเ(น#แนะ+ กระ.น ห0อ1นวยความสะดวก  ใ8#เ9ยนเ:ดการเ9ยน;<น
3. เFดกระบวนการ\ด]น^ง จาก_ง1ไI`บจากFจกรรมการเ.ยน0 aใ=การเ.ยน0เ$นไปอbางcความหมาย

และdไปใeในสถานการfgนๆไIอbางcประiทkภาพ (สถาพร  พฤฑpqล, 2558) rอ>เ.ยนcการ
○ 8เคราะs 
○ tงเคราะs
○ ประเuนvา

4.

8กษณะของการ'ดการเAยนการสอนแบบ Active Learning  เ$นwงx  (ไชยยศ เDองzวรรณ, 2553)
1. เ(นการเ9ยนการสอน=>ฒนา@กยภาพทางสมอง ไFแG การHด การแIJญหา และการ+ความ;ไปประNกO
ใP
2. เ(นการเ9ยนการสอน=เQดโอกาสใ8#เ9ยนSTวนUวมในกระบวนการเ9ยน;WงXด
3. #เ9ยนสYางองZความ;และ[ดกระบวนการเ9ยน;Fวยตนเอง
4. #เ9ยนSTวนUวมในการเ9ยนการสอน]งในFานการสYางองZความ; การสYางป^_ม>น`Uวมaน Uวมbอaน
มากกcาการแdงeน
5. #เ9ยนเ9ยน;ความfบgดชอบUวมaน การSijยในการkางาน และการแlงหmา=ความfบgดชอบ
6. เ(นกระบวนการสYางสถานการoใ8#เ9ยนpาน qด rง Hดอsางtมuก #เ9ยนจะเ(น#[ดระบบการเ9ยน;
Fวยตนเอง
7. เ(น:จกรรมการเ9ยนการสอน=เmนwกษะการHดyนWง (iเคราะz _งเคราะz ประเ{น|า Siจารณญาณ Hด
สYางสรรZ HดแIJญหา)
8. เ(น:จกรรม=เQดโอกาสใ8#เ9ยน~รณาการ•อ€ลdาวสาร ห0อสารสนเทศ และห‚กการความHดรวบยอด
9. #สอนจะเ(น#1นวยความสะดวกในการ[ดการเ9ยน; เƒอใ8#เ9ยนเ(น#ป^„…Fวยตนเอง

10. ความ;เ:ดจากประสบการo การสYางองZความ; และการส†ปทบทวนของ#เ9ยน

 
บทบาทของ'ณค*+สอนในการ&ด(จกรรมการเ,ยน.ตามแนวทางของ Active Learning 6ง7  (8ช:น แ;ว<ย
เจ=ญ(จ, 2550) &ดใ?@เ,ยนเAนBนCกลางของการเ,ยนการสอน (จกรรมFองสะHอนความFองการในการJฒนา

@เ,ยนและเLนการMไปใPประโยชRในSTตจ=งของ@เ,ยน
1. ส"างบรรยากาศของการ,-วน0วม และการเจรจาโ8ตอบ:-งเส;มใ=>เ?ยน,ปABมCนD:EFบ>สอนและ

เGอนในHนเ?ยน
2. &ด(จกรรมการเ,ยนการสอนใ?เAนพลVต Wงเส=มใ?@เ,ยนXWวนYวมในZก(จกรรมรวม[งกระ\นใ?@

เ,ยนประสบความ^เ_จในการเ,ยน.
3. &ดสภาพการเ,ยน.แบบYวมaอ Wงเส=มใ?เ(ดการYวมaอในกbม@เ,ยน
4. &ด(จกรรมการเ,ยนการสอนใ?Hาทาย และใ?โอกาส@เ,ยนไcdบTeการสอนfหลากหลาย
5. วางแผนเiยวjบเวลาใน&ดการเ,ยนการสอนอkาง<ดเจน [งในWวนของเlอหา และ(จกรรม
6. คm@สอนFองใจกnาง ยอมdบในความสามารถในการแสดงออก และความpดเของf@เ,ยน
 
