น้ำตาล_ความหวานในขนม_เครื่องดื่ม_นมพร้อมดื่ม_นมผงสำหรับเด็ก

1สารบัญ 2 3
บทคดั ยอ ขนมและเครอ่ื งดม่ื รายงานฐานขอ มลู นาํ้ ตาล แยกขนมตามประเภท

6 การบรโิ ภคเครอ่ื งดม่ื ของเดก็ ไทย ใน 7 การสํารวจเปลือกบรรจุภัณฑขนม 28 การบริโภคขนมและเครื่องด่ืมของเด็กไทย
24 ชวั่ โมง และเครอื่ งดม่ื ทเี่ ดก็ บรโิ ภค พ.ศ. อายุ 3-12 ป พ.ศ. 2548
2548

8 อุปทานขนมและเครื่องด่ืม
ของเด็กในโรงเรียน

4 5 6

สาํ รวจนมกลอ ง การสาํ รวจนมผง รายละเอียดสวนประกอบ นม น้ํา
และอาหารเสริมสําหรับเด็ก
33 การสํารวจนมผงสําหรับเด็กในทองตลาด 47 การสํารวจนมผงสําหรับเด็ก
ป พ.ศ.2547-2548 ในทองตลาด 53 สวนประกอบของนม
ป พ.ศ.2547-2548 และผลิตภัณฑของนม

65 ปริมาณนํ้าตาลในนํ้าอัดลม
ประเภทกลุมนํ้าสีและนาใส

67 ตารางแสดงปรมิ าณนา้ํ ตาล
ในเครื่องด่ืมประเภทน้ําหวาน,
นาํ้ ผลไมร สตา ง ๆ

69 ปริมาณนํ้าตาลในเคร่ืองด่ืม
ประเภทชา

4 นํ้าตาล ความหวานในขนม เคร่ืองดื่ม นมพรอมด่ืม นมผงสําหรับเด็ก

ขนมและเครอ่ื งดม่ื

5

การบรโิ ภคเครอ่ื งดม่ื ของเดก็ ไทยใน 24 ชวั่ โมง
ปยะดา ประเสริฐสม1
ผสุ ดี จนั ทรบ าง1
อังศณา ฤทธ์ิอย1ู

บทคัดยอ ปริมาณการบริโภคเครื่องด่ืมของเด็กพบ 8867 รายการ

การศึกษาการบริโภคขนมและเคร่ืองดื่มของเด็กใน 24 คดิ เปน รอ ยละ 31.9 จากรายการทง้ั หมด เครอื่ งดม่ื หลกั ของเดก็
ชั่วโมง มีวัตถุประสงคเพ่ือทราบสถานการณการบริโภคขนม คือ นมจืดซึ่งแจกในโรงเรียนรอยละ 21.75 รองลงมาคือ
และเครื่องดื่มที่เด็กบริโภคใน 1 วัน ซึ่งจะสามารถสะทอนถึง นมเปรย้ี วรอ ยละ 18.15 และ นา้ํ อดั ลม 15.98 คา เฉลยี่ ปรมิ าณ
ขนาดปญหา ความเส่ียงตอการบริโภคน้ําตาลลนเกินท่ีไดรับ เครอ่ื งดม่ื ทเี่ ดก็ บรโิ ภค คอื 292.98 ซซี ี
ทางออ มจากขนมและเครอ่ื งดม่ื ผสู มั ภาษณภ าคสนามไดท าํ การ เดก็ จาํ นวน 1582 คน รายงานการดม่ื นาํ้ อดั ลมอยา งนอ ย 1
เก็บขอมูลการบริโภคขนมและเครื่องด่ืมของเด็กใน 24 ชั่วโมง รายการ โดยพบวา ปรมิ าณ เดก็ ดม่ื นาํ้ อดั ลมเฉลยี่ วนั ละ 1 ครงั้
จากเดก็ 5764 คน จาก 143 โรงเรยี น และศนู ยเ ดก็ เลก็ 9 แหง สงู สดุ คอื 3 ครง้ั ปรมิ าณการดม่ื เฉลย่ี 211.5 ซซี ี นา้ํ อดั ลมชนดิ
ใน 24 จงั หวดั ผลการศกึ ษา พบวา กลมุ ตวั อยา ง เปน เดก็ กอ น โคคาเปน ชนดิ ทเี่ ดก็ ชอบดม่ื มากทสี่ ดุ คอื รอ ยละ 71.9 การบรโิ ภค
วยั เรยี น 1348 คน (รอ ยละ 23.38 ) เดก็ ระดบั ประถมศกึ ษา 4416 ของเด็กกอนวัยเรียนและเด็กประถมศึกษามีสัดสวนใกลเคียงกัน
คน (รอ ยละ 76.62 ) เดก็ กอ นวยั เรยี นมอี ายเุ ฉลยี่ 4.65 ป และ จากผลการศึกษา แสดงใหเห็นวา เด็กไทยมีความเส่ียงตอ
กลุมเด็กประถมศึกษามีอายุเฉลี่ย 9.24 ป พบวา เด็กบริโภค การไดรับน้ําตาลลนเกินจากขนมและเคร่ืองดื่มโดยเฉพาะอยาง
ขนม/เครื่องด่ืมทั้งสิ้น 27,771 รายการ หรือเฉล่ีย 3.97 รายการ ย่ิงน้ําอัดลม ปริมาณน้ําตาลท่ีกลุมตัวอยางจากการศึกษาไดรับ
ทั้งน้ีจํานวนการบริโภคเมื่อนับตามบรรจุภัณฑ (ชิ้น/หอ/ถุง/ จากนาํ้ อดั ลมเพยี งอยา งเดยี ว คอื 29.6 กรมั หรอื 7.4 ชอ นชา ซง่ึ
กลอ ง ฯลฯ) ทงั้ สน้ิ 29,540 บรรจภุ ณั ฑ หรอื เฉลย่ี 5.12 บรรจุ นํ้าตาลท้ังหมดน้ีเปนน้ําตาลสวนเกินมีการสารคารบอเนตซ่ึงทํา
ภณั ฑ/ คน รายการทพี่ บมกี ารบรโิ ภคสงู สดุ คอื เครอ่ื งดมื่ พบวา ใหมีฤทธิ์เปนกรดและสงผลเสียตอสุขภาพเด็ก โรงเรียนจึงควร
เดก็ จะดมื่ เครอ่ื งดม่ื อยา งนอ ย 1 รายการ รอ ยละ 84 รองลงมา มีมาตรการที่ชัดเจนในการงดการจําหนายน้ําอัดลมในโรงเรียน
คอื ขนมถงุ กรบุ กรอบ รอ ยละ 48.4 และลกู อม รอ ยละ 35.4 และปลูกฝงบริโภคนิสัยท่ีดีใหแกเด็ก

1 กองทนั ตสาธารณสุข กรมอนามยั

6 นํ้าตาล ความหวานในขนม เครื่องด่ืม นมพรอมดื่ม นมผงสําหรับเด็ก

การสาํ รวจเปลอื กบรรจภุ ณั ฑข นมและเครอ่ื งดมื่ ทเี่ ดก็ บรโิ ภค พ.ศ. 2548
ปยะดา ประเสริฐสม1
ผสุ ดี จนั ทรบ าง1
อังศณา ฤทธิ์อย1ู

บทคัดยอ

การสํารวจขยะขนมอันไดแกเปลือกบรรจุภัณฑที่เด็กบริโภคใน 24 จังหวัด นาํ้ หนกั เฉลย่ี ของเครอื่ งดมื่ คอื 190.98 ซซี ี
ท่ัวประเทศ ซ่ึงดําเนินการ ในพ.ศ. 2548 ทําการสํารวจจากขยะขนมของเด็กที่บริโภค เมื่อคํานวณปริมาณน้ําตาลเฉล่ียท่ีเด็ก
ในวนั เปด เรยี น 1 วนั และวนั ปด เรยี นจากเดก็ นกั เรยี นโรงเรยี นประถมศกึ ษา 143 แหง ไดรับจากเปลือกบรรจุภัณฑที่เด็กบริโภค
และศูนยพัฒนาเด็กเล็ก 9 แหง พบวา เด็กกลุมนี้บริโภคขนมและเครื่องดื่มบรรจุเสร็จ คอื 11.28 กรมั หรอื คดิ เปน 2.82 ชอ นชา
จาํ นวนถงึ 57500 ชน้ิ ปรมิ าณบรรจภุ ณั ฑใ กลเ คยี งกนั ในวนั เปด เรยี นและวนั หยดุ โดย อยางไรก็ตาม การสํารวจเปลือกบรรจุ
เฉลยี่ จาํ นวนชน้ิ บรรจภุ ณั ฑท เ่ี ดก็ บรโิ ภค คอื 2.32 ชนิ้ /คน แบง เปน บรรจภุ ณั ฑข องขนม ภัณฑมีขอจํากัดที่สามารถดําเนินการได
รอ ยละ 76.7 และบรรจภุ ณั ฑข องเครอื่ งดม่ื รอ ยละ 17.6 ขนมทเี่ ดก็ นยิ มบรโิ ภคสงู สดุ คอื เฉพาะขนมที่มีการระบุสวนประกอบบน
ขนมกรุบกรอบ รอยละ 36.6 ซึ่งมีการปรุงแตงทั้งรสหวานดวยการเคลือบน้ําตาล และ ฉลากเทา นนั้ ดงั นน้ั จงึ ทาํ ใหผ ลการสาํ รวจ
รสเคม็ มนั สดั สว นการบรโิ ภคระหวา งรสหวานและเคม็ มนั คอื 1: 1.3 รองลงมารอ ย ท่ีไดมีคาประมาณการตํ่า
กวาการบริโภคจริงของเด็ก
ละ 12.6เปนกลุมขนมคุกก้ีและบิสกิต ไดแกเวเฟอรสอดไสตางๆ ขนมปงกรอบเคลือบ
รสตางๆ ยังพบวาเด็กยังคงนิยมบริโภคลูกอมอยู พบเปลือกของลูกอมใกลเคียงกับ
เปลอื กขนมปง กรอบเวเฟอร คอื รอ ยละ 12.4 ในเดก็ ปฐมวยั จะชอบลกู อมเหนยี วหนบื

มากกวาลูกอมชนิดละลายชาในปาก ในขณะท่ีเด็กประถมมีอัตราการบริโภค
ลกู อมทงั้ 2 ชนดิ ใกลเ คยี งกนั ตวั อยา ง เชน ลกู อมฮอลล ฮารด บที ซกู สั
มายมนิ ด คกู า เปน ตน

คาเฉลี่ยราคาขนมและเคร่ืองดื่มที่พบเปลือกบรรจุ
ภณั ฑ คอื 4.41 บาท และนา้ํ หนกั เฉลย่ี ขนม คอื 24.33 กรมั
(ประมาณนา้ํ หนกั ใกลเ คยี งกบั ขนมกรบุ กรอบหอ ละ 5 บาท)

1 กองทันตสาธารณสขุ กรมอนามัย

7

อปุ ทานขนมและเครอื่ งดมื่ ของเดก็ ในโรงเรยี น
ปยะดา ประเสริฐสม1
ผสุ ดี จนั ทรบ าง1
อังศณา ฤทธิ์อย1ู

บทคัดยอ จํานวนชนิดของนํ้าอัดลมท่ีมีการวางจําหนายมีทั้งสิ้น 357
รายการ โดยน้ําอัดลมจะจําหนายในรูปของขวด (ขนาด 250
การศึกษาอุปทานขนมและเคร่ืองด่ืมของเด็กในโรงเรียน ซซี )ี รอ ยละ 46.5 รองลงมาคอื การจาํ หนา ยเปน แกว รอ ยละ 27.7
และศูนยเด็กเล็กเพื่อประเมินโอกาสการเขาถึงขนมและเคร่ือง รอ ยละ 19.6 เปน กระปอ งขนาด 325 ซซี ี ราคานาํ้ อดั ลมทจ่ี าํ
ด่ืมของเด็กซ่ึงแสดงโอกาสของความเสี่ยงตอการเขาถึงขนม หนา ยขวดขนาด 280 cc ราคาระหวา ง 7-10 บาท ในขณะทร่ี า น
และเครื่องด่ืมชนิดตางๆ ขอมูลชนิดขนมและเครื่องดื่มที่ขาย คา จะแบง ขายเปน แกว 3 ขนาด คอื ขนาด 100 cc ราคา 2 บาท
ในรานคาของโรงเรียน 143 โรงเรียนจาก 24 จังหวัดท่ัวประเทศ 150 cc 3 บาท และ 280 cc ราคา 5 บาท(เวลาขายจะไดป รมิ าณ
ไดถูกรวบรวมและจัดหมวดของของขนมและเครื่องดื่มที่มีการ นํ้าอัดลมเพียงคร่ึงหนึ่ง) ตามลําดับ สวนการขายในรูปของกระ
วางขาย พบโรงเรียนท่ีไมมีรานคา 4 โรงเรียน เปนโรงเรียนใน ปอ งขนาด 325 cc จะมรี าคาอยรู ะหวา ง 12-15 บาท สดั สว นการ
จังหวัดปราจีนบุรี 2 โรงเรียน และจังหวัดสมุทรสงคราม สุโขทัย วางจาํ หนา ยนาํ้ อดั ลมรสโคคาสงู สดุ คดิ เปน รอ ยละ 47.9 และ
และอางทองจังหวัดละ 1 โรงเรียน พบสัดสวนใกลเคียงกันในทุกรานคาที่วางจําหนายน้ําอัดลม

ผลการศึกษา พบรานคาที่ทําการสํารวจท้ังหมด 335 ราน โดยภาพรวมแลว สถานการณด า นอปุ ทานของขนมและเครอื่ งดมื่
จาก 141 โรงเรียน จํานวนรายการขนมท้ังหมด 8794 รายการ ในโรงเรียนสวนใหญจะวางจําหนายขนมกรุบกรอบ ชนิดแปง
เปน ขนมกรบุ กรอบรอ ยละ 28.0 เครอ่ื งดมื่ รอ ยละ 17.4 พบวา พองกรอบและน้ําอัดลมสูงสุดโดยสวนใหญจะเปนเปนรสโคคา
โรงเรียนมีการจําหนายขนมกรุบกรอบ 132 โรงเรียน มีรานคาท่ี สูงสุด ซ่ึงสะทอนภาวะความเส่ียงของเด็กในการไดบริโภคขนม
จําหนาย 259 ราน 2465 รายการ โรงเรียนที่มีการจําหนายนํ้า และเคร่ืองด่ืมที่ไมมีคุณภาพ และโอกาสท่ีเด็กจะไดรับนํ้าตาล
อัดลม 75 โรงเรียน มีท้ังส้ิน 117 รานคา ซ่ึงโรงเรียนที่มีการ ลนเกิน
จําหนายขนมกรุบกรอบและนํ้าอัดลมพบกระจายอยูทุกจังหวัดที่
ทําการสํารวจ ในขณะท่ีพบมีการวางจําหนายนมจืดเพียง 28 1 กองทนั ตสาธารณสขุ กรมอนามยั
รา นคา ใน 12 จงั หวดั เทา นนั้

8 น้ําตาล ความหวานในขนม เครื่องด่ืม นมพรอมดื่ม นมผงสําหรับเด็ก

รายงานฐานขอมูลน้ําตาล

9

10 นํ้าตาล ความหวานในขนม เคร่ืองด่ืม นมพรอมด่ืม นมผงสําหรับเด็ก

การบรโิ ภคขนมและเครอื่ งดม่ื ของเดก็ ไทยอายุ 3-12 ป พ.ศ. 2548
ปยะดา ประเสริฐสม
อังศณา ฤทธ์ิอยู
ผุสดี จันทรบาง

1. ความสาํ คญั และประเดน็ สขุ ภาพทเ่ี กย่ี วขอ ง ตอ ปใ นป 2547 หรอื 20 ชอ นชาตอ คนตอ
วนั คอื เพมิ่ ขนึ้ ถงึ 2.3 เทา ทง้ั นก้ี ารบรโิ ภค
ปญหาอันเนื่องมาจากการบริโภคน้ําตาลลนเกินในประชาชนเปนภาวะคุกคามตอ นํ้าตาลน้ันจะอยูในรูปของน้ําตาลโดยตรง
สุขภาพโดยภาพรวม ปญหาเหลาน้ีเร่ิมตั้งแตวัยเด็ก และตอเน่ืองจนเขาสูวัยสูงอายุ และโดยออม ทั้งนี้การบริโภคน้ําตาลโดย
ผลกระทบจากการบริโภคนํ้าตาลลนเกินสะทอนใหเห็นจากสภาวะโรคตางๆ ต้ังแต ออ มเพม่ิ สงู ขนึ้ เปน ลาํ ดบั ทงั้ นส้ี ดั สว นการ
วัยเด็ก ไดแก โรคฟนผุซึ่งมีความชุกสูงมากกวารอยละ 80 ในเด็กอายุ 5 ป ปญหา บรโิ ภคทางตรง : ทางออ ม คอื 3: 22
โรคอวนในเด็กซึ่งเพิ่มมากข้ึนเรื่อยๆ การสํารวจสภาวะโภชนาการในกลุมเด็กอนุบาล
และเดก็ ประถมศกึ ษาป 2542 โดยกองโภชนาการ กรมอนามยั 1 พบปญ หาโภชนาการ นํ้าตาลทางออมเหลานี้ อีกนัยหน่ึง
เกนิ ในกลมุ เดก็ อนบุ าลรอ ยละ 12.9 และในเดก็ ประถมศกึ ษารอ ยละ 13.8 นอกจากนี้ เปนน้ําตาลแฝงซึ่งคนสวนใหญจะไมรูตัว
ยังพบปรากฏการณที่นาเปนหวงอยางย่ิง คือ พบวา เร่ิมพบการเปนโรคเบาหวาน เมื่อบริโภคในวันหน่ึงๆ เน่ืองจาก
(ชนดิ ที่ 2) ในเดก็ ทมี่ อี ายเุ พยี ง 11 ป เทา นนั้ สถานการณเ หลา นมี้ สี าเหตหุ ลกั มาจาก ผลิตภัณฑ ตางๆ ท่ีใสนํ้าตาลเหลาน้ีจะมี
พฤติกรรมการบริโภค และมีผลสืบเนื่องจากการบริโภคนํ้าตาลลนเกินตั้งแตวัยเด็ก การปรุงแตงรส โดยท่ีรสชาตินําอาจเปน
รสอนื่ เชน รสเปรยี้ ว รสเคม็ ทง้ั ๆ ทมี่ สี ว น
นาํ้ ตาลในปจ จบุ นั ไดก ลายเปน สว นผสมในอาหารเกอื บทกุ ชนดิ โดยเฉพาะในขนม ผสมของนํ้าตาลอยูสูงก็ตาม ปจจุบัน
ของกนิ เลน อาหารวา ง เครอื่ งดมื่ เครอ่ื งปรงุ รส แมก ระทงั่ ในปจ จบุ นั อาหารปรงุ สาํ เรจ็ ขอมูลของปริมาณน้ําตาลตอบรรจุภัณฑ
ก็จะมีสวนผสมของนํ้าตาลอยูเปนจํานวนมาก น้ําตาลเหลานี้เปนน้ําตาลสวนเกินที่ได ของอาหารที่มีอยูหลากหลายยังไมมีการ
มกี ารเตมิ เพอ่ื การปรงุ แตง รสอาหาร ซงึ่ ในความเปน จรงิ แลว อาหารจากธรรมชาตทิ เ่ี ปน ประเมินและจัดเก็บเปนระบบเพื่อที่จะใช
วตั ถดุ บิ ทใ่ี ชใ นการปรงุ อาหารจะมสี ว นประกอบของนา้ํ ตาลอยแู ลว ขอ มลู จากสาํ นกั งาน ในการประเมินการบริโภคน้ําตาลของ
คณะกรรมการออยและน้ําตาลแหงชาติ พบวา การกระจายของน้ําตาลทรายใน คนไทยอยางถูกตอง แมวาจะมีการเก็บ
ประเทศเพ่ิมมากข้ึนทุกป และเพ่ิมข้ึนอยางรวดเร็วใน 20 ปท่ีผานมา โดยอัตราการ
บรโิ ภคนาํ้ ตาลเพมิ่ จาก 12.7 กโิ ลกรมั ตอ คนตอ ปใ นป 2526 เปน 29.9 กโิ ลกรมั ตอ คน

11

รวบรวมขอ มลู ทางโภชนาการของขนมอยใู นทตี่ า งๆ หากไมม ี 2. ดาํ เนนิ การเกบ็ ขอ มลู การบรโิ ภคขนม นม ของเดก็ ดว ย
การเชื่อมโยงขอมูลตางๆอยางเปนระบบเพื่อการใชขอมูลในการ แบบประเมินการบริโภคนํ้าตาลท่ีสรางข้ึนในโรงเรียน
เผยแพรใหความรูแกประชาชนในการดูแลกํากับการบริโภคน้ํา โดยดาํ เนนิ การใน 12 เขต 24 จงั หวดั จงั หวดั ละ 240
ตาลของตัวเองและเพ่ือท่ีจะไดแบบแผนการบริโภคน้ําตาล ตัวอยางจาก โรงเรียนและเด็กเล็กในเขตเมือง 80 ตัว
ของคนไทย อยางและโรงเรียนและศูนยเด็กเล็กในเขตชนบท 160
ตัวอยาง
การศึกษานี้มีวัตถุประสงคเพ่ือทบทวนขอมูลการบริโภค
นํ้าตาลของคนไทยและประเมินสถานการณการบริโภคนํ้าตาล 3. เก็บขอมูลการบริโภคขนมและเคร่ืองดื่มยอดนิยมของ
ของเด็ก โดยมุงเนนที่เคร่ืองด่ืม ขนมและอาหารวาง ทั้งนี้เพ่ือให เด็ก
ไดแนวทางการกําหนดตัวช้ีวัดสําคัญในการเฝาระวังการ
บริโภคน้ําตาลสวนเกินของเด็กซ่ึงเปนกลุมวัยสําคัญ 4. คํานวณปริมาณน้ําตาลจากฉลากขนมและแบบ
ประเมินตนเอง
2. วตั ถปุ ระสงค
5. ปรบั ปรงุ ฐานขอ มลู เพอื่ บนั ทกึ ขอ มลู ทไี่ ดจ ากการจดั เกบ็
1. เพื่อรวบรวมขอมูลการบริโภคของคนไทยโดยภาพรวม 6. เผยแพรขอมูลผานสื่อตางๆ
จากแหลงขอมูลท่ีมีการเผยแพรสูสาธารณะ 7. จัดทําเอกสารสรุป สถานการณการบริโภคนํ้าตาลของ

2. เพื่อประเมินการบริโภคขนม เคร่ืองดื่มและอาหารวาง เด็กไทย
ของเด็กกอนวัยเรียนและเด็กวัยเรียน
5. ผลการศกึ ษา
3. เพ่ือประเมินตัวชี้วัดสําคัญที่เปนแหลงนํ้าตาลลนเกิน
ที่เด็กบริโภค 1. การบริโภคนํ้าตาลของคนไทย (ภาพมหภาค)3
จากการรวบรวมขอมูลการบริโภคนํ้าตาลของคนไทยซึ่ง
3. กลมุ เปา หมายและพนื้ ทด่ี าํ เนนิ งาน รายงานโดยสํานักงานออยและนํ้าตาลทรายนับตั้งแต พ.ศ.
2537 จนถึง พ.ศ. 2548 และนํามาคํานวณคาเฉล่ียในการ
1. เดก็ 3-12 ป ในโรงเรยี น/ศนู ยเ ดก็ เลก็ ตวั อยา ง พน้ื ท่ี 24 บริโภคของคนไทย พบวาคนไทยบริโภคน้ําตาลเพ่ิมมากข้ึนทุกป
จงั หวดั ทว่ั ประเทศ ไดแ ก จาก 23.16 กโิ ลกรมั /คน/ป ในป 2537 เปน 32.3 กโิ ลกรมั /คน/ป
ใน ป 2548 เพ่ิมข้ึนเฉลี่ย 0.8 กิโลกรัม/คน/ป (ภาพที่ 1) หรือ
2. ขอมูลที่จะจัดเก็บจะเนนที่ขนมท่ีเปนท่ีนิยมที่มีขายใน อาจกลาวไดวา ขณะนี้คนไทยบริโภคนํ้าตาลเฉลี่ยคนละ 88
ระดับโรงเรียนและหมูบาน กรมั /วนั หรอื คดิ เปน นา้ํ ตาล 22 ชอ นชา นา้ํ ตาลเหลา นเ้ี ปน นา้ํ ตาล
สว นเพมิ่ ซง่ึ จากนาํ้ ตาลทเี่ ราไดร บั จากอาหารตา งๆ ในธรรมชาติ
4. วธิ กี าร อยูแลว หรืออาจกลาวไดวา เปนสวนของน้ําตาลลนเกินซ่ึงไม

1. รวบรวมขอ มลู เกย่ี วกบั นาํ้ ตาล อาหาร ขนม ทเ่ี กยี่ วขอ ง
กับนํ้าตาลจาก website ตางๆ

12 น้ําตาล ความหวานในขนม เครื่องดื่ม นมพรอมดื่ม นมผงสําหรับเด็ก

มีคุณคาทางโภชนาการและอาจกอให ท่ีมีผล ตอเน่ืองในการเกิดโรคเบาหวาน
เกิดผลกระทบระยะยาวตอ สขุ ภาพของรา ง หลอดเลือด และหัวใจในวัยตอมา
กาย โดยเกิดเปนโรคอวน และ ฟนผุ

35

30 28.14 26.68 29.17 30.81 29.35 32.31
25 26.28 27.63 27.17 29.05
25.62

กิโลก ัรม/คน 20 23.16

15

10

5

0 พ.ศ.
2537 2538 2539 2540 2541 2542 2543 2544 2545 2546 2547 2548

ปจ จบุ นั คนไทยบรโิ ภคนาํ้ ตาลเฉลยี่ 22 ชอ นชา/คน

2. การศึกษาการบริโภคขนมและเครื่องด่ืมของเด็กไทย
จากการเกบ็ ขอ มลู การบรโิ ภคขนมและเครอ่ื งดมื่ ของเดก็ กลมุ กอ นวยั เรยี น และเดก็
ประถมศกึ ษาซงึ่ ดาํ เนนิ การเกบ็ ขอ มลู ทง้ั สนิ้ 3 วธิ ดี ว ยกนั คอื
2.1 การเก็บขอมูลการบริโภคขนมและเครื่องใน 24 ชั่วโมงท่ีผานมา
2.2 การเก็บขอมูลจากขยะบรรจุภัณฑของขนมที่เด็กไดบริโภคใน 1 วันเปดเรียน

1 วันหยุดเรียน1
2.3 การเก็บขอมูลจากรานคาในและรอบโรงเรียน
เด็กนักเรียนในเปาหมายของการเก็บขอมูลทั้งส้ิน 25,400 คนจากโรงเรียนประถม
ศกึ ษา 143 โรงเรยี น ศนู ยเ ดก็ เลก็ 9 แหง เปน เดก็ กอ นวยั เรยี น 3043 คน คดิ เปน รอ ย
ละ 12 เดก็ ประถมศกึ ษา 22,357 คดิ เปน รอ ยละ 88 (ตารางท่ี 1)

13

ตารางท่ี 1 จํานวน โรงเรียน/ศูนยเด็กเล็ก และจํานวนนักเรียนเปาหมายในโครงการ

จํานวนโรงเรียน/ศพด. (แหง) จํานวนเด็กปฐมวัย (คน) จํานวนเด็กประถมศึกษา (คน) รวม (คน)
ศพด. (9 แหง ) 792 - 792
2251 24608
รร.ประถมศึกษา(143 แหง) 3043 22357 25400
รวม 22357

2.1 การบรโิ ภคขนมและเครอ่ื งดมื่ ของเดก็ ใน 24 ชวั่ โมง 4.65 ป (2, 7)เดก็ ประถมศกึ ษามอี ายเุ ฉลยี่ 9.24 ป (5,13 ป) พบวา
ขอมูลจากการสํารวจการบริโภคขนมและเครื่องด่ืมใน 24 เด็กบริโภคขนม/เครื่องดื่มท้ังส้ิน 27,771 รายการ เฉลี่ยน้ําหนัก
ชว้ั โมงทผี่ า นมา พบวา จาํ นวนเดก็ ทใ่ี หข อ มลู ทง้ั สน้ิ 5764 คน เปน ของขนมท่ีเด็กบริโภคใน 1 วัน คือ 295.92 กรัมหรือเฉลี่ย 3.97
เด็กกอนวัยเรียน 1348 คน (รอยละ 23.38 )เด็กระดับประถม รายการ ทง้ั นจี้ าํ นวนการบรโิ ภคเมอ่ื นบั ตามบรรจภุ ณั ฑ( ชนิ้ /หอ /
ศกึ ษา 4416 คน (รอ ยละ 76.62 ) เดก็ กอ นวยั เรยี นมอี ายเุ ฉลยี่ ถงุ /กลอ ง ฯลฯ) ทงั้ สนิ้ 29,540 บรรจภุ ณั ฑ หรอื เฉลย่ี 5.12 บรรจุ

ภัณฑ/คน ( 0,9 รายการ) รายการที่พบมีการบริโภคสูงสุด คือ
เครื่องดื่ม พบวาเด็กจะดื่มเคร่ืองด่ืมอยางนอย 1 รายการ รอย
ละ 84 รองลงมา คอื ขนมถงุ กรบุ กรอบ รอ ยละ 48.4 และลกู อม
รอยละ 35.4 พบเด็กที่บริโภคขนมโดยไมรายงานการบริโภค
เครอื่ งดมื่ อยู 382 คน คดิ เปน รอ ยละ 6.6 ปรมิ าณนาํ้ ตาลเฉลยี่

ทเ่ี ดก็ ไดร บั จากขนมและเครอ่ื งดมื่ ใน 24 ชว่ั โมง คอื 29.83 กรมั
หรอื คดิ เปน 7.5 ชอ นชา

(ตารางที่ 2,3)

14 นํ้าตาล ความหวานในขนม เครื่องดื่ม นมพรอมด่ืม นมผงสําหรับเด็ก

ตารางที่ 2 คาเฉล่ียน้ําตาลท่ีเด็กไดรับจากขนมและเคร่ืองด่ืม
ในระยะเวลา 24 ช่ัวโมง จําแนกตามชั้นเรียน

ชน้ั จํานวน คาเฉล่ีย สวนเบี่ยงเบน
มาตรฐาน

เดก็ เลก็ 1348 28.1 35.86 การดมื่ เครอ่ื งดม่ื ของเดก็
ประถม 1 696 31.51 41.75
ประถม 2 689 28.31 32.26 เดก็ สว นใหญ รอ ยละ 84 บรโิ ภคเครอ่ื งดม่ื ชนดิ ใดชนดิ หนงึ่
ประถม 3 713 28.31 29.86 ท้ังนี้พบวาเด็กกลุมน้ีด่ืมเคร่ืองด่ืมท้ังสิ้น 8867 รายการ คิดเปน
ประถม 4 785 30.04 34.16 รอยละ 31.9 จากรายการทั้งหมด หรือเฉลี่ย 1,5 รายการ
ประถม 5 772 32.30 36.34 เครอื่ งดม่ื หลกั ของเดก็ คอื นมจดื ซง่ึ แจกในโรงเรยี น รอ ยละ 21.75
ประถม 6 761 31.43 31.64 รองลงมาคือนมเปร้ียวรอยละ 18.15 และนํ้าอัดลม 15.98
5764 29.83 34.86 (ตารางท่ี 4)
รวม

ตารางท่ี 3 รอยละของรายการหมวดขนมและเคร่ืองดื่มท่ีเด็ก
บรโิ ภคใน 24 ชว่ั โมง

หมวดขนม เด็ก เด็กวัยเรียน รวม ตารางที่ 4 รายการเครื่องดื่มที่เด็กด่ืมมากใน 24 ชั่วโมง

กอนวัยเรียน (ป 1-ป 6) ชนิดเคร่ืองดื่ม จํานวนรายการ รอยละ

เครอ่ื งดม่ื 85.6 83.5 84.0 นมจดื 1929 21.75
ขนมถงุ กรบุ กรอบ 44.6 49.6 48.4 นมเปรย้ี ว 1610 18.16
ลกู อม 31.7 36.5 35.4 นา้ํ หวาน/นาํ้ ผลไมเ ตมิ นาํ้ ตาล 1280 14.4
บิสกิต 28.9 27.8 27.6 นาํ้ อดั ลมลดโคคา 916 10.33
ไอศกรมี 25.1 29.5 28.5 นา้ํ อดั ลมสตี า งๆ 483 5.45
เยลลี่ 14.3 10.6 11.5 นมรสหวาน 723 8.15
เบเกอร่ี 13.0 12.2 12.4 เครอื่ งดมื่ รสชอ็ คโกแลต 605 6.82
โปรตนี 8.3 11.0 10.4 นมถวั่ เหลอื งเตมิ นาํ้ ตาล 549 5.85
ธญั พชื 6.5 8.1 7.7 ชาเขยี ว 302 3.41
อนื่ ๆ 19.4 21.1 20.7 อนื่ ๆ 470 5.30
รวม 99.6 99.7 99.7 รวม 8867 100
ไมไ ดบ รโิ ภค 0.4 (6 คน) 0.3 (13 คน) 0.3 (19)

15

คาเฉล่ียปริมาณเครื่องดื่มที่เด็กบริโภค คือ 292.98 ซีซี ตารางท่ี 5 คา เฉลยี่ ปรมิ าณเครอื่ งดมื่ ทเ่ี ดก็ บรโิ ภคใน 24 ชว่ั โมง
(ตารางท่ี 5) ปรมิ าณนา้ํ ตาลเฉลย่ี ทเ่ี ดก็ ไดร บั จากเครอื่ งดมื่ เฉลย่ี ชน้ั คา เฉลยี่ (กรมั ) คาตํ่าสุด คาสูงสุด
27.84 กรมั หรอื คดิ เปน 6.96 ชอ นชา (ตารางที่ 6) อาจกลา วไดว า
น้ําอัดลมเปนแหลงน้ําตาลหลักท่ีเด็กไดรับใน 1 วัน จากการ กอ นวยั เรยี น 288.38 0 1810.0
สํารวจพบวาเด็กจํานวน 1582 คน (รอยละ 27.45) รายงาน ประถม 1 318.02 0 1583.0
การดื่มนํ้าอัดลมอยางนอย 1 รายการ โดยพบวาปริมาณ เด็ก ประถม 2 299.48 0 1583.5
ดม่ื นา้ํ อดั ลมเฉลย่ี วนั ละ 1 ครงั้ สงู สดุ คอื 3 ครงั้ ปรมิ าณการดมื่ ประถม 3 292.19 0 1774.0
เฉล่ีย 211.5 ซีซี นํ้าอัดลมชนิดโคคาเปนชนิดที่เด็กชอบดื่ม ประถม 4 294.34 0 1290.1
มากที่สุด คือ รอยละ 71.9 การบริโภคของเด็กกอนวัยเรียนและ ประถม 5 284.77 0 1663.5
เด็กประถมศึกษามีสัดสวนใกลเคียงกัน (ตารางท่ี 7) ประถม 6 279.98 0 1257.0

ตารางท่ี 6 คาเฉลี่ยปริมาณน้ําตาลท่ีเด็กไดรับจากเคร่ืองด่ืม ตารางที่ 7 รอยละการบริโภคน้ําอัดลมรสตางๆของเด็กใน 24
ใน 24 ชวั่ โมง ชั่วโมง

ชน้ั คา เฉลยี่ (กรมั ) คาต่ําสุด คาสูงสุด ชนดิ นา้ํ อดั ลม ชนั้ เรยี น รวม

กอ นวยั เรยี น 26.68 0 708.0 กอ นวยั เรยี น ประถม
ประถม 1 30.35 0 371.0
ประถม 2 26.56 0 281.5 นาํ้ อดั ลมรสโคคา 66.4(211) 69.7(881) 69 (1092)
ประถม 3 26.12 0 176.9 นาํ้ อดั ลมรสอน่ื ๆ 1 รายการ 31.8(101) 27.1(342) 28.0 (443)
ประถม 4 27.83 0 380.0 นา้ํ อดั ลมรสอนื่ ๆ 2 รายการ 0 0.2 (3) 0.2 (3)
ประถม 5 29.87 0 317.0 นา้ํ อดั ลมรสโคคา +รสอนื่ ๆ 1.9 (6) 2.0 (25) 2.0 (31)
ประถม 6 28.33 0 175.9 นา้ํ อดั ลมรสโคคา 2 รายการ 0 0.9 (11) 0.7 (11)
นาํ้ อดั ลมรสโคคา+รสอน่ื 0 0.1 (1) 0.1 (1)
2 รายการ 0.1 (1) 0.1 (1)
นาํ้ อดั ลมรสโคคา 2 รายการ 0 100(1264) 100(1582)
+ รสอนื่

รวม 100 (318)

16 นํ้าตาล ความหวานในขนม เครื่องดื่ม นมพรอมดื่ม นมผงสําหรับเด็ก

2.2 การเก็บขอมูลจากขยะบรรจุภัณฑของขนมที่เด็กบริโภค เดก็ ยงั คงนยิ มบรโิ ภคลกู อมอยู พบเปลอื ก
การสํารวจจากขยะขนมของเด็กที่ 57500 ช้ิน ปริมาณบรรจุภัณฑใกลเคียง ของลกู อมใกลเ คยี งกบั เปลอื กขนมปง กรอบ
บรโิ ภคเปน อกี ชอ งทางหนงึ่ ทส่ี ามารถประเมนิ กันในวันเปดเรียนและวันหยุด โดยเฉล่ีย เวเฟอร คอื รอ ยละ 12.6 ในเดก็ ปฐมวยั จะ
ปริมาณน้ําตาลท่ีเด็กไดรับไดดวยการ จํานวนช้ินบรรจุภัณฑที่เด็กบริโภค คือ ชอบลกู อมเหนยี วหนบื มากกวา ลกู อมชนดิ
อานรายละเอียดสวนประกอบบนฉลาก 2.32 ช้ิน/คน (ตารางท่ี 8) แบงเปน ละลายชาในปาก ในขณะท่ีเด็กประถม
บรรจุภัณฑ การเก็บขอมูลไดดําเนินการ บรรจุภัณฑของขนมรอยละ 76.7 และ มีอัตราการบริโภคลูกอมท้ัง 2 ชนิด
ในวนั เปด เรยี น 1 วนั และวนั ปด เรยี นโดย บรรจุภัณฑของเครื่องดื่มรอยละ 17.6 ใกลเคียงกัน ตัวอยาง เชน ลูกอมฮอลล
ใหเ ดก็ นาํ ฉลากบรรจภุ ณั ฑม าทง้ิ ในภาชนะ ขนมที่เด็กนิยมบริโภคสูงสุด คือ ขนมถุง ฮารดบีท ซูกัส มายมินด คูกา เปนตน
ที่จัดไว ขอมูลจากเด็กนักเรียนโรงเรียน กรุบกรอบ รอยละ 36.6 ซ่ึงมีการปรุงแตง รองลงมาคอื กลมุ ขนมคกุ กแ้ี ละบสิ กติ โดย
ประถมศกึ ษา 143 แหง และศนู ยพ ฒั นา ทั้งรสหวานดวยการเคลือบน้ําตาล และ พบเปลือกบรรจุภัณฑรอยละ 12.2 ไดแก
เดก็ เลก็ 9 แหง พบวา เดก็ กลมุ นบี้ รโิ ภค รสเค็ม มัน สัดสวนการบริโภคระหวาง เวเฟอรสอดไสตางๆ ขนมปงกรอบ
ขนม และเคร่ืองดื่มบรรจุเสร็จ จํานวนถึง รสหวานและเคม็ มนั คอื 1: 1.3 ยงั พบวา เคลอื บรสตา งๆ (ตารางที่ 9 ,10)

ตารางท่ี 8 คาเฉลี่ยจํานวนบรรจุภัณฑท่ีเด็กบริโภคในวันธรรมดาและวันหยุด

ชน้ั วนั ธรรมดา วนั หยดุ เรยี น

จาํ นวนรวม คา เฉลยี่ (ชนิ้ /คน) คาสูงสุด จาํ นวนรวม คา เฉลย่ี (ชน้ิ /คน) คาสูงสุด

กอ นวยั เรยี น 3875 2.81 155 3406 2.11 29
ประถม 25001 2.47 90 25217 2.16 200
รวม 7281 2.44 155 50218 2.30 200

17

ตารางที่ 9 จํานวนบรรจุภัณฑจําแนกตามกลุมขนมท่ีเด็กบริโภค

กลมุ ขนม ชนั้ เรยี น รวม

กอ นวยั เรยี น ประถม

ลกู อม 847 (11.63) 7841 (15.61) 8687 (15.10)
เยลลี่ 375 (5.15) 1629 (3.24) 2004 (3.48)
ขนมถงุ กรบุ กรอบ 2157 (26.63) 16648 (33.15) 18805 (32.70)
ขนมปง กรอบ/บสิ กติ /เวเฟอร 797 (10.94) 6030 (12.00) 6827 (11.87)
ขนมเบเกอร่ี 198 (2.72) 1437 (2.86) 1635 (2.84)
ธญั พชื 164 (2.25) 2410 (4.80) 2574 (4.47)
ขนมทท่ี าํ จากโปรตนี สตั ว 218 (3.0) 2084 (4.15) 2302 (4.00)
เครอ่ื งดม่ื 1972 (27.08) 8921 (17.74) 10892 (18.94)
ไอศกรมี /หวานเยน็ 441 (6.05) 2760 (5.50) 3201 (5.57)
อนื่ ๆ 112 (1.53) 459 (8.80) 571 (0.99)
7281 (100) 50218 (100) 57500 (100)
รวม

ตารางที่ 10 ขนมท่ีพบมีการบริโภคสูงมากในเด็ก ตามลําดับการบริโภค

ลาํ ดบั ที่ ประเภทขนม รอ ยละ ลาํ ดบั ที่ ประเภทขนม รอ ยละ
11.0 (4334) 3.9 (989)
1 ขนมทอดกรอบ เชน 6.7 (1699) 8 ลกู อมแบบเหนยี ว เชน คกู า 3.8 (951)
ขา วเกรยี บกงุ อาหารเชา ซเี รยี ล 5.0 (1255) ขนมมารช เมลโล
4.8 (1224) 3.2 (837)
2 ขนมทท่ี าํ จากเกลด็ ขา วโพดเตมิ / 4.6 (1426) 9 บะหมก่ี งึ่ สาํ เรจ็ รปู ชา งนอ ย มามา 2.6 (649)
เคลอื บนาํ้ ตาล เชน ขา วโพดอบกรอบ 4.6 (1175) ไวไว(313+314) 2.5(637)
2.3 (596)
3 ลกู อมแบบแขง็ เชน ฮอลล ฮารท บที 4.1 (1031) 10 ขนมปง เนอื้ นมุ เชน เลเยอรเ คก ตราเอลเซ
4 นมเปรยี้ ว ดชั มลิ ล ขนมปง ไสถ วั่ ดาํ ตราซี พี เบเกอรี่
5 เวเฟอรไ สต า งๆ เชน เวเฟอรส อดไสค รมี ขนมปง สงั ขยา ตรา ศรสี ดุ า

รสชอ คโกแลตตราทวิ ลี่ 11 ไอศกรมี หวานเยน็
6 นาํ้ หวาน/นา้ํ ผลไม เชน นา้ํ หวานดโิ ด 12 ไอศกรมี ทมี่ สี ว นผสมของกะท/ิ นม
7 ขนมทมี่ สี ว นผสมโปรตนี สตั ว เชน 13 มนั ฝรงั่ แทท อดกรอบ เชน เลย เทสโต

ปลาเสน ทาโร
ปลาแผน อบปรงุ รสปลาหมกึ ตราฟช โช

18 นํ้าตาล ความหวานในขนม เคร่ืองดื่ม นมพรอมด่ืม นมผงสําหรับเด็ก

พบเดก็ ในจงั หวดั ภาคกลางและภาคใต
บรโิ ภคขนมและเครอ่ื งดมื่ สงู กวา ในจงั หวดั
อน่ื ๆ คา เฉลย่ี จาํ นวนบรรจภุ ณั ฑ พบสงู สดุ
ทจี่ งั หวดั อา งทอง ภเู กต็ และปราจนี บรุ ี คอื
9.03 8.04 และ 5.42 ชิ้น/คน ตามลําดับ
(ตารางท่ี 11)

ตารางที่ 11 จํานวนบรรจุภัณฑขนมและเครื่องด่ืมเฉลี่ยในแตละจังหวัด

จงั หวดั กอ นวยั เรยี น ประถมศกึ ษา

จาํ นวนรวม คา เฉลย่ี (ชน้ิ /คน) คาสูงสุด จาํ นวนรวม คา เฉลย่ี (ชนิ้ /คน) คาสูงสุด

เหนอื 327
นครสวรรค 3.59 67 2157 3.47 70
เชยี งใหม 352 2.16 70 1245 1.74 31
เพชรบรู ณ 158 2.36 15 1293 2.08 17
พะเยา 523 2.65 18 3409 2.06 33
สโุ ขทยั 135 1.45 4 1140 1.65 28
อทุ ยั ธานี 284 2.43 30 2245 2.38 90

กลาง NA NA NA 4375 4.10 20
สมทุ รปราการ 257 3.02 21 1612 1.72 19
สมทุ รสงคราม 272 2.00 8 3380 1.98 55
สงิ หบ รุ ี 298 9.03 29 2929 5.19 60
อา งทอง 1192 1.75 45 3851 1.32 15
พระนครศรอี ยธุ ยา 65 5.42 10 737 2.60 20
ปราจนี บรุ ี 559 2.96 20 2055 3.41 20
นครปฐม 191 2.30 15 1408 2.10 14
ลพบุรี

19

จงั หวดั กอ นวยั เรยี น ประถมศกึ ษา
จาํ นวนรวม คา เฉลย่ี (ชนิ้ /คน)
จาํ นวนรวม คา เฉลย่ี (ชนิ้ /คน) คาสูงสุด คาสูงสุด
2478 1.80 22
ตะวนั ออกเฉยี งเหนอื 463 1.98 24 1812 2.15 15
นครราชสมี า 290 2.34 12 1914 3.12 35
บรุ รี มั ย 441 3.22 20 1539 1.89 30
ศรสี ะเกษ 52 1.62 6 1203 1.85 16
หนองคาย 217 2.15 14 1925 3.01 30
อบุ ลราชธานี 68 2.72 9
อดุ รธานี

ใต 256 2.10 27 1602 1.80 20
ชมุ พร 310 1.86 10 1403 1.77 15
นราธวิ าส 352 2.16 70 1245 1.74 31
ครงั 217 8.04 74 2303 4.78 20
ภเู กต็

คา เฉลย่ี ราคาขนมและเครอื่ งดมื่ ทพี่ บเปลอื กบรรจภุ ณั ฑ คอื เครื่องด่ืมท่ีมีการจําหนายในและบริเวณรอบโรงเรียน ขอมูล
4.41 บาท และนํ้าหนักเฉล่ียขนม คือ 24.33 กรัม (ประมาณ ชนิดขนมและเครื่องด่ืมที่ขายในรานคาของโรงเรียน ไดถูก
นํ้าหนักใกลเคียงกับขนมกรุบกรอบหอละ 5 บาท) นํ้าหนักเฉลี่ย รวบรวมและจัดหมวดของของขนมและเครื่องด่ืมที่มีการวางขาย

ของเคร่ืองดื่ม คือ 190.98 ซีซีเมื่อคํานวณปริมาณนํ้าตาลเฉลี่ย พบโรงเรียนที่ไมมีรานคา 4 โรงเรียน เปนโรงเรียนในจังหวัด
ที่เด็กไดรับจากเปลือกบรรจุภัณฑท่ีเด็กบริโภค คือ 11.28 กรัม ปราจีนบุรี 2 โรงเรียน และจังหวัดสมุทรสงคราม สุโขทัยและ
หรือคิดเปน 2.82 ชอนชา อยางไรก็ตาม การสํารวจเปลือก อา งทองจงั หวดั ละ 1 โรงเรยี น

บรรจุภัณฑมีขอจํากัดที่สามารถดําเนินการไดเฉพาะขนมที่มี พบรานคาท่ีทําการสํารวจท้ังหมด 335 ราน จาก 141
การระบุสวนประกอบบฉลากเทาน้ัน โรงเรียน จํานวนรายการขนมท้ังหมด 8794 รายการ เปนขนม
2.3 การเก็บขอมูลจากรานคาในและรอบโรงเรียน กรบุ กรอบรอ ยละ 28.0 ลกู อม รอ ยละ 17.4 และเครอ่ื งดมื่ รอ ยละ
การสํารวจนี้เปนการประเมินอุปทานของขนมและเคร่ืองด่ืม 17.0 (ตารางที่ 12, 13) ราคาเฉลย่ี ของขนมและเครอื่ งดมื่ ทวี่ าง
ท่ีเด็กสามารถเขาถึงได โดยทําการเก็บรายการขนมและ จาํ หนา ยอยรู ะหวา ง 1- 45 บาท เฉลย่ี 4.51 บาท พบวา ภาคกลาง

20 นํ้าตาล ความหวานในขนม เครื่องดื่ม นมพรอมดื่ม นมผงสําหรับเด็ก

มคี า เฉลย่ี ราคาขนมสงู สดุ รองลงมาไดแ ก ท่ัวไปจะแบงขายเปนแกว 3 ขนาด คือ
ภาคใต ภาคเหนือ และภาคตะวันออก ขนาด 100 cc ราคา 2 บาท 150 ซซี ี 3
เฉียงเหนือ ตามลําดับ จังหวัดที่พบคา บาท และ 280 ซซี ี ราคา 5 บาท (เวลาขาย
เฉล่ียราคาขนมสูงสุด คือ พระนครศรี จะไดปริมาณน้ําอัดลมเพียงครึ่งหนึ่ง)
อยธุ ยา ตาํ่ สดุ คอื จงั หวดั สโุ ขทยั (ตารางท่ี ตามลําดับ สวนการขายในรูปของ
14) พบวาโรงเรียนมีการจําหนายขนม กระปองขนาด 325 ซีซี จะมีราคาอยู
กรุบกรอบ 132 โรงเรียน มีรานคาที่ ระหวาง 12-15 บาท สัดสวนการวาง
จําหนาย 259 ราน 2465 รายการ จาํ หนา ย นาํ้ อดั ลมรสโคคาสงู สดุ คดิ เปน
โรงเรียนท่ีมีการจําหนายน้ําอัดลม 75 รอ ยละ 47.9 และพบสดั สว นใกลเ คยี งกนั
โรงเรยี น มที งั้ สนิ้ 117 รา นคา ราคาขาย ในทุกรานคาที่วางจําหนายน้ําอัดลม
ต่ําสุด 1 บาท (พบเพียงโรงเรียนเดียวใน
จังหวัดนครราชสีมา) สูงสุด 28 บาท ตารางที่ 12 กลุมขนมและเคร่ืองด่ืมที่พบในรานคาท่ัวไปบริเวณโรงเรียน
ซง่ึ โรงเรยี นทมี่ กี ารจาํ หนา ยขนมกรบุ กรอบ
และนํ้าอัดลมพบกระจายอยูทุกจังหวัด กลมุ ขนม/เครอื่ งดมื่ รอ ยละ
ที่ทําการสํารวจ ในขณะที่พบมีการวาง
จําหนายนมจืดเพียง 28 รานคา ใน 12 ลกู อม (1529) 17.4
จังหวัดเทาน้ัน คิดเปนรอยละ 16.37 เยลล่ี (279) 3.2
ข อ ง ร า น ค า ท่ี ทํ า ก า ร สํ า ร ว จ ท้ั ง ห ม ด ขนมถงุ กรบุ กรอบ (2465) 28.0
(ตารางท่ี 15) ขนมปง กรอบ/บสิ กติ /เวเฟอร ( 1192) 13.6
เบเกอร่ี ( 356) 4.0
จํานวนชนิดของน้ําอัดลมที่มีการวาง ผลติ ภณั ฑจ ากเมลด็ พชื (379) 4.3
จําหนายมีทั้งสิ้น 357 รายการ โดยนํ้า โปรตนี สตั ว เชน ปลาหมกึ ลกู ชนิ้ ไสก รอก (294) 3.3
อัดลมจะจําหนายในรูปของขวด (ขนาด เครอ่ื งดมื่ ตา งๆ (1498) 17.0
250 ซีซี) รอยละ 46.5 รองลงมาคือการ ไอศกรมี /หวานเยน็ (366) 4.2
จําหนายเปนแกวรอยละ 27.7 รอยละ อนื่ ๆ (339) 3.9
19.6 เปน กระปอ งขนาด 325 ซซี ี ราคา ไมร ะบุ (97) 1.1
นํ้าอัดลมที่จําหนายขวดขนาด 280 ซีซี รวม (8794) 100
ราคาระหวา ง 7-10 บาท ในขณะทรี่ า นคา
( ) จาํ นวนรายการ

21

ตารางท่ี 13 รายการเครื่องดื่มที่มีวางขายในรานคา ตารางที่ 14 คาเฉล่ียราคาขนมในแตละภาค/จังหวัด
บรเิ วณใน - นอกโรงเรยี น
ภาค/จงั หวดั จาํ นวนรายการ คา เฉลย่ี คาสูงสุด
31
ชนดิ เครอื่ งดม่ื รอ ยละ เหนอื 2036 4.09 25
เชียงใหม 513 5.14 31
นาํ้ หวาน/นาํ้ ผลไมส าํ เรจ็ รปู เตมิ นาํ้ ตาล (323) 21.6 นครสวรรค 341 3.35 20
นมเปรยี้ ว (253) 16.9 พะเยา 450 3.76 15
นาํ้ อดั ลมรสโคคา (171) 11.4 เพชรบูรณ 322 3.45 12
นา้ํ อดั ลมรสอนื่ ๆ (186) 12.4 สุโขทัย 91 2.66 25
นมหวาน/นมปรงุ แตง (132) 8.8 อุทัยธานี 319 4.70 40
เครอ่ื งดม่ื ชา/กาแฟ/ชาเขยี ว เตมิ นา้ํ ตาล (129) 8.6 กลาง 2783 5.33 25
นมถว่ั เหลอื งสตู รเตมิ นาํ้ ตาล (127) 8.5 นครปฐม 399 5.89 20
เครอ่ื งดม่ื รสชอ็ กโกแลตชนดิ ผง (67) 4.5 ปราจีนบุรี 119 5.71 40
เครอ่ื งดมื่ รสชอ็ กโกแลตสาํ เรจ็ รปู (19) 1.3 พระนครศรีอยุธยา 280 7.89 40
โยเกริ ต รสตา งๆ (48) 3.2 ลพบุรี 317 4.44 19
นมจดื (28) 1.9 สมุทรปราการ 203 4.69 30
เครอ่ื งดม่ื ผสมบกุ (15) 1.0 สมทุ รสงคราม 482 5.02 17
รวม (1498) 100 สิงหบุรี 459 4.58 40
อางทอง 524 5.18 45
ตะวันออกเฉียงเหนือ 2714 3.74 20
นครราชสีมา 483 3.21 45
บุรีรัมย 512 3.56 18
ศรีสะเกษ 514 3.54 12
หนองคาย 346 3.58 25
อุดรธานี 296 4.43 25
อุบลราชธานี 563 4.29 28
ใต 1182 5.06 28
ชุมพร 377 5.17 20
ตรงั 424 5.73 27
นราธิวาส 290 3.77 15
ภเู กต็ 91 5.57 45
รวมทงั้ สนิ้ 8715 4.51

22 นํ้าตาล ความหวานในขนม เคร่ืองดื่ม นมพรอมด่ืม นมผงสําหรับเด็ก

ตารางท่ี 15 จํานวนรานคาที่พบมีการจําหนายนมจืด 40-50 กรัม หรือประมาณ 10-12.5 ชอนชา/วัน หากแตคนเรา
ในโรงเรยี นของพน้ื ที่ 12 จงั หวดั ไดรับน้ําตาลจากอาหารหลักท่ีบริโภคอยูแลว ดังน้ัน นักวิชาการ
ในเครือขายรณรงคเพ่ือเด็กไทยไมกินหวานจึงไดแนะนําวา ควร
จงั หวดั จาํ นวนรา นคา จาํ นวนรา น บรโิ ภคท่ี 6 ชอ นชา/วนั ดงั นนั้ ดว ยสถานการณก ารบรโิ ภคนาํ้ ตาล
ทงั้ หมด ทจ่ี าํ หนา ยนมจดื ของคนไทยในปจจุบัน จึงพบวาสูงกวาคาแนะนําถึง 3.6 เทา

เชยี งใหม 12 2 และกลุมเส่ียงท่ีสําคัญอยางยิ่งตอการบริโภคหวานลนเกิน คือ
ตรงั 14 2
นครปฐม 17 8 เด็ก โดยเฉพาะเด็กต้ังแตปฐมวัย (กอนวับเรียน) และเด็ก
นครราชสมี า 13 2 ประถมศึกษา ซึ่งเปนกลุมเปาหมายหลักของสินคาจําพวกขนม
นราธวิ าส 16 1 และเครื่องด่ืมสําเร็จรูปในระดับอุตสาหกรรม
พระนครศรอี ยธุ ยา 6 2
พะเยา 12 1 เด็กไทยมีความเสี่ยงตอการไดรับนํ้าตาลลนเกินจากขนม
ภเู กต็ 8 1 และเครื่องด่ืมโดยเฉพาะอยางยิ่งนํ้าอัดลม ปริมาณน้ําตาลท่ี
ลพบุรี 14 กลุมตัวอยางจากการศึกษาการบริโภคใน 24 ช่ัวโมงพบวา

2 ไดร บั จากนา้ํ อดั ลมเพยี งอยา งเดยี ว คอื 29.6 กรมั หรอื 7.4 ชอ นชา
สมทุ รสงคราม 13 4 ซ่ึงนํ้าตาลท้ังหมดน้ีเปนน้ําตาลสวนเกินมีการสารคารบอเนต
อา งทอง 16 2 ซง่ึ ทาํ ใหม ฤี ทธเิ์ ปน กรดและสง ผลเสยี ตอ สขุ ภาพเดก็ ซง่ึ จากการ
อบุ ลราชธานี 30 1 เก็บขอมูลดวยการอานฉลากบรรจุภัณฑแสดงแนวโนมการ
รวม 171 28 บริโภคของเด็กในทิศทางเดียวกัน คือ เด็กท้ังกลุมวัยกอนเรียน

6.อภปิ รายและสรปุ ผล และเด็กประถมศึกษา จะนิยมบริโภค ลูกอม ขนมถุงกรุบกรอบ
นา้ํ อดั ลม และ นมเปรยี้ ว เนอื่ งจากการเขา ถงึ ขนมใน 4 หมวดน้ี
โดยภาพรวมแลวสถานการณการบริโภคนํ้าตาลของคนไทย เปน ไปโดยงา ย ทง้ั ในดา นราคา และการวางจาํ หนา ย ซงึ่ สามารถ
มีแนวโนมสูงขึ้นอยางตอเน่ืองนับตั้งแต พ.ศ. 2537 เปนตนมา พบไดในทุกรานคาของโรงเรียน
และมคี า เฉลย่ี ของการบรโิ ภคคอ นขา งสงู คอื 22 ชอ นชา/คน/วนั
ในขณะทอี่ งคก ารอนามยั โลกไดแ นะนาํ ใหบ รโิ ภคนาํ้ ตาลแตเ พยี ง จากการประเมินการไดรับน้ําตาลจากขนมและเครื่องด่ืม
เล็กนอย คือ ประมาณ 10% ของปริมาณพลังงานที่แนะนํา/วัน อาจกลาวไดวา เด็กไดรับนํ้าตาลจากขนมและเครื่องดื่มมากถึง
หากเราใชเกณฑปริมาณพลังงานท่ีแนะนําท่ี 1600-2000 10.2 ชอนชา/วัน หรือประมาณรอยละ 50 ของนํ้าตาลเฉลี่ยท่ี
กิโลแคลอร่ี/วัน ปริมาณพลังงานท่ีจะไดรับจากนํ้าตาลจะอยูท่ี คนไทยบรโิ ภคอยใู นปจ จบุ นั โดยแหลง นา้ํ ตาลหลกั คอื เครอื่ งดมื่
160-200 กิโลแคลลอรี่ ซึ่งเม่ือคํานวณเปนปริมาณนํ้าตาล คือ จําพวกน้ําอัดลม นมเปร้ียวและนํ้าหวาน/นํ้าผลไมสําเร็จรูป
ซึ่งสัดสวนการไดรับน้ําตาลจากเครื่องด่ืม : ขนม คือ 7.4 : 2.8

23

ชอนชา นํ้าตาลท้ังหมดน้ีเปนน้ําตาลสวนเกินท่ีเปนสาเหตุ ของ รูปแบบดวยกัน พบวา ผลการศึกษาใหรายการขนมและเรื่องด่ืม
การเกิดโรคอวนและโรคเรื้อรังอ่ืนๆ ในวัยตอมา การศึกษาของ ทเ่ี ดก็ นยิ มบรโิ ภคในทศิ ทางเดยี งกนั ตลอดจนเปน หมวดขนมและ
อุไรพร จิตตแจงและคณะ พ.ศ. 2547 ไดรายงานสถานการณ เครื่องด่ืมท่ีมีสัดสวนนํ้าตาลที่เด็กไดรับใน 1 วัน สูงสุด ซ่ึงไดแก

การบริโภคอาหารวางและขนมของเด็ก 3-15 ป โดยพบวา ลกู อม ขนมถงุ กรบุ กรอบและนาํ้ อดั ลม ดงั นน้ั จงึ อาจกลา วไดว า
ในกลุมเด็กปริมาณพลังงานท่ีเด็กไดรับจากขนมและอาหารวาง หากตองการเฝาระวังการบริโภคนํ้าตาลของเด็กสามารถใชการ
ใน 1 วัน คิดเปนสัดสวนสูงถึงรอยละ 27 ซ่ึงเปนสถานการณ สาํ รวจอยา งเรว็ (quick survey) โดยใชร ายการขนมและเครอื่ งดมื่

ท่ีนาเปนหวงเนื่องจากพลังงานเหลานี้เปนพลังงานท่ีไมใหคุณคา ท้ัง 3 รายการนี้เปนตัวชี้วัดสําคัญเพ่ือติดตามพฤติกรรมการ
ทางโภชนาการแตอยางไร จะทําใหเด็กบริโภคอาหารไดนอยลง บริโภคของเด็กและประเมินแนวโนมการไดรับนํ้าตาลของเด็ก
เสี่ยงตอภาวะโภชนาการเกินและขาดไดในทั้ง 2 กรณี ไดดวย

ขอมูลจากการศึกษายังแสดงใหเห็นวา เด็กใชจายเปนคา
ขนมเฉล่ีย ประมาณ 8-10 บาท/วัน และเปนคาเคร่ืองดื่ม
อกี ประมาณ 5 บาท/วนั หรอื โดยรวมประมาณ 13-15 บาท/คน/

วัน ซ่ึงหากคํานวณจํานวนเด็กในชวงอายุ 3-12 ป ท่ัวประเทศ
ซงึ่ มปี ระมาณชว งอายลุ ะ 900,000 คน การใชจ า ยของเดก็ ไทย
เพ่ือเปนคาขนมและเครื่องดื่มประมาณ วันละ 117-135

ลานบาททีเดียว จึงอาจกลาวไดวาตลาดขนมและเครื่องด่ืม
ของเด็กเปนตลาดขนาดใหญมากและการปลอยใหการบริโภค
ของเด็กยังตงเปนไปตามการกระตุนตามกระแบริโภคนิยมจะ

ทําใหเกิดการสูญเสียเงินมหาศาลเพื่อแลกกับภาระโรคที่จะ
ตามมาอีกเปนทวีคูณเมื่อเด็กโตเปนผูใหญ
ภาครัฐ ชุมชน และโรงเรียนจึงควรมีมาตรการท่ีชัดเจนใน

การกําหนดการจําหนายขนมปละเคร่ืองด่ืมในโรงเรียนและควร
จัดการเรียนรูใหเด็กมีทักษะชีวิตเพียงพอที่จะสามารถเลือกและ
บริโภคอาหารไดถูกตอง ตลอดจนควรมีการปลูกฝง บริโภคนิสัย

ท่ีดีใหแกเด็กต้ังแตเยาววัย
การศกึ ษานไี้ ดม กี ารออกแบบใหม กี ารเกบ็ ขอ มลู การบรโิ ภคขนม
เคร่ืองด่ืมละการเขาถึงขนมและเคร่ืองดื่มดวยวิธีการเก็บ 3

24 น้ําตาล ความหวานในขนม เครื่องด่ืม นมพรอมดื่ม นมผงสําหรับเด็ก

เอกสารอา งองิ

1 กองโภชนาการ กรามอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. การสํารวจสภาวะโภชนาการในกลุมเด็กอนุบาลและวัยเรียน
พ.ศ. 2542

2 ปย ะดา ประเสรฐิ สม. สถานการณโ รคฟน ผใุ นเดก็ ปฐมวยั กบั การบรโิ ภคนา้ํ ตาล วทิ ยาสารทนั ตสาธารณสขุ ปท ่ี
7 ฉบบั ท่ี 1 หนา 70-81

3 ฝายวิชาการและแผนงาน ศูนยบริหารการผลิต การจําหนายและการขนยายน้ําตาลทราย สํานักงานคณะกรรมการ
ออยและน้ําตาลทราย. ปริมาณการจําหนายนํ้าตาลทรายเพื่อการบริโภคภายในประเทศ. www.sugarzone.in.th
สบื คน วนั ที่ 25 พฤษภค ม 2549

4 บุญเอ้ือ ยงวานิชากร ผุสดี จันทรบาง. รายงานการศึกษา : การบริโภคขนมเด็ก ประถมศึกษาในจังหวัดนนทบุรี.
วารสารการสงเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดลอม ฉบบั ที่ 28 กรกฏาคม-กนั ยายน 2546

5 World Health Organization. Diet, Nutrition and the Prevention of Chronic Diseases. Geneva 2003. pp 56.
6 เครือขายรณรงคเพื่อเด็กไทยกินหวาน. กินหวานอยางไรใหพอดี ใน : เอกสาร Fact sheet เพ่ือเผยแพรความรู

แกประชาชนและส่ือมวลชน
7 อไุ รพร จติ ตแ จง ประไพศรี ศริ จิ กั รวาล กติ ติ สรณเจรญิ พงศ ปย ะดา ประเสรฐิ สม ผสุ ดี จนั ทรบ าง. การศกึ ษา

พฤตกิ รรมการบรโิ ภคขนมและอาหารวา งของเดก็ 3-15 ป เอกสารรายงานการศึกษาของเครือขายรณรงคเพื่อเด็กไทย
ไมกินหวาน
8 กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย. www.dopa.go.th/xstat/popyear.html สบื คน วนั ท่ี 9 กมุ ภาพนั ธ 2550

25

26 นํ้าตาล ความหวานในขนม เคร่ืองด่ืม นมพรอมด่ืม นมผงสําหรับเด็ก

แยกขนมตามประเภท

27

ตัวอยางขนม ท่ีไดจากการเก็บ ลกู อมแบบแขง็
ขอ มลู จาก 210 โรงเรยี นใน 14 จงั หวดั ไดแก ทอฟฟเปนเม็ดน้ําตาลแข็งหรือน้ําตาลอัดเปนเม็ด ที่อมใหละลายในปาก
โดยเก็บจากหอ/เปลือกขยะขนมท่ีเด็ก
กินแลวนําไปทิ้งในถุงขยะที่เตรียมไวให ยห่ี อ ชนดิ นน.(กรมั ) ปรมิ าณนาํ้ ตาล % คดิ เปน นา้ํ ตาล
ในสว นของยห่ี อ นาํ้ หนกั ขนม ปรมิ าณ (ชอ นชา)
น้ําตาล คัดมาเฉพาะที่พบเปน
สว นมาก ซง่ึ ในความเปน จรงิ ขนมแตล ะ ฮอลล ลกู อม เมนโลลปิ ตสั 3.5 97 0.85
ยหี่ อ ทผี่ ลติ ออกมามคี วามหลากหลายมาก ฮอลล ลกู อมนาํ้ ผง้ึ ผสมมะนาว 3.5 94 0.82
เชน ลกู อมฮอลล มหี ลายรสชาติ แตล ะ ฮารท บที ลกู อม 3.2 99 0.79
รสชาติมีปริมาณนํ้าตาลที่แตกตางกัน โกปโ ก ลกู อมกาแฟ 94 0.71
หรอื คลอเรท็ เปน ทงั้ หมากฝรง่ั และลกู อม โกปโ ก ลกู อมรสนม 3 83.8 0.63
นา้ํ หนกั ขนมและปรมิ าณนาํ้ ตาลกม็ คี วาม โอเล ลกู อม 3 99 0.87
แตกตางกัน เอ็กซโอ ลกู อมรสบตั เตอรค าราเมล 3.5 87 0.76
เอ็กซโอ ลกู อมรสบลมู นิ ต 3.5 98 0.61
โรสเชลา นาํ้ ตาลอดั เมด็ 2.5 96.5 1.21
โคลา ลกู อม 5 88.5 0.66
โคลา เชด นาํ้ ตาลอดั เมด็ 3 96.5 1.21
ครอเรท็ ลกู อม 5 97 0.61
ทรบี อร ลกู อมรสสม สอดไสเ ชอรเ บต 2.5 98 0.78
เซยี งไฮ ลกู อมรสบว ย 3.2 94.23 0.82
แฮคส ลกู อม 3.5 98.5 0.86
อมรี า ลกู อมรสมะขาม 3.5 95.42 0.83
3.5

28 น้ําตาล ความหวานในขนม เครื่องดื่ม นมพรอมดื่ม นมผงสําหรับเด็ก

ลูกอมแบบเหนียว/ลูกอมเคี้ยวหนึบ
ไดแก ทอฟฟเปนเม็ดนํ้าตาลมีลักษณะน่ิม ที่อมใหละลายในปากหรือเค้ียว

ยห่ี อ ชนดิ นน. ปรมิ าณ คดิ เปน นาํ้ ตาล
(กรัม) นา้ํ ตาล % (ชอ นชา)

ไมลด ้ี ขนมมารช เมลโลส อดไสช อ็ คโกแลต 4.4 81 0.89
มายมน้ิ ท ลกู อมเคยี้ วหนบึ 3.5 90 0.79
คกู า ลกู อมรสนม 3.5 80.8 0.71
ลัช ลกู อมเคย้ี วนมุ สอดไสช อคโกแลต 3.5 93 0.81
เมลโลทวนิ ขนมมารช เมลโล 77 0.77
ซูกัส ลกู อมเคย้ี วหนบึ 4 91 0.68
ฮต โต ลกู อมเคย้ี วหนบึ 3 95 0.76
ไดนาไมท ลกู อมรสมน้ิ ทส อดไสช อคโกแลต 3.2 89.3 1.00
ทอมม่ี ลกู อมเคยี้ วหนบึ 4.5 67.37 0.56
ตรานก ทอ ฟฟร สโกโกน ม 3.3 85 3.19
เมนทอส ลกู อมรสมนิ้ ท 15 97.9 0.66
เมนทอส ลกู อมรสองนุ 2.7 93 0.63
จุปป ลกู อมเคยี้ วนมุ 2.7 95 2.14
9

อมยิ้ม
ไดแกทอฟฟเปนเม็ดนํ้าตาลแข็ง มักจะมีกานเสียบสําหรับจับ ท่ีอมใหละลายในปาก

ยห่ี อ ชนดิ นน. ปรมิ าณ คดิ เปน นา้ํ ตาล
(กรัม) นา้ํ ตาล % (ชอ นชา)

โดมปิ อ ป อมยมิ้ รสผลไม 10 85 2.12
ปอปซา อมยมิ้ 12 85 2.55
โกโกส ตก๊ิ อมยมิ้ รสโกโก 10 ไมร ะบุ
บับบับสต๊ิก อมยมิ้ รสโกโก 10 ไมร ะบุ

29

30 นํ้าตาล ความหวานในขนม เคร่ืองด่ืม นมพรอมด่ืม นมผงสําหรับเด็ก

บทคัดยอ มิลลิลิตร มีปริมาณน้ําตาล 8.77 ชอนชา แตนมเปรี้ยวจะมี
ปริมาณนํ้าตาลสูงกวาคือ ขนาด 450 มิลลิลิตร จะมีปริมาณ
การสํารวจขอมูลนม, ผลิตภัณฑเคร่ืองด่ืมประเภทนม นํ้าตาลเปนสวนประกอบสูงถึง 14.63 ชอนชา คือ นมเปร้ียว
สําหรับเด็ก ๆ และผูใหญคร้ังน้ี มีวัตถุประสงคเพ่ือท่ีจะสํารวจ เมจิไพเกน
ปริมาณน้ําตาลในเคร่ืองดื่มเหลานี้วามีปริมาณน้ําตาลเปน
สวนประกอบมากนอยเพียงใด และเพ่ือที่จะศึกษาวาผลิตภัณฑ ผลิตภัณฑจากนมถั่วเหลือง
เคร่ืองดื่มเหลานี้ มีการลดปริมาณน้ําตาลในสวนประกอบ มีอยูเปนจํานวน 17 ชนิด มีขนาดบรรจุต้ังแต 250 - 300
ผลิตภัณฑหรือไม หลังจากท่ีกระแสของการรณรงคไมกินหวาน
ไดดําเนินการมาอยางตอเน่ืองต้ังแต ป 2545 มิลลิลิตร นมถ่ัวเหลืองขนาด 300 มิลลิลิตร มีปริมาณ
นาํ้ ตาลอยถู งึ 6 ชอ นชา คอื นมถวั่ เหลอื งไวตามลิ คบ รรจขุ วด

ผลิตภัณฑประเภทโยเกิรต

ผลการสาํ รวจขอ มลู นมและผลติ ภณั ฑเ ครอ่ื งดม่ื ประเภทนม มีอยูประมาณ 31 ชนิด ชนิดท่ีระบุวาเปนโยเกิรต
สาํ หรบั เดก็ และผใู หญ รสธรรมชาติยังมีปริมาณนํ้าตาลอยูถึง 2.5 ชอนชา สวนพวกท่ี
ผสมธัญญาพืชจะมีปริมาณน้ําตาลสูงถึง 8.5 ชอนชา
โดยแบง ออกเปน ดงั น้ี ผสมวุนมะพราว หรือ สตรอเบอร่ีจะมีปริมาณนํ้าตาลสูงถึง 5

นมกลอ งประเภท UHT ชอ นชา ถงึ แมว า จะระบไุ วท ข่ี วดวา 0% Fat แตก ม็ ปี รมิ าณนาํ้ ตาล

รสจดื 26 ชนดิ , รสหวาน 32 ชนดิ , รสชอคโกแลต 12 ชนดิ , สงู ถงึ 4.7 ชอ นชา ซง่ึ ผบู รโิ ภคควรทาํ ความเขา ใจใหด วี า เปน 0%
นมเปรยี้ วพรอ มดม่ื 20 ชนดิ Fat ไมใ ช 0% นา้ํ ตาล

โดยนมเปรี้ยวมีสวนประกอบ น้ําตาลมากที่สุด คือ ยาคูลท ผลติ ภณั ฑท รี่ ะบขุ า งกลอ งวา Low sugar, No sugar,
ขนาด 80 cc. มนี าํ้ ตาลถงึ 3.6 ชอ นชา นมรสหวานจะมปี รมิ าณ
นา้ํ ตาล 3 - 5.7 ชอ นชา สูตรน้ําตาลนอย, Light
ปจ จบุ นั นเ้ี ราจะเหน็ ไดว า มผี ลติ ภณั ฑเ ครอื่ งดมื่ ตา ง ๆ มกั จะ
นมประเภทพาสเจอรไรซ
ระบุวาเปนสูตร นํ้าตาลนอยLow Sugar, No Sugar, Light
ประกอบดว ยนม ชนดิ จดื 8 ชนดิ , ชนิดหวาน 25 ชนิด, เพราะเนื่องจากประชาชนหันมาใสใจสุขภาพกันมากข้ึน บริษัท
นมเปรยี้ ว 42 ชนดิ ผูผลิต จึงไดทําการผลิตสินคาเหลาน้ีมาสนองความตองการ
โดยมีสัดสวนในการผลิตที่จําหนายในทองตลาด คือ ของลกู คา แตถ งึ แมว า จะระบวุ า เปน สตู รนาํ้ ตาลนอ ย ขนาด 180
นมจืด : นมหวาน : นมเปร้ียว = 1 : 3 : 5 เทา cc .ก็ยังมีปริมาณน้ําตาลเปนสวนประกอบอยูถึง 2.25 ชอนชา
นมหวานที่เติมชอคโกแลตขนาด 400 มิลลิลิตร มีนํ้าตาลเปน แตถ า เปน ประเภทนมถว่ั เหลอื งสตู รนาํ้ ตาลนอ ย หรอื light ขนาด
สวนประกอบ 5 ชอนชา ถาเปนพวกท่ีเติมไมโล ขนาด 450 250 มิลลิลิตร จะมีปริมาณนํ้าตาลเปนสวนประกอบอยู 2.80
ชอ นชา

31

การสํารวจนมกลอง

32 น้ําตาล ความหวานในขนม เคร่ืองด่ืม นมพรอมด่ืม นมผงสําหรับเด็ก

การสาํ รวจผลติ ภณั ฑอ าหารประเภทนม และเครอ่ื งดมื่ ประเภทนม
วิไลลักษณ บังเกิดสิงห

หลักการและเหตุผล

คนไทยมีพฤติกรรมการบริโภคท่ีแตกตางไปจากเดิม ซ่ึงเปนผลจากการยอมรับ
วัฒนธรรม การบริโภคจากชาวตะวันตก ประกอบกับความเรงรัดในเร่ืองของเวลา

เพ่ือการดํารงชีวิตในสังคมปจจุบัน ทําใหหันมานิยมการบริโภคอาหารสําเร็จรูปและ
ผลิตภัณฑเครื่องดื่มตางๆ ในรานสะดวกซื้อมากยิ่งขึ้น แมแตในตําบลหรือหมูบาน
อาหารและเคร่ืองด่ืมประเภทเหลาน้ีก็เขาถึงผูบริโภคไดงาย ประกอบกับการโฆษณา

สินคานั้นๆ ทางสื่อโทรทัศนมีผลอยางย่ิงตอแรงจูงใจใหผูบริโภคหันมาสนใจและนิยม
เครอ่ื งดม่ื เหลา นี้ ซงึ่ มกั จะมสี ว นผสมของนาํ้ ตาลสงู ซงึ่ ทาํ ใหม รี สชาตอิ รอ ย เดก็ เลก็ ๆ
บรโิ ภคไดม าก อว นทว น สมบรู ณ แตก ารบรโิ ภคนา้ํ ตาลบอ ยๆ และเปน ประจาํ จะเปน จึงจําเปนตองทําการสํารวจผลิตภัณฑ
สาเหตุของโรคฟนผุ เพราะน้ําตาลเปนอาหารของเช้ือจุลินทรียในชองปาก ทําใหฟน อาหารประเภทนม และเคร่ืองดื่มประเภท
มีการสูญเสียแรธาตุออกจากผิวฟนจากการกินนํ้าตาลบอยๆ และนอกจากน้ี นํ้าตาล นมเหลานี้วามีสวนประกอบของน้ําตาล
ทีบริโภคสวนเกินจะถูกเก็บสะสมไวไดในรูปของไขมัน ซ่ึงเปนสาเหตุโดยตรงตอโรค เปนจํานวนเทาใด ? และจะไดนําขอมูล
เรื้อรังอื่น ๆ ตามมาเชน โรคเบาหวาน, โรคหัวใจ และหลอดเลือด, ความดันโลหิตสูง เหลาน้ีไปเผยแพรทางสื่อสาธารณะแก
เปนตน ประชาชนเพื่อเปนความรู ความเขาใจ

ผลิตภัณฑอาหารประเภทนม และผลิตภัณฑของนม เปนอาหารท่ีรับประทาน และเปนทางเลือกสําหรับประชาชนใน
ไดงาย มีคุณคาทางโภชนาการสูง แตการเลือกซ้ือผลิตภัณฑนมและเครื่องด่ืมประเภท การตัดสินใจเลือกซ้ือผลิตภัณฑดังกลาว
นมท่ีมีสวนประกอบของน้ําตาลสูงก็จะมีผลตอสุขภาพ ดังท่ีไดกลาวมาแลว ประกอบกับ การดําเนินงานรณรงคของ
ดังน้ันการการจํากัดการบริโภคนํ้าตาลจึงเปนที่จะตองเริ่มตนต้ังแตวันนี้ พอแม เดก็ ไทยไมก นิ หวาน ดาํ เนนิ การมาตงั้ แตป 
และผูเลี้ยงดูเด็ก เปนผูเลือกอาหารใหเด็กจึงควรตระหนักถึงปญหาสุขภาพท่ีจะเกิดกับ 2545 โดยเนนการลดนํ้าตาลในอาหาร
ตัวเด็กในวันขางหนาอีกดวย ดั ง น้ั น ก า ร สํ า ร ว จ อ ย า ง ต อ เ นื่ อ ง ทุ ก ป

ดังน้ัน การท่ีจะทําใหพอแมผูปกครอง และผูเลี้ยงดู, ประชาชนทั่วไปมีความรู จะทําใหเห็นทิศทางการเปลี่ยนแปลง
ความเขาใจในการเลือกซ้ือผลิตภัณฑประเภทนม และเครื่องดื่มประเภทนม ของผลิตภัณฑได

33

วัตถุประสงค ประเภทอาจตองนํามาละลายน้ํากอนจึงจะดื่มได เชน นมผง,
นมขน
1. เพอื่ สาํ รวจขอ มลู เครอื่ งดม่ื ประเภทนม ผลติ ภณั ฑข องนม
วามีการเปล่ียนแปลงของสวนประกอบของนํ้าตาล วิธีการศึกษา

ในผลิตภัณฑ ไดออกทําการสํารวจผลิตภัณฑนมประเภทเคร่ืองด่ืมที่มี
2. เพื่อสํารวจปริมาณนํ้าตาลในเครื่องด่ืมประเภทนม จําหนายในทองตลาด ในหางสรรพสินคาขนาดใหญแหงหน่ึง
ผลติ ภณั ฑข องนม และดวู า มกี ารเปลยี่ นแปลง ของสว น ซึ่งมีนมเกือบทุกยี่หอ และบางสวนก็ไดจัดหาโดยการซ้ือ

ประกอบน้ําตาล ท่ีลดลงในผลิตภัณฑหรือไม ผลิตภัณฑมาทําการวิเคราะหเม่ือเดือนพฤศจิกายน 2548
ที่ผานมานั้น โดยแบงการสํารวจออกเปน ดังนี้
ขอบเขตของการศึกษา - นมกลอ งประเภท UHT รสจดื

เปนการศึกษาโดยการสํารวจผลิตภัณฑนมและเครื่องดื่ม - นมกลอ งประเภท UHT รสหวาน เตมิ นาํ้ ตาล หรอื นา้ํ ผง้ึ
ประเภทนม เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2548 ณ หางสรรพสินคา - นมเปรยี้ ว ประเภทกลอ ง UHT
ขนาดใหญแหงหน่ึง ดวยวิธีการอานฉลากขางกลอง และจด - นมกลอ งประเภท UHT รสหวาน เตมิ ชอคโกแลต
บันทึก โดยดูเฉพาะสวนประกอบท่ีเปนน้ําตาลท่ีบรรจุอยูใน -นมประเภทพาสเจอรไรซ รสจืด
ผลิตภัณฑแตละชนิดวามีปริมาณน้ําตาลเปนจํานวนเทาใด - นมประเภทพาสเจอรไ รซ รสหวาน เตมิ นาํ้ ตาล
ผลิตภัณฑนมประเภทเครื่องด่ืม หมายถึงผลิตภัณฑนมท่ีใช - นมเปรยี้ ว ประเภทพาสเจอรไ รซ
บริโภคในลักษณะท่ีเปนเคร่ืองดื่ม อยูในรูปของเหลวสามารถดื่ม -ผลิตภัณฑจากนมถ่ัวเหลืองประเภท UHT
ไดท นั ที เชน นมสดพาสเจอรไ รส, สเตอรไิ รสห รอื UHT หรอื บาง -เคร่ืองด่ืมที่มีสูตรน้ําตาลนอย
-ผลิตภัณฑโยเกิรต

34 นํ้าตาล ความหวานในขนม เคร่ืองด่ืม นมพรอมด่ืม นมผงสําหรับเด็ก

ตารางท่ี 1 การสํารวจขอมูลนมและผลิตภัณฑนมท่ีมีสวน ประกอบของนํ้าตาล

ประเภทนม มจี าํ นวน / ชนดิ % นาํ้ ตาล (ชอ นชา) หมายเหตุ

ป 2547 ป 2548

นมจดื 34 --
นมหวาน 51 - 1.125 - 3.31
นมชอคโกแลต 20 - 2.25 - 5.62
นมเปรย้ี ว 62 - 2.25 - 14.63
นมถวั่ เหลอื ง 17 - 1.37 - 5.25
โยเกริ ต 31 - 1.37 - 2.81
เครอื่ งดม่ื ทม่ี สี ตู รนา้ํ ตาลนอ ย 13 - 3.65 - 5

35

ผลการศึกษา

การศกึ ษาครง้ั นเี้ ปน การสาํ รวจขอ มลู นมผลติ ภณั ฑน มวา มสี ว นประกอบทเ่ี ปน ปรมิ าณ มีสีสรร เชิญชวนใหนารับประทานมาก
นํ้าตาลจํานวนเทาใด และมีการลดปริมาณน้ําตาลในผลิตภัณฑเปนอยางใดบาง และ ยิ่งขึ้น นมหวานที่มีสวนผสมของนํ้าตาล
ตองการที่จะนําผลการสํารวจไปใชประโยชนในการเผยแพรขอมูลใหประชาชนรับทราบ ในขนาดบรรจุ 180 มลิ ลลิ ติ รจะมปี รมิ าณ
เพ่ือเปนทางเลือกสําหรับประชาชน ในการบริโภคเคร่ืองด่ืมเหลานี้ ซ่ึงผูศึกษาได น้ําตาลเปนสวนประกอบอยูในกลอง
ออกไปทําการสํารวจขอมูลนม โดยวิธีการ คือ บันทึกสวนประกอบของนม จากการ ตั้งแต 1.13 ชอนชา - 1.86 ชอนชา
อานฉลาก และผลิตภัณฑของนม ประเภทเคร่ืองดื่ม ณ หางสรรพสินคาขนาดใหญ สว นผลติ ภณั ฑน มหวานทรี่ ะบวุ า มสี ว นผสม
ที่มีผลิตภัณฑนมทุกประเภทแหงหน่ึง โดยการสํารวจและบันทึกขอมูลผลิตภัณฑ ของนํ้าผ้ึง ในขนาดบรรจุ 180 - 250
ที่ขางกลองผลิตภัณฑแตละชนิด และในตูแชนมของหาง และไดดําเนินการซ้ือ มลิ ลลิ ติ รจะมปี รมิ าณนาํ้ ตาลเปน สว นผสม
ผลิตภัณฑนม และเคร่ืองด่ืมบางสวน เพ่ือนํามาทําการศึกษาวิเคราะห
ทม่ี ากกวา คอื ตงั้ แต 2- 3.31 ชอ นชา
ผลการสาํ รวจขอ มลู นมและผลติ ภณั ฑข องนมสาํ หรบั เดก็ และผใู หญ สรปุ ไดด งั น้ี ประเภทท่ี 3 นมกลอ งประเภท UHT

ประเภทที่ 1 นมกลอ งประเภท UHT รสจดื รสหวาน เตมิ ชอคโกแลต

นมกลองประเภท UHT รสจืดน้ันคือ นมสดที่บรรจุอยูในกลองสีน้ําเงิน หรือสีแสด ผลติ ภณั ฑน มในกลมุ นม้ี จี าํ นวนทง้ั สนิ้
สามารถเก็บไวไดนาน 3 - 6เดือน โดยไมตองแชตูเย็น เปดกลองด่ืมไดทันที จากการ 12 ชนิดเปนผลิตภัณฑนมที่ทํามาจาก
สาํ รวจพบวา นมกลอ งประเภท UHT ชนดิ รสจดื ทม่ี จี าํ หนา ยในทอ งตลาดมจี าํ นวนถงึ 26 นมโคสดแททั้งหมดและมีการเติมผง
ชนิด ผลิตภัณฑนมในกลุมน้ีระบุวาเปนนมโคอยู 19ชนิด และเปนนมโคผงรสจืด ชอคโกแลตและน้ําตาลลงไปในนมพ่ือให
ละลายนาํ้ อยู 7 ชนดิ เหมาะสาํ หรบั ผปู กครองทจ่ี ะเลอื กผลติ ภณั ฑน มในกลมุ นใี้ หแ ก มีรสชาติอรอย ผลิตภัณฑนมที่เติม
บตุ รหลานดมื่ เพอ่ื การเจรญิ เตบิ โตแขง็ แรงและสาํ หรบั ผใู หญท ร่ี กั ษาสขุ ภาพกค็ วรทจ่ี ะเลอื ก ชอคโกแลตนี้จะมีน้ําตาลที่มากกวา
ด่ืมนมประเภท นมพรองมันเนยรสจืดเชนกัน ซ่ึงในยุคท่ีผานมาไมมีการสกัดไขมัน ผลติ ภณั ฑน มประเภทรสหวานทเี่ ตมิ นา้ํ ตาล
ออกจากนม ทําใหประชาชนไมอยากด่ืมนม เพราะกลัวจะมีผลตอสุขภาพ หรือนํ้าผ้ึงอยางเดียว คือจะมีปริมาณ
แตในยุคปจจุบันประชาชนมีทางเลือกในการบริโภคนมไดมากยิ่งขึ้น
น้ําตาลเปนสวนประกอบอยู ต้ังแต 2.5-
3.25 ชอนชา ซึ่งเด็กๆ ชอบท่ีจะเลือก
ประเภทท่ี 2 นมกลอ งประเภท UHT รสหวานเตมิ นา้ํ ตาล หรอื นา้ํ ผง้ึ

ผลติ ภณั ฑใ นกลมุ นมี้ จี าํ นวนทงั้ สน้ิ 32 ชนดิ เปน ผลติ ภณั ฑ นมโคธรรมชาตอิ ยู 22 บริโภคนมประเภทนี้กันมาก ถึงแมวาบาง
ชนิด และทํามาจากนมผง 10 ชนิด ผลิตภัณฑนมในกลุมน้ีเรียกวานมปรุงแตงทั้งสิ้น ผลิตภัณฑจะใชนมพรองมันเนยแทนแตก็
คือมีการปรุงแตง สี ,กลิ่น ,รสใหมีความหวานไมวาโดยการเติม นํ้าตาล หรือน้ําผึ้ง ยังมีปริมาณน้ําตาลสูงมากถึง 2 ชอนชา
เพอ่ื ใหม รี สชาตอิ รอ ย และมกี ารเตมิ ชาเขยี ว, กาแฟ , โอวลั ตนิ , มอลตท าํ ใหผ ลติ ภณั ฑ / กลอ ง ขนาด 180 มลิ ลลิ ติ ร

36 น้ําตาล ความหวานในขนม เคร่ืองดื่ม นมพรอมด่ืม นมผงสําหรับเด็ก

ประเภทท่ี 4 นมเปรยี้ วประเภทกลอ ง UHT และ 450 มลิ ลลิ ติ ร ซงึ่ ขนาด 80 มลิ ลลิ ติ ร มปี รมิ าณนา้ํ ตาลถงึ
ผลติ ภณั ฑน มในกลมุ นเี้ ปน นมเปรย้ี วพรอ มดม่ื จาํ นวนทงั้ สน้ิ 3.6 ขอ นชา ,ขนาด 120 มลิ ลลิ ติ ร มปี รมิ าณ นา้ํ ตาล 3.45 ชอ นชา
16 ชนดิ มขี นาดบรรจุ 110 มลิ ลลิ ติ รและขนาด 180 มลิ ลลิ ติ ร , ขนาด 180 มิลลิลิตร มีปริมาณ น้ําตาล 4.95 ชอนชา,
แตมีปริมาณน้ําตาลผสมอยูสูงถึง 2.2 ชอนชา และขนาด 180 บางชนิดมีขนาด 450 มิลลิลิตร มีปริมาณนํ้าตาลอยูมากถึง
14.63 ชอ นชา
มลิ ลลิ ติ ร มปี รมิ าณนา้ํ ตาลคอื 2.25 ชอ นชา

ประเภทที่ 5 นมประเภทพาสเจอรไ รซ [ Pasturized fresk ประเภทท่ี 8 ผลติ ภณั ฑจ ากถว่ั เหลอื ง ประเภทกลอ ง UHT
ผลิตภัณฑจากนมถั่วเหลืองไมถือวาเปนผลิตภัณฑนม
milk ] ชนดิ จดื
จากการสํารวจนมประเภทนมพาสเจอรไรสซชนิดจืดน้ี จากการสํารวจพบวาเครื่องด่ืมประเภทนมถ่ัวเหลืองท่ีมีจําหนาย
จะพบวานมชนิดนี้วางอยูในตูแชขนาดใหญตามรานสะดวกซื้อ ในทองตลาดมีจํานวนถึง 17 ชนิด มีท้ังชนิดท่ีเติมนํ้าตาลและ
และหางสรรพสินคาท่ัวไป ซึ่งเปนจุดที่วางผลิตภัณฑนม ไมเ ตมิ นา้ํ ตาล มขี นาดบรรจุ ตงั้ แต 110 มลิ ลลิ ติ ร - 250 มลิ ลลิ ติ ร
พาสเจอรไรซไวทั้งหมดและเปนนมรสจืดท้ังหมดมีอยูจํานวน 8 เปนผลิตภัณฑถั่วเหลืองประเภท ยู เอช ที ทั้งส้ินและมี
ชนิดเทานั้น แตที่นาสังเกตก็คือนมพาสเจอรไรซชนิดหวาน สวนประกอบของน้ําตาลคอนขางสูงถึง 5.25 ชอนชา ในสวนที่
ที่มีขายอยูในทองตลาดขณะน้ีมีสัดสวนในทองตลาดมากกวา เปนผลิตภัณฑ ถ่ัวเหลืองท่ีระบุขางกลองวาเปนสูตรน้ําตาลนอย
เปน จาํ นวนถงึ 3 เทา ของนมพาสเจอรไ รซช นดิ จดื ขนาด 250 มิลลิลิตร แตก็ยังมีปริมาณนํ้าตาลผสมอยูถึง 2.81
ประเภทท่ี 6 นมประเภทพาสเจอรไรซรสหวานท่ีเติม ชอ นชา
ประเภทที่ 9 ผลติ ภณั ฑเ ครอ่ื งดมื่ ประเภททรี่ ะบขุ า งกลอ งวา
นํ้าตาล
จากการสาํ รวจพบวา นมประเภทนมี้ เี ปน จาํ นวนมากถงึ 25 สูตรนํ้าตาลนอย หรือประเภทที่ระบุวาไมเติมนํ้าตาล
ชนดิ มหี ลายขนาดทง้ั ขนาด 200, 225,400,450 มลิ ลลิ ติ ร ขนาด จากการสํารวจผลิตภัณฑเคร่ืองด่ืมในทองตลาด พบวา
200 มิลลิลิตร จะมีปริมาณน้ําตาล 2.5 ชอนชา ขนาด 400 ในปจจุบันน้ีมีผลิตภัณฑท่ีออก มาใหมในทองตลาดเปน
มิลลิลิตร มีปริมาณน้ําตาล 4 ชอนชา ขนาด 450 มิลลิลิตร ผลิตภัณฑเครื่องดื่มที่มีสูตรน้ําตาลนอยหรือผลิตภัณฑท่ีระบุวา
มีปริมาณน้ําตาลถึง8. 77 ชอนชา จะเห็นไดวาขนาดบรรจุ ไมเ ตมิ นา้ํ ตาล ( Low sugar / No Sugar ) และบางผลติ ภณั ฑร ะบุ
ท่ีมีขนาดใหญข้ึน ปริมาณน้ําตาลในสวนประกอบก็จะเพ่ิม วาใชน้ําตาลแอลกอฮอลประเภทซอรบิทอลเปนความหวานแทน
มากข้ึนตามมาอีกดวย น้ําตาลทราย และซึ่งมีความหวานเหมือนน้ําตาลทราย แตให
พลงั งานทน่ี อ ยกวา ถงึ แมว า ทข่ี า งกลอ งจะระบวุ า เปน สตู รนา้ํ ตาลนอ ย
ประเภทที่ 7 นมเปรยี้ วประเภท Pasturized ขนาด 180 ซี ซจี ะมปี รมิ าณนา้ํ ตาลเปน สว นผสมอยู 2.25 ชอ นชา
จากการสาํ รวจนมประเภทนใี้ นทอ งตลาดพบวา มจี าํ นวนมากถงึ มีเพียงผลิตภัณฑชนิดเดียวที่ระบุวาไมผสมน้ําตาลเลย ( No
Sugar ) คอื ผลติ ภณั ฑถ ว่ั เหลอื ง V Soy Hi Calcium No Sugar
42 ชนดิ มขี นาดเลก็ สดุ 80 มลิ ลลิ ติ , 120มลิ ลลิ ติ ร ,180 มลิ ลลิ ติ ร

37

จากการทไี่ ดพ บเหน็ ผลติ ภณั ฑ วุนมะพราว จะมีปริมาณนํ้าตาลเปน ที่นอยกวา ตลอดจนมีการพัฒนาใน
ตางๆ ในทองตลาดประเภท สูตรน้ําตาล สวนประกอบถึง 9.25 ชอนชา แตถา การผลติ โดยการเตมิ กลน่ิ , รสตา ง ๆ ลงไป
นอยและไมเติมน้ําตาล อาจวิเคราะหได เปรยี บเทยี บผลติ ภณั ฑโ ยกริ ต ชนดิ ทมี่ รี สชาด ในนมรสหวาน ไมวาจะเปนใบเตย, กล่ิน

วาจากกระแสของการรณรงคเครือขาย เดียวกัน (เชน โยเกิรตรสสตรอเบอร่ี, วนิลา, กล่ินมอลต, ชาเขียว เพื่อดึงดูด
เด็กไทยไมกินหวาน ซึ่งไดดําเนินการ วนุ มะพรา ว, สม ) ของแตล ะบรษิ ทั ผผู ลติ ความสนใจของประชาชนในการเลือกซื้อ
รณรงคไมกินหวานมาอยางตอเน่ืองเปน พบวา ปริมาณนํ้าตาลที่เติมลงไปใน แตในปจจุบันน้ีเราจะสังเกตเห็นไดวา

ระยะเวลา 3 ป ท่ีผานมานี้จึงทําให โยเกริ ต ของแตล ะผลติ ภณั ฑก จ็ ะไมเ ทา กนั ผลิตภัณฑนมตางๆ ไมวาจะเปนประเภท
ประชาชนมคี วามตระหนกั ในเรอ่ื งของการ ดังน้ันผูบริโภคควรอานฉลากและราย นมพรอมดื่ม หรือนมกลอง UHT จะมี
กินหวานซ่ึงจะกอใหเกิดโรคเรื้อรังตางๆ ละเอียดขางกลองใหเขาใจดีกอนตัดสินใจ ขอ ความระบไุ วท ข่ี า งกลอ งวา เปน นมประเภท

ตามมา บริษัทผูผลิตก็ตองการตอบสนอง เลือกซื้อผลิตภัณฑโยเกิรตไปรับประทาน 0% ไขมนั หรอื 0% Fat, Low Sugar, No
ความตอ งการของผบู รโิ ภคจงึ ไดท าํ การผลติ Sugar หรือสูตรน้ําตาลนอย, Light
ผลิตภัณฑเคร่ืองดื่มประเภท Low Sugar อภิปรายผล มีจํานวนทั้งสิ้น 13 ชนิด เน่ืองจาก

, No Sugar ทําใหประชาชนมีทางเลือก จากการศกึ ษาการสาํ รวจสว นประกอบ ในปจจุบันนี้ ประชาชนสนใจ และหวงใย
ในการบริโภคมากยิ่งขึ้น ของนมและผลติ ภณั ฑน ม (Milk Product) สุขภาพกันมากขึ้น บริษัทผูผลิตจึงไดหัน
ทม่ี ขี ายทว่ั ไปในทอ งตลาด ไมว า จะเปน นม มาผลิตสินคาตาง ๆ เหลานี้ออกมาสนอง
ประเภทที่ 10 ผลติ ภณั ฑโ ยเกริ ต ประเภทพาสเจอรไรส, สเตอริไรส หรือ ความตองการของลูกคา สวนประเภทท่ี
ประเภท UHT ซงึ่ เปน นมทเี่ หมาะสาํ หรบั ระบุวาเปน Low Sugar หรือสูตร
จากการสํารวจผลิตภัณฑโยเกิรต ทุกเพศทุกวัย ต้ังแตวัยเด็ก, วัยเรียน, น้ําตาลนอย ในบรรจุภัณฑขนาด 180
ในทองตลาดพบวา มีจํานวน 32 ชนิด วัยทํางาน จนถึงผูสูงอายุ พบวา ที่เปน มิลลิลิตร ก็ยังมีปริมาณน้ําตาลเปน
บางชนิดมีการเติมน้ําตาล, นํ้าเช่ือม, นมรสจดื ทงั้ ประเภทพาสเจอไรสแ ละประเภท สัดสวนประกอบอยู 2 - 2.5 ชอนชา
นํ้าผลไม, นํ้าเชื่อมขาวโพด, ฟรุตโตส UHT นั้น มีจํานวนทั้งสิ้น 34 ชนิด ในสวนของผลิตภัณฑท่ีระบุวาเปน No
โยเกริ ต ทกุ ชนดิ จะบรรจอุ ยใู นถว ยพลาสตกิ สวนที่เปนนมรสหวานและรสชอคโกแลต Sugar มีเพียงประเภทเดียวเทาน้ัน คือ
ขนาด 140 - 150 กรมั มีจํานวนทั้งสิ้น 61 ชนิด และท่ีเปน นม นมถั่วเหลือง V Soy Hi Calcium
เปร้ียวมีจํานวนถึง 62 ชนิด จะเห็นไดวา ในสวนของผลิตภัณฑโยเกิรตจะมีจํานวน
จากการสาํ รวจพบวา โยเกริ ต รสธรรมชาติ สดั สว นของนมจดื : นมหวาน : นมเปรย้ี ว ท้ังสิ้น 32 ชนิด สวนใหญจะเปนโยเกิรต
ไมระบุวามีสวนประกอบของน้ําตาล แต จะเปน 1 : 3 : 5 ซ่ึงจากสภาพที่เห็นใน ท่ีบรรจุอยูในถวย โดยนําไปกวนกับ
ในตารางแสดงคณุ คา ทางโภชนาการบอกวา ทอ งตลาดทวั่ ไป นมรสจดื จะมจี าํ นวนชนดิ นา้ํ เชอ่ื ม หรอื นา้ํ ผลไม หรอื พวกธญั ญาพชื
มีนํ้าตาลอยู 10 กรัม หรือประมาณ 2.5
ชอ นชา พวกทเ่ี ตมิ ผลไมเ ชอื่ มจะมปี รมิ าณ
นํ้าตาล 5 - 8.25 ชอนชา สวนพวกที่เติม

38 นํ้าตาล ความหวานในขนม เคร่ืองดื่ม นมพรอมดื่ม นมผงสําหรับเด็ก

ตาง ๆ ขึ้นอยูกับสูตร ดังนั้นจะเห็นไดวาโยเกิรตน้ันต้ังตนจาก เคร่ืองด่ืมทุกคร้ัง เพ่ือประโยชนตอสุขภาพของตนเองและ
นมสดแท 100% แตส ดุ ทา ยแลว จะมเี นอ้ื นมมากหรอื นอ ยขนึ้ อยู ครอบครัวท่ียั่งยืนตอไป
กับวาถูกผสมใหเจือจางลงไปเทาใด โยเกิรตประเภทท่ีเติม
ธญั ญาพชื จะมปี รมิ าณนา้ํ ตาลเปน สว นประกอบอยู 5.75 ชอ นชา ขอเสนอแนะ

สวนประเภทที่เติมวุนมะพราวจะมีปริมาณนํ้าตาลที่มากกวา ควรนาํ ขอ มลู ในเรอ่ื งของการสาํ รวจเครอ่ื งดม่ื ประเภทนมและ
ถึงแมวาจะระบุวาเปนโยเกิรตรสธรรมชาติ แตตารางการแสดง ผลิตภัณฑของนมเหลานี้ไปใชเผยแพรเพื่อสรางความรู ความ
คุณคาทางโภชนาการที่ขางกลองระบุวามีปริมาณน้ําตาลอยูถึง เขาใจแกผูบริโภค โดยทางสื่อสาธารณะทุกประเภท ไดใชเปน
2 ชอนชา ดังน้ันผูบริโภคควรจะพิจารณาใหดีกอนเลือกซ้ือ แนวทางในการเลือกการบริโภค และเลือกซื้อผลิตภัณฑ
ผลิตภัณฑโยเกิรตมาบริโภค เครื่องดื่มอยางถูกตองแกตนเองและบุตรหลาน
ดังนั้น นมจึงเปนอาหารท่ียอมรับวามีประโยชน เพราะ พอ แม ผเู ลยี้ งดเู ดก็ ควรมคี วามรู ความเขา ใจอยา งถกู ตอ ง
นอกจากจะใหโปรตีนแลวยังเปนแหลงทีดีของแคลเซียมที่จําเปน ในเรื่องของการเลือกการบริโภคนม และผลิตภัณฑเครื่องดื่ม
สําหรับเสริมสรางกระดูกและฟนในเด็ก นอกจากนี้หลาย ๆ ประเภทนม และควรสรางนิสัยและสงเสริมพฤติกรรมการกิน
หนว ยงานกม็ กี ารรณรงคแ นะนาํ ใหด ม่ื นมไปตลอดจนถงึ วยั ผใู หญ ของเด็กอยางถูกตอง ต้ังแตแรกเกิดและวัยเรียน เพ่ือปลูกฝง
ในวยั เดก็ การดม่ื นมกเ็ พอ่ื การเจรญิ เตบิ โตและแขง็ แรงในวยั ผใู หญ พฤติกรรมการไมกินหวานตั้งแตเด็กจนถึงวัยผูใหญ
ก็เพ่ือปองกันการเกิดโรคกระดูกพรุนในวัยผูสูงอายุ เพราะเม่ือ จากกระแสของการรณรงคข องเครอื ขา ยเดก็ ไทยไมก นิ หวาน
ลมหรือถูกกระแทก ก็จะเกิดแตกหักของกระดูกไดงาย ก็จะ ซงึ่ ดาํ เนนิ การมาตงั้ แตป  พ.ศ.2545 จนถงึ ปจ จบุ นั และประกอบกบั
สงผลเสียตอการดํารงชีวิตตอไป ดังน้ันถาตองการใหเกิด ประชาชนเร่ิมใสใจในสุขภาพมากยิ่งข้ึน จึงทําใหมีผลิตภัณฑ
ประโยชนท้ังในแงสุขภาพและเศรษฐกิจของประเทศ ก็ตอง เครอ่ื งดม่ื ประเภทตา ง ๆ ประเภท No Sugar, Low Sugar ออก
ชวยกันสงเสริมการดื่มนมโคสดแทรสจืดกันอยางตอเน่ืองตอไป วางจาํ หนา ยมากยง่ิ ขน้ึ ทาํ ใหป ระชาชนมที างเลอื กในการบรโิ ภค
จากการสํารวจขอมูลนมและผลิตภัณฑประเภทนมและ มากยิ่งขึ้น
เคร่ืองด่ืมสําหรับผูใหญในคร้ังน้ี จะเห็นไดวายังคงมีสัดสวนของ จากการเปรียบเทียบขอมูลของสวนประกอบของน้ําตาลใน
ผลิตภัณฑตาง ๆ ท่ีเติมน้ําตาลในปริมาณท่ีสูงอยูมากมาย นมและผลติ ภณั ฑเ ครอื่ งดมื่ ประเภทนม เมอื่ ป 2547 กบั ป 2548
หลายชนิด ดังนั้นภาคีเครือขายที่เก่ียวของควรรวมมือในการ พบวาสวนใหญแลวยังมีสวนประกอบของนํ้าตาลในปริมาณที่สูง
รณรงคไมกินหวานอีกตอไป และผูบริโภคก็ควรแสวงหาความรู อยเู ปน จาํ นวนมาก จงึ ควรจดั ประชมุ บรษิ ทั ผผู ลติ เครอื่ งดมื่ ตา งๆ
โดยการไดรับขาวสารทางสื่อสาธารณะ เพ่ือกอใหเกิดความ เพอ่ื ใหค วามรแู ละชใ้ี หเ หน็ ถงึ ผลเสยี ตอ สขุ ภาพในการบรโิ ภคอาหาร
เขาใจในการเลือกซื้อผลิตภัณฑดังกลาว โดยการอานฉลาก หวานและขอความรวมมือบริษัทผูผลิตลดปริมาณนํ้าตาลใน
ขางกลองใหเขาใจอยางถี่ถวนกอนตัดสินใจเลือกซ้ือผลิตภัณฑ ผลิตภัณฑตางๆ ลง

39

ควรมีการผลักดันเชิงนโยบายระดับ บรรณานุกรม
ประเทศอยางตอเน่ืองและประสานกับทุก
ภาคีเครือขาย ในการรณรงคเพ่ือลดการ หนังสืออาหารและโภชนาการ สาขาวิชาคหกรรมศาสตร มหาวิทยาลัยสุโขทัย
บริโภคอาหารหวานของเด็กไทย ธรรมาธิราช ปที่

หนังสืออาหารเพื่อสุขภาพ ผศ.ดร.วงสวาท ศัลวัฒน สถาบันวิจัยโภชนาการ
มหาวิทยาลัยมหิดล จากการประชุมวิชาการเรื่อง อาหารและโภชนาการ :
แนวคดิ สกู ารปฏบิ ตั เิ พอ่ื ผบู รโิ ภค 24 - 26 เมษายน 2545 ณ โรงแรมมารวยการเ ดน ท
กรุงเทพมหานคร

บทความ "วันนี้คุณดื่มนมแลวหรือยัง" จากนิตยสาร Food Paaer ฉบับที่ 18
16 พฤศจกิ ายน 2548 - 15 ธนั วาคม 2548 โดย อาจารยย์ ง่ิ ศกั ด์ิ

ตารางแสดงคุณคาทางโภชนาการ ของอาหารไทย ของกองโภชนาการ
กรมอนามยั กระทรวงสาธารณสขุ ปท พ่ี มิ พ 2544

หนังสือเร่ือง นํ้าตาล โดย รศ.ดร.ฤดี สุราฤทธ์ิ สนับสนุนการพิมพโดย
เครือขายเด็กไทยไมกินหวาน สํานักงานกองทุนสนับสนุนการสรางเสริมสุขภาพ และ
ทนั ตแพทยสภา พมิ พค รง้ั ที่ 1 พ.ศ.2549

บทความเรอื่ ง "นาํ้ ตาลแพง" จากหนงั สอื พมิ พ ขา วสด ฉบบั วนั องั คารที่ 14 มนี าคม
พ.ศ.2549

หนังสือการศึกษา ทบทวนองคความรูเกี่ยวกับอาหารหวาน โดย พญ.สุนทรี
รัตนชูเอก และ รศ.พญ.ชุติมา ศิริกุลชยานนท สนับสนุนการพิมพ โดย
เครือขายเด็กไทยไมกินหวาน สํานักงานกองทุนสนับสนุนการสรางเสริมสุขภาพ และ
ทนั ตแพทยสภา พมิ พค รงั้ ที่ 1 พ.ศ. 2549

บทความเรื่อง "อาหารเพื่อสุขภาพ" โดย ดร.อาณดี นิติธรรมผง สถาบันวิจัย
โภชนาการ มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล จากนติ ยสารแมบ า น ปท ่ี 30 ฉบบั ที่ 443 เมษายน
2549

40 นํ้าตาล ความหวานในขนม เคร่ืองดื่ม นมพรอมดื่ม นมผงสําหรับเด็ก

41

ภาคผนวก ผลิตนมเพิ่มมากข้ึน จึงไดมีการผลิตนมและผลิตภัณฑนม
ในรูปแบบของกระบวนการใชความรอนฆาเชื้อโรคท่ีปะปนมา
ความหมายของนมและกรรมวิธีการผลิตนม กับนมและการถนอมรักษาผลิตภัณฑนม โดยทั่วไปแบงออกได
เปน 4 ประเภทคอื ผลติ ภณั ฑ พาสเจอรไ รซ, ผลติ ภณั ฑ สเตอรไิ รส
ในปจจุบันนมและผลิตภัณฑนมเขามามีบทบาทในการ , ผลติ ภณั ฑย เู อชที และผลติ ภณั ฑน มผง ซงึ่ ผลติ ภณั ฑน มเหลา นี้
สงเสริมสุขภาพของคนไทยเพิ่มมากขึ้นนับจากอดีต ดังจะเห็นได ตามพระราชบัญญัติอาหารป พ.ศ. 2522 กําหนดวาเปนอาหาร
จากนโยบายของรัฐท่ีสงเสริมในเร่ืองการผลิตและการบริโภคนม ควบคุมเฉพาะ โดยสวนใหญใชช่ือวา "นมโค"
การกําหนดนโยบายของโครงการนมโรงเรียนท่ัวประเทศ สําหรับ
เด็กเล็กและเด็กระดับประถมศึกษา คนไทยโดยทั่วไปก็นิยม นมโคหรอื นมววั
บริโภคนมและผลิตภัณฑนมเพิ่มมากข้ึน โดยท่ัวไปแลวเรา การนํานมวัวมาแปรรูปเปนผลิตภัณฑนม ท่ีจําหนายใน
ถือวานมเปนอาหารตามธรรมชาติท่ีมีความสําคัญตอชีวิต ทองตลาดมีมากมายหลายประเภท ไดแก นมสดหรือนม
โดยในระยะแรกของชีวิตนมแมเปนแหลงอาหารที่สําคัญเพียง พรอมด่ืม
แหลงเดียวท่ีใหสารอาหารท่ีมีคุณคาทางโภชนาการสูง นมสดทุกชนิดมีประโยชนและมีคุณคาทางโภชนาการพอ ๆ
มีสารอาหารที่ครบถวน ท่ีจําเปนในการเจริญเติบโตของทารก กัน ไมวาจะบรรจุอยูในรูปแบบประเภทใด แตระยะเวลาในการ
ทง้ั ทางรา งกายและการพฒั นาสมอง รวมทงั้ นมแมม ภี มู ติ า นทาน เก็บรักษานมจะเก็บไดนานไมเทากัน ข้ึนอยูกับกระบวนการใช
ใหแกทารก และเม่ือเด็กอยูในวัยที่กําลังเจริญเติบโตจึง ความรอนในการฆาเช้ือจุลินทรียในนมที่แตกตางกันดังนี้
สามารถใชนมวัวเปนอาหารเสริมแทนนมแมได ดังนั้นนมโคหรือ นมวัวที่ผานกระบวนการพาสเจอรไรซ (Pasteurized fresh
นมวัวถือวาเปนแหลงโปรตีนที่สําคัญและมีคุณภาพดีสําหรับเด็ก Milk) คอื การนาํ นา้ํ นมดบิ ผา นกรรมวธิ ฆี า เชอ้ื โรคดว ยความรอ น
และผูใหญ ในปจจุบันถือวาเปนแหลงอาหารสําคัญของวิตามิน ปานกลาง โดยใชเวลาไมนานนัก จึงทําใหคุณคาอาหารในนม
และแรธาตุ โดยเฉพาะแคลเซียม รวมท้ังมีปริมาณของวิตามิน สูญเสียนอย นมชนิดนี้ตองเก็บไวท่ีอุณหภูมิต่ํากวา 8
ชนิดตางๆ โดยเฉพาะวิตามินบี และแรธาตุที่สําคัญอ่ืน ๆ องศาเซลเซยี ส และสามารถเกบ็ ได 3 - 7 วนั แตก ฎหมายกาํ หนด
คอนขางสูงเชน ปริมาณแคลเซียม โดยเฉพาะสัดสวนของ ระยะเวลาท่ีจําหนายตองไมเกิน 3 วัน นับจากวันที่บรรจุใน
ฟอสฟอรัส และฟอสฟอรัสในนมมีอัตราสวนท่ีสมดุล ภาชนะบรรจุเรามักจะพบนมประเภทนี้อยูในตูเย็นขนาดใหญ
และมีปริมาณสูง จึงมีประโยชนอยางย่ิงในการเสริมสรางกระดูก ตามหางสรรพสินคา หรือตูเย็นที่มีตูกระจกใสตามรานคาเล็ก ๆ
และฟน นอกจากน้ีนมยังเปนอาหารที่ยอยไดเกือบสมบูรณ ใกลบาน
และรางกายสามารถดูดซึมไดดี ในอดีตที่ผานมาประชาชนจะ นมววั ทผี่ า นกระบวนการสเตอรไิ รส (Sterilized fresh Milk)
บริโภคนมในรูปของนมวัวสด แตตอมาไดมีการพัฒนาในการ คือการนําน้ํานมดิบผานกรรมวิธีการฆาเชื้อจุลินทรียที่อยูในนม

42 นํ้าตาล ความหวานในขนม เคร่ืองด่ืม นมพรอมดื่ม นมผงสําหรับเด็ก

โดยใชความรอนสูง นมชนิดน้ีมักบรรจุ นมชนิดนี้วา นมขนแปลงไขมันชนิด แตคาใชจายในการผลิตสูง จึงทําใหมี
อยใู นกระปอ งโลหะ ทป่ี ด ฝาสนทิ เกบ็ ไวไ ด ไมหวาน ราคาแพงกวานมสดพาสเจอไรส
นาน 3 เดอื น สแี ละกลน่ิ ของนมสดชนดิ นี้
จะเปล่ียนแปลงไป โดยมีกล่ินคลาย นมขน ไมห วานทง้ั 2 ชนดิ นเี้ มอ่ื เจอื นาํ้ ประเภทของนมแบง ตามปรมิ าณไขมนั
นมตม สวนคุณคาทางโภชนาการจะดอย ลงไปประมาณ 1 เทาแลวจะมีคุณคา ไดแก
กวา นมสดพาสเจอรไ รซ โดยแบง เปน 3 โปรตีน และใหพลังงานใกลเคียงกับนม
ประเภท ธรรมดา แตนมขนแปลงไขมันท่ีใชน้ํามัน นมสดธรรมดา (Whole Milk, full
ปาลม จะมีปริมาณกรดไขมันท่ีจําเปน cream milk)
1. นมสดพรอมดื่ม ตํ่ากวา จึงไมควรนําไปใชเลี้ยงทารก หรือ
2. นมขนไมหวาน เดก็ อายตุ าํ่ กวา 2 ป ดงั ทเ่ี ราจะสงั เกตเหน็ ตามพระราชบัญญัติอาหารป พ.ศ.
3. นมขนหวาน ขอความดังกลาวไดที่ขางกระปอง 2522 ไดก าํ หนดใหน มประเภทนมี้ ปี รมิ าณ
นมสดพรอ มด่มื คือ นมสดธรรมชาติ มันเนยไมตํ่ากวารอยละ 3.2 ของนํ้าหนัก
ที่บรรจุกระปอง นมขนหวาน แตในทองตลาดยังนิยมปรับมันเนยใหอยู
นมขนไมหวาน มกี ระบวนการผลติ คลา ยนมขน ไมห วาน ในรอ ยละ 3.3 - 3.4 กรมั
มีกระบวนการผลิตโดยใชความรอน แตม กี ารเตมิ นา้ํ ตาลลงไปประมาณรอ ยละ
เพอื่ ระเหยนา้ํ ออกจากนมสดธรรมดา เพอ่ื 45 ลงไปในกระปองดวย จึงมีการผสมนํ้า นมสดพรอ งมนั เนย (Low - fat Milk)
ใหมีความเขมขนเพ่ิมข้ึน และเมื่อนําไป ในปริมาณมากกอนบริโภค เนื่องจากนม ตามพระราชบัญญัติอาหารป 2522
บริโภคในรูปของน้ํานมสด จะตองเติมนํ้า ชนิดน้ีมีรสหวานจัด จึงทําใหคุณคาของ ไดก าํ หนดใหน มประเภทนมี้ ปี รมิ าณมนั เนย
ไปในอตั ราสว น 1 : 1 จงึ จะไดค วามเขม ขน นมขนหวานน้ีต่ํากวานํ้านมสดอยางมาก ไมตํ่ากวารอยละ 0.1 ของนํ้าหนักนมสด
เทากับนมสด จึงไมเหมาะใชในการเล้ียงทารก ชนิดนี้มักมีรสชาติไมอรอยเหมือนนมสด
นมขนคืนรูปไมหวาน ผลติ ภณั ฑน มสดยเู อชที (Ultra High ประเภทแรก
ในปจ จบุ นั มกี ารนาํ นมผงขาดมนั เนยมา Temparature) หรอื UHT Milk นมสดขาดมนั เนย (skimmed MilK)
ละลายน้ําในอัตราสวนท่ีนอยกวาปริมาณ เปนนํ้านมสด ที่ผานกระบวนการ ตามพระราชบัญญัติอาหารป 2522
นํา้ ท่มี ีในนมสดธรรมดาคร่ึงหนึ่ง บางยี่หอ ฆา เชอ้ื จลุ นิ ทรยี  โดยการใชค วามรอ นทสี่ งู ไดก าํ หนดใหน มประเภทนม้ี ปี รมิ าณมนั เนย
ก็เติมไขมันเนยเปนแหลงไขมัน จึงเรียก มาก แตใชเวลาส้ัน จึงทําใหน้ํานมยังมี ไมเ กนิ กวา รอ ยละ 0.1 ของนา้ํ หนกั นมสด
นมชนิดน้ีวา นมขนคืนรูปไมหวาน กลิ่นและรสท่ีดี ไมมีกล่ินนมตม บรรจุอยู ชนิดนี้มีรสจืดไมมีความมันอรอย ใน
สว นบางยหี่ อ ทม่ี กี ารเตมิ นา้ํ มนั พชื หรอื ในกลอง ยูเอชที เก็บไวท่ีอุณหภูมิหอง ปจจุบันน้ีเราเร่ิมที่จะไดพบนมผลิตภัณฑ
น้ํามันปาลมลงไปแทนในไขมัน จึงเรียก ไดนาน 6 เดือน วัสดุที่ใชบรรจุมีความ ประเภทน้ีแลวในรูปของนมสดพรอมดื่ม
คงทน นํ้าหนักเบา สะดวกแกการขนสง ที่จําหนายในตูแช ท้ังประเภทนมสด
พาสเจอไรสและนมกลอง UHT และมัก

43

จะเขียนขางกลองหรือขวดวาไขมัน 0% นมเปร้ียว ธรรมดา
ประเภทของนมในบรรจุภัณฑตาง ๆ น้ีโดยเฉพาะนม ทาํ ไดโ ดยนาํ นาํ้ นมมา homogenize เพอื่ ใหไ ดน มเปรยี้ วทมี่ ี
ประเภทพาสเจอรไ รซ และนมประเภทยเู อชทนี จี้ ะระบชุ นดิ ของนม เน้ือสัมผัสเนียน แลวจึงนําไปพาสเจอรไรซที่อุณหภูมิ 85- 95

โดยใชสีกลองหรือภาชนะบรรจุเปนตัวบงชี้บอกชนิดของนม เชน องศาเซลเซียส นาน 30 นาที แลวทําใหเย็น แลวใสหัวเช้ือ คือ
สีน้ําเงินหรือสีแสด หมายถึง น้ํานมสดธรรมดา สเตรปโตคอคคัส หรือ แลกโตบาซิลลัส ลงไปหมักไวประมาณ
สีฟา หมายถึง น้ํานมสดพรองมันเนย 4-6 ช่ัวโมง เพื่อใหเช้ือน้ีมีความเจริญเติบโต ระหวางการหมัก

สีเขียว หมายถึง นมสดรสหวาน ผลิตภัณฑจะมีความเปนกรด มากย่ิงขึ้น
สีน้ําตาล หมายถึง รสช็อคโกแลต นมเปร้ียวผลไม
สีชมพู หมายถึง รสสตอเบอร่ี ซงึ่ สว นใหญ กค็ อื นมเปรยี้ วธรรมดาแตม กี ารเตมิ ผลไมห รอื ผลไมเ ชอ่ื มลงไป

จะมีนมสดอยูประมาณรอยละ 95 รอยละ 14-15 ลงไปในนมเปร้ียวธรรมดาหลังจากทําใหเย็นแลว
สวนที่เหลือมีการเติมน้ําตาล, กลิ่น, 12 ชวั่ โมง นมเปรยี้ วนเ้ี กบ็ ไวไ ดน านเพยี ง 2 สปั ดาห ทอ่ี ณุ หภมู ิ 4
สี ลงไป องศาเซลเซียส หลังจากน้ันแลวความเปนกรดจะมีมากข้ึนจน

นมเปรี้ยว ทําใหนมเปร้ียวเกิดการแยกช้ิน ซ่ึงเปนลักษณะที่ไมเหมาะของ
นมเปร้ียว
นมเปร้ียว (Cultured Milk) หมายถึงนมหรือผลิตภัณฑ นมเปร้ียวพรอมดื่ม

ของนมท่ีไดจากน้ํานมหมักดวยจุลินทรียไมทําใหเกิดโรคหรือ มลี กั ษณะขน กวา นมสดเลก็ นอ ยทาํ ใหส ามารถดมื่ ไดก รรมวธิ ี
ไมใหเกิดพิษ อาจเติมวัตถุอ่ืนท่ีจําเปนตอกรรมวิธีการผลิตหรือ ผลิตคลายนมเปร้ียวธรรมดา เมื่อบมไดกรดตามตองการแลว
ปรุงแตงสี,กลิ่น, รส ดวยก็ได การทํานมเปรี้ยวอาจทําจากนม จึงนํามาผสมกับน้ําผลไมหรือน้ําเชื่อม แลวนําไป homogenize

