ภัยพิบัติทางธรรมชาติ

กล่มุ สาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์ ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 2

ชดุ กจิ กรรมเสรมิ สรา้ งทกั ษะการแกป้ ญั หาตามแนวสะเต็มศกึ ษา เร่อื ง Larva ผจญภยั !!!
กล่มุ สาระการเรียนรวู้ ทิ ยาศาสตร์
ช้ันมัธยมศกึ ษาปที ี่ 2

เสนอ
อาจารย์พัดชา ดอกไม้

จัดทาโดย
นายภาณุ สขุ ประเสริฐ
รหสั 6010111245015
สาขาวิชาฟิสิกส์ช้ันปีที่ 4

ภาคเรยี นท่ี 2 ปกี ารศกึ ษา 2564
วิทยาลยั การฝึกหัดครู มหาวทิ ยาลัยราชภฏั พระนคร

คานา

ชุดกิจกรรมเสริมสร้างทักษะการแก้ปัญหาตามแนว
สะเต็มศึกษา เร่ือง Larva ผจญภัย!!! กลุ่มสาระการ
เรียนรู้วิทยาศาสตร์ช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 2 จัดทาขึ้นเพ่ือ
พฒั นาทักษะการแก้ปัญหา

ชุดกิจกรรมเล่มน้ีบูรณาการด้านวิทยาศาสตร์
เทคโนโลยี วิศวกรรมศาสตร์ และคณิตศาสตร์ เพื่อ
พัฒนาความสามารถในด้านต่าง ๆ ร่วมด้วยส่งเสริมใน
นักเรยี นสามารถนาไปใชไ้ ด้ในชีวิตประจาวัน

ผู้จัดทาหวังว่าชุดกิจกรรมการเรียนรู้เล่มน้ีจะเป็น
ประโยชน์กับนักเรียนช้นั มัธยมศึกษาปีที่ 2 หากมีส่ิงใด
ผดิ พลาดขออภัยไว้ ณ ทน่ี ี้

ภาณุ สุขประเสริฐ

ก

สารบญั หน้าที่

เรือ่ ง ก
ข
คานา ค
สารบญั ง
มาตรฐานการเรียนรู้ จ
จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้ 1
สมรรถนะ 8
กิจกรรมท่ี 1 Larva Dam 15
กิจกรรมท่ี 2 Larva Seawall 23
กจิ กรรมที่ 3 ถล่มใส่ Larva 32
กจิ กรรมที่ 4 Larva ลงหลุม 40
กิจกรรมที่ 5 Larva แทบทรุด 45
เฉลยชดุ กจิ กรรม
บรรณานกุ รม

ข

มาตรฐาน
การเรยี นรู้

มาตรฐาน ว 3.2

เข้าใจองค์ประกอบและความสัมพันธ์ของระบบโลก
กระบวนการเปลี่ยนแปลงภายในโลกและบนผิวโลก ธรณี
พิบัติภัย กระบวนการเปลี่ยนแปลงลมฟ้าอากาศและ
ภมู อิ ากาศโลก รวมท้งั ผลตอ่ ส่ิงมีชวี ติ และส่งิ แวดลอ้ ม

ตวั ชว้ี ัด

ม.2/10 สร้างแบบจาลองที่อธิบายกระบวนการเกิดและ
ผลกระทบของน้าท่วม การกัดเซาะชายฝ่ังดินถล่ม
หลุมยุบ แผ่นดินทรดุ

ค

จุดประสงค์
การเรียนรู้

ด้านความรู้ : นักเรียนสามารถอธิบาย

เกยี่ วกับเรอ่ื งธรณีพิบตั ภิ ยั และภัยธรรมชาติ

ด้านทักษะ : นักเรียนมีทกั ษะการแกป้ ัญหา

ดา้ นคุณลักษณะ

1. นักเรยี นมีความกระตือรอื ร้นในการทางาน
2. นักเรียนมวี ินยั ตรงต่อเวลา

ง

สมรรถนะ

สมรรถนะหลกั ดา้ นทักษะการแก้ปัญหา

เป็นทักษะที่ใช้เหตุผลและสติในการแก้ไขปัญหา
อย่างรอบคอบแทนการใช้อารมณ์ โดยใช้เหตุผลการ
แก้ปญั หา

ขั้นแรก ทาความเข้าใจสถานการณ์
ขั้นท่ีสอง กาหนดปัญหาให้ถูกตอ้ งและ
ขั้นทีส่ าม วิเคราะหส์ าเหตุทส่ี าคัญ
ขั้นท่สี ่ี หาวิธกี ารแก้ไขปัญหาทเ่ี ป็นไปได้
ขั้นทห่ี า้ เลอื กวธิ กี ารแกไ้ ขปญั หาที่ดที ่ีสดุ
ขั้นท่ีหก วางแผนการปฏิบตั ิ

จ

1

Larva ผู้ประสบภยั

ณ Larva Land ทกุ ครงั้ ท่ีมีพายเุ ขา้ หรอื ฝนตกหนัก มกั จะ
เกิดเหตุการณ์นา้ ท่วมฉับพลันเสมอ ทาให้เกิดอันตรายกับ
Larva และผองเพ่ือน Larva จะมีวิธีแกป้ ัญหานีไ้ ดอ้ ยา่ งไร
???