.วอ0างเทค2คการ5ดการเ7ยน9แบบ  Active Learning
การ&ดการเ,ยน.แบบ Active Learning  สามารถสqางใ?เ(ดrนไc[งในและนอก?องเ,ยน รวม[งสามารถใPไc
jบ:กเ,ยนZกระ6บ [งการเ,ยน.เAนรายsคคล การเ,ยน.แบบกbมเtก และการเ,ยน.แบบกbมใหu  McKinney
(2008) ไcเสนอvวอkางmปแบบหwอเทคxค การ&ด(จกรรมการเ,ยน.fจะyวยใ?@เ,ยนเ(ดการเ,ยน.แบบ
Active Learning ไcz ไcแ{
1. การเ7ยน9แบบแลกเป=ยนความ?ด (Think-Pair-Share) IอการJดLจกรรมการเ?ยนM:ใ=>เ?ยนNด

เOยวFบประเPน:QหนดแSละคน ประมาณ 2-3 นาV (Think) จากWนใ=แลกเปXยนความNดFบเGอนYก
คน 3-5 นาV (Pair) และZเสนอความNดเ[นSอ>เ?ยน\งหมด (Share)
2. การเ7ยน9แบบ@วมAอ (Collaborative learning group) IอการJดLจกรรมการเ?ยนM:ใ=>เ?ยนไ^
_งาน0วมFบ>`น โดยJดเaนกbมๆ ละ 3-6 คน
3. การเ7ยน9แบบทบทวนโดย+เ7ยน (Student-led review sessions) IอการJดLจกรรมการเ?ยนM:เdด

โอกาสใ=>เ?ยนไ^ทบทวนความMและfจารณาgอสงBยSาง ๆ ในการปAhiLจกรรมการเ?ยนM โดยคjจะ

คอยkวยเหlอกรm:,nญหา
4. การเ7ยน9แบบใDเกม (Games) IอการJดLจกรรมการเ?ยนM:>สอนZเกมเgาpรณาการในการเ?ยนการ

สอน qงใrไ^\งในsนการZเgาtบทเ?ยน การสอน การมอบหมายงาน และหuอsนการประเvนผล
5. การเ7ยน9แบบEเคราะGHIโอ (Analysis or reactions to videos) IอการJดLจกรรมการเ?ยนM:ใ=>

เ?ยนไ^xyEโอ 5-20 นาV แzวใ=>เ?ยนแสดงความNดเ[น หuอสะ{อนความNดเOยวFบ|ง:ไ^x อาจโดย

}~การ•ดโ8ตอบFน การเ€ยน หuอ การ0วมFนส•ปเaนรายกbม
6. การเ7ยน9แบบโJวาK (Student debates) IอการJดLจกรรมการเ?ยนM:Jดใ=>เ?ยนไ^Zเสนอgอ‚ล:

ไ^จากประสบการƒและการเ?ยนM เGอ„น…นแนวNดของตนเองหuอกb
7. การเ7ยน9แบบ+เ7ยนสLางแบบทดสอบ (Student generated exam questions) IอการJดLจกรรม

การเ?ยนM:ใ=>เ?ยนส"างแบบทดสอบจาก|ง:ไ^เ?ยนMมาแzว
8. การเ7ยน9แบบกระบวนการE5ย (Mini-research proposals or project) IอการJดLจกรรมการเ?ยนM

:†งกระบวนการ}Jย โดยใ=>เ?ยนQหนด‡วgอ:8องการเ?ยนM วางแผนการเ?ยน เ?ยนMตามแผน ส•ป

ความMหuอส"างผลงาน และสะ{อนความNดใน|ง:ไ^เ?ยนM หuออาจเ?ยกˆาการสอนแบบโครง

.

