Marathi SulabhBharti/Majet Shikuya Marathi 4rth

CMYK h

H$moS>r gmoS>dm.

Jm

‘m H$
H$m
‘mo
dmMm. gm

{M‘Ur {M‘ʶm

‘moa ‘moa

CMYK

CMYK

emgZ ‘§Owar H«$‘m§H$ … àm{eg§/2014-15/7498/‘§Owar/S>-505/2751 {XZm§H$ : 17/5/2014

मराठी

सलु भभारती
इयत्ता चौथी

A‘amR>r ‘mܶ‘m§À¶m emim§gmR>r

(qhXr, B§J«Or, CXÿ©, H$ÝZS, JwOamVr, VobwJy, qgYr, B.)>

_hmamîQ´> amÁ` nmR>çnwñVH$ {Z{_©Vr d Aä`mgH«$_ g§emoYZ _§S>i, nwUo.

आपलया समाटफर ोनवरील DIKSHA APP दव् ारे पा पसु तकाचया पिहलया
पृ ावरील Q. R. Code द्वारे िडिजटल पा पसु तक व तयके पाठामधये
असलेलया Q. R. Code दव् ारे तया पाठासबं िं धत अधययन अधयापनासाठी
उपयु दक ावय सािहतय उपलबध होईल.

A CMYK

CMYK

àW‘md¥ËVr … 2014 © _hmamîQ´> amÁ` nmR>çnwñVH$ {Z{_©Vr d Aä`mgH«$_ g§emoYZ _§S>i,
ghmdo nwZ_w©ÐU : 2020 nwUo - 411004.

¶m nwñVH$mMo gd© h³H$ ‘hmamîQ´> amÁ¶ nmR>çnwñVH$ {Z{‘©Vr d Aä¶mgH«$‘ g§emoYZ ‘§S>imH$S>o
amhVrb. ¶m nwñVH$mVrb H$moUVmhr ^mJ g§MmbH$, ‘hmamîQ´> amÁ¶ nmR>çnwñVH$ {Z{‘©Vr d
Aä¶mgH«$‘ g§emoYZ ‘§S>i ¶m§À¶m boIr nadmZJr{edm¶ CX²Y¥V H$aVm ¶oUma Zmhr.

‘amR>r ^mfm g{‘Vr … ‘amR>r ^mfm g{‘Vr - H$m¶©JQ> gXñ¶
àm. am. a§. ~moamS>o, Aܶj
BaJm|S>m nmQ>rb, gXñ¶ har J§JmYa Zmabmdma àm. S>m°. {g{g{b¶m H$mìhm©bmo {edm H$m§~io
’$mXa ’«$mpÝgg {X{~«Q>mo, gXñ¶ àm. gO}amd aUIm§~ àm. S>m°. gwZrVm gwioH$a Zrboe {Z‘H$a
dmhê$ gmoZdUo, gXñ¶ lr‘Vr aoUy Xm§S>oH$a àmMm¶© S>m°. JmoqdX Jm¶H$s EH$ZmW AmìhmS
àm. àkm X¶m ndma, gXñ¶ S>m°. g§Ü¶m ndma AVwb Hw$bH$Uu
S>m°. gw^mf gmdaH$a, gXñ¶ àm. O¶d§V nmQ>rb doÀ¶m ê$ܶm Jm{dV
S>m°. amo{hUr Jm¶H$dmS> lrH$m§V Mm¡Jwbo
S>m°. ‘§Xm Zm§XÿaH$a nX²‘mH$a Hw$bH$Uu

{H$emoa XaH$, gXñ¶ àñVmdZm
lr‘Vr CfmXodr àVmn Xoe‘wI
(gXñ¶-g{Md) ‘hmamîQ´> emgZmZo amÁ¶mVrb B§J«Or ‘mܶ‘m§À¶m emim§gh gd© A‘amR>r ‘mܶ‘m§À¶m
emim§‘ܶo B¶ËVm n{hbrnmgyZ ‘amR>r hm {df¶ A{Zdm¶© H$aʶmMm YmoaUmË‘H$ {ZU©¶ gZ
2009 ‘ܶo KoVbm. "àmW{_H$ {ejU Aä`mgH«$_ 2012' ‘ܶohr ¶mM YmoaUmZwgma, B¶ËVm
g§¶moOZ … lr‘Vr CfmXodr àVmn Xoe‘wI n{hbrnmgyZ A‘amR>r ‘mܶ‘m§À¶m emim§gmR>r ‘amR>r hm {df¶ A{Zdm¶© H$aʶmV Ambm
à. {deofm{YH$mar, ‘amR>r Amho. ¶m Aä¶mgH«$‘mda AmYm[aV B¶ËVm Mm¡WrMo "‘amR>r gwb^^maVr' ho nmR>çnwñVH$

{MÌH$ma … Ibrb ImZ, Am’$Vm~ ImZ V¶ma H$aʶmV Ambo Amho. ho nmR>çnwñVH$ Amnë¶m hmVr XoVmZm AmZ§X dmQ>Vmo.
{dXçm϶mªZr B¶ËVm {Vgarn¶ªV ldU, ^mfU-g§^mfU, dmMZ hr ^m{fH$ H$m¡eë¶o
‘wIn¥îR> … amO|Ð {JaYmar AmË‘gmV Ho$br AmhoV. AmVm B¶ËVm Mm¡Wr‘ܶo ¶m H$m¡eë¶m§~amo~a boIZ H$m¡eë¶mda

AjaOwiUr … ^mfm {d^mJ, ^a {Xbm Amho. hr ^m{fH$ H$m¡eë¶o {dH${gV hmoʶmgmR>r {dXçm϶mªÀ¶m AZw^d d
^md{dídmVrb nmR>, JmUr, H${dVm, {MÌH$Wm, {MÌdU©Z, AZw^dH$WZ, AZw^dV³Vo
nmR>çnwñVH$ ‘§S>i, nwUo. nmR>çnwñVH$mV {Xbo AmhoV. nmhþUm AmoiIm, AmH$ma^oX ¶m§gmaIo H¥${V¶w³V ^m{fH$ Ioi,
‘Zmoa§OZmgmR>r {dZmoX d ‘wbm§Zr H$ënH$VoZo H$mT>bobr {MÌo {Xbr AmhoV.
{Z{‘©Vr … g{ƒXmZ§X Am’$io _amR>r ^mfm g{_Vr, H$m`©JQ> gXñ` Am{U {MÌH$ma ¶m§À¶m AmñWmnyd©H$ n[al_m§VyZ
‘w»¶ {Z{‘©Vr A{YH$mar
g§Xrn AmOJm§dH$a ho nwñVH$ V`ma Pmbo Amho. ho nwñVH$ OmñVrV OmñV {ZXm}f d XO}Xma ìhmdo, ¶mgmR>r
amÁ`mÀ`m {d{dY ^mJm§Vrb àmW{_H$ {ejH$ d {ejUVÁk `m§À`mH$Sy>Z `m nwñVH$mMo
g_rjU H$ê$Z KoÊ`mV Ambo Amho. g_rjH$m§À`m gyMZm d A{^àm` `m§Mm {dMma H$ê$Z
{Z{‘©Vr A{YH$mar ‘amR>r ^mfm g{‘VrZo nwñVH$mbm A§{V_ ñdê$n {Xbo Amho.
H$mJX … 70 Or.Eg.E‘. {H«$‘ìhmod
‘wÐUmXoe…N/PB/2020-21/QTY. 1.00 _amR>r g{_Vr Am{U g§~§{YV g_rjH$, VÁk, {MÌH$ma `m gdmªMo _§S>i _Z…nyd©H$
Am^mar Amho. {dXçmWu, {ejH$ d nmbH$ ¶m nwñVH$mMo ñdmJV H$aVrb Aer Amem Amho.

