เอกสารประกอบการเรียนโนราบทครูสอน-ปวริศา

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง นาฏศิลป์ พนื้ บา้ น ก

เอกสารประกอบการเรยี นกลมุ่ สาระการเรยี นรู้ศิลปะ
สาระนาฏศลิ ป์ หนว่ ยการเรยี นรู้ นาฏศิลป์พื้นบ้าน
เรอ่ื ง โนราบทครูสอนนักเรียนชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 2

นางสาวปวรศิ า อนิ ทร์เก้อื รหัสนกั ศกึ ษา 6211120012
สาขาวชิ านาฏศิลป์ คณะครุศาสตร์
มหาวิทยาลยั ราชภัฏนครศรธี รรมราช
ภาคเรียนท2ี่ /2564

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง นาฏศลิ ป์ พนื้ บา้ น ข

คานา

เอกสารประกอบการเรียนเรื่อง โนราบทครสู อน ฉบบั น้ีจัดทาข้ึน เพือ่ ใชเ้ ป็นสือ่ การจัดการเรียนรู้
ของนักเรียนระดับช้นั มธั ยมศึกษาปีท่ี 2 เพื่อให้นกั เรียนมคี วามรู้ และเกิดความเข้าใจเกีย่ วกบั ความหมาย
และประวัติความเปน็ มาของโนราบทครูสอน นักเรียนมีความรู้ และเกิดความเข้าใจองค์ประกอบของโนราบท
ครสู อน และพัฒนาทักษะการปฏบิ ัติท่าราโนราบทครูสอนได้

สาระสาคญั ของเอกสารประกอบกอบการเรียนเร่ือง โนราบทครูสอน ประกอบด้วยความหมายของ
โนราบทครูสอน ประวัติความเป็นมาของโนราบทครสู อน และองค์ประกอบการแสดงของโนราบทครูสอน
ได้แก่ เครอ่ื งแต่งกาย เพลงและดนตรี ผแู้ สดง นาฏยศพั ทพ์ ้ืนฐานการราโนราบทครูสอน ท่าราโนราบทครู
สอน และโอกาสท่ใี ชใ้ นการแสดง

ขอขอบคุณผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธีรวัฒน์ ช่างสาน อาจารย์ประจาวิชาการแสดงการวิจัยและ
พัฒนานวตั กรรมทางด้านนาฏศิลป์ 2053903 ท่ีชีแ้ นะการพัฒนาเอกสารจนสมบูรณเ์ ป็นสื่อทด่ี ีมีประโยชน์ ท่ี
ขอบคุณเพ่ือนๆ น้องๆสาขาวิชานาฏศิลป์ทุกคนที่เป็นกาลังใจในการพัฒนาสร้างผลสัมฤทธิ์ท่ีดีของงาน
เอกสารครัง้ น้ี จงึ ขอขอบคณุ มา ณ โอกาสนี้

ปวริศา อินทร์เก้ือ
26 / ม.ค. / 2565

สารบญั

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง นาฏศลิ ป์ พนื้ บา้ น ค

หน้า

คานา……………………………………………………………………………………………………………………………….. ก

สารบญั ............................................................................................................................. ................ ข

สารบัญภาพ……………………………………………………………………………………………………………………… ค

คาชแ้ี จงการใช้เอกสารประกอบการเรียนสาหรบั ครู………………………………………………………………. 1

คาชีแ้ จงการใช้เอกสารประกอบการเรียนสาหรับนักเรียน……………………………………………………….. 2

มาตรฐานการเรียนร/ู้ ตวั ชวี้ ัด………………………………………………………………………………………………. 3

ผลการเรยี นรู้…………………………………………………………………………………………………………………….. 3

สาระการเรยี นร.ู้ ............................................................................................................................... 3

จุดประสงค์การเรยี นรู้………………………………………………………………………………………………………… 4

ส่ือการจดั การเรียนรู้………………………………………………………………………………………………………….. 4

วธิ สี อนและกจิ กรรมการเรยี นการสอน…………………………………………………………………………………. 6

การวัดผลประเมินผล…………………………………………………………………………………………………………. 6
หวั ข้อเนอ้ื หาประจาบท………………………………………………………………………………………………………. 7
ความหมายของโนราบทครูสอน………………………………………………………………………………………… 7
ทีม่ าของโนราบทครสู อน…………………………………………………………………………………………………… 9
องคป์ ระกอบการแสดงโนราบทครูสอน………………………………………………………………………………… 16
อธิบายท่าราโนราบทครูสอน……..………………………………………………………………………………………… 29
คาถาามทบทวน………………………………………………………………………………………………………………….. 44
บรรณานุกรม…………………………………………………………………………………………………………………….. 55
ภาคผนวก………………………………………………………………………………………………………………………… 58

สารบัญภาพ

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง นาฏศลิ ป์ พนื้ บา้ น ง

ภาพท่ี 1 ………………………………………………………………………………..……………………………………… หน้า
ภาพที่ 2 ………………………………………………………………………………………………………………………..
ภาพที่ 3 ……………………………………………………………………………………………………………………….. 15
ภาพที่ 4 ………………………………………………………………………………………………………………………. 17
ภาพท่ี 5 ……………………………………………………………………………………………………………………… 18
ภาพที่ 6 ……………………………………………………………………………………………………………………… 18
ภาพท่ี 7 ………………………………………………………………………………………………………………………. 18
ภาพท่ี 8 ………………………………………………………………………………………………………………………. 18
ภาพท่ี 9 ………………………………………………………………………………………………………………………. 19
ภาพที่ 10 ……………………………………………………………………………………………………………………… 19
ภาพท่ี 11 …………………………………………………………………………………………………………………….. 19
ภาพที่ 12 …………………………………………………………………………………………………………………….. 20
ภาพที่ 13 ……………………………………………………………………………………………………………………… 20
ภาพที่ 14 …………………………………………………………………………………………………………………….. 20
ภาพท่ี 15 …………………………………………………………………………………………………………………….. 21
ภาพท่ี 16 …………………………………………………………………………………………………………………….. 21
ภาพที่ 17 ……………………………………………………………………………………………………………………… 21
ภาพท่ี 18 ……………………………………………………………………………………………………………………… 22
ภาพท่ี 19 ……………………………………………………………………………………………………………………. 22
ภาพท่ี 20 …………………………………………………………………………………………………………………….. 23
ภาพที่ 21 …………………………………………………………………………………………………………………….. 26
ภาพที่ 22 ……………………………………………………………………………………………………………………. 27
ภาพที่ 23 …………………………………………………………………………………………………………………….. 27
28
28

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง นาฏศิลป์ พนื้ บา้ น จ

ภาพท่ี 24 …………………………………………………………………………………………………………………….. 28
ภาพที่ 25 …………………………………………………………………………………………………………………….. 29
ภาพท่ี 26 …………………………………………………………………………………………………………………….. 29
ภาพท่ี 27 …………………………………………………………………………………………………………………….. 30
ภาพที่ 28 …………………………………………………………………………………………………………………….. 30
ภาพท่ี 29 ……………………………………………………………………………………………………………………. 30
ภาพท่ี 30 ……………………………………………………………………………………………………………………. 31
ภาพที่ 31 …………………………………………………………………………………………………………………….. 31
ภาพท่ี 32 …………………………………………………………………………………………………………………….. 31
ภาพท่ี 33 ……………………………………………………………………………………………………………………… 32
ภาพที่ 34 ……………………………………………………………………………………………………………………… 32
ภาพที่ 35 ……………………………………………………………………………………………………………………… 32
ภาพที่ 36 ……………………………………………………………………………………………………………………… 33
ภาพท่ี 37 …………………………………………………………………………………………………………………….. 33
ภาพท่ี 38 ……………………………………………………………………………………………………………………… 33
ภาพท่ี 39 ……………………………………………………………………………………………………………………… 34
ภาพที่ 40 ……………………………………………………………………………………………………………………… 34
ภาพที่ 41 ……………………………………………………………………………………………………………………… 34
ภาพท่ี 42 ……………………………………………………………………………………………………………………… 35
ภาพท่ี 43 ……………………………………………………………………………………………………………………… 35
ภาพท่ี 44 ……………………………………………………………………………………………………………………… 35
ภาพท่ี 45 ……………………………………………………………………………………………………………………… 36
ภาพที่ 46 ……………………………………………………………………………………………………………………… 36
ภาพท่ี 47 ……………………………………………………………………………………………………………………… 36

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง นาฏศลิ ป์ พนื้ บา้ น ฉ

ภาพที่ 48 ……………………………………………………………………………………………………………………… 37
ภาพท่ี 49 ……………………………………………………………………………………………………………………… 37
ภาพท่ี 50 ……………………………………………………………………………………………………………………… 37
ภาพท่ี 51 ……………………………………………………………………………………………………………………… 38
ภาพท่ี 52 ……………………………………………………………………………………………………………………… 38
ภาพท่ี 53 ……………………………………………………………………………………………………………………… 38
ภาพท่ี 54 ……………………………………………………………………………………………………………………… 39
ภาพท่ี 55 ……………………………………………………………………………………………………………………… 39
ภาพที่ 56 ……………………………………………………………………………………………………………………… 39
ภาพที่ 57 ……………………………………………………………………………………………………………………… 40
ภาพที่ 58 ……………………………………………………………………………………………………………………… 40
ภาพท่ี 59 ……………………………………………………………………………………………………………………… 41
ภาพท่ี 60 ……………………………………………………………………………………………………………………… 41
ภาพที่ 61 ……………………………………………………………………………………………………………………… 41
ภาพที่ 62 ……………………………………………………………………………………………………………………… 42
ภาพที่ 63 ……………………………………………………………………………………………………………………… 42
ภาพที่ 64 ……………………………………………………………………………………………………………………… 42