ความรู้หรือสร้างผลงาน และสะท้อนความคิดในสิ่งที่ได้เรียนรู้ หรืออาจเรียกว่าการสอนแบบโครง
งาน(project-based learning) หรือ การสอนแบบใช้ปัญหาเป็นฐาน(problem-based learning)
. การเรียนรู้แบบกรณีศึกษา (Analyze case studies) คือการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ให้ผู้เรียนได้อ่านกรณี
ตัวอย่างที่ต้องการศึกษา จากนั้นให้ผู้เรียนวิเคราะห์และแลกเปลี่ยนความคิดเห็นหรือแนวทางแก้ปัญหา
ภายในกลุ่ม แล้วนำเสนอความคิดเห็นต่อผู้เรียนทั้งหมด
. การเรียนรู้แบบการเขียนบันทึก (Keeping journals or logs) คือการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ผู้เรียนจด
บันทึกเรื่องราวต่างๆ ที่ได้พบเห็น หรือเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในแต่ละวัน รวมทั้งเสนอความคิดเพิ่มเติมเกี่ยวกับ
บันทึกที่เขียน
. การเรียนรู้แบบการเขียนจดหมายข่าว (Write and produce a newsletter) คือการจัดกิจกรรมการเรียน
รู้ที่ให้ผู้เรียนร่วมกันผลิตจดหมายข่าว อันประกอบด้วย บทความ ข้อมูลสารสนเทศ ข่าวสาร และเหตุการณ์ที่
เกิดขึ้น แล้วแจกจ่ายไปยังบุคคลอื่นๆ
. การเรียนรู้แบบแผนผังความคิด (Concept mapping) คือการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ให้ผู้เรียนออกแบบ
แผนผังความคิด เพื่อนำเสนอความคิดรวบยอด และความเชื่อมโยงกันของกรอบความคิด โดยการใช้เส้น
เป็นตัวเชื่อมโยง อาจจัดทำเป็นรายบุคคลหรืองานกลุ่ม แล้วนำเสนอผลงานต่อผู้เรียนอื่นๆ จากนั้นเปิดโอกาส
ให้ผู้เรียนคนอื่นได้ซักถามและแสดงความคิดเห็นเพิ่มเติม
ที่มา: เอกสารประกอบการฝึกอบรม “คุณภาพผู้เรียน.......เกิดจากกระบวนการเรียนรู้” 
       โดย ดร.สถาพร  พฤฑฒิกุล (3 ธค. 2558) คณะเทคโนโลยีการเกษตร มหาวิทยาลัยบูรพา

คําจํากัดความ
การเรียนการสอนแบบ Active Learning เป็นกระบวนการเรียนการสอนที่เน้นให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมและมี ปฏิสัมพันธ์
กับกิจกรรมการเรียนรู้ผ่านการปฏิบัติที่หลากหลายรูปแบบ เช่น การวิเคราะห์ การสังเคราะห์ การระดม สมอง การ
แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และการทากรณีศึกษา เป็นต้น โดยกิจกรรมที่นำมาใช้ควรช่วยพัฒนาทักษะการ คิด
วิเคราะห์ การคิดอย่างมีวิจารณญาณ การสื่อสาร/นาเสนอ และการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศอย่างเหมาะสม บทบาท
ของ

○ ผู้เรียนนอกจากการมีส่วนร่วมในกิจกรรมดังกล่าวข้างต้นแล้ว ยังต้องมีปฏิสัมพันธ์กับผู้สอนและผู้
เรียนกับผู้เรียนด้วยกันด้วย

○ ผู้สอนควรลดบทบาทในการถ่ายทอดความรู้แก่ผู้เรียนในลักษณะการบรรยายลง และเพิ่มบทบาท ใน
การกระตุ้นให้ผู้เรียนมีความกระตือรือร้นที่จะทากิจกรรมต่างๆ รวมถึงการจัดเตรียมสภาพแวดล้อมที่
เหมาะสมใน การเรียนรู้

ลักษณะของกํารเรียนแบบ Active Learning
. เป็นการพฒันาศักยภาพการคิดการแก้ปัญหาและการนาความรู้ไปประยุกต์ใช้
. ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการจัดระบบการเรียนรู้และสร้างองค์ความรู้โดยมีปฏิสัมพันธ์ร่วมกันในรูปแบบของความ
ร่วมมือมากกว่าการแข่งขัน
. เปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในกระบวนการเรียนรู้สูงสุด
. เป็นกิจกรรมที่ให้ผู้เรียนบูรณาการข้อมูลข่าวสารสารสนเทศสู่ทักษะการคิดวิเคราะห์สังเคราะห์และประเมินค่า
. ผู้เรียนได้เรียนรู้ความมีวินัยในการทำงานร่วมกับผู้อื่น
. ความรู้เกิดจากประสบการณ์และการสรุปของผู้เรียน

. ผู้เรียนได้เรียนรู้ความมีวินัยในการทำงานร่วมกับผู้อื่น
. ความรู้เกิดจากประสบการณ์และการสรุปของผู้เรียน
. ผู้สอนเป็นผู้อานวยความสะดวกในการจัดการเรียนรู้เพื่อให้ผู้เรียนเป็นผู้ปฏิบัติด้วยตนเอง