‘wÐH$ …M/s.

àH$meH$ (M§. am. ~moaH$a)
{ddoH$ CËV‘ Jmogmdr
g§MmbH$
{Z¶§ÌH$
nmR>çnwñVH$ {Z{‘©Vr ‘§S>i, nwUo ‘hmamîQ´> amÁ¶ nmR>çnwñVH$ {Z{‘©Vr d
{XZm§H$ … 17 ‘o 2014 Aä¶mgH«$‘ g§emoYZ ‘§S>i, nwUo.
à^mXodr, ‘w§~B©-25.
27 d¡emI, eHo$ 1936

B CMYK





इयत्ता चौथी- मराठी सलु भभारती अध्ययन निष्पत्ती

अध्ययनात सुचवलेली शकै ्षणिक प्रक्रिया अध्ययन निष्पत्ती

सरव् विद्यार्थ्यांना (वेगळ्या रूपात सक्षम मुलांसहित) वयै क्तिक, गटात अध्ययनार्थी -
कार्य करण्याची संधी आणि प्रोत्साहन मिळावे यासाठी -
04.16.01 इतरांकडनू सागं ितली जाणारी गोष्ट लक्षपूर्वक ऐकनू त्यावर
आपले मत व्यक्त करतात व àíZ विचारतात.
• विविध विषय, परिस्थिती, घटना, अनभु व, कथा, कविता इत्यादी
स्वत:च्या पद्धतीने मराठी भाषेत सागं ण्याची/प्रíन विचारण्याची तसेच 04.16.02 ऐकलेल्या साहित्य प्रकारांतील विषय, घटना, चित्र, पात्र,
त्यात भर घालण्याची संधी दिली जावी. शीर्षक यांविषयी चर्चा करतात, àíZ विचारतात, आपले मत

• वाचनकट्टा/ग्थंर ालयात मलु ानं ा स्तरानसु ार वेगवगे ळ्या प्रकारचे व्यक्त करतात.

मनोरंजक साहित्य उदा. बालसाहित्य, बालपत्रिका, फलक, 04.16.03 कथा, कविता किंवा इतर साहित्याविषयी सांगताना त्यांत
दृक्‍-श्राव्य साहित्य उपलब्ध करून द्याव.े आपल्या स्वत:च्या विचारांची भर घालतात.

• वगे वगे ळ्या कथा, कविता, फलक इत्यादी वाचनू समजणे-समजावण,े 04.16.04 स्वत:चे म्हणणे मांडताना भाषचे ्या विविध वशै िष्ट्यांचा
त्यावर आपली प्रतिक्रिया दणे े, चर्चा करणे, प्रíन विचारण्याची संधी बारकाईने वापर करतात.

द्यावी. 04.16.05 विविध प्रकारचे साहित्य (उदा. वर्तमानपत्रांतील बातम्यांचे
शीर्षक, बालसाहित्य) यांमध्ेय आलले ्या नैसर्गिक, सामाजिक
• विविध उद्ेशद ानं ा लक्षात घेऊन अध्ययनाच्या विविध आयामांना तसेच इतर बाबी सवं दे नशीलतेने समजून घऊे न त्यांवर चर्चा
इयत्तांमध्ेय योग्य स्थान दणे ्याची संधी असावी. उदा. एखाद्या घटना करतात.
किंवा पात्रासंबधं ी आपली प्रतिक्रिया, मत, तरक् माडं णे, विíलषे ण
करणे इत्यादी. 04.16.06 वाचलेला मजकरू आणि दैनंदिन अनभु व यांची सागं ड घालून
त्यातून निर्माण झालेल्या सवं ेदना आणि विचार तोंडी स्वरूपात
• कथा, कविता इत्यादींचे प्रकट वाचन करण-े ऐकणे आणि ऐकलेल्या, व्यक्त करतात.
पाहिलले ्या, वाचलले ्या गोष्टी मराठी भाषते सांगणे (भाषिक आणि
सांकेतिक स्वरूपात) या सधं ी आणि त्यासाठी प्रोत्साहन दिले जाव.े 04.16.07 पाठ्यपसु ्तकाव्यतिरिक्त इतर मजकरु ाचे (बालसाहित्य,
वर्तमानपत्रांतील ठळक शीर्षक, प्रसिदध‌् ीफलक इत्यादी) याचं े
• आवश्यकतेनसु ार आणि सदं र्भानसु ार मराठी भाषा समजनू घेण्याची समजपरू ्वक वाचन करतात.
(नवीन शब्द/वाक्य इत्यादी) आणि त्याचा वापर करण्याची सधं ी 04.16.08 वेगवेगळ्या साहित्यरचनेत आलेल्या नवीन शब्दांचा अर्थ
दिली जावी. सदं र्भाने समजनू घेतात.
04.16.09 वाचायला उत्सुक असतात आणि वाचनकोपरा/ग्रंथालयातनू
• एकमेकांनी सांगितलेल्या गोष्टी ऐकण,े पसु ्तकातील गोष्टी वाचणे आपल्या आवडीची पुस्तके निवडतात व त्यांचे वाचन करतात.
आणि त्यावर आपले मत देण,े त्यात आपल्या विचाराचं ी भर घालनू 04.16.10 वाचलेल्या रचनांमधील मखु ्य विषय, घटना, चित्र, पात्र,
विविध प्रकारे सागं ण्याची सधं ी दिली जावी. शीर्षक यासबं धं ी चर्चा करतात, àíZ विचारतात, आपले मत
व्यक्त करतात.
• आपल्या पद्धतीन/े सर्जनशीलतने े अभिव्यक्त (तोंडी आणि साकं ते िक
स्वरूपात) होण्यासाठीचे स्वातंत्र्य दिले जावे.