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 1

คาชีแ้ จง
การใช้เอกสารการเรียนสาหรับครู

เอกสารประกอบการเรียน เรื่อง โนราบทครูสอน กลุ่มสาระวิชานาฏศิลป์ ช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 2 ฉบับน้ี
ทางผู้ศกึ ษาไดพ้ ฒั นาข้นึ เพอ่ื ใชใ้ นการจัดการเรียนรู้ให้แกน่ กั เรยี นช้ันมัธยมศึกษาปที ่ี 2

กรณีที่ครูผู้สอนประจาวิชาไม่อยู่ หรือไม่สามารถาปฏิบัติการสอนได้ในช่ัวโมงน้ันๆ และเพื่อให้ครูที่สอน
แทนมีความม่ันใจในการสอนและใช้นวัตกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพย่ิงข้ึน ควรปฏิบัติตามข้ันตอนการใช้
เอกสารประกอบการเรยี นดังน้ี

1 ศกึ ษาเอกสารประกอบการเรียนพรุง่ น้ีและทาความเข้าใจเน้ือหาสาระตง้ั แต่ต้นจนจบเล่นก่อน
2 องค์ประกอบของเอกสารใหเ้ ข้าใจกอ่ นปฏิบัติการสอน
3 อ่านคาชี้แจงการใช้เอกสารประกอบการเรียนสาหรับนักเรียนและทาความเข้าใจให้ถา่องแท้ในแต่ละ
ขอ้ เพ่ือปฏิบตั ิการสอนไดต้ ามขน้ั ตอน
4 ครูควรดูแลนักเรียนอย่างใกล้ชิดในขณะท่ีนักเรียนศึกษาเอกสารประกอบการเรียนและทากิจกรรม
คาถาามทบทวนคอยใหค้ าแนะนาและเปน็ ท่ปี รกึ ษา
5 ควรกากับติดตามการใช้เอกสารเป็นระยะระยะกาชับปลูกฝังคุณธรรมและการตรงต่อเวลาของ
นักเรียนในขณะท่ีทาแบบทดสอบก่อนเรียนหลังเรียน และคาถาามทบทวน/ท้ายบทของแต่ละเร่ืองเปิดดูเฉลย
ก่อน

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 2

คาช้ีแจง
การใชเ้ อกสารการเรยี นสาหรบั นกั เรยี น

เอกสารประกอบการเรียนเร่ือง โนราบทครูสอน กลุ่มสาระการเรยี นรนู้ าฏศิลป์ฉบับนี้ จัดทาขึ้นเพอ่ื เป็น
นวัตกรรมสาหรับการจัดการเรียนรู้ให้กับนักเรียนชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 2 เพ่ือให้มีความรู้ ความเข้าใจในเรื่อง การ
แสดงนาฏศิลป์ไทย ดังน้ันเพื่อให้เกิดประโยชน์และประสิทธิภาพในการจัดการเรียนรู้ ให้นักเรียนปฏิบัติตาม
ขน้ั ตอนการใชเ้ อกสารประกอบการเรียนดังน้ี

1. นักเรียนศึกษาเอกสารประกอบการเรียนเล่มนี้ และทาความเข้าใจเน้ือหาสาระต้ังแต่ต้นจนจบทุก
หนา้

2. นักเรียนอา่ นคาช้แี จงเอกสารประกอบการเรยี นและทาความเขา้ ใจให้ถา่องแท้ในแต่ละข้อ และปฏิบัติ
ตามขน้ั ตอนการเรียนการสอนตามข้ันตอนทุกข้อ

3. นักเรียนศึกษาเอกสารประกอบการเรียนและทากิจกรรมคาถาามทบทวน โดยมีครูให้คาแนะนาและ
เปน็ ทีป่ รึกษา

4. หากมีปัญหาหรอื ประเดน็ สงสยั ให้นกั เรียนสอบถาามครูผูส้ อน
5. นักเรียนต้องมีคุณธรรมเร่ืองความซื่อสัตย์ และการตรงต่อเวลา ในขณะที่ทาแบบทดสอบก่อนและ
หลงั เรยี น และคาถาามทบทวน/แบบฝกึ หดั ทา้ ยบทเรยี นของแต่ละเร่อื ง

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 3

มาตรฐานการเรียนรู้

มาตรฐาน ศ 3.2 เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างนาฏศิลป์ ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรม เห็นคุณค่าของ
นาฏศิลปท์ ่เี ป็นมรดกทางวัฒนธรรม ภมู ิปัญญาท้องถาน่ิ ภมู ปิ ัญญาไทยและสากล

ตวั ช้วี ดั

มาตรฐาน ศ 3.2 ม.2/1 เปรยี บเทียบลกั ษณะเฉพาะของการแสดงนาฏศิลปจ์ ากวัฒนธรรมต่างๆ

สาระสาคญั /แนวคิดหลกั

โนราบทครูสอน เป็นการแสดงพื้นเมืองภาคใต้ท่ีเหมาะสาหรับนามาใช้ประกอบการเรียนการสอน
สาหรับเป็นฐานของการศึกษา อีกท้ังเน้ือเพลงสื่อสารง่าย เข้าใจง่าย สามารถาปฏิบัติท่าราได้อย่างลงตัวในเด็ก
ระดับมัธยมศกึ ษาตอนต้น

ผลการเรยี นรู้

ศึกษาประวัตคิ วามเปน็ มาของโนราบทครสู อน องคป์ ระกอบของชดุ การแสดง ได้แก่ เคร่ืองแตง่ กาย
เพลงและดนตรี ผ้แู สดง นาฏยศัพท์พน้ื ฐานการราโนราบทครสู อน ทา่ ราโนราบทครูสอน และ โอกาสที่ใช้ใน
การแสดง

สาระการเรียนรู้

สาระสาคัญของเอกสารประกอบการเรยี น เรื่อง โนราบทครูสอน มดี งั นี้
1. ความหมาย
2. ประวัติของโนรา
3. องคป์ ระกอบของโนรา

3.1 เครอ่ื งแตง่ กาย
3.2 เพลงและดนตรี
3.3 ผูแ้ สดง
3.4 นาฏยศพั ท์พ้ืนฐานการราโนราบทครสู อน
4. ท่าราโนราบทครูสอน
5. โอกาสท่ใี ช้ในการแสดง

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 4

จดุ ประสงค์การเรียนรู้

เมอื่ ศึกษานวตั กรรมฉบบั นีจ้ ะมคี วามรู้ ดงั น้ี
1. มีความร้คู วามเขา้ ใจ ความหมาย ประวัติที่มา องค์ประกอบของการแสดงได้อย่างถาูกต้อง
2. เขา้ ใจการร้องบทครสู อนและสามารถาร้องบทได้ถาูกต้องตามทานองและจังหวะ
3. เข้าใจทา่ ยากก่อนการปฏบิ ัติทา่ ราโนราบทครสู อนได้
4. ปฏบิ ตั ทิ า่ ราโนราบทครสู อนได้ถาูกตอ้ งสวยงาม
5. มเี จตคติท่ีดีต่อการแสดงพื้นบา้ นราโนราบทครูสอนปฏบิ ัตไิ ดอ้ ย่างมีความสุข

คณุ ลักษณะอนั พงึ ประสงค์ของผู้เรียน

1. รกั ชาติ ศาสน์ กษตั รยิ ์
2. ซอื่ สัตยส์ ุจรติ
3. มวี ินยั
4. ใฝเ่ รียนรู้
5. อยู่อยา่ งพอเพียง
6. มงุ่ มน่ั ในการทางาน
7. รักความเปน็ ไทย
8. มจี ติ สาธารณะ

สมรรถนะของผเู้ รยี น

1. ความสามารถาในการสือ่ สาร
2. ความสามารถาในการคดิ
3. ความสามารถาในการแก้ปัญหา
4. ความสามารถาในการใช้ทกั ษะชีวิต
5. ความสามารถาในการใช้เทคโนโลยี

วิธีการสอนและกจิ กรรมการจดั การเรยี นรู้

1. วธิ ีสอน
การใช้วธิ กี ารสอนแบบบรรยาย การศกึ ษาด้วยตนเอง ในการทาแบบฝกึ หัดทา้ ยบท

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 5

2. กจิ กรรมการจัดการเรยี นรู้
เอกสารฉบบั นจ้ี ะใชส้ อน 4 ชวั่ โมง ดงั น้ี
ชัว่ โมงที่ 1
1. ทกั ทายนกั เรยี นและแนะนาตนเองเพือ่ สร้างความค้นุ เคยกับนักเรยี น
2. นกั เรยี นทาแบบฝกึ หดั ก่อนเรียน เร่อื ง โนราบทครสู อน หนา้ 9
3. นักเรียนศึกษาสาระการเรียนรู้จากเอกสารประกอบการเรียน หน้า 11 เรื่อง ความหมายของโนรา
ประวตั ขิ องโนรา องค์ประกอบของโนรา โอกาสที่ใช้ในการแสดง
4. ทาคาถาามทบทวนแบบฝึกหดั ท่ี 1 หน้า 42
5. ครแู ละนกั เรยี นรว่ มกันสรปุ เนื้อหาทเ่ี รียน
ชัว่ โมงที่ 2
1. ทบทวนความรู้เดมิ โดยการตง้ั คาถาามและใหน้ ักเรียนตอบ
2. ศึกษาสาระการเรียนรู้เร่ืองเพลงและดนตรี เอกสารประกอบการเรียน หน้า 21 อ่านและทาความ
เขา้ ใจ
3. เปดิ วิดีทัศนค์ าราโอเกะเพลงโนราบทครูสอนฟังเพลงและฝึกร้องตาม
4. นักเรยี นทาคาถาามทบทวนในแบบฝกึ หัดท่ี 3 และแบบฝึกหัดท่ี 5 หน้า 44 - 45
5. ครแู ละนักเรียนร่วมกันสรปุ เนื้อหาที่เรียน
ชว่ั โมงที่ 3
1. ทบทวนนาฏยศัพท์พน้ื ฐานการราโนราบทครูสอนและทบทวนรอ้ งเพลงโนราบทครสู อน เพือ่ เขา้ สู่
การฝึกปฏบิ ัตทิ ่า
2. นักเรียนศกึ ษาสาระการเรียนรู้จากเอกสารประกอบการเรยี น หนา้ 23 ทา่ ราเพลงโนราบทครสู อน
3. ชมวิดีทศั น์เพลงโนราบทครูสอน
4. ครูสาธิตท่ารา พร้อมทั้งอธิบายท่ารา ตั้งแต่เนื้อร้อง “ครูเอยครูสอน”จนถาึงเนื้อรอ้ ง “สอนข้าทรงกา
ไหล” จากนั้นใหน้ กั เรียนปฏิบัตติ าม
5. นกั เรยี นฝกึ ปฏิบัตทิ ่ารา ครูสังเกตพฤติกรรมและคอยให้คาแนะนา
6. ครแู ละนักเรียนร่วมกนั สรปุ เน้อื หาท่ีเรียน
ชว่ั โมงท่ี 4
1. ทบทวนท่าราโนราบทครูสอน ต้ังแตเ่ นือ้ รอ้ ง “ครเู อยครูสอน”จนถางึ เนอื้ ร้อง “สอนข้าทรงกาไหล”
2. นักเรียนศึกษาสาระสาระการเรียนรู้จากเอกสารประกอบการเรียน หน้า 31-35 ท่าราเพลงโนราบท
ครสู อน

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 6

3. ครสู าธติ ทา่ รา พร้อมท้ังอธบิ ายทา่ รา ต้งั แตเ่ นื้อร้อง “ครูสอนครอบเทริดน้อย” จนถางึ เน้ือร้อง “ตีค่า
ไดป้ ะห้าพารา” จากนนั้ ให้นักเรียนปฏิบตั ติ าม
4. นักเรียนฝกึ ปฏบิ ัตทิ า่ รา ครูสังเกตพฤติกรรมและคอยใหค้ าแนะนา
5. ครแู ละนักเรียนรว่ มกันสรปุ เนือ้ หาที่เรยี น
ชวั่ โมงที่ 5
1. ทบทวนท่าราโนราบทครสู อน ตั้งแต่เนือ้ รอ้ ง “ครสู อนครอบเทริดน้อย”จนถาึงเน้ือร้อง “ตีคา่ ไดป้ ะห้า
พารา”
2. นักเรียนศึกษาสาระการเรียนรู้จากเอกสารประกอบการเรียน หน้า 36–40 ท่าราเพลงโนราบทครู
สอน
3. ครูสาธติ ทา่ รา พรอ้ มท้ังอธบิ ายท่ารา ตัง้ แต่เนื้อร้อง “ราทา่ เสดื้องเย้ืองขา้ งขวา” จนถาึงเนอ้ื รอ้ ง
“ทานองพระเทวดา” จากน้ันให้นกั เรยี นปฏบิ ัตติ าม
4. นักเรียนฝึกปฏบิ ตั ทิ า่ รา ครูสังเกตพฤตกิ รรมและคอยให้คาแนะนา
5. ครแู ละนกั เรียนรว่ มกนั สรุปเนื้อหาทีเ่ รยี น
ช่ัวโมงที่ 6
1. ทบทวนทา่ ราโนราบทครูสอน ท้งั หมด
2. ครูสังเกตพฤตกิ รรมและคอยใหค้ าแนะนา พร้อมทั้งทา่ ราท่ีควรปรบั ปรงุ แก้ไข
3. ครแู ละนกั เรยี นรว่ มกันสรุปเนื้อหาทเ่ี รยี น
ช่ัวโมงท่ี 7
1. นักเรยี นทดสอบการปฏิบัติท่าราโนราบทครูสอน
2. ร่วมกนั สรุปสาระการเรียนรู้ เร่ืองโนราบทครสู อน
3. ครแู ละนักเรียนรว่ มกนั สรปุ เนื้อหาทเ่ี รยี น

ส่อื การจัดการเรียนรู้

1. แบบทดสอบกอ่ นเรียนและหลังเรยี น
2. เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง มโนราบทครสู อน
3. คาถาาทบทวน / แบบฝึกหัดท้ายบท
4. วิดที ัศนท์ ่าราเพลงโนราบทครสู อน
5. วดิ ที ัศน์คาราโอเกะเพลงโนราบทครูสอน
6. เคร่อื งเลน่ คาราโอเกะเพลงโนราบทครสู อน

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 7

การวดั ผลและประเมนิ ผล

วธิ ีการวัดและประเมนิ ผล
สังเกตพฤติกรรมในการรว่ มกิจกรรมการเรยี น

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 8

กระดาษคาตอบ

โรงเรียน......................................................................ปกี ารศึกษา...........................
ชอ่ื ..........................................................................ชั้น...................เลขท่ี................
กลมุ่ สาระการเรยี นรู.้ ....................วันท.ี่ .............เดือน...................พ.ศ..................

ข้อ ก ข ค ง ขอ้ กขคง
16
27
38
49
5 10

ประเมนิ ผล
เต็ม

ได้

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 9

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น

กล่มุ สาระการเรยี นร้ศู ิลปะ สาระนาฏศิลป์ ชน้ั มัธยมศกึ ษาปีที่ 2

เรอ่ื ง นาฏศลิ ปพ์ ้ืนบา้ น รหัสวิชา 2052201 เวลา 60 นาที คะแนน 30 คะแนน

**********************************************************************************

คาชแี้ จง : ให้นกั เรยี นเลือกคาตอบที่ถาูกท่ีสุดแลว้ ทาเครื่องหมาย (×) ลงในกระดาษคาตอบ

1. การกาเนดิ โนราปรากฏขึน้ ในจงั หวดั ใด

ก. สรุ าษฎร์ธานี ข. ระนอง

ค. ชมุ พร ง. สตลู

จ. พัทลุง

2. จากเรื่องเลา่ ตานานโนราโดยขนุ อปุ ถามั ภ์นรากร แพได้ลอยไปติดเกาะที่มีช่ือวา่ อะไร

ก. เกาะสีชงั ข. เกาะปนี ัง

ค. เกาะชวา ง. เกาะกะชัง

จ. เกาะลังกาวี

3. บุคคลทาหนา้ ท่ีควบคมุ การแสดงโนราหรือผนู้ าคณะโนรา คอื บุคคลในตวั เลอื กใด

ก. ลกู คู่ ข. ตวั นางรา

ค. ตวั นายโรง ง. ตัวตลก

จ. คนร้องนา

4. ตัวเลอื กใดไมใ่ ชน่ าฏยศัพท์พื้นฐานโนรา

ก. ท่าเขาควาย ข. ทา่ พวงมาลยั

ค. ทา่ โคมเวยี น ง. ทา่ ชกั ใยแมงมุม

จ. ท่ากระดกเสย้ี ว

5. จากตานานโนรา พระยาสายฟ้าฟาดพระราชทานชือ่ ให้กุมารนอ้ ยวา่ อะไร

ก. พระรถาเสน ข. พระยาสุเรนทร์

ค. ขนุ ศรีศรทั ธา ง. เทพสงิ หล

จ. ขุนศรีอินทราทิตย์

6. ตวั เลอื กใดเปน็ เครื่องดนตรีประกอบการแสดงโนราทัง้ หมด

ก. ทบั ซอ โหมง่ ข. ฉงิ่ ขลยุ่ ซอ

ค. โหม่ง ฉ่งิ ซอ ง. แตระ ฉง่ิ ระนาด

จ. ป่ี ทับ กลอง

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 10

7. ครูเอยครูสอน ............... คาที่หายไปควรเป็นตัวเลอื กใด

ก. เสดอ้ื งกรต่องา่ ข. ครูสอนให้ผูกผา้

ค. ครูสอนใหค้ รอบเทริด ง. ใส่แขนซ้ายยา้ ยแขนขวา

จ. สอนให้ทรงกาไล

8. จากภาพในส่วนของมือเป็นนาฏยศัพท์ในตวั เลือกใด

ก. ท่าเขาควาย ข. ท่าแมงมุมชักใย

ค. ท่าลงฉากใหญ่ ง. ทา่ พวงมาลยั

จ. ท่าโคมเวยี น

9. ในทา่ รา “ตนี ถาบี พนัก” คาวา่ “ตนี ” ตรงกบั อวัยวะข้อใด

ก. มอื ข. เท้า

ค. เข่า ง. สะเอว

จ. ไหล่

10. “เครือ่ งเบญจ” ใช้เรยี กอะไรของการแสดงโนรา

ก. ทา่ รา ข. เครอ่ื งดนตรี

ค. บทรอ้ ง ง. เสอ่ื ปแู สดง

จ. เครอ่ื งแตง่ กาย

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 11

โนราบทครสู อน

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 12

โนราบทครสู อน

โนราบทครสู อน เป็นศิลปะการราทา่ ครูของโนราท่ีมีความสาคญั สาหรับนกั เรียนทจี่ ะฝึกหัดการราโนรา
เป็นเบ้อื งต้น โดยทวั่ ไปการราโนราบทครูสอนเปน็ การสอนราในลักษณะการนง่ั รา ของนักเรยี นฝึกหดั ใหม่ เพื่อ
ความเขา้ ใจที่ถาูกตอ้ ง ควรศึกษาความหมาย ประวตั ิโนรา องค์ประกอบการแสดง ทา่ ราโนราบทครสู อน และ
โอกาสทีใ่ ชใ้ นการแสดง ดังน้ี

ความหมาย

โนรา หมายถางึ การแสดงศลิ ปะการแสดงพน้ื บา้ นภาคใต้ที่มีการร้องกลอน การรา และการทาบท มีการ
ใช้ภาษาถา่นิ ใตเ้ ปน็ หลกั ในการร้องกลอนและการพูด รวมท้งั มคี นแสดง เคร่ืองดนตรี และเคร่ืองแต่งกายทีเ่ ปน็
เอกลกั ษณ์เฉพาะตวั (มณฑาทพิ ย์ ศิริพันธ์, 2554)

โนรา หมายถางึ ศิลปะการแสดงพน้ื บา้ นที่เป็นท่ีนยิ มของคนในภาคใต้ องคป์ ระกอบหลักในการแสดง
โนรา คือเคร่ืองแตง่ กาย และเคร่ืองดนตรี

ดงั นน้ั โนรา จึงหมายถาึง การแสดงพืน้ เมืองภาคใต้ ทีม่ ีการรอ้ ง การรา เครื่องแต่ง และดนตรี ทมี่ ี
เอกลักษณเ์ ฉพาะตัวของการแสดงภาคใต้

ประวตั ิโนรา

ภาพท่ี 1 การแสดงโนรา
ประวัติโนรามีการเล่าขานเป็นตานาน ด้วยศิลปะการแสดงชนิดน้ีเป็นมหรสพพื้นบ้าน จึงมีประวัติเล่า
ขานเป็นมุขปาฐะ หลายเรื่องราว อย่างไรก็ตามกระแสความต่าง ๆ มีความสอดประสานกันในบางเรื่อง เช่น ช่ือ

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 13

ตัวละคร ช่อื สถาานท่ี อ้างว่ามี หลายตานาน แตด่ ้วยการแสดงชนิดนเ้ี ชื่อว่าเป็นของดง้ั เดิมในภาคใตจ้ ึงอา้ งเฉพาะ
ตานานท่ี เล่าโดยขนุ อปุ ถาัมภน์ รากร (โนราพมุ่ เทวา) อาเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง ความว่า

พระยาสายฟ้าฟาดเป็นกษัตริย์ครองเมืองๆ หน่ึง มีชายาชื่อนางศรีมาลา มีธิดาชื่อนางนวลทองสาลี วัน
หนึ่งนางนวลทองสาลสี ุบนิ ว่ามีเทพธดิ ามาร่ายราให้ดู ท่ารามี 12 ทา่ มีดนตรปี ระโคม ได้แก่ กลอง ทับ โหมง่ ฉิง่
ปี่ และแตระ นางให้ทาเครื่องดนตรีและหดั ราตามท่สี ุบินเป็นท่ีครกึ ครื้นในปราสาท

อยู่มาวันหนึ่ง นางอยากเสวยเกสรบัวในสระหน้าวัง คร้ันนางกานัลเก็บถาวายให้เสวย นางก็ทรงครรภ์
แต่ยังคงเล่นราอยู่ตามปกติ วันหน่ึงพระยาสายฟ้าฟาดเสด็จมาทอดพระเนตรการราของธิดา เห็นนางทรงครรภ์
ทรงตรัสถาามเอาความจริง ได้ความเหตุเพราะเสวยเกสรดอกบัว พระยาสายฟ้าฟาดไม่ทรงเชื่อ และทรงเห็นว่า
นางทรงทาให้อัปยศ จึงรับส่ังให้ลอยแพ พระธิดาพร้อมด้วยสนมกานัล 30 คน แพไปติดเกาะกะชัง นางจึงเอา
เกาะน้นั เป็นทอ่ี าศยั

ครรภ์ครบทศมาสจึงประสูติเป็นโอรสต้ังช่ือเด็กชายน้อย ทรงสอนให้ราโนราได้อย่างชานาญ แล้วเล่า
เรื่องแต่หนหลังให้ทราบ ต่อมากุมารน้อย ได้โดยสารเรือพ่อค้าไปเท่ียวราโนราไปยังเมืองพระอัยกา เร่ืองเล่าลือ
ไปถาึงพระยาสายฟ้าฟาด ๆ ทรงปลอมพระองค์ไปดูโนรา เห็นกุมารน้อยมีหน้าตาคล้ายพระธิดา จึงทรงสอบถาาม
จนได้ความจริงว่าเป็นพระราชนัดดา จึงรับสั่งให้เข้าวัง มีพระราชดารัสให้อามาตย์ไปรับนางนวลทองสาลีจาก
เกาะกะชัง กลับวังแต่นางไม่ยอมกลับ พระยาสายฟ้าฟาดจึงกาชับให้จับมัดข้ึนเรือพามา คร้ันเรือมาถาึงปากน้า
จะเข้าเมืองกม็ จี ระเข้ลอยขวางทางไว้ ลูกเรอื จึงต้องปราบจระเข้

ครั้งนางเข้าเมืองแล้ว พระยาสายฟ้าฟาดได้ทรงจัดพิธีรับขวัญข้ึน และให้มีการราโนราในงานน้ีโดย
ประทานเครื่องตน้ อันมเี ทริด กาไลแขน ปน้ั เหน่ง สังวาลพาดเฉียง 2 ข้าง ปีกนกแอน่ หางหงส์ สนบั เพลา ฯลฯ
ซึ่งเป็นเคร่ืองทรงของกษัตริย์ให้เป็นเคร่ืองแต่งตัวโนรา และพระราชทานบรรดาศักดิ์ให้แก่กุมารน้อยราชนัดดา
เปน็ ขุนศรศี รัทธา (พรพัชรา, 2560)

องคป์ ระกอบของการแสดง

องคป์ ระกอบ หมายถาึง สิง่ ต่าง ๆ ทใ่ี ช้ประกอบเป็นสิง่ ใหญ่ หรอื ส่วนของสิง่ ต่าง ๆ ทเ่ี ป็นเคร่ือง
ประกอบทาให้เกดิ เปน็ รปู ขน้ึ ใหมโ่ ดยเฉพาะ (ราชบัณฑิตยสภา, 2554). การแสดงโนรามีส่ิงตา่ ง ๆ ที่เข้ามา
ประกอบในการแสดงอยา่ งวิจิตรสวยงาม คอื เคร่ืองแตง่ กาย ดนตรแี ละเพลง ผูแ้ สดง ท่ารา และสถาานทีแ่ สดง
ดงั นี้

เครือ่ งแตง่ กาย
“เคร่ือง” คือ ส่ิงสาหรับประกอบกันหรือเป็นพวกเดียวกัน “แต่ง” คือจัดให้งาม “กาย”คือตัว ดังน้ัน
“เคร่ืองแต่งกาย” จึงหมายถาึง สิ่งสาหรับประกันจัดให้งามท่ีเกี่ยวกับตัวของนักแสดงโนรา เชื่อกันว่าเคร่ืองแต่ง

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 14
กายโนรา เปน็ ส่งิ ของที่ขนุ ศรีศรัทธาไดร้ บั พระราชทาน เป็นเครอ่ื งตน้ อันมเี ทรดิ กาไลแขน ปนั้ เหน่ง สังวาลพาด
เฉียง 2 ข้าง ปกี นกแอ่น หางหงส์ สนบั เพลา ดงั นี้

ภาพท่ี 2 ผงั เครือ่ งแตง่ กาย

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 15
องคป์ ระกอบของเครือ่ งแต่งกายโนรา มดี งั น้ี (ณรงค์ศักด์ิ บุญนอ้ ย, 2562)
1. เทรดิ เป็นเคร่ืองประดับศีรษะของตัวนายโรงหรือโนราใหญห่ รือตวั ยนื เคร่ือง (โบราณไม่นิยมใหน้ างราใช้)ทา
เปน็ รูปมงกฎุ อย่างเตยี้ มีกรอบหน้า มดี า้ ยมงคลประกอบ

ภาพที่ 3 เทรดิ
2. เคร่ืองรูปปัด เครื่องรูปปัดจะร้อยด้วยลูกปัดสีเป็นลายมีดอกดวง ใช้สาหรับสวมลาตัวท่อนบนแทน
เสอ้ื ประกอบ ด้วยช้ินสาคญั 5 ชิ้นคอื

1. บา่ สาหรบั สวมทับบนบา่ ซ้าย-ขวา รวม 2 ชน้ิ

ภาพที่ 4 บ่า
2. ปง้ิ คอ สาหรบั สวมห้อยคอหนา้ -หลังคล้ายกรองคอหน้า-หลงั รวม 2 ชนิ้

ภาพท่ี 5 ป้งิ คอ
3. พานอก ร้อยลูกปัดเป็นรูปส่ีเหลี่ยมผืนผ้า ใช้พนั รอบตวั ตรงระดับอก บางถาิ่นเรียกว่า
"พานโครง"บางถาน่ิ เรยี กว่า"รอบอก"

ภาพท่ี 6 พานอก

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 16
3. ปีกนกแอ่น หรอื ปีกเหนง่ มกั ทาด้วยแผ่นเงนิ เป็นรปู คล้ายนกนางแอ่นกาลังกางปีก ใช้สาหรบั โนรา
ใหญ่หรอื ตัวยืนเคร่ือง สวมตดิ กบั สงั วาลอย่ทู ่รี ะดับเหนือสะเอวดา้ นซ้ายและขวา คล้ายตาบทิศของละคร