ตัวอย่างวิธีกํารสอนที่เน้นกํารเรียนแบบ Active Learning
. แบบระดมสมอง(Brainstorming)
. แบบเน้นปัญหา/โครงงาน/กรณีศึกษา(Problem/Project-basedLearning/CaseStudy)
. แบบแสดงบทบาทสมมุติ(RolePlaying)
. แบบแลกเปลี่ยนความคิด(Think–Pair–Share)
. แบบสะท้อนความคิด(Student’sReflection)
. แบบตั้งคาถาม (Questioning-based Learning)
. แบบใช้เกม (Games-based Learning)

บทบาทของครูในการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning)
ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แนวทาง Active Learning ครูผู้สอนต้องออกแบบกิจกรรม ที่สะท้อนการพัฒนาผู้เรียน
ให้เกิดการเรียนรู้ และเน้นการนาไปใช้ประโยชน์ในชีวิตจริง โดยดาเนินการดังนี้

. สร้างบรรยากาศการมีส่วนร่วม และการเจรจาโต้ตอบ ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีปฏิสัมพันธ์ท่ีดี กับผู้สอนและเพื่อน
ในชั้นเรียน

. ลดบทบาทการสอน และการให้ความรู้โดยตรง เปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการ จัดระบบการเรียนรู้
แสวงหาความรู้ และสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง

. ออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ให้เป็นพลวัต (มีการเคลื่อนไหว/การขับเคลื่อน) ส่งเสริม ให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมใน
ทุกกิจกรรม กระตุ้นให้ผู้เรียนค้นพบความสาเร็จในการเรียนรู้ สามารถนำความรู้ ความเข้าใจไปประยุกต์ใช้
สามารถวิเคราะห์ สังเคราะห์ ประเมินค่า และคิดสร้างสรรค์สิ่งต่าง ๆ โดยเชื่อมโยงกับ สภาพแวดล้อมใกล้
ตัว ปัญหาของชุมชน สังคม หรือประเทศชาติ

. จัดการเรียนรู้แบบร่วมมือ ส่งเสริมให้เกิดความร่วมมือในกลุ่มผู้เรียน วางแผนเกี่ยวกับ เวลาในจัดการเรียนรู้
อย่างชัดเจน รวมถึงเนื้อหาและกิจกรรม

. จัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ท้าทาย เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จากวิธีการสอนที่ หลากหลาย
. เปิดใจกว้างยอมรับในความสามารถ การแสดงออกและการแสดงความคิดเห็นของผู้เรียน
. ผู้สอนควรทราบว่าผู้เรียนมีความถนัดท่ีแตกต่างกัน และทราบความรู้พื้นฐานของผู้เรียน
. ผู้สอนควรสร้างบรรยากาศในการเรียน ให้ผู้เรียนกล้าพูด กล้าตอบและมีความสุขในการเรียนรู้
การจัดการเรียนรู้ที่จะส่งเสริมให้ผู้เรียนได้มีส่วนร่วมมากที่สุด ครูผู้สอนต้องพยายามสร้างลักษณะการเรียนรู้เชิงรุก
ให้เกิดขึ้นอย่างสม่ำเสมอ โดยจะต้องให้ผู้เรียนได้เข้าใจและรู้ว่าในขณะที่กำลังเรียนรู้นั้น ผู้เรียนจะต้องมีลักษณะดังนี้
. รู้ว่าตัวเองจะต้องเรียนรู้เกี่ยวกับอะไรบ้าง รู้สิ่งที่จะเรียน
. สิ่งที่จะเรียนรู้นั้น เกี่ยวข้องกับเรื่องที่เรียนไปแล้วอย่างไร
. สิ่งที่จะเรียนรู้นั้น สอดคล้องหรือไม่สอดคล้องกับความเป็นไปของโลกปัจจุบันอย่างไร
. ผู้เรียนต้องรู้ว่า ทำอย่างไรจึงจะรู้ว่าข้อเท็จจริงหรือข้อความรู้ที่ได้รับรู้นั้น ถูกต้องแน่นอน
. ผู้เรียนจะต้องกลับไปตรวจสอบการบ้าน หรือสิ่งที่ค้นคว้าใหม่ ว่าได้คำตอบที่ถูกต้อง หรือไม่ หรือตอบถูกต้อง