• आजूबाजूला घडणाऱ्या क्रिया/घटना (उदा. माझ्या घराच्या छतावरून 04.16.11 स्तरानं ुसार इतर विषय, व्यवसाय, कला इत्यादींमध्ये (उदा.
सूर्य का दिसत नाही? समोरील झाडावर बसलले ी चिमणी कोठे निघनू गणित, विज्ञान, सामाजिक अभ्यास, नृत्यकला) वापरला
गले ी, यासं ारखे प्रíन विचारण,े सहअध्यायींशी चर्चा करण्याची संधी जाणारा शब्दसगं ्रह समजून घेतात.
दिली जावी.
04.16.12 भाषते ील विविध बारकावे उदा. शब्दांची पनु रावतृ ्ती, लिंग,
• वर्गात आपल्या मित्रांच्या बोलींचे निरीक्षण करण्याची सधं ी दिली वचन इत्यादींविषयी सजग राहून कथन करतात.
जावी. उदा. आंबा, पोळी, पोपट अशा शब्दांना आपापल्या भाषते
काय म्हटले जाते, हे जाणून घेण्याची सधं ी दिली जावी. 04.16.13 एखाद्या विषयावर बोलताना शब्दांचे बारकाव,े त्यांतील अतं र
समजून घेतात व बोलताना शब्दांचा योग्य वापर करतात.
• आशयाच्या संदर्भाने वापरल्या जाणाऱ्या भाषचे े बारकावे समजनू 04.16.14 स्वत:च्या इच्ेनछ े किंवा शिक्षकांनी ठरवलेल्या कृतीअंतर्गत
घेण्याची आणि त्याचा वापर करण्याची संधी दिली जावी. लखे नप्रक्रिया समजनू घेतात, स्वत:चे लखे न तपासनू घते ात,

• इतर विषय, व्यवसाय, कला इत्यादी (उदा. गणित, विज्ञान, सामाजिक लेखनाची उद्दिष्टे आणि वाचक यानं ुसार त्यात बदल करतात.

अध्ययन, नतृ ्यकला इत्यादी) यामं ध्ेय येणारे शब्द समजणे आणि त्यांचा 04.16.15 वगे वगे ळ्या साहित्यांमध्ेय आलेल्या नवीन शब्दांचा अर्थ
संदर्भानसु ार वापर करण्याची संधी दिली जावी. समजनू घऊे न त्यांचा आपल्या कथनात वापर करतात.

• पाठ्यपुस्तक आणि त्याच्याशी सबं धं ित इतर साहित्यांत आलेल्या 04.16.16 विविध उद्ेशद ासं ाठी लखे न करताना योग्य विरामचिन्हाचा
नसै र्गिक, सामाजिक आणि इतर सवं दे नशील मुद‌् द्यांना समजनू घऊे न (उदा. पूर्णविराम) जाणीवपरू ्वक वापर करतात.

त्यावर चर्चा करण्याची सधं ी दिली जावी. 04.16.17 आपल्या कल्पकतेनसु ार गोष्ट, कविता, वर्णन इत्यादी कथन
करताना भाषेचा सर्जनशीलतेने वापर करतात.

CMYK

AZwH«$_{UH$m

A.H«$. nmR>mMo Zmd n¥.H«$. A.H«$. nmR>mMo Zmd n¥.H«$.

1. PmS> (JmUo) - kmZXm AmgmobH$a 1 17. nmhm, nU... 20

2. ‘¡Ìr ({MÌH$Wm) 2 18. ‘mPm AZw^d - 1 21

3. ‘wbm§Zr H$mT>bobr {MÌo-1 3 19. AmJJmS>r (H${dVm) 23

4. {MÌdU©Z - e§H$a {dQ>UH$a

4

20. ‘wbm§Zr H$mT>bobr {MÌo-2 25
5. Jmè¶m Jmè¶m q^Jmoè¶m (H${dVm) 5

21. ~gñWmZH$ 26
6
6. ’$aH$ AmoiIm

22. ñdÀN> Ka - ñdÀN> n[aga 27

7. AjaOmio 7

23. ‘mPm AZw^d - 2 28
8
8. J§‘VH$moS>o

24. B©X 30
9
9. dmMy¶m, {Jady¶m

10. AmoiIm nmhÿ ! 25. g§JUH$ (H${dVm)- ~~Z qeXo 33
10

26. Am‘Mo MwH$bo 35
11
11. eãXnQ> dmMy¶m

27. YmS>gr PwJr 37
12
12. eãXm§er Ioiy¶m

13. AmoiIy¶m, gm§Jy¶m 28. àíZ (H${dVm) - à^m ‘wio 39
13

29. ‘r gJiçm ^mÁ¶m ImUma ! 41

14. IoimVrb ñd¶§nmH$ (H${dVm) 14

- {H$emoa nmR>H$ 30. IwMu Am{U ñQy>b (H${dVm) 44

- qdXm H$a§XrH$a

15. PmS> Amnbm {‘Ì 16

31. Amnb§ dmMZmb¶ 45
16. MVwa H$mgd (eãX-{MÌH$Wm) 18

F CMYK

1. PmS>

 EoH$m d åhUm.
qMJrZ§ bmdb§ EH$ PmS>,
PmS>mbm åhUmbr, bdH$a dmT>.
Vwbm amoO KmbrZ nmUr,
Vw¶mgmR>r JmB©Z JmUr.
JmUr EoHy$Z ’w$b§ ’w$bVrb,
’w$bnmIam§Mo Wdo PwbVrb.
’w$bVrb ’w$b§ N>mZ N>mZ,
hgV amhrb nmZZ²nmZ.

- kmZXm AmgmobH$a

{ejH$mg§ mR>r … JmUo Vmbmgaw mV, gm{^Z` åhUZy XmIdmd.o JmÊ`mMr EH$o H$$ Amio åhUmdr. {dXçmÏ`mZª m ‘mJo åhUm¶bm gmJ§ md.o
ZV§ a ñdV…~am~o a, dJm~© am~o a, JQ>mV VgMo d¶¡ p³VH$ar˶m JmUo Vmbmgaw mV, gm{^Z` åhUʶmg gmJ§ md.o [MÌmMo dUZ© H$aʶmg
gmJ§ md.o

1

1

2. ‘¡Ìr

nmhm d ~mobm.

{MÌo nmhm. gm§Jm.
(A) ‘wbJm H$moR>o C^m Amho?
(Am) ‘wbJm H$moUmbm Km~abm?
(B) ‘wbJm PmS>mda H$m MT>bm?
(B©) ‘wbmZo hËVrÀ¶m gm|S>oV ’$i H$m {Xbo?
(C) hËVrbm AmZ§X H$m Pmbm?
(D$) JmoîQ>rVrb ‘wbmÀ¶m OmJr Vwåhr AgVm Va Vwåhr H$m¶ Ho$bo AgVo?
(E) Vwåhm§bm ‘mhrV Agbobr ‘wbm§À¶m MmVw¶m©Mr EImXr JmoîQ> gm§Jm.

{ejH$mg§ mR>r … àË`Ho $ {MÌmV H$m` H$m` {XgVo Vo {dMmamd.o {dXçmÏ`mZª m à˶Ho $ {MÌmg~§ Y§ r àíZ {dMmaʶmg gmJ§ md.o nTw >o H$m¶
KS>bo Agbo Vo {dMmamd.o {dXçmÏ`mZª r gm{§ JVbbo o eãX, dm³¶o ’$içmda {bhmdr. dmMZy XmIdmdr. ˶m dm³¶mM§ r ‘XV KDo $Z
Jmîo Q> gmJ§ mdr. [aH$må¶m MmH¡ $Q>rV {MÌ H$mT>ʶmg gmJ§ md.o {dXçmÏ`mZª m Jmîo Q> gmJ§ ʶmg àmËo gmhZ Xçmd.o

2

2

eodQ> 3. ‘wbm§Zr H$mT>bobr {MÌo-1

nmhm d ~mobm.
{MÌmdê$Z JmoîQ> gm§Jm.

gwédmV

{MÌmdê$Z Vwåhm§bm H$m¶ g‘Obo Vo gm§Jm.

nmUr dmMdm.
OrdZ dmMdm.

{ejH$mg§ mR>r … 1. hr {MÌo ˶mÀ§ ¶mM d¶mÀ¶m ‘bw mZ§ r H$mT>br AmhVo , ho {dXçmÏ`mZª m gmJ§ md.o ˶mZ§ m n{hë¶m {MÌmMo {ZarjU
H$am¶bm gmJ§ md.o {MÌmda àíZ {dMmamd.o ¶m {MÌmVrb àgJ§ mÀ¶m AmYr H$m¶ H$m¶ KS>bo Agbo Vo {dMmamd.o {MÌmdê$Z nUy ©
Jmîo Q> gmJ§ ʶmg gmJ§ md.o 2. Xgþ è¶m {MÌmV H$m¶ {XgVo Vo {dMmamd.o "V‘w À¶m Kar nmʶmMm dmna OnZy H$o bm OmVmo H$m? nmUr
dm¶m OmD$ Z¶o åhUZy Våw hr H$m¶ H$m¶ H$amb ?' ¶mg§ maIo àíZ {dMmê$Z Xgþ è¶m {MÌmer g~§ {§ YV MMm© H$amdr.

3

3

4. {MÌdU©Z

nmhm d gm§Jm.

{ejH$m§gmR>r … {dXçmÏ`mªH$Sy>Z {MÌmMo {ZarjU H$ê$Z ¿`mdo. {MÌmV H$m` H$m` {XgVo Vo {dMmamdo. {MÌmMo dU©Z
H$aʶmg gm§Jmdo. nmdgmiçmVrb Ë`m§Mo AZw^d gm§JÊ`mg àmoËgmhZ Xçmdo.

4

4

5. Jmè¶m Jmè¶m q^Jmoè¶m

EoH$m d åhUm.

Q>n²Q>n² Q>n²Q>n² nS>Vr Jmam,
nQ>nQ> nQ>nQ> doMy gmè¶m.
nH$Sw>{Z YaVm {dViw{Z Joë¶m,
Jmè¶m Jmè¶m q^Jmoè¶m.

JS>²JS²> JS>²JS>² ‘oK JaOVr,
M‘M‘ M‘M‘ {dOm M‘H$Vr.
WwB©WwB© WwB©WwB© ‘moa ZmMVr,
Jmè¶m Jmè¶m q^Jmoè¶m.

WS>WS> WS>WS> W§S>r dmOVo,
hmH$ AmB©Mr EoHy$ ¶oVo.
KamV OmD${Z ñdÀN> hmoD$¶m,
Jmè¶m Jmè¶m q^Jmoè¶m.

eãXmW© … ‘oK - T>J. Jmè¶m Jmè¶m q^Jmoè¶m - nmdgmV {^OV JmobJmob {’$aʶmMm ‘wbm§Mm Ioi.

à. 1. CËVao gm§Jm. (B) M‘M‘ M‘H$Umar.
(A) H${dVm H$em~X²Xb Amho ?
(Am) hr H${dVm H$moU åhUV Agob ?
(B) {dOm M‘H$VmV Voìhm Vwåhm§bm H$m¶ dmQ>Vo ?

à. 2. H$moU Vo gm§Jm.
(A) Q>n²Q>n² nS>Umè¶m. (Am) JS>JS> JaOUmao.
(B©) WwB©WwB© ZmMUmam. (C) WS>WS> dmOUmar.

à. 3. eodQ>Mr Ajao OwiUmao H${dVoVrb eãX gm§Jm.

à. 4. Q>n²Q>n, JS²JS>² ¶m§gmaIo ZmX‘¶ eãX ¶m H${dVoV Ambo AmhoV. Ago AmUIr eãX gm§Jm.

Vm|S>r H$m‘ - Jmam hmVmV KoVë¶mZ§Va {dViyZ H$m OmVmV, ¶m{df¶r MMm© H$am.

A{^Z¶ H$am - Jmam doMUo, WS>WS W§S>r dmOUo, q^Jmoè¶m IoiUo.

{ejH$m§gmR>r … H${dVm VmbmgwamV, gm{^Z¶ åhUyZ XmIdmdr. H${dVoMr EHo$H$ Amoi åhUmdr. {dXçm϶mªZm ‘mJo åhUʶmg
gm§Jmdo. {dXçm϶mªZm ñdV…~amo~a H${dVm åhUʶmg gm§Jmdo. dJm©~amo~a, JQ>mV d d¡¶p³VH$ar˶m H${dVm VmbmgwamV,
gm{^Z¶ åhUyZ ¿¶mdr.

5

5

6. ’$aH$ AmoiIm

 XmoZ {MÌm§Vrb ’$aH$ AmoiIm.

 JQ>mV Z ~gUmar AmH¥$Vr AmoiIm. ˶mda P Aer IyU H$am.

 nmhm. AmH$mamV H$gm ’$aH$ nS>V Jobm Vo gm§Jm.  AmH$mamZwgma JQ>mV Z ~gUmao Aja
AmoiIm. ˶m AjamImbr aoK AmoT>m.
n f ’$ b
½ J _ ^ H$ a ~ d

Q> S> B B© a e O g
Q> R> T> U
ß n ’$ ‘ ^ Z B©

6

6

7. AjaOmio

"A' nmgyZ gwédmV H$am. Ajao dmMV dmMV OmiçmVyZ ~mhoa nS>m.

b

D$ F$
H$

Am

{ejH$mg§ mR>r … {dXçm϶mZª m OmiçmVrb Ajao JQ>mJQ>mV§ dmMʶmg gmJ§ md.o H$mUo ˶mhr AjamnmgZy géw dmV H$ê$Z CbQ>-gbw Q>
H$« ‘mZo Ajao dmMZy ¿¶mdr. {dMmabbo o Aja XmIdʶmMm Iio ¿¶mdm.

7

7

8. J§‘VH$moS>o

A, Am, Amo, Am¡, A§ ¶m Ajam§nmgyZ V¶ma hmoUmè¶m eãXm§Mr {MÌo emoYm. XmIdm d Zmdo gm§Jm.

{ejH$mg§ mR>r … {dXçm϶mªZr gm§{JVbobr Zmdo ’$içmda {bhmdr. dmMyZ XmIdmdr. {dXçm϶mªH$Sy>Z dmMyZ ¿¶mdr. Zm‘nQ²>Q>çm
V¶ma H$amì¶m. ˶m ˶m dñVyeoOmar R>odʶmg gm§Jmì¶m. A, Am, Amo, Am¡, A§ ¶m Ajam§nmgyZ gwédmV hmoUmao AmUIr eãX
{dXçm϶mªZm {dMmamdo.

8

8

9. dmMy¶m, {Jady¶m

Imbrb {MÌo nmhm. Zmdo dmMm d {Jadm.

noZ dhr ’$im [ajm

H¡$ar én¶m noê$ A§JR>r

nmobrg Mm¡H$ D$g nnB©

EH$ bgyU V~bm PmoH$m

{ejH$mg§ mR>r … Ajao ¶m½o ¶ {XeZo o H$er {Jadm¶Mr ¶mMo àm˶{jH$ XmIdmd.o ˶mà‘mUo {dXçm϶mHª $S>yZ darb eãX {bhZÿ ¿¶md.o
dmMZy ¿¶md.o AmUIr dJo içm eãXmM§ m gamd ¿¶mdm.

9

9

10. AmoiIm nmhÿ !

{MÌo nmhm. Zmdo gm§Jm. Zmdo nyU© H$am d dmMm.

... ... ... ...
B aV ‘m ‘

... ... ...
Jw ~ n J X

... ... ...
‘mb b S>m

... ... ...
Ìm b ir

{ejH$mg§ mR>r … à˶Ho $ {MÌmMo Zmd {dMmamd.o Zmd ’$içmda {bhmd.o Vo Zmd nmhZÿ ZmdmVrb Jmibbo r Ajao {dXçmÏ`mZª m
{bhm`bm gmJ§ mdr. gd© Zmdo nUy © H$o ë`mZV§ a dmMZy ¿`mdr. ¶mnjo m dJo ir {MÌo O‘m H$amdr. ˶mÀ§ ¶m Zm‘nQ>²Q>çm V¶ma H$amì¶m.
Zm‘nQ>²Q>çm d {MÌo ¶mÀ§ ¶m OmSo >çm JQ>mJQ>mV§ Oiw dʶmg gmJ§ mì¶m. Zm‘nQ>²Q>çmd§ arb eãX dmMZy ¿¶md.o {bhZÿ ¿¶md.o

10

10

11. eãXnQ> dmMy¶m

dmMm.

hm¡X nmʶmZo ^abm nV§J Amåhr nV§J CS>dVmo.

hm¡X

Amho.

KmoS>m YmdVmo. KmoS>m ~¡b Mmam ImVmo. ~¡b

’y$b ’y$b N>mZ Amho. Ho$ir Ho$ir {ndir AmhoV.

bmb Jwbm~ nmhm. Jwbm~ {M‘Ur PmS>mda {M‘Ur
~gbr.

‘mgm hm ‘mgm nmhm. B‘maV B‘maV ~K.

{ejH$m§gmR>r … eãX d dm³¶o {b{hbobm nQ> à˶oH$ JQ>mV Xçmdm. JQ>mVrb à˶oH$ {dXçm϶m©g H«$‘mZo eãX d dm³¶
dmMʶmg gm§Jmdo. dmMVm Z Amboë¶m {dXçm϶mªMr nwÝhm COiUr ¿¶mdr. Amdí¶H$ {VWo ‘mJ©Xe©Z H$amdo.

11

11

12. eãXm§er Ioiy¶m

Imbrb eãX dmMm. g‘OyZ ¿¶m d {bhm.
CXm., nya - M§Ðnya.

(A) nya 12(D$) ‘Vr

(Am) qMM > (E) {Mamobr

40(B) Jmd 32(Eo) {eamim

(B©) nya (Amo) Jmd

(C) Jmd (Am¡) Jmd

Imbrb eãXm§Zm "nya' eãX OmoS>m. Jmdm§Mr Zmdo {bhm. dmMm.

ImZm..... gmbo m....... {dOm........ amOm........

Imbrb eãXm§Zm "dmS>r' eãX OmoS>m. Jmdm§Mr Zmdo {bhm d dmMm.

nig..... gmd§V..... Hw$Sy>©..... {H$bm}ñH$a.....

{ejH$mg§ mR>r … {dXçm϶mZª r V¶ma H$o bbo r Zmdo ’$içmda {bhmdr. ˶mÀ§ ¶mH$S>yZ dmMZy ¿¶mdr. ’$içmd§ arb Zmdo nmhZÿ
{b{hʶmg gmJ§ mdr. ZmdmÀ¶m edo Q>r nay , ZJa, dmS>r ho eãX Agbbo r AmUIr JmdmM§ r Zmdo {dXçm϶mZª m {dMmamdr.

12

12

13. AmoiIy¶m, gm§Jy¶m

{MÌo nmhm. AmoiIm. dm³¶o gm§Jm. dm³¶o {bhm.

{ejH$mg§ mR>r … à˶Ho $ {MÌmMo {ZarjU H$am¶bm gmJ§ md.o {MÌme§ r g~§ {§ YV eãX {dMmamd.o Vo eãX ’$içmda {bhmd.o {MÌmer
g~§ {§ YV eãX dmMZy XmIdmd.o dmMZy ¿¶md.o ˶m eãXmM§ m Cn¶mJo H$ê$Z dm³¶o V¶ma H$ê$Z ¿¶mdr. {dXçm϶mZª r gm{§ JVbbo r
dm³¶o ’$içmda {bhmdr. Vr dm³¶o nmhZÿ {dXçm϶mZª m {MÌmI§ mbr {bhm¶bm gmJ§ md.o

13

13

14. IoimVrb ñd¶§nmH$

EoH$m d åhUm.
{nR>m‘ܶo nmUr KmbVmo,
qV~yZ qV~yZ H$UrH$ ‘iVmo.
^a^a ^a^a nmoir bmQ>Vmo.
nmoirMm ’w$Jm Vì¶mdaVr ’w$JVmo,
Ja‘Ja‘ nmoir dmT>Vmo.

{dirdaVr dm§Jr {MaVmo,
Ja‘ ‘gmbm ˶mV ^aVmo.
H$T>B©V Vob, ‘mohar ’w$Q>Vm,
{VIQ> KmbyZ añgm H$aVmo.

S>mi, Vm§Xÿi ^m§S>çmV ^aVmo,
nmÊ`mMr da Yma YaVmo.
Hw$H$aÀ¶m Vm|S>mV {eQ²>Q>r H$m|~Vmo.
ñd¶§nmH$ Pmbm, Omhra H$aVmo.

ñd¶§nmH$ ‘mPm S>~rV _mdVmo,
Varhr Amåhr nmoQ>^a OodVmo.
nMZmgmR>r XmoZ ’$io,
à˶oH$mbm XoD$Z R>odVmo.

- {H$emoa nmR>H$

Imbrb H$m‘m§gmR>r H${dVoV Amboë¶m H¥$Vr H«$‘mZo gm§Jm.
(A) nmoir H$aUo. (Am) ^mOr H$aUo. (B) ^mV H$aUo.
Imbrb H¥$VtgmR>r H$moUVr gmYZo bmJVmV Vo gm§Jm.
(A) nmoir ^mOUo. (Am) ^mOr {MaUo. (B) ^mV H$aUo.

{ejH$mg§ mR>r … H${dVm Vmbmgaw mV, gm{^Z¶ åhUZy XmIdmdr. H${dVMo r EH$o H$ Amio åhUmdr. {dXçm϶mZª m ‘mJo åhUm¶bm gmJ§ md.o
{dXçm϶mZª m ñdV…~am~o a H${dVm åhUm¶bm gmJ§ md.o dJm~© am~o a, JQ>mV d d¶¡ {³VH$ar˶m H${dVm Vmbmgaw mV, gm{^Z¶ åhUZy ¿¶mdr.

14

14

 Imbrb Ajam§nmgyZ ZdrZ eãX ~Zdm.

CXm., Mm, am, g, X, a, K.

eãX - Mmam, Mma, ag, amg, Xgam, Ka, Xa, MmXa, gaga, gXam.

(A) H$m, nm, ¶, b. (B) H$, ‘m, g, dr, a.

(Am) n, Zm, gm, Q>, H$. (B©) ‘mo, ar, h, a, Ur, nm.

 CnH«$‘ …

(1) Kar AmB© ñd¶§nmH$ H$aV AgVmZm {ZarjU H$am. nmoir, ^mOr, ^mV H$aVmZm H$moUH$moU˶m
H¥$Vr Ho$ë¶m OmVmV, H$moU˶m H«$‘mZo Ho$ë¶m OmVmV Vo bjmV ¿¶m. dJm©V gm§Jm.

(2) {dXçm϶mªH$Sy>Z dJm©V ^oi V¶ma H$ê$Z ¿¶mdr. ˶mMr H¥$Vr gm§Jʶmg gm§Jmdo.

 {MÌ nmhm. dU©Z H$am.

15

15

15. PmS> Amnbm {‘Ì

nmhm. ~mobm.

‘r Vwåhm§bm gmdbr XoVmo. Vwåhr ‘mPr H$miOr H$er ¿¶mb ?
’$io XoVmo. ‘bm VmoSy> ZH$m. ‘bm nmUr Kmbm.
’w$bo XoVmo. Iyn PmS>o bmdm.
Am¡fYhr XoVmo. ’$³V dmiboë¶m ’$m§XçmM
{Xdg^a ^anya Am°p³gOZ B§YZmgmR>r dmnam.
{‘idyZ XoVmo. dmXim‘wio ‘r ‘moSy>Z nS>bmo,
Va Xþgao PmS> bJoM bmdm.

{MÌ nmhm. PmS>mMo Cn¶moJ gm§Jm.
H$moU˶mhr EH$m PmS>mMo {MÌ H$mT>m.
PmS>mZo ˶mÀ¶m ImoS>mbm ’$bH$ bmdbo AmhoV. ˶mdarb ‘OHy$a dmMm. Vo ’$bH$ H$m bmdbo
AmhoV Vo gm§Jm.

{ejH$mg§ mR>r … PmS>m§À¶m ImoS>m§Zm bmdboë`m \$bH$m§darb _OHy$a {dXçm϶mªZm dmMyZ XmIdmdm. {dXçmÏ`mªH$Sy>Z dmMyZ
¿`mdm. ’$bH$mda {b{hboë¶m PmS>m§À¶m Cn¶moJm§ì¶{V[a³V AmUIr H$moUH$moUVo Cn¶moJ AmhoV, Vo {dXçm϶mªZm gm§Jmdo.

16

16

EoH$m. åhUm d dmMm. ë`m ë + ` + m
PmS>o bmdm. PmS>o OJdm. Xçm X + ç + m
PmS>m§‘wio gmdbr {‘iVo. PmS>m§‘wio Jmadm {‘iVmo.
PmS>o O{‘ZrMr Yyn Wm§~dVmV.
PmS>o hdm ewX²Y R>odVmV.
PmS>m§‘wio àXÿfU H$‘r hmoVo.

eãXnQ²>Q>çm dmMm. dm³¶o V¶ma H$am d gm§Jm.
PmS>, PmS>o, ’w$bo, ’$io, Am¡fYr, XoVo, XoVmV.
CXm., PmS> \w$bo XoVo. PmS>o \w$bo XoVmV.
dmMm. g_OyZ ¿`m.

Am°pŠgOZ p³g Š + g + [ dmiboë`m
\$ŠV ŠV Š + V \$m§Xçm

EoH$m. nmhm d åhUm.
CXçm, ZXçm, hmoS>çm, JmoQ>çm, _moR>çm, ’$m§Xçm.
"IoimVrb ñd¶§nmH$' ¶m H${dVoV Ambobo OmoS>mja¶w³V eãX nmhÿZ {bhm.
dmMm.

EH$ AZoH$ EH$ AZoH$ EH$ AZoH$
PmS> PmS>o ‘yb ‘wbo ’y$b ’w$bo
’$m§Xr ’$m§Xçm KaQ>o KaQ>r ’$i ’$io
njr njr OZmda OZmdao nmZ nmZo

Imbrb eãXm§‘ܶo bnbobo eãX emoYm. gm§Jm.

CXm., OZmdao. eãX - OZm, Zmd, Od, Zmao.

1. nmD$g 2. dmXim‘wio

CnH«$‘ … Vw‘À¶m n[agamVrb gdmªV OwZo PmS> emoYm. PmS> d ˶mÀ¶m g^modVmbÀ¶m n[agamMo {ZarjU
H$am. ˶m PmS>m{df¶r ‘m{hVr {‘idm. dJm©V gm§Jm.

{ejH$m§gmR>r … X, Q>, R>, S>, T> `m§gma»`m Ajam§Zm "`' OmoS>VmZm hr Ajao nyU© {bhmdr d Ë`m§Zm " ç ' (nmD$U
AmH$mamV) OmoS>mdm, ho {dXçmÏ`mªÀ`m bjmV AmUyZ Xçmdo. Ajao H$er OmoS>br OmVmV ¶mMo {ZarjU H$aʶmg gm§Jmdo.

17

17

16. MVwa H$mgd

EoH$m. g_OyZ ¿`m. åhUm. dmMm.

EH$ {Xdg O§JbmH$S>o MVwa H$mgd

{ZKmbo. ˶mbm {Xgbm. EH$ {Xdg H$mgd O§JbmH$S>o

˶mÀ¶m {XeoZoM ¶oV hmoVm. {ZKmbo. ˶mbm H$moëhm {Xgbm.

Km~abo. Amnbr H$moëhm ˶mÀ¶m {XeoZoM ¶oV hmoVm.

‘mZ d nm¶ H$dMmV AmoTy>Z KoVbo. H$mgd Km~abo. H$mgdmZo Amnbr

‘mZ d nm¶ H$dMmV AmoTy>Z KoVbo.
H$dM nm{hbo. Amnë¶m nm¶mZo

H$moëhçmZo H$dM nm{hbo. Amnë¶m
H$dMmbm AmoaIS>bo. dmQ>bo,

"hm Va XJS>M Amho.' nm¶mZo H$dMmbm AmoaIS>bo.
nwT>o

H$moëhçmbm dmQ>bo, "hm Va XJS>M

{ZKyZ Jobm. hiyM ‘mZ ~mhoa
Amho.' H$moëhm nwT>o {ZKyZ Jobm.

H$mT>br. Vo nmʶmV {eabo. H$mgdmZo hiyM ‘mZ ~mhoa H$mT>br.

AmdmO {Xbm. ‘mJo Vo nmʶmV {eabo. H$mgdmZo

diyZ nm{hbo. Vmo ñdV…erM H$moëhçmbm AmdmO {Xbm. H$moëhçmZo

åhUmbm, "Aaoao ! {eH$ma hmVMr ‘mJo diyZ nm{hbo. Vmo ñdV…erM

Jobr.' åhUmbm, "Aaoao ! {eH$ma hmVMr

Jobr.'

{ejH$m§gmR>r … EH$M JmoîQ> XmoZ àH$mao {b{hbr Amho, ho {dXçm϶mªÀ¶m bjmV AmUyZ Xçmdo. XmoÝhr JmoîQ>tMo {ZarjU
H$aʶmg gm§Jmdo. n{hë¶m JmoîQ>rVrb {MÌm§EodOr Xþgè¶m JmoîQ>rV H$moUVo eãX Ambo AmhoV, ho {dMmamdo. gd© {MÌm§g§~§YrMo
eãX AmoiIyZ Pmë¶mZ§Va n{hbr JmoîQ> dmMyZ XmIdmdr. EHo$H$ dm³¶ ‘mJo åhUʶmg gm§Jmdo. {MÌm§À¶m OmJr eãX
{b{hbobr JmoîQ> dmMʶmg gm§Jmdo.

18

18

¶m JmoîQ>rV H$moëhm, H$mgd ho eãX doJdoJiçm àH$mao Ambo AmhoV. Vo dmMm. AmVm Imbrb
eãXm§Mr AerM doJdoJir ê$no gm§Jm.
(A) AmB© (Am) PmS> (B) KmoS>m.
dmMm. g_OyZ ¿`m.

H$moëhm ëhm ë + h + m
H$moëhçmZo ëhçm ë + h + ç + m
ñdV… ñd ñ + d
nmÊ`mV Ê`m Ê + ` + m
{MÌ nmhm. dU©Z H$am.

19

19

EoH$m. åhUm. 17. nmhm, nU...

AmB©, ‘r Q>rìhr nmhVo.
‘m¶m AmdS>rMm H$m¶©H«$‘
bmJbm Amho.

{‘Zy, BV³¶m Odi
~gyZ Am{U EH$gmaI§ Q>H$ bmdyZ
Q>rìhr nmhÿ ZH$mog. S>moio XþIVrb

VwPo.

AmB©, bdH$a ¶o. ~K Zm.
‘m¶m S>moiçm§Zm Ìmg hmoVmo¶.
S>moiçm§VyZ nmUr ¶oV§¶.

AJ§, Xÿa ~gyZ Q>rìhr ~K, åhUOo
S>moiçm§Zm Ìmg hmoUma Zmhr.

{‘Zy, AmO Zmhr VwPo S>moio
XþIUma, AZ² ~a§ H$m {_Zy,
Q>rìhr Iyn OdiyZ ~Ky Z¶o.

à. 1. Imbrb àíZm§Mr CËVao gm§Jm.
(A) {‘Zy H$m¶ H$aV hmoVr ?
(Am) {‘ZyZo AmB©bm hmH$ H$m ‘mabr ?
(B) Q>rìhr nmhVmZm H$moUVr H$miOr ¿¶mdr ?

à. 2. Vwåhm§bm Q>rìhrdarb H$moUVo H$m¶©H«$‘ AmdS>VmV ? Vo H$m AmdS>VmV Vo gm§Jm d {bhm.

{ejH$m§gmR>r … {dXçm϶mªZm {MÌm§Mo {ZarjU H$am¶bm gm§Jmdo. H$m¶ {XgVo Vo {dMmamdo. JmoîQ>rMo àH$Q> dmMZ H$amdo.
JmoîQ>rVrb OmoS>mja¶w³V eãX ’$bH$mda {bhmdo. {b{hVmZm {dXçm϶mªZm boIZ H$go Ho$bo OmVo, ¶mMo {ZarjU H$am¶bm
gm§Jmdo. {dXçm϶mªH$Sy>Z Vo eãX dmMyZ ¿¶mdo. dmMZmMm gamd Xçmdm.

20

20

18. ‘mPm AZw^d - 1

EoH$m, nmhm d dmMm.

M§XZ, _mPm d gw_mMm {_Ì Amho. Vmo AmOmar Amåhr Ë`mÀ`m Kar nmohMbmo. Amåhr
nS>bm, åhUyZ Amåhr Ë`mbm ^oQ>m`bm {ZKmbmo. ˶mbm ’$io {Xbr. ’w$bo {Xbr.

""H$miOr Ko. doioda Am¡fY Ko.'' gw‘m ""Vy bdH$a ~am hmo. ‘J AmnU Ioiy,
åhUmbr. ‘Om H$ê$.'' ‘r åhUmbo.

M§XZ åhUmbm, ""aohmZm, gw‘m Vwåhm§bm M§XZZo Am‘Mo Am^ma ‘mZbo. {ZKVmZm

^oQy>Z ‘bm AmZ§X Pmbm. AmVm ‘bm ~a§ M§XZMm Moham hgam {XgV hmoVm. ho nmhÿZ

dmQ>V§¶.'' Amåhm§bmhr AmZ§X Pmbm.

{ejH$mg§ mR>r … {dXçm϶mZª m {MÌmM§ o {ZarjU H$am¶bm gmJ§ md.o à˶Ho $ {MÌmV H$m¶ {XgV,o Vo {dMmamd.o AZ^w d-H$WZmMo àH$Q>
dmMZ H$amd.o {dXçm϶mHª $S>yZ dmMZ H$ê$Z ¿`md.o {MÌmV§ rb {df¶mer g~§ {§ YV AZ^w d {dXçm϶mZª m {dMmamd.o {dXçm϶mZª r
{Xbëo ¶m CËVamd§ ê$Z AZ^w d-V³Vo V¶ma H$amd.o dmMZy ¿¶md.o dJmV© ¶m àgJ§ mMo gmXarH$aU H$ê$Z ¿¶md.o

21

21

à. 1. H$moU åhUmbo, Vo [bhm.
(A) H$miOr Ko. doioda Am¡fY Ko.
(Am) Vy bdH$a ~am hmo.
(B) AmVm ‘bm ~a§ dmQ>V§¶.

à. 2. gm§Jm.
(A) M§XZbm AmZ§X H$m Pmbm ?
(Am) "‘r' hm eãX H$moUmgmR>r Ambm Amho ?
(B) "Amåhr' hm eãX H$moUmgmR>r Ambm Amho ?