เราจะมาจาลอง
การสรา้ งเข่อื น

2

ระบปุ ัญหา

ปัญหาที่ Larva พบคืออะไร?

...........................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...........

ปจั จัยที่ท้าใหเ้ กดิ นา้ ทว่ มฉบั พลันคืออะไร?

...........................................................................................................................................
............................................................................................................................. .

Larva คดิ จะแกไ้ ขปญั หานีอยา่ งไร?

...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................

เพ่มิ เตมิ ความรู้

อทุ กภยั

เป็นภัยธรรมชาติท่ีเกิดจากนา้ ในสภาพของนา้ ท่วม นา้ ท่วม
ฉบั พลนั หรือนา้ ไหลเอ่อลน้ ฝ่ังแมน่ า้ ลาธารทางนา้ ทาใหพ้ ืน้ ท่ีนนั้ ปก
คลมุ ไปดว้ ยนา้

ทม่ี า : https://www.tunneltalk.com 3

เพ่มิ เติมความรู้

สาเหตกุ ารเกิดนา้ ทว่ ม

เกดิ ขนึ้ โดยธรรมชาติ เชน่ พายเุ ขา้ ฝนตกหนกั นา้ ทะเลหนนุ อยู่
ในพนื้ ท่รี าบลมุ่ แมน่ า้ ลานา้ ตนื้ เขินจากตะกอนในนา้ เป็นตน้

เกิดจากน้ามือมนุษย์ เช่น การตดั ไมท้ าลายป่ าจึงไม่มีท่ีอมุ้ นา้
เวลาฝนตกหนัก การสรา้ งส่ิงก่อสรา้ งขวางทางนา้ ทาใหน้ า้ ไหลไม่
สะดวก เป็นตน้

แนวทางการปอ้ งกนั

การสร้างเขอ่ื นหรือพน่ังกันนา้

สรา้ งเพ่อื กกั เกบ็ นา้ ปอ้ งกนั ไม่ให้

นา้ ทว่ ม ในพืน้ ท่ีราบลมุ่ ท่มี า : https://www.tunneltalk.com

การสร้างอ่างเกบ็ นา้
สรา้ งขวางลานา้ เพ่ือกักเก็บ

และชะลอการไหลของนา้ ใชใ้ นการ

กทา่ีมรา :ขhtุดtpsล://อwwกw.คtunูคneลltaอlk.งcoลmานา้ ควบคมุ นา้

เพ่ือขุดลองตะกอนท่ีทบั ถมในนา้

เพ่ือใหน้ า้ ไหลไดส้ ะดวกในฤดูฝน เป็น

การเรง่ การระบายนา้ ลงสทู่ ะเล ที่มา : https://www.tunneltalk.com

4

กจิ กรรมที่ 1 Larva Dam

คำชี้แจง 1. ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย () หนา้ ขอ้ ความ

ท่ีถกู ตอ้ ง และใสเ่ คร่อื งหมาย () หนา้ ขอ้ ความท่ีไม่ถกู ตอ้ ง
(3 คะแนน)

1. นา้ ท่วมเกิดจากฝนตกหนกั เทา่ นนั้
2. นา้ ทว่ มเกิดขนึ้ จากฝีมือมนษุ ยแ์ ละธรรมชาติ

3. การสรา้ งเข่ือนสามารถแกป้ ัญหานา้ ท่วมได้
4. การปลกู ป่าชว่ ยแกป้ ัญหานา้ ท่วมได้

5. การกระทาของมนษุ ยไ์ มส่ ง่ ผลใหเ้ กิดนา้ ท่วม

5

กจิ กรรมที่ 1 Larva Dam

คำชี้แจง 2. ให้นักเรียนเลือกวสั ดุ อุปกรณ์อย่างน้อยท่ีสุด 3

ชนิดท่ีใชใ้ นการจาลองการสร้างเข่ือนของ Larva และ ผองเพื่อน
(2 คะแนน)

ดนิ นา้ มนั 100 ฿/กอ้ น ไมไ้ อติม 30 ฿/อนั หนิ 10 ฿/กอ้ น

ก่ิงไม้ 10 ฿/ก่ิง ปนู ปราสเตอร์ 100 ฿/ถงุ ทราย 100 ฿/ถงุ

วสั ดุ อุปกรณ์ท่ีเลือกใช.้ .........................................................................

..................................................................................................................

6

คำชี้แจง 3. ให้นักเรียนวาดรูปเขื่อนที่ออกแบบไว้จากวัสดุที่เลือก
พร้อมท้งั คานวณหาแรงดนั นา้ (3 คะแนน)

ราคาของทซี่ ือ้ ในการสร้างวัสดุ.....................

ปัญหำทพ่ี บ.....................................................................................................
วธิ ีกำรแก้ไข.....................................................................................................

2 คะแนนพเิ ศษสาหรบั นอ้ ง ๆ
ทแี่ นบรปู ภาพผลงาน

7

8

ทุกคร้ังที่มีแผ่นดินไหว ภูเขาไฟระเบิด มักจะเกิดคลื่นสูงจนถึง
คล่ืนสึนามิ ซัดเข้าสู่ชายฝ่ังทาให้เกาะท่ี Larva และผองเพ่ือนอาศัย
ถกู น้ากัดเซาะ ทาใหช้ ายฝั่งของเกาะพังทลาย

ภเู ขาไฟ ระเบดิ !!!

คลื่นยักษ์

เราจะสรา้ งกาแพงกนั
คลนื่ ได้ไหมนะ

Larvaจะสรา้ งแบบจาลองกาแพงกนั
คล่นื จากวสั ดเุ หลือใชอ้ ยา่ งไร?

9

ระบุปญั หา

ปัญหาท่ี Larva พบคืออะไร?

...........................................................................................................................
........................................................................................................................

ปัจจยั ท่ีทาใหเ้ กิดคล่นื นา้ กดั เซาะชายฝ่ังคอื อะไร?

...........................................................................................................................
.................................................................................................................

Larva คิดจะแกไ้ ขปัญหานีอ้ ยา่ งไร?

...........................................................................................................................
.........................................................................................................................

เพ่มิ เติมความรู้

ก า ร กั ด เ ซ า ะ ช า ย ฝ่ั ง
(Coastal Erosion) คือการ
ท่ีชายฝ่ังทะเลถกู กดั เซาะจาก
การกระทาของคล่นื และลม

ใ น ท ะ เล ท า ใ ห้ช า ยฝ่ ั ง ร่น ถ่อ ย แ นว เ ข้า ไ ป ใ นแ ผ่ น ดิ น
สง่ ผลกระทบตอ่ ส่งิ แวดลอ้ มและการดารงชีวติ ของมนษุ ย์

10

เพ่มิ เตมิ ความรู้

เหตขุ องปัญหาการกดั เซาะชายฝ่ัง

เกดิ ขนึ้ โดยธรรมชาติ
ลมพายุ มรสมุ ส่งผลใหค้ ล่ืนซดั เขา้ ฝ่ังทาใหแ้ นวชายหาดทรายลดลง
กระแสนา้ ขนึ้ -ลง ทาใหเ้ กิดการเคล่อื นตวั ของทรายตามแนวชายหาด
เกดิ จากนา้ มอื มนุษย์
การสรา้ งส่งิ ก่อสรา้ งขนาดใหญ่ชายฝ่ังทะเล เช่น ทา่ เรอื โรงแรม
การทาลายป่ าชายเลน การขยายพืน้ ท่ีเลีย้ งสตั วน์ า้ มีผลกระทบต่อ
ป่ าชายเลน

การปัญหาทะเลกดั เซาะชายฝ่ัง

ในระยะยาว การสรา้ งกาแพงกนั คล่นื การปลกู ป่ าโกงกาง การสรา้ ง
เข่ือนกนั คล่ือน การสรา้ งหวั หาด ในระยะสนั้ การสรา้ งคนั ดกั ทราย
การใชไ้ มไ้ ผ่ปักกนั คล่นื

ที่มา : https://www.matichon.co.th/local/news_844813

11

กิจกรรมท่ี 2 Larva Seawall

คาชีแ้ จง 1. ให้นักเรียนทาการทดลอง“คล่ืนนา้ ”ตอบคาถาม
ดงั ตอ่ ไปนี้ (3 คะแนน)

วธิ ีการทดลอง
1.เตรยี มอปุ กรณไ์ ดแ้ ก่ กลอ่ งพลาสติกใส ทรายหรอื หนิ กรวดขนาดเลก็ นา้
2.นาทรายหรอื หนิ กรวดขนาดเลก็ เทกองไวฝ้ ่ังใดฝ่ังหน่ึงของกล่องพลาสติกใส และเทนา้
ลงไป
3.เอียงกล่องพลาสติกใสทาใหน้ า้ เกิดเป็นคล่ืนซัดเขา้ สู่ทรายหรือหินกรวดขนาดเล็ก
สงั เกตส่งิ ท่ีเกิดขนึ้ จากนน้ั นาดินนา้ มนั กนั้ ระหว่างนา้ กบั ทราย สงั เกตส่งิ ท่ีเกิดขนึ้

ชวนตอบคาถาม

1.เม่ือวางกลอ่ งพลาสติกใสน่ิง ๆ นกั เรยี นสงั เกตเห็นส่ิงใด
..............................................................................................................
..............................................................................................................
2. เม่ือสรา้ งคล่นื นา้ ซดั เขา้ ทรายหรอื หินกรวดมน นกั เรยี นสงั เกตเห็นส่งิ ใด
..............................................................................................................
..............................................................................................................
3. เม่ือสรา้ งคล่นื และซดั เขา้ ทรายหรอื หินกรวดมนขณะท่ีมีดนิ นา้ มนั กนั้ ไว้
นกั เรยี นสงั เกตเหน็ ส่งิ ใด
..............................................................................................................
..............................................................................................................

12

กิจกรรมท่ี 2 Larva Seawall

คาชีแ้ จง 2.จากการทดลอง“คล่ืนน้า”ให้นักเรียนออกแบบ

กาแพงกนั คล่ืน (Sea Wall) ตามท่ีจิตนาการ และวาดรูปลง
ในช่องวา่ ง (3 คะแนน)

กาแพงลกั ษณะใดท่ีนกั เรยี นคดิ ว่ากนั นา้ ทะเลกดั เซาะชายฝ่ังไดด้ ที ่ีสดุ
.......................................................................................................
.......................................................................................................

13

กจิ กรรมท่ี 2 Larva Seawall

คาช้ีแจง 3.ใหน้ ักเรียนเลือกวัสดุอย่างน้อย 3 ชนิด สรา้ งกาแพงกัน

คล่นื ตามท่ีออกแบบไว้ และคานวณราคาทงั้ หมดของวสั ดทุ ่ีใช้ (4 คะแนน)

ดนิ นา้ มนั 100 ฿/กอ้ น ไมไ้ อตมิ 30 ฿/อนั หิน 10 ฿/กอ้ น

ดินเหนียว 100 ฿/กอ้ น ปนู ปราสเตอร์ 100 ฿/ถงุ ทราย 100 ฿/ถงุ

วสั ดุ อปุ กรณท์ ่เี ลือกใช.้ ......................................................................................

...............................................................................................................................

ราคาทงั้ หมด......................................................................................................

2 คะแนนพิเศษสาหรับนอ้ ง ๆ
ทแ่ี นบรปู ภาพผลงาน

14

15

ทุกคร้ังท่ีพายุเข้าแล้วฝนตกหนัก หรือเกิดแผ่นดินไหว
ท่อี ยู่อาศัยของ Larva และผองเพอื่ น จะเกิดเหตุการณด์ ิน
ถล่มบ่อยครง้ั Larva จะสามารถแก้ไขปัญหาน้ีอยา่ งไร???

เราจะแกป้ ัญหายงั ไงดี?

16

ระบุปัญหา

ปัญหาท่ี Larva พบคืออะไร?

..........................................................................................................................
.........................................................................................................................

ปัจจยั ท่ีทาใหเ้ กิดเหตกุ ารณด์ นิ ถลม่ คืออะไร?

..........................................................................................................................
..................................................................................................................

Larva คดิ จะแกไ้ ขปัญหานีอ้ ยา่ งไร?

..........................................................................................................................
..........................................................................................................................

เพ่ิมเตมิ ความรู้

ดิ น ถ ล่ ม ( Landslide) เ ป็ น
ปรากฏการณ์ท่ีส่วนของพืน้ ดิน ไม่ว่าจะ
เป็นกอ้ นหิน ดิน ทราย โคลน หรือเศษดิน
เศษต้น ไม้ไ ห ล เล่ือ น เคล่ือ น ถล่ม
พงั ทลาย หรอื หลน่ ลงมาตามท่ีลาดเอียง

ท่ีมา : https://www.matichon.co.th/local/news_844813

อนั เน่ืองมาจากแรงดงึ ดดู ของโลก ในขณะท่ีสภาพสว่ นประกอบของ
ชนั้ ดนิ ความชืน้ และความช่มุ นา้ ในดนิ ทาใหเ้ กิดการเสียสมดลุ

17

เพ่มิ เตมิ ความรู้

สาเหตขุ องดินถลม่

สาเหตุตามธรรมชาติ (Natural causes)
-ความแขง็ แรงของดิน ดินท่ีมีหินแทรกอยู่ ฝนตกหนกั สง่ ผลใหด้ ินถลม่
-ตน้ ไมถ้ กู ทาลายโดยไฟป่าหรอื ความแลง้ แผ่นดนิ ไหว คล่ืนสนึ ามิ การกดั

เซาะของฝ่ังแม่นา้ ฝ่ังทะเล ส่งผลใหด้ ินถล่มได้
สาเหตุจากมนุษย์ (Human causes)
-การขดุ ดินบรเิ วณไหลเ่ ขา หรือเชิงเขา เพ่ือการเกษตร ทาถนน การทาเหมือง
หรอื การดดู ทรายจากแม่นา้
-การสบู นา้ ใตด้ ินนา้ บาดาลท่ีมากเกินไป การทาลายป่ าการเปล่ียนแปลงทาง
นา้ ธรรมชาติ

วธิ ีการแกป้ ัญหาดินถลม่

-กาแพงกนั ดนิ ใช่เสาเข็มและปนู ในการสรา้ ง

- ปลกู พืชคลมุ ดิน หรอื หญา้ แฝก ใหร้ ากคลมุ ดนิ

- สรา้ งฝายชะลอนา้

เราจะช่วย Larva
ด้วยวิธไี หนดี?

18

ถล่มใส่ Larva

คาชแี้ จง 1.ใหน้ ักเรียนทาการทดลอง “Landslide”และตอบ

คาถามดงั ต่อไปนี้ (3 คะแนน)

อุปกรณก์ ารทดลอง

1. ทราย 2. กระดาษแข็ง

3. กลอ่ งพลาสตกิ 4. นา้ เปลา่

19

ถลม่ ใส่ Larva

1. จดั อปุ กรณด์ งั รูป ก. ทาโมเดลกระดาษเป็นรูปบา้ น
2. นาทรายเทใสร่ างกระดาษแลว้ สงั เกตผล หลงั จากนนั้ เทนา้
ลงบนทรายในรางกระดาษสงั เกตผลการทดลอง

1. หลงั เททรายลงบนรางกระดราูปษนก.กั เรยี นสงั เกตเห็นอะไร?

.......................................................................................
.....................................................................................

2. หลงั เทนา้ ลงบนทราย นกั เรียนสงั เกตเห็นอะไร?

.......................................................................................
.....................................................................................

3. หลงั เทนา้ ลงไปแลว้ โมเดลบา้ น มีลกั ษณะเป็นอยา่ งไร?
..............................................................................................
..............................................................................................

20

กิจกรรมท่ี 3 ถลม่ ใส่ Larva

คาชีแ้ จง 2.จากการเพ่ิมเติมความรูใ้ ห้นักเรียนวาดแบบจาลอง

ส่ิงก่อสร้างท่ีใช้แก้ไขปั ญหาดินถล่มตามจิตน าการ
(3 คะแนน)

นกั เรยี นคดิ วา่ วิธีการทางธรรมชาติ หรอื ส่งิ ก่อสรา้ งจากมนษุ ย์
สามารถแกป้ ัญหาดนิ ถลม่ ไดด้ ีกวา่ กนั เพราะเหตใุ ด

.........................................................................................................
.........................................................................................................

21

กจิ กรรมที่ 3 ถล่มใส่ Larva

คาช้ีแจง 3.ใหน้ ักเรียนเลือกวสั ดุอย่างนอ้ ย 3 ชนิด สรา้ งส่ิงก่อสรา้ ง

ตามท่ีออกแบบไว้ และคานวณราคาทงั้ หมดของวสั ดทุ ่ีใช้ (4 คะแนน)

ดนิ นา้ มนั 100 ฿/กอ้ น ไมไ้ อตมิ 30 ฿/อนั หิน 10 ฿/กอ้ น

ดินเหนียว 100 ฿/กอ้ น ปนู ปราสเตอร์ 100 ฿/ถงุ ทราย 100 ฿/ถงุ

วสั ดุ อปุ กรณท์ ่เี ลอื กใช.้ ......................................................................................

...............................................................................................................................

ราคาทงั้ หมด......................................................................................................

2 คะแนนพิเศษสาหรบั น้อง ๆ
ท่แี นบรปู ภาพผลงาน

22

Larva ลงหลมุ

อธบิ าย การใช้วัสดุ ออกแบบ ใช้รูปทรง
การเกดิ อุปกรณ์ สง่ิ ก่อสร้าง เรขาคณิต
หลุมยุบได้ สร้าง แก้ปัญหา ออกแบบ
สงิ่ ก่อสร้าง
แบบจาลอง หลุมยุบ

23

Larva ผู้ประสบภัย!!!

วันหน่ึง ณ Larva Land เกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวและ
หลุมยุบขนากใหญ่ ทาให้หนอนยักษ์ท่ีอยู่ใต้ดินลึกข้ึนมาตามรอย
หลุมยุบนั้น ทาให้ Larva และผองเพ่ือนตกอยู่ในสถานการณ์
อันตราย จากหนอนยักษ์ท่ีอยู่ในหลุมยุบน้ัน Larva จะมีวิธีใด
แกป้ ัญหาหลุมยบุ น้ี

24

ระบุปัญหา

ปัญหาท่ี Larva พบคืออะไร?

..........................................................................................................................
.........................................................................................................................

ปัจจยั ท่ีทาใหเ้ กิดเหตกุ ารณห์ ลมุ ยบุ คืออะไร?

..........................................................................................................................
..................................................................................................................

Larva คดิ จะแกไ้ ขปัญหานีอ้ ยา่ งไร?

..........................................................................................................................
..........................................................................................................................

นอ้ ง ๆ คดิ วา่ หลุมยุบ
เกดิ ขนึ้ ได้อย่างไร???

25

หลุมยุบเป็นดินท่ียุบตัวลงเป็นหลุมลึก มีรูปร่างและขนาด

ต่าง ๆ กัน มีน้าขังอยู่ก้นหลุม ภายหลังน้าใต้ดินจะกัดเซาะและ
นาพาดินที่อยู่ก้นหลุมไป ทาให้หลุมยุบลึกข้ึน ส่วนปากหลุมก็จะ
พงั อย่ตู ลอดจนกระท่งั จะเสถยี ร

โพรงหนิ ปูนใต้ดิน ฝนตกลงมา ทม่ี า : https://www.sanook.com/news/7970598/
จะได้รับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์
เกิดกรดอ่อน เม่ือไหลผ่านหินปูน
จะละลายหินปูนไปด้วย จึงเกิด
โพรงใต้ดิน และจะเกิดหลุมยุบ ถ้า
เกดิ ใตผ้ วิ ดนิ ลกึ จะเป็นถ้า

26

ชั้ น เ ก ลื อ ใ ต้ ดิ น ภ า ค

ตะวันออกเฉียงเหนือ มีช้ันเกลือ

หินอยู่ด้านใต้ เกลือหินละลายน้า

ได้ง่าย การสูบเกลือข้ึนมา จึงเป็น

สาเหตุทาให้เกิดโพรงใต้ดินข้ึน ท่ีมา : https://www.dmcr.go.th/detailAll/1912/rn/0

ต่อมาจงึ เกิดเปน็ หลมุ ยุบขึน้ ช้ั น ท ร า ย ถู ก น้ า ใ ต้ ดิ น พั ด พ า

เกิดข้ึนทั่วทุกภาคของประเทศ เมื่อ

มีฝนตกหนักหรือตกต่อเนื่อง น้าใต้

ดินพัดพาเอาตะกอนทรายใต้ลงสู่

แม่น้า จึงเกิดโพรงใต้ดิน และเกิด

หลุมยุบขนาดเลก็

ท่ีมา : https://www.dmcr.go.th/detailAll/1912/rn/0

วิธีแกป้ ัญหา

-การเทคอนกรตี ในหลุมยุบเพ่อื ซ่อมแซมโครงสร้างภายใน
-การถมหินขนาดใหญ่และถมดินมีการฉีดน้าตลอดการถมเพื่อ
เสรมิ ความแข็งแรงโครงสรา้ งภายในหลมุ ยบุ

27

กจิ กรรมที่ 4 Larva ลงหลุม

คาชแี้ จง

1. ให้นักเรียนทาการทดลองต่อไปน้ี แล้ว
ตอบคาถามหลังการทดลอง (3 คะแนน)

แกว้ พลาสตกิ ใส่ เกลอื ป่น นา้ เปลา่

ทรายและกรวด มวลกระดาษ

28

กิจกรรมที่ 4 Larva ลงหลุม

1. เจาะรทู ก่ี น้ แกว้ พลาสติกใสแลว้ เททรายทีก่ น้ แกว้ จากนน้ั นากระดาษมามว้ น
แล้วปกั ไวก้ ลางแกว้ จากน้ันเทหินกรวดสลับกับทรายจนเต็มแก้วพลาสติก

2. เมอ่ื เททรายสลบั กบั กรวดจนเตม็ แก้วแลว้ จากนั้นเทเกลือป่นลงในกระดาษที่
ปกั ไว้ตรงกลางจนเต็มแลว้ ดงึ กระดาษออก

3. จากน้ันเททรายบาง ๆ บนเกลือหลงั จากนัน้ เทน้าลงในแกว้ ท่มี ที รายอยแู่ ลว้
สงั เกตส่ิงทเี่ กิดขนึ้

1. ก่อนท่ีจะเทนา้ ลงในแกว้ นกั เรยี นสังเกตเหน็ ส่งิ ใดบา้ ง?
.........................................................................................................................
....................................................................................................................
2. หลังจากนักเรียนเทน้าลงในแก้วแล้วกลางแก้วสังเกตเห็นส่ิงใด ?
.........................................................................................................................
.................................................................................................................
3. หลงั จากการทดลองนกั เรียนคิดว่าปัจจัยใดบ้างที่ส่งผลให้เกิดหลุมยุบกลาง
แกว้ พลาสตกิ ?
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................

29

กิจกรรมที่ 4 Larva ลงหลุม

คาชีแ้ จง 2. ใหน้ ักเรียนวาดแบบจาลองโดยใช่รูปทรงเรขาคณิต

สรา้ งส่ิงก่อสรา้ งท่ีใช้แก้ไขปัญหาหลุมยุบตามจิตนาการ
(3 คะแนน)

รูปทรงเรขาคณิตท่ีใชม้ ีอะไรบา้ ง เพราะเหตใุ ดจงึ เลือกใช้

.........................................................................................................
.........................................................................................................

30

กจิ กรรมที่ 4 Larva ลงหลุม

คาช้ีแจง 3.ใหน้ ักเรียนเลือกวสั ดุอย่างนอ้ ย 3 ชนิด สรา้ งส่ิงก่อสรา้ ง

ตามท่ีออกแบบไว้ และคานวณราคาทงั้ หมดของวสั ดทุ ่ีใช้ (4 คะแนน)

ดนิ เหนียว 100 ฿/กอ้ น ไมไ้ อตมิ 30 ฿/อนั หนิ 10 ฿/กอ้ น

ปนู ปราสเตอร์ 100 ฿/ถงุ ทราย 100 ฿/ถงุ

วสั ดุ อปุ กรณ์ท่เี ลอื กใช้.......................................................................................
...............................................................................................................................
ราคาทง้ั หมด......................................................................................................

2 คะแนนพิเศษสาหรบั น้อง ๆ
ที่แนบรูปภาพผลงาน

31

นกั เรยี น การใชว้ สั ดุ การใชร้ ูปทรง32การ
สามารถ อปุ กรณ์ เรขาคณิตใน
อธิบายการ สรา้ ง การออกแบบออกแบบ
เกิดแผ่นดนิ แบบจาลอง และหาพืน้ ท่ีส่งิ ก่อสรา้ ง
ทรุดได้ แกป้ ัญหา
แผน่ ดินทรุด

Larva ผู้ประสบภยั !!!

ณ Larva Land ขณะนี้เกิดฝนตกหนักต่อเน่ืองมาหลายวัน
ทันใดน้ันก็เกิดเหตุการณ์ไม่คาดฝันเกิดขึ้นคือแผ่นดินยุบซ่ึงมีผลมา
จากฝนตกหนักอย่างต่อเนื่อง Larva จะแก้ปัญหาแผ่นดินถล่มได้
อยา่ งไร????

33

ระบุปญั หา

ปัญหาท่ี Larva พบคอื อะไร?

..........................................................................................................................
.........................................................................................................................

ปัจจยั ท่ีทาใหเ้ กิดเหตกุ ารณแ์ ผน่ ดนิ ทรุดคอื อะไร?

..........................................................................................................................
..................................................................................................................

Larva คดิ จะแกไ้ ขปัญหานีอ้ ยา่ งไร?

..........................................................................................................................
..........................................................................................................................

เพ่ิมเตมิ ความรู้

แผ่นดนิ ทรุด ท่มี า : https://th.wikipedia.org/wiki/

เกิดจากการยุบตัวของชั้นดิน 34
หรือหินร่วน เม่ือมวลของแข็งหรือ
ของเหลวปริมาณมากท่ีรองรับอยู่
ใต้ชั้นดินบริเวณน้ันถูกเคลื่อนย้าย
ออกไปโดยธรรมชาติหรือโดยการ
กระทาของมนุษย์

เพ่ิมเติมความรู ้

สาเหตขุ องแผน่ ดนิ ทรดุ

การใช้น้าบาดาลในปริมาณมากเกินไป ทาใหเ้ กิดการทรุดตัว
ของแผ่นดิน ทาให้เกิดความเสียหายแก่ส่ิงก่อสร้าง หรืออาคาร
บา้ นเรือนจนเกิดการทรดุ ตวั ลง

มักเกิดบริเวณภูเขาทม่ี คี วามลาดชนั สูงจนขาดความสมดุล
ในตวั เอง เกิดจากฝนตกหนักในบรเิ วณดังกล่าวเมอื่ พ้ืนทีเ่ กิด
ความอ่ิมตัวของน้าแผนดนิ จงึ ทรุดลงมา

การแกป้ ัญหาแผน่ ดนิ ทรดุ

การตอกเสาเข็มก่อนการสร้างสิง่ กอ่ สรา้ งเพอ่ื รองรบั น้าหนกั
อาคาร เมอ่ื เกดิ การทรุดตัวจะมเี สาเขม็ รองรบั