ตรงกับคำถามข้อไหน

.
ตรงกับคำถามข้อไหน

. สามารถสอบถามความรู้เพิ่มเติมจากผู้อื่น หรือทำงานร่วมกับผู้อื่น เพื่อให้ได้คำตอบก่อนที่จะสรุปคำตอบ
สุดท้าย โดยต้องฟังหรือหาคำตอบให้ได้มาอย่างสมบูรณ์ที่สุด ก่อนที่จะสรุปนำเสนอ

บทบาทของครูในฐานะเป็นผู้กระตุ้นการเรียนรู้
ดุษฎี โยเหลาและคณะ (2557) ได้กล่าวถึง บทบาทสาคัญของครูในขณะจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ว่า ครูจะต้องแสดง
บทบาทต่าง ๆ เพื่อส่งเสริมให้เกิดกระบวนการเรียนรู้แบบ Active Learning ขึ้น โดยครูจะต้องเป็นผู้สังเกตการ
ทำงานของนักเรียน ครูต้องสร้างแรงบันดาลใจในการเรียนรู้ โดยใช้คำถาม ปลายเปิดกระตุ้นการเรียนรู้แทนการ
บอกกล่าว ครูต้องศึกษาและรู้จักข้อมูลนักเรียนเป็นรายบุคคลเพื่อแสดงบทบาทให้เหมาะสมในการทำให้เกิด Active
Learning กับนักเรียนเป็นรายคน ดังนี้

. ใช้คําถํามกระตุ้นกํารเรียนรู้ คำถามที่ใช้ในการกระตุ้นการเรียนรู้นั้น ต้องเป็นคำถามที่มีลักษณะเป็นคาถาม
ปลายเปิด เพื่อให้ผู้เรียนได้อธิบาย โดยขึ้นต้นว่า “ทำไม” หรือ ลงท้ายว่า “อย่างไรบ้าง” “อะไรบ้าง” “เพราะ
อะไร”

. ทําหน้าที่เป็นผู้สังเกต ครูจะต้องคอยสังเกตว่า ผู้เรียนแต่ละคนมีพฤติกรรมอย่างไร ขณะปฏิบัติกิจกรรมเพื่อหา
ทางชี้แนะกระตุ้นหรือยับยั้งพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม

. สอนให้ผู้เรียนเรียนรู้การต้ังคําถาม เมื่อผู้เรียนสามารถตั้งคำถามได้จะทำให้ผู้เรียนรู้จักถามเพื่อค้นคว้าข้อมูล
รู้จักรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่นและร่วมแสดงความคิดเห็นของตนเองในเรื่องท่ีเก่ียวข้องกับการเรียนรู้

. ให้คําแนะนําเมื่อผู้เรียนเกิดข้อสงสัย ครูจะต้องเป็นผู้คอยแนะนำชี้แจง ให้ข้อมูลต่าง ๆ หรือยกตัวอย่าง
เหตุการณ์ใกล้ตัวต่าง ๆ ท่ีเกิดขึ้นในชีวิตประจาวันของผู้เรียนเช่ือมโยงไปสู่ความรู้ด้านอื่น ๆ ในขณะทำ
กิจกรรมเมื่อผู้เรียนเกิดข้อสงสัย หรือคำถาม โดยไม่บอกคำตอบ

. เปิดโอกาสให้ผู้เรียนคิดหาคําตอบด้วยตนเอง สังเกตและคอยกระตุ้นด้วยคำถามให้ผู้เรียน ได้คิดกิจกรรมท่ี
อยากเรียนรู้และหาคำตอบในส่ิงท่ีสงสัยด้วยตนเอง

. เปิดโอกาสให้ผู้เรียนสร้างสรรค์ผลงานอย่างอิสระตามความคิดและความสามารถของ ตนเอง เพื่อให้ผู้เรียน
ได้ใช้จินตนาการและความสามารถของตนเองในการคิดสร้างสรรค์อย่างเต็มที่

หลักการสำคัญของ active learning
. เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ
. พัฒนาทักษะการคิดชั้นสูง
. จัดกิจกรรมให้นักเรียนได้คิด วางแผน ลงมือทำ และแก้ปัญหาร่วมกัน
. คุณครูเป็นผู้อำนวยความสะดวก ออกแบบให้นักเรียนได้ฝึกทักษะการฟัง พูด อ่านและเขียน แสดงความคิด
เห็นชั้นสูง
. ผู้เรียนมีอิสระ มีส่วนร่วมในกระบวนการเรียนรู้และจัดระบบการเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง