มะนาวพราวเสน่ห์

แบบรายงานวิธีปฏิบัติที่เป็ นเลิศ (Best Practice) เรื่อง มะนาวพราวเสน่ห์ โรงเรียนมหาไชยโคกกว้างวิทยา สา นกังานเขตพ ้ ื นท ี่การศ ึ กษาประถมศ ึ กษากาฬสินธุ์ เขต 3 สา นกังานคณะกรรมการการศ ึ กษาข ้ นัพ ้ ื นฐาน กระทรวงศ ึ กษาธิการ

แบบรายงานวิธีปฏิบัติที่เป็ นเลิศ (Best Practice) เรื่อง มะนาวพราวเสน่ห์ โรงเรียนมหาไชยโคกกว้างวิทยา สา นกังานเขตพ ้ ื นท ี่การศ ึ กษาประถมศ ึ กษากาฬสินธุ์ เขต 3 ส านักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

แบบรายงานวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) มะนาวพราวเสน่ห์ จัดทำโดย นางสาวธนภรณ์ กั้วมาลา ตำแหน่ง ครูผู้ช่วย โรงเรียนมหาไชยโคกกว้างวิทยา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 3 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

คำนำ ข้าพเจ้าได้ดำเนินการจัดให้มีโครงการมะนาวพราวเสน่ห์ ประจำปีการศึกษา 2566 ขึ้น ซึ่งปัจจุบัน ประเทศไทยเรากำลังตกอยู่ภายใต้ภาวะเศรษฐกิจที่ย่ำแย่ ข้าวยากหมากแพง ข้าวซึ่งเป็นอาหารหลักของคน ไทย เป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญกำลังลดน้อยลงเรื่อย ๆ ดังนั้นทางคณะผู้จัดทำจึงมีแนวคิดที่จะแก้ปัญหานี้โดย การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น คือ “มะนาว” ที่มีอยู่ในโรงเรียนบูรณาการกับความรู้ทางการงานอาชีพ สรรสร้างเป็น ผลิตภัณฑ์และเมนูที่หลากหลาย อีกทั้งยังเป็นการสร้างทักษะอาชีพให้กับนักเรียน จึงเกิดเป็นโครงงาน “มะนาว พราวเสน่ห์” การจัดทำแบบรายงานวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) จึงเป็นการรายงานโครงการมะนาวพราว เสน่ห์เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้รู้จักหน้าที่ของตนและทักษะอาชีพ ส่งเสริมให้ผู้เรียนเข้าใจ เข้าถึงและพัฒนา โดย อาศัยกระบวนการให้ทุกคนมีส่วนร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมพัฒนา ตามรูปแบบทักษะอาชีพ จนเกิดเป็นผลิตภัณฑ์ที่ เพิ่มรสชาติทางอาหารและนำสิ่งที่มีอยู่ในโรงเรียนมาสร้างสรรค์พัฒนาและต่อยอดมะนาวพราวเสน่ห์ต่อไป ธนภรณ์ กั้วมาลา

สารบัญ เรื่อง หน้า ความสำคัญและความเป็นมาของนวัตกรรม 1 วัตถุประสงค์ 1 หลักการและแนวคิด/Model 1 กระบวนการผลิตงานหรือขั้นตอนการดำเนินงาน 3 ผลการดำเนินงาน ผลสัมฤทธิ์และประโยชน์ที่ได้รับ 3 ปัจจัยความสำเร็จ 4 บทเรียนที่ได้รับ 4 การเผยแพร่/รางวัลที่ได้รับ 4 ภาคผนวก

แบบรายงานวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) ชื่อผลงาน : มะนาวพราวเสน่ห์ ชื่อผู้นำเสนอผลงาน : นางสาวธนภรณ์ กั้วมาลา ตำแหน่ง ครูผู้ช่วย โรงเรียนมหาไชยโคกกว้างวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 3 1. ความสำคัญและความเป็นมาของนวัตกรรม ปัจจุบันประเทศไทยเรากำลังตกอยู่ภายใต้ภาวะเศรษฐกิจที่ย่ำแย่ ข้าวยากหมากแพง ข้าวซึ่งเป็นอาหาร หลักของคนไทย เป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญกำลังลดน้อยลงเรื่อย ๆ ดังนั้นทางคณะผู้จัดทำจึงมีแนวคิดที่จะ แก้ปัญหานี้โดยการใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น คือ “มะนาว” ที่มีอยู่ในโรงเรียนบูรณาการกับความรู้ทางการงานอาชีพ สรรสร้างเป็นผลิตภัณฑ์และเมนูที่หลากหลาย อีกทั้งยังเป็นการสร้างทักษะอาชีพให้กับนักเรียน และยังต้องใช้ กระบวนการแนวคิดบันได 5 ขั้นสู่ความสำเร็จในการทำงานจึงเกิดเป็นโครงงาน “มะนาวพราวเสน่ห์” 2. วัตถุประสงค์ 1. เพื่อพัฒนารูปแบบทักษะชีวิตและทักษะอาชีพให้แก่นักเรียนตามแนวทางการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษ ที่ 21 2. เพื่อศึกษาการแปรรูปและถนอมอาหารของมะนาว 3. เพื่อให้นักเรียนเห็นความสำคัญและรู้คุณค่าของอาชีพ 3. หลักการและแนวคิด/Model หลักแนวคิด บันได 5 ขั้น 1. มีเป้าหมาย 2. วางแผน 3. ลงมือทำ 4. Feedback 5. เรียนรู้