\
ภาพท่ี 7 ปกี นกแอน่
4. ซับทรวง หรือ ทับทรวงหรือ ตาบ สาหรับสวมห้อยไว้ตรงทรวงอก นิยมทาด้วยแผ่นเงินเป็นรูป
คล้ายขนมเปียกปูนสลักเป็นลวดลาย และอาจฝังเพชรพลอยเป็นดอกดวงหรืออาจร้อยด้วยลูกปัด นิยมใช้
เฉพาะตวั โนราใหญ่หรอื ตวั ยืนเครอ่ื ง ตวั นางไม่ใชซ้ บั ทรวง

ภาพที่ 8 ซบั ทรวง
5. ปีก หรือ หางหงส์ นยิ มทาดว้ ยเขาควายหรือโลหะเปน็ รูปคลา้ ยปกี นก ๑ คู่ ซา้ ย-ขวาประกอบกนั
ปลายปกี เชดิ งอนขึน้ และผูกรวมกนั ไว้มีพทู่ าดว้ ยดา้ ยสตี ิดไวเ้ หนือปลายปกี ใชล้ ูกปัดร้อยหอ้ ยเป็นดอกดวงราย
ตลอดทงั้ ขา้ งซา้ ยและขวาให้ดูคลา้ ยขนของนก ใชส้ าหรบั สวมคาดทับผา้ นุ่งตรงระดับ

ภาพท่ี 9 หางหงส์

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 17
6. ผ้านุ่ง เป็นผ้ายาวสี่เหล่ียมผืนผ้า นุ่งทับชายแล้วร้ังไปเหน็บไว้ข้างหลัง ปล่อยปลายชายให้ห้อยลง
เช่นเดียวกับหางกระเบน เรียกปลายชายท่พี บั แล้วห้อยลงนีว้ ่า "หางหงส"์ (แตช่ าวบา้ นส่วนมากเรียกวา่ หางหงส์)
การนงุ่ ผ้าของโนราจะรงั้ สูงและรดั รปู แน่นกวา่ นงุ่ โจมกระเบน

ภาพที่ 10 ผ้านุ่ง
7. หนา้ เพลา เหน็บเพลา หนบั เพลา คือ สนบั เพลาสาหรับสวมแล้วนุ่งผา้ ทับ ปลายขาใช้ลูกปัดรอ้ ยทบั
หรอื รอ้ ยทาบ ทาเปน็ ลวดลายดอกดวง เช่น ลายกรวยเชงิ รกั รอ้ ย

ภาพท่ี 11 หน้าเพลา
8. ผา้ หอ้ ย คือ ผ้าสีต่างๆ ที่คาดหอ้ ยคลา้ ยชายแครงแต่อาจมีมากกวา่ โดยปกติจะใช้ผ้าท่โี ปรง่ ผา้ บางสี
สด แต่ละผนื จะเหน็บห้อยลงทั้งด้านซ้ายและด้านขวาของหน้าผ้า

ภาพท่ี 12 ผา้ ห้อย

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 18
9. หน้าผ้า ลกั ษณะเดยี วกับชายไหว ถา้าเป็นของโนราใหญ่หรือนายโรงมักทาด้วยผ้าแล้วร้อยลูกปัดทาบ
เป็นลวดลาย ท่ีทาเป็นผ้า ๓ แถาบคล้ายชายไหวล้อมด้วยชายแครงก็มี ถา้าเป็นของนางรา อาจใช้ผ้าพ้ืนสีต่างๆ
สาหรับคาดห้อยเชน่ เดียวกบั ชายไหว

ภาพที่ 13 หน้าผา้
10. กาไลตน้ แขน เพ่ือขบรัดกล้ามเน้ือใหด้ ูทะมดั ทะแมงและเพม่ิ ให้สง่างามย่ิงข้ึน

ภาพที่ 14 กาไลตน้ แขน
11. กาไลข้อมือ กาไลของโนรามักทาดว้ ยทองเหลือง ทาเป็นวงแหวน ใชส้ วมมือและเทา้ ข้างละหลายๆ
วง เช่น แขนแต่ละขา้ งอาจสวม 5-10 วง ซ้อนกัน เพื่อเวลาปรับเปลี่ยนทา่ จะได้มีเสียงดังเปน็ จงั หวะเรา้ ใจยิง่ ขึ้น

ภาพที่ 15 กาไลขอ้ มือ

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 19
12. เลบ็ เป็นเครื่องสวมนว้ิ มือให้โคง้ งามคลา้ ยเลบ็ กนิ นร กินรี ทาด้วยทองเหลืองหรือเงิน อาจต่อปลาย
ดว้ ยหวายที่มีลูกปัดร้อยสอดสีไว้พองาม นิยมสวมมือละ 4 นิ้ว (ยกเวน้ หัวแม่มือ)

ภาพที 16 เล็บ
เคร่ืองแต่งกายโนราตามรายการท่ี (1) ถาึง (12) รวมเรียกว่า "เครื่องใหญ่" เป็นเคร่ืองแต่งกายของตัว
ยืนเคร่ืองหรือโนราใหญ่ ส่วนเคร่ืองแต่งกายของตัวนางหรือนางราเรียกว่า "เครื่องนาง" จะตัดเคร่ืองแต่งกาย
ออก 4 อย่างคือ เทริด (ใช้ผ้าแถาบสีสดหรือผ้าเช็ดหน้าคาดรัดแทน) กาไลต้นแขน ซับทรวง และปีกนกแอ่น
(ปัจจบุ นั นางราทกุ คนนิยมสวมเทริดดว้ ย)
13. หน้าพราน เปน็ หนา้ กากสาหรับตัว "พราน" ซ่งึ เป็นตวั ตลก ใชไ้ ม้แกะเปน็ รูปใบหนา้ ไม่มีส่วนที่เป็น
คาง ทาจมูกยื่นยาว ปลายจมูกงุ้มเล็กน้อย เจาะรูตรงส่วนที่เป็นตาดา ให้ผู้สวมมองเห็นได้ถานดั ทาสีแดงทั้งหมด
เว้นแต่ส่วนท่เี ป็นฟันทาด้วยโลหะสีขาว หรอื ทาสขี าว หรอื อาจล่ยี มฟัน (มีเฉพาะฟนั บน) สว่ นบนตอ่ จากหนา้ ผาก
ใช้ขนเปด็ หรือห่านสขี าวตดิ ทาบไว้ตา่ งผมหงอก

ภาพท่ี 17 หนา้ พราน

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 20

เพลงและดนตรี
เคร่ืองดนตรีโนรา ส่วนใหญ่เป็นเคร่ืองตีให้จังหวะเทียบได้กับเครื่องเบญจดุริยางค์ มี 6 อย่าง มีดังนี้
(พวงผกา เชาวน์ไวย, 2561)
1. ทบั (โทน) หมายถางึ เปน็ เครือ่ งตที ่สี าคญั ทสี่ ดุ เพราะทาหนา้ ที่คุมจังหวะและเปน็ ตวั นาในการเปล่ียน
จังหวะทานอง ทบั โนรา เปน็ ทบั คู่เสยี งตา่ งกันเล็กน้อยนิยมใช้ดนตรีเพียงคนเดียว
2. กลอง หมายถาึง เป็นกลองทัดขนาดเล็ก (โตกว่ากลองของหนังตะลุงเล็กน้อย) 1 ใบ ทาหน้าที่เสริม
เนน้ จังหวะและล้อเลยี นเสยี งทับ
3. ปี่ หมายถาึง เป็นเครื่องเป่าเพียงช้ินเดียวของวง นิยมใช้ปี่ในหรือบางคณะอาจใช้ปี่นอกใช้เพียง 1
เลา
4. โหม่ง หมายถางึ ฆ้องคู่ เสียงต่างกันทเ่ี สียงแหลมเรียกว่า เสียงโหม่ง ท่เี สียงทมุ้ เรียกว่า เสยี งหมุ่ง
5. ฉิง่ หมายถางึ เปน็ เคร่อื งตเี สรมิ แต่งและเนน้ จงั หวะ
6. แตระ หรอื แกระ หมายถางึ กรบั มีทง้ั กรับอนั เดียวที่ใช้ตีกระทบกับรางโมงหรือกรับคู่และมีทร่ี ้อยเป็น
พวงอย่างกรับพวงหรือใช้ไม้เรียวไม้หรือลวดเหล็กหลายๆอันมัดเข้าด้วยกันตีให้ปลายกระทบกันก็เรียกว่าแตระ
มีลีลาการขับร้องและรับบทกลอนอย่างหน่ึงเรียกว่า เพลงหน้าแตระ(ใช้แต่เฉพาะแตระไม่ใช้ดนตรีชิ้นอ่ืน
ประกอบ)

ทับ (โทน) กลอง ป่ี

โหม่ง ฉิ่ง แตระหรือแกระ

หมายเหตุ : ในปัจจุบันนมี้ ีซอใช้ในการบรรเลงเพ่อื เพมิ่ ความสนกุ สนาน แตอ่ าจจะใชค้ ยี บ์ อรด์ แทนได้
ภาพท่ี 18 เคร่ืองดนตรีโนรา

ทีม่ า: (พวงผกา เชาวนไ์ วย, 2561)

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 21

บทร้องโนรา ที่นะจาเสนอต่อไปนเ้ี ป็นบทรอ้ งครูสอน ซึ่งเป็นเพลงเรมิ่ ตน้ ของการฝึกร้องฝกึ ราโนรา ใน

เพลงครู โดยทวั่ ไปบทร้องน้ีจะใช้ฝึกการราโนราในท่านัง่ โดยมีสาระของบทร้องอธบิ ายถางึ พระคณุ ของครูที่สอน

ท้งั การยกมอื ไหว้ การแต่งกาย การเขียนหนังสอื ซ่ึงถาือเปน็ บญุ คณุ ช้นั สูงของลกู ศษิ ย์ท่ีได้มีโอกาสมาเลา่ เรยี น

เขียนอ่านกบั คุณครู โดยมสี าระของบทร้องดงั นี้ (พวงผกา เชาวนไ์ วย, 2558)

บทรอ้ ง

ครูเอยครสู อน เสดอื้ งกรต่อง่า

ครูสอนเขียนหนังสือ หารอื ครสู อนรามโนราห์

ครูสอนใหผ้ ูกผ้า สอนข้าทรงกาไล

ครสู อนครอบเทริดน้อย ราจบั สร้อยพวงมาลัย

ครูสอนให้ทรงกาไล สอดใสแ่ ขนซ้ายแขนขวา

ราทา่ เสดือ้ งเย้ืองข้างซ้าย ตีค่าได้ปะห้าพารา

ราทา่ เสดื้องเยื้องขา้ งขวา ตีค่าไดห้ า้ ตาลึงทอง

ราท่าตนี ถาีบพะนัก สองมือชักเอาแสงทอง

หาไหนให้ไดเ้ สมอื นน้อง ทานองพระเทวดา

วธิ ีการร้อง

วธิ ีการร้องในบทราหมู่นี้ ตอ้ งใช้ผรู้ อ้ ง 2 ฝ่าย คือ ต้นเสยี ง หมายถาึงผูร้ ้องนาขึ้นเสียงร้อง ตามบทที่

กาหนด และลกู คู่ หมายถางึ ผ้รู ้องรับ ภายหลังจากทผ่ี ูร้ ้องนาร้องจบ ตามทาทองที่กาหนด ดงั น้ี

ตน้ เสยี ง ครเู จ้าเอยครูสอน สอนแลว้ แม่นาครสู อน เสดอ้ื งกรมาต่อง่า

ลกู คู่ ครูเอยครูสอน เสด้อื งกรต่อง่า น่ันแหละเดอื้ งกรต่อง่า

ละนอ้ ง เดื้องกรต่อง่า นวิ ่าครูเอยครสู อนเสด้ืองกรต่อง่า

ตน้ เสยี ง ลูกไหวค้ รูสอนเขียนหนงั สอื

ลกู คู่ ครูสอนเขยี นหนงั สือ

ต้นเสยี ง เขียนจรงิ แม่นะ เขยี นหนังสือ หารอื ครสู อนราโนรา

ลูกคู่ ครูสอนเขียนหนงั สือ หารอื ครูสอนเขยี นหนังสอื

ตน้ เสยี ง ครสู อนใหผ้ กู ผา้ นแ่ี หละครสู อนให้ผกู ผา้ สอนข้าให้

ทรงกาไล

ลูกคู่ ออครูสอนผกู ผ้า สอนขา้ ให้ทรงกาไหร นัน่ แหละสอน

ทรงกาไหรละนอ้ ง สอนทรง กาไหร วา่ ครสู อนให้ผูกผ้า

สอนข้าใหท้ รง กาไหร

ตน้ เสยี ง ครสู อนครอบเทริดน้อย สอนแล้วแมห่ นา้ ครอบเทรดิ น้อย ราจับสร้อยพวงมาลัย

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 22

ลูกคู่ แล้วว่าสอนครอบเทรดิ น้อย ราจบั สรอ้ ยพวงมาลยั แล้ววา่ เห้อจับสร้อยพวงมาลัยละน้อง จบั
สรอ้ ยพวงมาลยั วา่ ครูสอนครอบเทรดิ น้อย ราจบั สรอ้ ยพวงมาลัย
ต้นเสียง ครูสอนให้ทรงกาไล สอนแล้วแมห่ นา้ ทรงกาไล สอดใสแ่ ขนซ้ายยา้ ยแขนขวา
ลูกคู่ แลว้ ว่าสอนให้ทรงกาไล สอดใสซ่ า้ ยยา้ ยใส่ขวา น้องเห้อใส่ซ้ายย้ายใสข่ วาละน้อง ใสซ่ า้ ยย้ายใส่
ขวา วา่ สอนทรงนิวา่ กาไล สอดใส่ซา้ ยยา้ ยใสข่ วา
ตน้ เสยี ง ราท่าเสดื้องเยื้องขา้ งซา้ ย เย้ืองแล้วแม่หน้าเยอ้ื งข้างซ้าย ตีคา่ ได้ห้าปะพารา
ลูกคู่ ออว่าเสด้ืองเย้อื งขา้ งซา้ ย ตีค่าไดห้ ้าปะพารา น้องเห้อได้ ห้าปะพาราละน้อง ได้หา้ ปะพาราวา่
เสดื้องเย้ืองขา้ งซ้าย ตี คา่ ได้หา้ ปะพารา
ต้นเสียง ราท่าเสด้ืองเย้ืองข้างขวา เยื้องแล้วแมห่ น้าเยื้องขา้ งขวา ตี ค่าได้ห้าตาลงึ ทอง
ลูกคู่ ออว่าเสด้ืองเยื้องข้างขวา ตีคา่ ได้หา้ ตาลงึ ทอง น้องเหอ้ ได้ หา้ ตาลงึ ละน้อง ไดห้ า้ ตาลึงทองว่า
เสด้ืองเย้อื งข้างขวา ตคี า่ ไดห้ ้าตาลงึ ทอง
ต้นเสียง ทา่ นตี้ ีนถาีบนะพะนัก ถาบี แล้วแม่หน้าถาบี พะนัก สองมือชกั เอาแสงทอง
ลกู คู่ แล้ววา่ ตีนถาบี พะนัก สองมือชักชักเอาแสงทอง ว่านอ้ งเห้อมือชกั เอาแสงทองละน้อง มือชักละ
เอาแสงทอง วา่ ตนี ถาบี นี้พะนกั สองมือชักชกั เอาแสงทอง สองมอื ชักชักเอาแสง ทอง
ตน้ เสียง หาไหนใหไ้ ด้เสมือนน้อง หาไหนให้ไดเ้ สมือนนอ้ ง ทานอง พระเทวดา
ลกู คู่ ออว่าหาไหนให้เหมือนนอ้ ง ราทานองพระเทวดา นอ้ ง เหอ้ พระเทวดาละน้อง พระเทวดา วา่
หาไหนได้เหมือนน้อง ทานองพระเทวดา

ผู้แสดง
ผู้แสดง หมายถางึ คนทรี่ ับผดิ ชอบในการแสดงโนราทง้ั การร้อง การรา การแสดงเปน็ เรือ่ งราวบนเวที
ในแตล่ ะคร้ัง ประกอบด้วย ตัวนายโรง ตัวนางรา และตัวตลก ดังนี้ (สจุ ิตต์ วงษเ์ ทศ, 2564)

นายโรง นางรา ตวั ตลก
ภาพท่ี 19 ผู้แสดง

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 23

1. ตัวนายโรง หมายถาึง ตัวพระเอก เจ้าของคณะ หัวหน้าคณะ ผู้แสดงท่ีเป็นผู้นาของคณะโนรา ใน
อดตี ใช้ผู้ชายแสดงล้วน จึงตอ้ งมรี ูปรา่ งทีเ่ ปน็ ผู้นา มคี วามรอบรู้จัดเจนในกระบวนการแสดงโนราอย่างชดั เจน

2. ตัวนางรา หมายถาึง ตัวนางโนราทเ่ี ป็นตวั ประกอบในการราโนราแต่ละครั้ง ในอดีตตัวนางรามักเป็น
ตัวหัวจุกโนรา คือเด็กฝึกหัดราโนราท่ีมีความสนใจ มีความสามารถาในการรา มักเป็นตัวประกอบในการราหมู่
ของการราบทครูสอน บทสอนรา บทปฐม และอื่น ระยะต่อมาหัวจุกโนราเริ่มหมดไปจากสังคม ปัจจุบันเริ่มมี
โนราหญิงเกดิ ข้นึ

3. ตัวตลก หมายถาึง ผู้แสดงท่ีทาให้ผู้ชมขบขัน, โดยปริยายหมายถาึงผู้ท่ีคนอื่นหัวเราะเยาะ การแสดง
โนราจะมตี วั ตลกท่ีใชแ้ สดงหลกั คู่กบั การแสดงโนราคือ ตวั พราน เปน็ ตัวแสดงท่สี าคัญมหี ลายบทบาท ท้ังเป็นตัว
ตลกของคณะโนรา และเป็นตัวบอกเร่ืองสาหรับทาการแสดงในแต่ละคร้ัง อย่างไรก็ตามตัวตลกในบทบาทการ
แสดงของโนรามีตัวพราน 2 ลักษณะ คือ พรานผู้ชาย สวมหน้ากากสีแดง และพรานผู้หญิงหรือพรานเมีย สวม
หน้ากากสขี าวหรอื สีเน้ือ

นาฏศัพท์พน้ื ฐานการราโนราบทครสู อน
1. ท่าเขาควาย มือท้ังสองขา้ งต้ังฉากวงหักเข้าหาศรี ษะ (การปฏิบตั สิ ่วนของมือ)

ภาพท่ี 20 ทา่ เขาควาย
2. ท่าตนี เตย้ี นัง่ บนส้นเทา้ และใชจ้ มูกเท้าท้งั สองขยนั เทา้ ถา่ๆี

