หลักฐานทางประวัติศาสตร์สมัยกรุงศรีอยุธยาและกรุงธนบุรี

หลกั ฐานทางประวตั ศิ าสตร์สมยั กรุงศรีอยุธยา และ
สมยั กรุงธนบุรี

หลกั ฐานทจ<ี าํ แนกตามความสําคญั

v หลักฐานชัน) ต้น( primary sources) หมายถงึ คําบอกเลา่ หรือบนั ทกึ ของ
ผ้พู บเหน็ เหตกุ ารณ์หรือผ้ทู ีAเกีAยวข้องกบั เหตกุ ารณ์โดยตรง ได้แก่ บนั ทกึ การเดนิ ทาง
จดหมายเหตุ จารึกรวมถงึ สงAิ ก่อสร้าง หลกั ฐานทางโบราณคดี
โบราณสถาน โบราณวตั ถุ
v หลักฐานชัน) รอง( secondary sources) หมายถงึ ผลงานทAีเขียนขนึ K
หรือเรียบเรียงขนึ K ภายหลงั จากเกิดเหตกุ ารณ์นนัK แล้ว โดยอาศยั คําบอกเลา่ หรือ
จากหลกั ฐานชนัK ต้น

หลกั ฐานทใี< ช้อกั ษรเป็ นตวั กาํ หนด

v หลักฐานท3เี ป็ นลายลักษณ์อักษร (written
sources) หมายถงึ หลกั ฐานทีAมีการบนั ทกึ เป็นลายลกั ษณ์อกั ษร
บอกเลา่ เรAืองราวตา่ งๆได้แก่ ศลิ าจารึก พงศาวดาร ใบลาน จดหมาย
เหตุ วรรณกรรม ชีวประวตั ิ

v หลักฐานท3ไี ม่เป็ นลายลักษณ์อักษร หมายถงึ สงAิ ทAีมนษุ ย์สร้างขนึ K
ทงัK หมดทAีไมเ่ ป็นลายลกั ษณ์อกั ษร ได้แก่ สงิA ก่อสร้าง โบราณสถาน
โบราณวตั ถุ ศลิ ปะการแสดง คําบอกเลา่ นาฏศลิ ป์ ตนตรี จิตรกรรม

หลักฐานทางประวัตศิ าสตร์สมัยกรุงอยุธยา(1)

vพระราชพงศาวดาร เช่น พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาฉบบั พนั

จนั ทนุมาศ (เจมิ )
เป็นพงศาวดารสยาม เนือK หาเรAิมตงัK แตแ่ รกสถาปนากรุงศรี
อยธุ ยาจนสนิ K สดุ รัชกาลสมเดจ็ พระเจ้ากรุงธนบรุ ี ต้นฉบบั
เป็นสมดุ ไทยจํานวน WW เลม่ ในบางเลม่ มีข้อความขาดหาย
แตป่ ัจจบุ นั พบวา่ เหลือเพียง XX เลม่ นา่ จะเป็นพงศาวดาร
เก่าดงัK เดมิ ทีAใช้เป็นต้นฉบบั ในการชําระพระราชพงศาวดาร
ฉบบั สมเดจ็ พระพนรัตน์ วดั พระเชตพุ น และพระราชพง
ศาวดารฉบบั พระราชหตั ถเลขา
จดั เป็ นหลักฐานชัน) ต้น ชนิดท3เี ป็ นลายลักษณ์อักษร

หลักฐานทางประวัตศิ าสตร์สมัยกรุงอยุธยา(2)

vจดหมายเหตุ

จดหมายเหตุโหร เป็นงานของโหรประจําราชสาํ นกั
บนั ทกึ พระราชกรณียกิจและเหตกุ ารณ์สําคญั ในบ้านเมือง
ตามลาํ ดบั วนั ทีAเกิดเหตกุ ารณ์ โดยสรุปสนัK ๆ

จดหมายเหตุชาวต่างชาติ สว่ นใหญ่เป็นเอกสารทAีชาว
ยโุ รปทีAเดนิ ทางเข้ามาในอาณาจกั รอยธุ ยาเขียนขนึ K เชน่
จดหมายเหตฟุ านฟลตี ของเยเรเมียส ฟาน ฟลตี ชาว
ฮอลนั ดา
จดั เป็ นหลักฐานชัน) ต้น ชนิดท3เี ป็ นลายลักษณ์อักษร

หลักฐานทางประวัตศิ าสตร์สมัยกรุงอยุธยา(3)

v โบราณวัตถุ

ฝาสถปู ทองคาํ ประดบั อัญมณี
ภายในบรรจผุ อบทองคําทีAประดษิ ฐานพระบรม
สารีริกธาตุ ได้จากกรุวดั มหาธาตุ
หน้าบนั จาํ หลักรูปพระนารายณ์ทรงสุบรรณ
ศลิ ปอยธุ ยา ได้จากพระอโุ บสถและซ้มุ พระคหู า
วดั พระศรีสรรเพชญ์
จดั เป็ นหลักฐานชัน) ต้น ชนิดท3ไี ม่เป็ นลายลักษณ์อักษร

หลักฐานทางประวัตศิ าสตร์สมัยกรุงธนบุรี(1)

v โบราณสถาน วัดอนิ ทารามวรวหิ าร เป็นวดั โบราณทีAมีมาตงัK แต่

สมยั อยธุ ยา แตไ่ ด้ถกู สถาปนาเป็นวดั หลวงสาํ คญั
อนั ดบั หนงAึ ในแผน่ ดนิ กรุงธนบรุ ี ซงAึ จดั วา่ เป็นวดั ประจํา
รัชกาลของสมเดจ็ พระเจ้าตากสนิ มหาราช ได้ทรง
บรู ณะเพืAอมีพระราชประสงค์ จะให้เป็นศนู ย์กลางฝึก
สมาธิทางวิปัสสนากรรมฐานของประเทศ และใช้
ประกอบงานพระราชพิธีสาํ คญั มีพระเจดีย์ก้ชู าตคิ หู่ นงึA
ตงัK อยหู่ น้าพระอโุ บสถหลงั เก่า ภายในเชืAอกนั วา่ บรรจุ
พระบรมอฐั ิ ของสมเดจ็ พระเจ้าตากสนิ มหาราชและ
พระอคั รมเหสี

จดั เป็ นหลักฐานชัน) ต้น ชนิดท3ไี ม่เป็ นลายลักษณ์อักษร

หลักฐานทางประวัตศิ าสตร์สมัยกรุงธนบุรี(2)

เอกสารสาํ คัญเก3ียวกับประวัตศิ าสตร์
สมัยกรุงธนบุรี วา่ ด้วยการฉลองชยั ชนะ
เมืAอรวมดนิ แดนไทยภาคอิสานสาํ เร็จ
โดย: ศรีชลาลยั
จดั เป็ นหลักฐานชัน) รองท3เี ป็ นการรวบรวมในภายหลัง ชนิดท3เี ป็ นลายลักษณ์อักษร

E-Book หลักฐานทางประวัตศิ าสตร์สมัยกรุงศรีอยุธยา
และกรุงธนบุรี

จดั ทาํ โดย ด.ช.ปิ ตภิ มู ิ ปาตกั เลขท3ี W ห้อง ม.X/Z
เสนองาน คุณครูเนตรกมล หงส์จนั ทร์ วชิ าประวัตศิ าสตร์