การถนอมอาหาร (food preservation) = การเก็บรักษาอาหารโดยวิธีต่าง ๆ เช่น การทำแห้ง การ หมักดอง การใช้ความร้อน และการใช้ความเย็น เป็นต้น ให้อาหารอยู่ในสภาพใกล้เคียงกับของสดมากที่สุด สามารถเก็บรักษาอาหารเพื่อรับประทานได้นานขึ้น หรืออาจดัดแปลงให้มีสี กลิ่น รส แตกต่างไปจากเดิม เพื่อให้ อาหารดูน่ารับประทาน โดยสูญเสียคุณค่าทางโภชนาการน้อยที่สุดแต่ยังคงคุณลักษณะทางคุณภาพเป็นที่ต้องการ ของผู้บริโภค การแปรรูปอาหาร (food processing) = การนำอาหารมาผ่านกระบวนการต่าง ๆ เพื่อยับยั้งหรือ ทำลายจุลินทรีย์ที่ทำให้อาหารเกิดการเน่าเสีย ทั้งนี้เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์อาหารที่มีลักษณะตามต้องการ โดยอาหารที่ ผ่านการแปรรูปอาจมีลักษณะคงเดิมหรือเปลี่ยนสภาพไป

ประโยชน์ของการถนอมอาหารและแปรรูปอาหาร 1. ช่วยยืดอายุการเก็บรักษาของอาหารไว้บริโภคได้นานขึ้น 2. ช่วยให้เกิดผลิตภัณฑ์อาหารชนิดใหม่ 3. ช่วยประหยัดค่าอาหารให้กับครอบครัว 4. ช่วยเสริมรายได้ให้กับครอบครัวและช่วยส่งเสริมให้เกิดอาชีพ 5. ช่วยบรรเทาความขาดแคลนอาหาร 6. ช่วยให้เกิดการกระจายอาหาร 7. ช่วยให้เกิดความสะดวกในการใช้และการขนส่ง 8. ช่วยเพิ่มมูลค่าของผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร 9. ช่วยให้มีอาหารบริโภคนอกฤดูกาล 10. ใช้ส่วนที่เหลือให้เกิดประโยชน์ 4. กระบวนการผลิตงานหรือขั้นตอนการดำเนินงาน 1. ศึกษาวิเคราะห์ด้านทักษะอาหารของโรงเรียน 2. ประชุมครูวางแผนการจัดการด้านทักษะอาชีพ 3. จัดตารางสอนคาบเรียนทักษะอาชีพในชั่งโมงการงานอาชีพและลดเวลาเรียน เพิ่มเวลารู้ 4. ติดตามโดยใช้เครื่องมือในการตรวจสอบผลตอบรับและความคิดเห็น ความพึงพอใจในการเรียนของ นักเรียน 5. ครูนำผลงานที่ได้มาปรับปรุงแก้ไขและพัฒนาต่อยอดต่อไป 5. ผลการดำเนินงาน ผลสัมฤทธิ์และประโยชน์ที่ได้รับ 1. ผลที่เกิดขึ้นกับนักเรียน นักเรียนได้รับการพัฒนาทักษะการทำงาน กระบวนการจัดการ มีระเบียบวินัยและความรับผิดชอบในการ รู้จักแบ่งเบาภาระผู้ปกครอง เป็นต้น 2. ผลที่เกิดขึ้นกับครู ครูมีระเบียบวินัยตามวินัยข้าราชการ ประพฤติปฏิบัติตนอยู่ในความดี ทำงานเต็มเวลา และตรงเวลา อุทิศ ตนต่อส่วนรวมเสียสละเวลาเพื่อการทำงานอย่าง ช่วยเหลือกิจกรรมของชุมชน และเป็นแบบอย่างที่ดีให้กับนักเรียน

6. ปัจจัยความสำเร็จ 1. มีวัฒนธรรมขององค์กรที่มุ่งสู่ความเป็นเลิศ และมีขั้นตอนการพัฒนาบุคลากรด้วย ทำให้ครูมี ความสามารถในการทำงานและเป็นแบบอย่างที่ดีให้กับนักเรียน 2. การสื่อสารสร้างความเข้าใจอันดี ทั้งใน ครู และนักเรียน ผู้ ในรูปแบบการประชุม การรับฟังข้อเสนอ ต่าง ๆ เป็นต้น 3. การมีทัศนคติหรือมุมมองเชิงบวกต่อทักษะอาชีพ และมีเป้าหมายร่วมกัน กำหนดพฤติกรรมบ่งชี้เชิง บวก และร่วมมือกันทำกิจกรรมอย่างต่อเนื่องด้วยความสุข เห็นคุณค่าของสิ่งที่ทำ 7. บทเรียนที่ได้รับ จากการดำเนินงานการพัฒนาโรงเรียนด้วยหลักการเข้าใจ เข้าถึงและพัฒนาผู้เรียน โดยอาศัยกระบวนการ ให้ทุกคนมีส่วนร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมพัฒนา ตามรูปแบบทักษะอาชีพ จนเกิดเป็นผลิตภัณฑ์ที่เพิ่มรสชาติทางอาหาร และนำสิ่งที่มีอยู่ในโรงเรียนมาสร้างสรรค์พัฒนาและต่อยอดมะนาวพราวเสน่ห์ต่อไป 8. การเผยแพร่/รางวัลที่ได้รับ นักเรียนมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมมะนาวพราวเสน่ห์ มีความภาคภูมิใจในผลงานของตนเอง มีทักษะ การคิดแก้ปัญหา ทักษะการทำงานเป็นกลุ่ม นักเรียนมีความรู้ มีความสามารถในการเรียนรู้ด้วยตนเอง มีทักษะชีวิต และทักษะอาชีพสามารถนำไปต่อยอดได้และมีการเผยแพร่ทางการจัดทำรายงาน การเผยแพร่ผ่านเว็บไซต์ของ โรงเรียน

ภาคผนวก