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 24

ภาพที่ 21 ท่าตีนเตีย้
3. ทา่ โคมเวียน มือท้ังสองข้างต้ังวงดา้ นหนา้ ตะแคงวงกนั ศอก (การปฏบิ ัติส่วนของมือ)

ภาพท่ี 22 ท่าโคมเวยี น
5. ท่าลงฉากใหญ่ ขาท้งั สองข้างแบะออกเป็นฉากขนานกับพ้นื (การปฏบิ ตั สิ ่วนของเทา้ )

ภาพท่ี 23 ท่าลงฉากใหญ่

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 25
6. ทา่ ลงฉากน้อย ขาข้างใดข้างหนง่ึ ตงั้ ฉากขนานกับพื้น (การปฏิบัตสิ ว่ นของเท้า)

ภาพที่ 24 ท่าลงฉากน้อย
7. ท่าขดั ขา นาเทา้ ขวาไขวท้ ับบนเท้าซา้ ย

ภาพท่ี 25 ท่าลงฉากน้อย

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 26

ทา่ ราบทครสู อน

ท่ารา บทครสู อน มที า่ ราทัง้ หมด 18 ทา่ ดังน้ี
1. เนือ้ รอ้ ง ครูเอย ครสู อน
“ครูเอย ครูสอน” นั่งลักษณะการขัดสมาท โดยเข่าขวาทับเข่าซ้าย มือท้ังสองพนมมือระดับอก หน้า

ตรง

ภาพท่ี 26
“สอนแลว้ แม่นาครูสอน” นง่ั ลกั ษณะเดิม ยกมือจรดหน้าผาก กม้ หนา้ เลก็ น้อย จากนัน้ ลดมือมาระดับ
อก หนา้ ตรง

ภาพที่ 27

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 27
2. เนอื้ รอ้ ง เสดือ้ งกร ต่องา่
“ เสดอ้ื งกร ” น่งั ลักษณะเดิม มอื ซ้ายตงั้ วงหน้า มือขวาจีบหงายต่อศอก เอยี งขวา

ภาพที่ 28
“ ตอ่ งา่ ” นง่ั ลักษณะเดมิ จากนนั้ ดงึ มือขวา มาปล่อยเป็นลกั ษณะวงหน้า มอื ซ้ายเหมอื นเดมิ หนา้ ตรง

ภาพท่ี 29
3. เนือ้ รอ้ ง ครสู อนเขียนหนังสือ
“ครสู อน” นง่ั ลกั ษณะเดมิ พนมมือระดับอก กม้ หนา้

ภาพท่ี 30

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 28
“เขียนหนังสือ” น่ังลักษณะเดิม มือซ้ายแบหงาย งอแขนระดับอก มือขวาจีบคว่าระดับบนมือซ้าย
หน้าตรง

ภาพท่ี 31
4. เนอ้ื รอ้ ง หารือครสู อนราโนรา
“หารอื ครสู อน” น่งั ลักษณะเดมิ มือทงั้ สองจบี ระดับใบหน้า จากน้ันลากมือจีบปล่อย

ภาพท่ี 32
“ราโนรา” เปน็ วงบน โดยเหยียดแขนตงึ แล้วปล่อยเปน็ วงบน (วงเขาควาย) หนา้ ตรง

ภาพที่ 33

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 29
5. เน้ือรอ้ ง ครสู อนให้ผกู ผา้
“ครสู อน” นงั่ ลักษณะเดมิ พนมมอื ระดับอก หน้าตรง

ภาพที่ 34
“ใหผ้ ูกผ้า” นง่ั ลักษณะเดิม มือท้งั สองประสานทับกันระดับสะเอว โดยมือซ้ายทบั มอื ขวา หน้าตรง

ภาพท่ี 35
6. เนือ้ ร้อง สอนขา้ ให้ทรงกาไล
“สอนข้า” นง่ั ลกั ษณะเดิม พนมมือระดบั อก หนา้ ตรง

ภาพที่ 36

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 30
“ใหท้ รงกาไล” นง่ั ลกั ษณะเดมิ มอื ซ้ายกามอื งอแขนระดังอก มือขวาชนี้ ้วิ ระดบั ข้อมอื ซ้าย เอียงขวา

ภาพที่ 37
7. เนื้อรอ้ ง ครูสอนใหค้ รอบเทริดนอ้ ย
“ครสู อน”น่ังลักษณะเดิม พนมมือระดบั อก หนา้ ตรง

ภาพท่ี 38
“ให้ครอบเทรดิ นอ้ ย” น่ังลกั ษณะเดมิ มอื ขวากายอดเทริด มือซ้ายแบมือแตะข้างแก้ม เอยี งขวา

ภาพที่ 39

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 31
“สอนแลว้ แม่นา” น่งั ลักษณะเดิมพนมมอื ระดบั อก หน้าตรง

ภาพท่ี 40
“ครอบเทรดิ นอ้ ย” มอื ทง้ั สองแบมอื แยกจากกัน ยกไวร้ ะดบั ศรี ษะ หน้าตรง

ภาพที่ 41
8. เน้ือรอ้ ง ราจบั สร้อยพวงมาลยั
“ราจับสรอ้ ย” น่ังลักษณะเดมิ มอื ท้งั สองจีบควา่ รวมลักษณะไขวก้ นั ระดบั ใบหนา้ หน้าตรง

ภาพที่ 42

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 32
“พวงมาลยั ” แยกมือจบี ดงึ มือลดลงระดบั สะโพก จากน้นั รวมมือจบี อีกครัง้ พรอ้ มกบั ยกก้นน่ังตั้งเข่า
ขวา หนา้ ตรง

ภาพท่ี 43
9. เนื้อร้อง ครสู อนให้ทรงกาไล
“ครูสอน” ลดตวั ลงน่งั ขัดสมาดลักษณะเดมิ พนมมือระดบั อก หนา้ ตรง

ภาพที่ 44
“ให้ทรงกาไล” มอื ซา้ ยต้ังวงหนา้ มือขวาแบมือแตะระดับข้อมือซา้ ย เอียงขวา

ภาพท่ี 45

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 33
10. เนอ้ื เพลง สอดใส่แขนซา้ ยยา้ ยแขนขวา
“สอดใส”่ นัง่ ลักษณะเดิม มอื ซ้ายตง้ั วงหน้า มอื ขวาจบี ควา่ วนรอบข้อมือซา้ ย ศรี ษะเอียงซ้าย

ภาพที่ 46
“ยา้ ยแขนขวา” ดึงมือขวาตั้งวงหน้า มอื ซ้ายจีบคว่าวนรอบขอ้ มือขวา เอียงขวาหมายเหตุ ปฏบิ ตั ิ
สลบั กนั จนหมดจงั หวะ

ภาพที่ 47
11. เนื้อเพลง ราทา่ เสดอื้ งเยือ้ งข้างซา้ ย

“ราทา่ เสดือ้ ง” นัง่ คุกเข่าแยกเข่าออก พนมมือระดบั หนา้ อก หน้าตรง

ภาพที่ 48

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 34
“เยื้องข้างซ้าย” น่ังคุกเข่าเหยียดเท้าซ้ายไปด้านหน้า มือขวาม้วนมือจีบปล่อยเป็นวงบน มือซ้ายจีบ
หงายแขนตวั วางบนเขา่ ซ้าย เอียงขวา

ภาพที่ 49
“เย้ืองแล้วแม่นะเย้ืองข้างซ้าย” น่ังลักษณะเดิม มือขวาปฏิบัติลักษณะเดิม มือซ้ายม้วนมือเข้าหาลาตัว
แลว้ ดึงมอื กลบั ทเ่ี ดิม หน้าตรง

ภาพที่ 50
12. เน้ือเพลง ตคี า่ ไดห้ า้ พระพารา
“ตีค่า” นง่ั ลกั ษณะเดิม มือซ้ายกามอื หงายท้องแขน มอื ขวาชท้ี ่ีมอื กา

ภาพที่ 51

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 35
“ได้ห้าพระพารา” มือทั้งสองจีบรวมมือระดับอก จากนั้นม้วนมือออกปล่อยเป็นวง(ปลายน้ิวเข้าหากัน
พรอ้ มกับยกก้นเขา่ ซ้ายลงฉาก หนา้ ตรง หมายเหตุ หมนุ ตัวทางขวา 1 รอบ

ภาพที่ 52
13. เนื้อเพลง ราท่าเสดอ้ื งเยื้องขา้ งขวา
“ราท่าเสดอื้ ง” นง่ั คุกเข่าแยกเข่าออก พนมมอื ระดบั หนา้ อก หน้าตรง

ภาพท่ี 53
“เยื้องข้างขวา” น่ังคุกเข่าเหยียดเท้าขวาไปด้านหน้า มือซ้ายม้วนมือจีบปล่อยเป็นวงบน มือขวาจีบ
หงายท้องแขนแขน วางบนเขา่ ขวา เอยี งซ้าย

ภาพที่ 54

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 36
“เยอ้ื งแลว้ แม่นะเย้ืองข้างขวา” น่งั ลักษณะเดิม มอื ซ้ายปฏบิ ัติลักษณะเดมิ มือขวาม้วนมอื เขา้ หาลาตัว
แลว้ ดงึ มือกลบั ท่เี ดมิ หนา้ ตรง

ภาพท่ี 55
14. เนอ้ื เพลง ตคี า่ ไดห้ า้ ตาลึง
“ตคี ่า” นงั่ ลักษณะเดิม มือขวากามอื หงายทอ้ งแขน มือซา้ ยชี้ท่มี ือกา

ภาพท่ี 56
“ไดห้ ้าตาลึงทอง” ยกกน้ ข้นึ ต้ังฉากเข่าขวา มอื ขวาชยี้ อดเทรดิ มอื ซ้ายจีบส่งหลงั เอยี งขวา
หมายเหตุ หมนุ ตวั ทางซา้ ย 1 รอบ