พรอมมันเนย ,นมพรองมันเนย ,นมขนไมหวาน ,นมผง หรือ ใหเ ปน เนอื้ เดยี วกนั มี 3 ประเภท คอื
อาจใชผสมกัน แตในการผลิตเพ่ือเปนการคานิยมใชนมขน 1. นมเปรี้ยวพรอมดื่ม ประเภทเชื้อท่ีมีชีวิตอยูบรรจุขวด
ขาดมันเนยมากท่ีสุด สวนเชื้อที่ใชในการหมัก คือแบคทีเรีย เกบ็ ได 2-3 สปั ดาห

กลุมสรางกรดแลกติค พวก streptococcus , และ lactobacil- 2. นมเปร้ียวพรอมด่ืมผานการพาสเจอรไรส
lus นมเปร้ียวแบงตามความคงตัวของผลิตภัณฑและกรรมวิธี 3. นมเปร้ียวพรอมดื่มผานกระบวนการ ยู เฮช ที
การผลติ ได 3 ชนดิ ดงั น้ี คอื บรรจกุ ลอ งกระดาษ เกบ็ ไวไ ดน าน 6 เดอื น โดยไมต อ ง

นมเปรยี้ วธรรมดา [plain yogurt] แชต เู ยน็ แตม ปี ระโยชนเ ชน เดยี วกบั นมเปรยี้ วทผ่ี า นการ
นมเปรยี้ วผลไม [fruit yogurt] พาสเจอรไรส
นมเปรย้ี วพรอ มดม่ื [drinking yogurt]

44 น้ําตาล ความหวานในขนม เครื่องด่ืม นมพรอมดื่ม นมผงสําหรับเด็ก

ดังนั้นนมเปรี้ยวจึงจําเปนผลิตภัณฑท่ีดีมากในบรรดาผลิตภัณฑนมท้ังหลาย
เพราะเปนผลิตภัณฑท่ีเกิดการยอยสลายของจุลินทรีย โดยเปลี่ยนนํ้าตาลในน้ํานม
ใหเปนกรด และทําใหโปรตีนตกตะกอน ท้ังสองปฏิกิริยานี้มีสวนชวยมนุษยในการ
ยอยสลาย ทําใหใชประโยชนจากไขมันโปรตีนไดงายขึ้น โดยเฉพาะผูสูงอายุมักมี
ประสิทธิภาพการยอยไมดี การบริโภคนมเปร้ียวจึงทําใหรางกายไดรับสารอาหาร
ที่มีประโยชนท่ียอยสลายมาแลวคร้ังหน่ึง

45

การสํารวจนมผง

46 นํ้าตาล ความหวานในขนม เคร่ืองดื่ม นมพรอมด่ืม นมผงสําหรับเด็ก

การสาํ รวจนมผงสาํ หรบั เดก็ ในทอ งตลาด 2. นมดัดแปลงสูตรตอเน่ืองสําหรับทารกและเด็กเล็ก
ป พ.ศ.2547-2548 (Follow-up formula) หมายความวานมดัดแปลงที่มี
จุดมุงหมายใชเล้ียงทารกทม่ี อี ายุ 6 เดือนถึง 12 เดือน
สรุ างค เชษฐพฤนท* หรอื เดก็ ทม่ี อี ายตุ ง้ั แต 1 ปถ งึ 3 ป ผลติ ภณั ฑท พี่ บตาม
ทอ งตลาดมกั ระบวุ า อาหารเสรมิ ชนดิ ครบถว นสาํ หรบั เดก็
ปรมิ าณโปรตนี ในสตู รนจ้ี ะอยรู ะหวา ง 2.5 - 3.3 กรมั /
เพอื่ เปน การตดิ ตามสถานการณผ ลติ ภณั ฑน มผงสาํ หรบั ทารก นม 100 มล. สว นคารโ บไฮเดรตจะเปน นา้ํ ตาลแลคโตส
และเดก็ จงึ ไดม กี ารสาํ รวจนมผงทมี่ ขี ายในทอ งตลาด เพอ่ื จะได และเสริมพวกมอลโตเด็กซตริน คอรนไซรับ และโอลิโก
ทราบถึงการเปลี่ยนแปลงของสวนประกอบตาง ๆ ที่เปนนํ้าตาล แซคคาไรด ซ่ึงเปนคารโบไฮเดรตท่ีมิใชน้ําตาลแตมี
ของนมผง และสัดสวนของนมจืดและนมรสหวานของนมผง ความหวานเทียบเทาหรือนอยกวาน้ําตาลแลคโตส
ประเภทตางๆ ที่มีในทองตลาด ซึ่งจะเปนสวนหนึ่ง ในการที่จะ 3. นมผงชนิดละลายนํ้าทันที หรือ นมผงครบสวน (Pow-
สรางสิ่งแวดลอมที่เอ้ือตอการลดการบริโภคหวานของเด็กและ dered whole milk) เปน นมสดทท่ี าํ ใหน า้ํ ระเหยออก
เยาวชนในอนาคต ดวยวิธีตางๆ จนเปนผงและมีความช้ืนไมเกินรอยละ 5

วิธีการ เปน สตู รทมี่ โี ปรตนี สงู ขนึ้ คอื มากกวา 3.3 กรมั /นม 100
กรมั มกี ารเตมิ ซโู ครส(นาํ้ ตาลทราย) นาํ้ ผงึ้ กลโู คส
เก็บขอมูลโดยอานฉลากขางกลองผลิตภัณฑนมผงทุกย่ีหอ วิตามินและแรธาตุตางๆ เพ่ือเปนจุดขายของผลิตภัณฑ
ที่มีจําหนายในหางสรรพสินคาขนาดใหญ และบันทึกเฉพาะ
สวนประกอบของนมผงท่ีเปนนํ้าตาล และสารใหความหวาน ผลการสํารวจ
ตางๆ การวิเคราะหจะแบงนมเปนประเภทใหญๆ ตามระยะ
ตา งๆ ของวยั ทารกและเดก็ เปน 3 ประเภท คอื ใน ป พ.ศ.2547 เก็บขอมูลโดยการสํารวจฉลากท่ีแสดง
สว นประกอบทเ่ี ปน นาํ้ ตาลของนมผงในหา งสรรพสนิ คา ขนาดใหญ
1. นมดดั แปลงสาํ หรบั ทารก (Infant formula) หมายความ จาํ นวน 33 ตวั อยา ง และในป พ.ศ. 2548 จาํ นวน 67 ตวั อยา ง
วา นมดัดแปลงท่ีมีจุดมุงหมายใชเล้ียงทารกต้ังแต โดยแยกประเภทของนมผงแตละป ดังนี้
แรกเกดิ จนถงึ 12 เดอื นแทนหรอื ทดแทนนมแม เปน นม
ดัดแปลงท่ีมีสารอาหารตางๆ ใกลเคียงนมแมมากท่ีสุด พ.ศ.2547
โดยทว่ั ไปสตู รนจ้ี ะใหโ ปรตนี อยรู ะหวา ง 1.5 -1.8 กรมั / ตัวอยางที่เก็บขอมูลมีท้ังหมดมี 33 ตัวอยาง แบงเปน 3
นม 100 มล. คารโบไฮเดรต สวนใหญเปนนํ้าตาล ประเภท ไดแ ก
แลคโตส ซึ่งเปนนํ้าตาลธรรมชาติในนม 1. นมดัดแปลงสําหรับทารกแรกเกิด -1 ป มีจํานวน 4

ตวั อยา ง นมกลมุ นต้ี ามกฎหมายจะไมอ นญุ าตใหม กี าร

47

เติมน้ําตาล ยกเวนนํ้าตาลที่มีในนมตามธรรมชาติ จากขอมูลพบวานมกลุมน้ี
มีน้ําตาลแลคโตส ปริมาณตั้งแต 2.23 - 45.1 % โดยอะแลคตา เอ็นเอฟ
มีนํ้าตาลแลคโตสสูงสุด และมี 3 ตัวอยาง ที่มีน้ําตาลแลคโตส เกิน 8 %
(ตาราง 1 )
2. นมดดั แปลงสตู รตอ เนอ่ื ง (6 เดอื น - 3 ป ) มที งั้ หมด 10 ตวั อยา ง เปน นมจดื 7
ตวั อยา ง นมรสหวาน 3 ตวั อยา ง คดิ เปน สดั สว น นมจดื : นมรสหวาน เทา กบั
2.3 : 1 (ตาราง 2-3) นมจืด ทุกตัวอยางมีน้ําตาลแลคโตสทั้งหมดในปริมาณ
ต้ังแต 7.52 - 33.35 % นมผงแนนมีนํ้าตาลแลคโตสสูงสุด เปนที่นาสังเกตวา
มนี มจดื จาํ นวน 6 จาก 7 ตวั อยา ง ทมี่ นี า้ํ ตาลแลคโตสมากกวา 8 % ม3ี ตวั อยา ง
ที่มีคอรนไซรับโซลิคและโอลิโกแซคคาไรด ปริมาณตั้งแต 0.55 - 25.83 %
โดยนมอะแลคตา เอนเอฟ มีคอรนไซรับโซลิคสูงสุด สวนนมรสหวาน มี 3
ตวั อยา ง ทกุ ตวั อยา งมนี าํ้ ตาลแลคโตส ปรมิ าณระหวา ง 0.71 - 26.5 % แตล ะ
ตวั อยา งมนี า้ํ ตาลซโู ครส นาํ้ ผง้ึ นาํ้ ตาลกลโู คส ในปรมิ าณ 11.4 , 0.54 , 6.8 %
3. นมผงชนดิ ละลายนาํ้ ทนั ที มจี าํ นวน 19 ตวั อยา ง เปน นมจดื 7 ตวั อยา ง
นมรสหวาน 12 ตวั อยา ง คดิ เปน สดั สว น นมจดื : นมรสหวานเทา กบั 1 : 1.7
ในกลุมนมรสจืด 7 ตัวอยาง มี 2 ตัวอยางระบุน้ําตาลแลคโตส ปริมาณ
4.84 และ 5.1 % มี 3 ตวั อยา ง ระบเุ พยี งแตว า เปน นมโคสด 100 % และ 3
ตัวอยาง มีคอรนไซรัปโซลิค มอลโตเด็กซตริน และโอลิโกแซคคาไรด
ปรมิ าณตง้ั แต 14.3 - 28 % พบวา เอนฟาโกร รสจดื มี คอรน ไซรปั โซลคิ
มอลโตเด็กซตริน และโอลิโกแซคคาไรดสูงสุด (ตาราง 4) สวนนมรสหวาน
ที่สํารวจพบมี 12 ตัวอยาง มีน้ําตาลซูโครสอยางเดียว 7 ตัวอยาง
ปริมาณต้ังแต 9.8 - 18 % พบวานมดูมิลค ชนิดปรุงแตงรสหวาน มีน้ําตาล
ซูโครสสูงสุด และพบชนิดที่มีน้ําตาลซูโครสและน้ําผึ้งรวมกันเกือบ 20 %
จาํ นวน 3 ตวั อยา ง (ตาราง 5)

48 นํ้าตาล ความหวานในขนม เคร่ืองดื่ม นมพรอมด่ืม นมผงสําหรับเด็ก

พ.ศ.2548
นมผงทสี่ าํ รวจทงั้ หมดมจี าํ นวน 67 ตวั อยา ง แบง เปน
1. นมผงดดั แปลงสาํ หรบั ทารกแรกเกดิ -1 ป มี 14 ตวั อยา ง

โดยเปนนมที่ไมเติมนํ้าตาลท้ังหมด พบวามีน้ําตาล
แลคโตสตามธรรมชาติ ปริมาณต้ังแต 2.23 - 45.1 %
โดยมีนมอะแลคตา เอ็นเอฟ มีน้ําตาลแลคโตสสูงสุด
และมี 11 ตวั อยา ง ทมี่ นี าํ้ ตาลแลคโตส เกนิ 8 % ยกเวน
แนนเปนนมสําหรับทารกระบบยอยแลคโตสผิดปกติมี
มอลโตเดก็ ซต รนิ 55.5 % ( ตาราง 6 )
2. นมผงดดั แปลงสตู รตอ เนอื่ งสาํ หรบั เดก็ อายุ 6 เดอื น - 3
ป มี 14 ตัวอยาง โดยเปนนมจืด 11 ตัวอยาง นมรส
หวาน 3 ตวั อยา ง คดิ เปน สดั สว น นมจดื : นมหวาน
เทา กบั 3.7 : 1 ทกุ ตวั อยา งจะมนี าํ้ ตาลแลคโตส ปรมิ าณ
ตง้ั แต 0.71 - 34.41 % และมี 10 ตวั อยา ง ทมี่ นี าํ้ ตาล
แลคโตส เกิน 8 % มีน้ําตาลซูโครส 2 ตัวอยาง คือ
มิชช่ัน จี-พลัส และซิมิแลค เกน แอดวานซ ปริมาณ
ระหวา ง 5.03 และ 10.00 % ตามลาํ ดบั มนี าํ้ ตาลกลโู คส
6.8 % คือ เมจิ (เอฟ-ยู) และนมอะแลคตา เอ็นเอฟ
มคี อรน ไซรปั โซลคิ สงู สดุ คอื 25.83 % (ตาราง 7)
3. นมผงชนิดละลายน้ําทันที หรือนมผงครบสวน มี 39
ตัวอยาง เปนนมจืด 13 ตัวอยาง นมรสหวาน 26
ตวั อยา ง คดิ เปน สดั สว น นมจดื : นมรสหวาน เทา กบั 1
: 2 ในกลมุ นมจดื ทกุ ตวั อยา งมนี าํ้ ตาลแลคโตส ปรมิ าณ
ตั้งแต 0.2-17.7 % นมดูเม็กซ Hi-Q 3 พลัส รสจืด
สูตรใยอาหาร 2% มีนํ้าตาลแลคโตสสูงสุด มีนมท่ีเติม
คอรน ไซรปั โซลคิ และโอลโิ กแซคคาไรดร วมกนั เกอื บ 30
% จาํ นวน 2 ตวั อยา ง ไดแ ก เอนฟาคดิ รสจดื และ

49

เอนฟาโปร รสจืด (ตาราง 8) ในกลุมนมรสหวาน มีนํ้าตาลซูโครสอยางเดียว
12 ตวั อยา ง ปรมิ าณตง้ั แต 10 - 18 % นมดเู มก็ ซ ดมู ลิ ค มนี า้ํ ตาลซโู ครสสงู สดุ
นมทมี่ นี า้ํ ตาลซโู ครสและนา้ํ ผง้ึ รวมกนั มจี าํ นวน 12 ตวั อยา ง ปรมิ าณระหวา ง
10.6 - 21.98 % นมดูเม็กซ ดูโกร 1 พลัส รสนํ้าผึ้งสูตรแครอทสกัด 0.5 %
ใยอาหาร 2 % มีนํ้าตาลซูโครสและน้ําผ้ึงรวมกันสูงสุด และมี 9 ตัวอยาง
ที่มีน้ําตาลซูโครสและนํ้าผ้ึงรวมกันเกิน 20 % (ตาราง 9)

เน่ืองจากเครือขายเด็กไทยไมกินหวาน และกรมอนามัยไดผลักดันใหมีการแกไข
ประกาศกระทรวงสาธารณสขุ ฉบบั ท1่ี 56 (พ.ศ.2537) โดยออกเปน ประกาศกระทรวง

สาธารณสุข ฉบับท่ี 286 ( พ.ศ.2547) เพื่อไมใหมีการเติม น้ําตาล น้ําผึ้ง หรือวัตถุ
ท่ีใหความหวานอ่ืนใด ยกเวนการเติมนํ้าตาลแลคโตสหรือคารโบไฮเดรตอื่น ที่มิใช
นํ้าตาลท่ีมีความหวานเทียบเทาหรือนอยกวาน้ําตาลแลคโตส ในนมสูตรตอเนื่อง

สาํ หรบั เดก็ อายุ 6 เดอื น -3 ป การแกไ ขประกาศกระทรวงสาธารณสขุ ดงั กลา ว จะมผี ล
ใหนมผงสูตรตอเน่ืองที่จําหนายในทองตลาด ตองปฏิบัติตามประกาศดังกลาวตั้งแต
วนั ท่ี 1 เมษายน 2549 เปน ตน ไป ดงั นน้ั จงึ ไดม กี ารสาํ รวจนมผงสาํ หรบั เดก็ สตู รตอ เนอื่ ง

สาํ หรบั เดก็ อายุ 6 เดอื น - 3 ป ในวนั ท่ี 25-26 มถิ นุ ายน พ.ศ.2549 เฉพาะนมผง
ดดั แปลงสตู รตอ เนอ่ื ง จาํ นวน 10 ตวั อยา ง พบวา ทกุ ตวั อยา งมขี อ ความระบุ " ไมค วร
เตมิ นา้ํ ตาล นา้ํ ผงึ้ หรอื วสั ดใุ หค วามหวานใดๆ อกี เพราะอาจจะทาํ ใหท ารกและเดก็ เลก็

ฟนผุและเปนโรคอวนได " และเปนนมจืดทุกตัวอยาง และมี 8 ตัวอยางท่ีมีนํ้าตาล
แลคโตสเกนิ 8 % (ตาราง 10)
สําหรับนมผงชนิดละลายน้ําทันที หรือนมผงครบสวน ยังคงเปนนมผงที่สามารถ คําขอบคุณ
เติมนํ้าตาลได เนื่องจากกฎหมายที่เกี่ยวของกับผลิตภัณฑกลุมน้ี ไมไดมีการระบุหาม ขอขอบคณุ
เติมน้ําตาล จึงเปนความเส่ียงทางหน่ึง สําหรับเด็กและผูปกครอง หากมิไดเอาใจใส ทพญ.จันทนา องึ้ ชศู กั ด์ิ และ
ในการอานฉลากและขาดความรูในการเลือกผลิตภัณฑ อยางไรก็ตาม แมจะมีการ
นพ.สุริยเดว ทริปาตี
ปรับปรุงระเบียบกฎหมายและมีคําเตือนแลว ยังจําเปนตองมีการรณรงคใหความรู ที่ใหคําปรึกษา
อยูเปนระยะๆ เพื่อย้ําเตือนใหผูปกครองเห็นความสําคัญของซ้ือหานมชนิดไมเติม และแนะนําในการเก็บขอมูล
น้ําตาลมาใหเด็กบริโภค และเขียนรายงานในคร้ังนี้

50 น้ําตาล ความหวานในขนม เคร่ืองดื่ม นมพรอมด่ืม นมผงสําหรับเด็ก