การสรา้ งกาแพงดนิ เปน็ การอดั ดนิ ให้อยูต่ ัวไม่ไหลไปกักระ
แสน้าเวลาฝนตกหนัก

การเติมดิน หิน หรอื ทราย ในกรณที เี่ กดิ การทรุดตัวของ
แผ่นดินแล้ว

35

กจิ กรรมที่ 5 Larva แทบทรดุ

คาชีแ้ จง

1. ให้นักเรียนทาการทดลองต่อไปน้ี แล้ว
ตอบคาถามหลังการทดลอง (3 คะแนน)

อุปกรณ์การทดลอง

ถุงร้อน 2 ถงุ น้าเปล่า หนังยาง 2 เสน้ ตะกรา้ เล็ก 2 ใบ

ทราย ไม้แหลม 9-10 อนั หนิ กรวด 3 กอ้ น

36

กิจกรรมท่ี 5 Larva แทบทรดุ

1. นาน้าเปล่าเทใสถ้ งุ พลาสตกิ 2 ใบ แล้วมัดด้วยหนังยาง จากน้ันนา
วางไวใ้ นตะกรา้ ใบละถงุ
2. เททรายในแต่ละตะกร้าให้เต็มแล้วกดให้แน่น โดยตะกร้าใบท่ี 1
ไมใ่ ส่หนิ กรวด ใบท่ี 2 ใสห่ ินกรวดไว้บนทราย
3. นาไม้แหลมปักทะลุทรายให้โดนถุงใส่น้าข้างล่าง จากนั้นสังเกต
ตะกรา้ ท้งั สองใบ แล้วตอบคาถามหลังการทดลอง

1.ตะกร้าท้งั สองมคี วามแตกต่างกนั อย่างไรบ้าง?
.........................................................................................................................
....................................................................................................................
2.หลังจากนาไม้แหลมปักตะกร้าใบที่ 1 เกิดการเปล่ียนแปลงอย่างไร?
.........................................................................................................................
.................................................................................................................
3.หลังจากนาไม้แหลมปักตะกรา้ ใบท่ี 2 เกิดการเปลย่ี นแปลงอย่างไร?
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
4.นักเรียนคิดว่าปัจจัยใดบ้างส่งผลให้เกิดการเปล่ียนแปลงของทรายทั้ง 2
ใบ?
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................

37

กจิ กรรมท่ี 4 Larva ลงหลุม

คาชีแ้ จง 2. ใหน้ ักเรียนวาดแบบจาลองโดยใช่รูปทรงเรขาคณิต

สรา้ งส่ิงก่อสรา้ งท่ีใช้แก้ไขปัญหาหลุมยุบตามจิตนาการ
(5 คะแนน) และแสดงวธิ ีคานวณหาพืน้ ท่ีทงั้ หมด

รปู ทรงเรขาคณิตทใี่ ช้มีอะไรบา้ ง พ้นื ท่ที ั้งหมดที่ออกแบบมีคา่ เท่าใด

.........................................................................................................

.........................................................................................................
สูตรการหาพื้นที่
วสงากมลเมห=ล่ียม = 212 × ฐาน × สงู
ส่ีเหล่ียมจตั ตรุ สั = ดา้ น × ดา้ น

ส่ีเหล่ียมผืนผา้ = กวา้ ง × ยาว
1
ส่ีเหล่ียมคางหมู = 2 × สงู × ผลบวกดา้ นขนาน

38

กจิ กรรมที่ 4 Larva ลงหลุม

คาช้ีแจง 3.ใหน้ ักเรียนเลือกวสั ดุอย่างนอ้ ย 3 ชนิด สรา้ งส่ิงก่อสรา้ ง

ตามท่ีออกแบบไว้ และคานวณราคาทงั้ หมดของวสั ดทุ ่ีใช้ (4 คะแนน)

ดนิ เหนียว 100 ฿/กอ้ น ไมไ้ อตมิ 30 ฿/อนั หนิ 10 ฿/กอ้ น

ปนู ปราสเตอร์ 100 ฿/ถงุ ทราย 100 ฿/ถงุ

วสั ดุ อปุ กรณ์ท่เี ลอื กใช้.......................................................................................
...............................................................................................................................
ราคาทง้ั หมด......................................................................................................

2 คะแนนพิเศษสาหรบั น้อง ๆ
ที่แนบรูปภาพผลงาน

39

เฉลยชดุ กิจกรรม

40

เฉลยชดุ กิจกรรมท่ี 1

x /
/
/

x

41

เฉลยชดุ กิจกรรมท่ี 2

42

เฉลยชดุ กิจกรรมท่ี 3

43