ภาพท่ี 57

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 37
15. เนื้อเพลง ท่านีต้ นี ถาีบพะนกั
“ท่าน้ีตีนถาีบพะนัก” นั่งคุกเข่าแยกเข่าออก พนมมือระดับหน้าอก หน้าตรง จากน้ัน เหยียดขาซ้ายไป
ด้านหน้า มอื ขวาต้ังวงบน มือซ้ายจีบหงายแขนตึงวางบนเข่าซา้ ย เอยี งขวา

ภาพท่ี 58
“ถาีบแล้วแม่นะ ถาีบพะนัก” นง่ั ลักษณะเดิม มือขวาปฏบิ ัตลิ ักษณะเดิม มอื ซา้ ยม้วนมือเข้าหาลาตัว แล้ว
ดึงมือกลับท่เี ดิม หน้าตรง

ภาพท่ี 59
16. เน้อื เพลง สองมอื ชักเอาแสงทอง
“สองมอื ชกั เอาแสงทอง” นงั่ ลักษณะเดิม มอื ซา้ ยปฏบิ ัติลักษณะเดมิ มือขวาดึงมือจีบหงายรวมไวก้ ับมือ
ซา้ ย จากน้ันดึงมือปลอ่ ยเป็นตง้ั วงบน เอียงขวา

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 38

ภาพที่ 60
17.เน้อื เพลง หาไหนใหไ้ ดเ้ สมอื นนอ้ ง
“หาไหนใหไ้ ด”้ นงั่ คุกเขา่ มอื ขวาแบมอื แตะอก มอื ซา้ ยกาน้ิวชี้ เคาะนิว้ ตามจงั หวะเพลง เอยี งขวา

ภาพท่ี 61
“เสมอื นน้อง” นั่งลักษณะเดิมมือซา้ ยมว้ นมอื จบี ปลอ่ ยเป็นวงหนา้ เอยี งซา้ ย

ภาพท่ี 62

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 39
“เหมอื นแลว้ แมน่ าเสมอื นนอ้ ง” ปฏบิ ัติสลับขา้ งกับท่าเสมอื นนอ้ ง

ภาพท่ี 63
18. เนอ้ื เพลง ราทานองพระเทวดา
“ราทานอง” น่ังคุกเข่า มือทั้งสองรวมจีบไว้ระดับใบหน้า จากนั้น ดึงมือจีบปล่อยเป็นวงบน (วงเขา
ควาย) หนา้ ตรง

ภาพท่ี 64
“พระเทวดา” กระโดดตัว เขาท้ังสองตั้งฉาก มอื ทง้ั สองต้ังวงเขาควาย หนา้ ตรง

ภาพที่ 65

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 40

โอกาสทใี่ ชใ้ นการแสดง

1. ให้มีโนราแสดงเพ่ือการจดั ใหม้ โี นราแสดงเพื่อความบนั เทิง
2. งานประเพณสี าคัญตามนกั ขัตฤกษ์ งานพธิ เี ฉลิมฉลอง ต่าง ๆ ท่ีชาวบา้ น วดั รฐั หรือ หน่วยราชการ
3. การจดั แสดงเพ่ือแกบ้ น
4. การแสดงในพิธี " ลงครู " ของครอบครัวที่เปน็ โนราโดยตรง เพราะเชื่อ ว่าถา้ารบั โนรามาราถาวาย
วิญญาณของบรรพบุรุษ ทีเ่ ป็นโนราจะทาให้ครอบครวั เจริญก้าวหนา้ ในทางตรงกนั ข้ามถา้าไม่กระทาจะให้โทษ
5. ใชเ้ ป็นส่อื เอกสารประกอบการเรียนการสอนในรายวิชานาฏศิลป์พื้นเมืองภาคใต้

สรุป

โนรามหรสพพื้นบ้านภาคใต้ ในเขตจังหวัดรอบลุ่มทะเลสาบ ปัจจุบันมีการแพร่กระจายทางวัฒนธรรม
ไปส่จู งั หวดั อนื่ ด้วย การแสดงประเภทนี้จะใช้การร้องกลอน การรา การเลน่ เปน็ เรือ่ งทเ่ี กดิ ข้นึ ในพัทลุงโดยพระ
ยาสายฟ้าฟาดมีธิดาช่ือนวลทองสาลี ชอบการราโนราและสุบินว่าเทวดาประทานเคร่ืองดนตรีให้ราเล่นในวัง
อย่างสนุก อยู่มาวันหน่ึงได้เสวยเกสรดอกบัวเกิดทรงครรภ์ทาให้พระบิดาโกรธเนรเทศให้ลอยแพไป ติดที่เกาะ
กะชังคลอดบุตรชายช่ือเด็กชายน้อย ตอนหลังเด็กชายน้อยมาสืบหาตาจนได้พบกันและทรงพระราชทานเครื่อง
แต่งกายและแต่งต้ังให้เป็นขุนศรีศรัทธาแต่น้ันมา การแสดงชนิดนี้มีองค์ประกอบของการแสดงทั้งผู้แสดง มี 3
ประเภทคือนายโรง นางราและตวั ตลก เครื่องแต่งกาย มเี ทรดิ กาไลแขน ป้ันเหน่ง สงั วาลพาดเฉียง 2 ขา้ ง ปกี
นกแอ่น หางหงส์ หน้าผ้า ผ้าห้อย กาไลต้นแขน กาไลมือ สนับเพลา และเล็บ เคร่ืองดนตรี มีทับ (โทน) กลอง
ป่ี โหม่ง ฉ่ิง และแตระ บทร้องครูสอน เป็นเพลงเรมิ่ ตน้ ของการฝึกร้องฝึกราโนรา ในเพลงครู โดยทัว่ ไปบทร้อง
นี้จะใช้ฝึกการราโนราในท่านั่ง โดยมีสาระของบทร้องอธิบายถาึงพระคุณของครูที่สอนทั้งการยกมือไหว้ การแต่ง
กาย การเขียนหนังสือ ซึง่ ถาือเป็นบญุ คณุ ช้ันสงู ของลูกศิษย์ที่ได้มโี อกาสมาเล่าเรียน เขยี นอา่ นกับคุณครู และท่า
ราบทครสู อน มที ่าราท้ังหมด 18 ทา่ ดงั ทไ่ี ดน้ าเสนอแล้วขา้ งต้น

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 41

คาถามทบทวน

แบบฝกึ หัดท่ี1 เรอื่ งประวัติโนรา

คาชแ้ี จง ให้นักเรียนสรปุ สาระสาคัญของประวตั ิโนราลงในกระดาษคาตอบ ต้องได้ใจความท้ังชอ่ื คน สถาานท่ี
และเหตุการณ์สาคัญ

ตอบ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………..

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 42

แบบฝกึ หดั ท่ี2 เครอ่ื งแตง่ กายโนรา

คาชีแ้ จง ตอบคาถาามต่อไปน้ีมาใหถ้ าูกต้อง

1. เครอ่ื งแต่งกายโนราทเ่ี ป็นเครือ่ งประดับมีก่ีชนิ้ อะไรบ้าง
ตอบ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
2. เครอ่ื งแตง่ กายลูกปัดมกี ช่ี นิ้ ได้แก่อะไรบา้ ง อธบิ ายมาโดยละเอียด
ตอบ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

3. เครื่องแต่งกายทนี่ ิยมทาดว้ ยแผ่นเงนิ เป็นรปู คลา้ ยขนมเปียกปนู สลักเปน็ ลวดลาย คอื อะไร และนิยมใช้กับ
ใคร
ตอบ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

เอกสารประกอบการเรยี น เรอ่ื ง การแสดงนาฏศิลป์ ไทย 43

แบบฝึกหดั ท่ี3 เครือ่ งดนตรีโนรา

คาชีแ้ จง ตอบคาถาามต่อไปน้ีมาใหถ้ าูกตอ้ ง

1.เคร่อื งเบญจดุรยิ างค์คอื อะไร ประกอบดว้ ยเคร่อื งดนตรอี ะไรบา้ ง
ตอบ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

2.เครื่องดนตรีใดที่สาคัญที่สดุ ในทาหน้าทีค่ ุมจงั หวะและเป็นตัวนาในการ เปลยี่ นจงั หวะทานอง
ตอบ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

3.เครื่องดนตรีใดทาหน้าทีเ่ สริมเนน้ จงั หวะและล้อเลยี นเสียงทับ
ตอบ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

4.โหมง่ หรือ ฆอ้ งคู่ มลี ักษณะเสียงอยา่ งไร
ตอบ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

เอกสารประกอบการเรยี น เรอื่ ง การแสดงนาฏศลิ ป์ ไทย 44

แบบฝกึ หัดที่4 บทรอ้ ง เสดอื้ งกร.................
คาชี้แจง ตอบคาถาามต่อไปน้ีมาให้ถาูกตอ้ ง .......................รามโนราห์
สอนข้าทรงกาไล
ครูเอยครสู อน ราจบั สรอ้ ย......................
ครสู อนเขยี นหนังสือ สอดใส่แขนซ้ายแขนขวา
ครสู อนใหผ้ ูกผา้ ตีค่าได้..........................
ครสู อน........................ ตคี า่ ได.้ .........................
ครูสอนใหท้ รงกาไล ..................เอาแสงทอง
ราท่าเสด้ืองเย้ือง............. ทานอง..........................
ราท่าเสด้ืองเยื้อง.............
ราทา่ ตีนถาีบพะนัก
หาไหนให้ได้เสมือนน้อง