à. 3. Vw‘Mm {‘Ì/‘¡ÌrU AmOmar nS>bm/nS>br Va Vwåhr H$m¶ H$amb ?

à. 4. KQ>ZmH«$‘mZwgma Imbrb dm³¶m§Mm H«$‘ bmdm. dm³¶mg‘moa H«$‘m§H$ {bhm.

(A) ""H$miOr Ko. doioda Am¡fY Ko.'' gw‘m åhUmbr. ()

(Am) M§XZZo XmoKtMo Am^ma ‘mZbo. ()

(B) Amåhr ˶mbm ’$io {Xbr. ’w$bo {Xbr. ()

(B©) Amåhr ˶mÀ¶m Kar Jobmo. ()

(C) M§XZ, ‘mPm Am{U gw‘mMm {‘Ì Amho. ()

(B©) Vmo AmOmar nS>bm. ()

 nmhm. dmMm. [aH$må¶m Mohè¶mda ^md XmIdm d {bhm.

hgam Moham AmZ§Xr
{^Ìm aS>H$m

amJrQ> $

22

22

19. AmJJmS>r

EoH$m d åhUm.

PwH$PwH$ JmS>r
Kam§Mr ‘mi,
MmbVr {’$aVr
AO~ Mmi !

YmdV OmVo
JmdmoJmd,
hþ§XS>V {’$aVo
JmdZ²Jmd.

nmD$g, dmè¶mMr
Zgo ^rVr,
dmQ>oV dmXi
Agmo {H$Vr !

{Vbm Z AS>dr
ZXr, nhmS>,
Q>mQ>m åhUVo
PmS>Z²PmS>.

N>§X åhUm H$s
CXçmoJ Iam,
gdmªZm nmoMdr
Kam Kam !

- e§H$a {dQ>UH$a

{ejH$m§gmR>r … H${dVm VmbmgwamV, gm{^Z¶ åhUyZ XmIdmdr. H${dVoMr EHo$H$ Amoi åhUmdr. {dXçm϶mªZm H${dVm
åhUʶmg gm§Jmdo. ñdV…~amo~a {dXçm϶mªZm H${dVm åhUm¶bm gm§Jmdo. dJm©~amo~a, JQ>mV d d¡¶{³VH$ar˶m H${dVm
VmbmgwamV, gm{^Z¶ åhUyZ ¿¶mdr.

23

23

à. 1. CËVao gm§Jm.
(A) AmJJmS>rbm Kam§Mr ‘mi H$m åhQ>bo Amho?
(Am) AmJJmS>r H$moR>o OmVo?
(B) AmJJmS>r H$embm ^rV Zmhr?
(B©) AmJJmS>rbm H$moU AS>dy eH$V Zmhr?
(C) AmJJmS>rbm Q>mQ>m H$aUmao H$moU?
(D$) gdmªZm Kar H$moU nmoMdVo?

à. 2. Vwåhr nm{hboë¶m AmJJmS>rMo {MÌ H$mT>m. a§Jdm.
à. 3. AmJJmS>r àdmgmMm Vw‘Mm AZw^d gm§Jm.
à. 4. doJdoJiçm dmhZm§g§~§Yr H${dVm Jmoim H$am. g§J«h H$am.

24

24

20. ‘wbm§Zr H$mT>bobr {MÌo - 2

nmhm d ~mobm.

AmBñH«$s‘Mo XþH$mZ Am§~o ¿¶m,
Am§~o@@
H$moUVo
AmBñH«$s‘
nm{hOo ?

‘±Jmo
AmBñH«$s‘

{ejH$mg§ mR>r … {dXçm϶mªZm {MÌm§Mo {ZarjU H$am¶bm d {MÌm§g§~§Yr àíZ {dMmam¶bm gm§Jmdo. à˶oH$ {MÌmg§~§Yr àíZ
{dMmamdo. {dXçm϶mªZr {Xbobr CËVao ’$içmda {bhmdr. AmdS>rMr {MÌo H$mT>ʶmg gm§Jmdo. ˶m {MÌm§Mo àXe©Z ^admdo.

25

25

21. ~gñWmZH$

nmhm, gm§Jm d dmMm.
Imbrb {MÌ nmhm. eãXm§Mo AW© ‘mhrV H$ê$Z ¿¶m. ¶m eãXm§À¶m gmhmæ¶mZo Vw‘À¶m eãXm§V
Vw‘Mo AZw^d gm§Jm.

MmbH$ AmajU H$j
dmhH$ Mm¡H$er H$j
Üd{ZjonH$
’o$ardmbo
gyMZm ’$bH$
nwñVH$m§Mo XþH$mZ
’$im§Mo XþH$mZ Amnbo eha
ñdÀN> R>odm.

CnmhmaJ¥h

CnH«$‘ … {ejH$ qH$dm nmbH$m§gmo~V ~gñWmZH$ nmhm. {MÌmV XmIdë¶mà‘mUo {VWo H$m¶ H$m¶ {XgVo,
doJio H$m¶ {XgVo, Vo bjmV R>odm. dJm©V gm§Jm.

{ejH$mg§ mR>r … {MÌmVrb eãXmM§ o àH$Q> dmMZ H$amd.o {dXçm϶mHª $S>yZ eãX dmMZy ¿¶md.o ~gñWmZH$mà‘mUo ~mOma, aëo dño WmZH$,
XdmImZm, emim, {d‘mZVi, gJ§ UH$ H$j Ago {df¶ XDo $Z ˶mÀ§ ¶mer g~§ {§ YV eãX {dXçm϶mZª m {dMmamd.o Vo eãX ’$içmda
{bhmd.o {dXçm϶mHª $S>yZ dmMZy ¿¶md.o darb ñWimZ§ m ^Qo >r Xçm¶bm gmJ§ md.o {dXçm϶mZª m ^Qo >rXaå¶mZMo ˶mM§ o AZ^w d {dMmamd.o
˶m AZ^w dmM§ o AZ^w d-V³Vo V¶ma H$ê$Z dmMZy ¿¶md.o

26

26

22. ñdÀN> Ka - ñdÀN> n[aga

nmhm d ~mobm.

Amobm
H$Mam

Amobm gwH$m gwH$m
H$Mam H$Mam H$Mam

dmMm.
H$Mam `m g_ñ`oZo AmVm J§^ra ñdê$n YmaU Ho$bo Amho. ßb°pñQ>H$À¶m H$Mè¶m‘wio g‘wÐmV
amhUmè¶m Ordm§Zm YmoH$m {Z‘m©U Pmbm Amho. Amnë¶m gdmªÀ¶m Amamo½¶mgmR>r ßb°pñQ>H$Mm
dmna Q>miUo JaOoMo Amho. ~mOmamV OmVmZm H$mJXr qH$dm H$mnS>r {neì¶m gmo~V ݶmì¶m.
¶m‘wio ßb°pñQ>H$À¶m {neì¶m§Mm dmna AmnU Q>miy eH$Vmo.

CnH«$‘ …
1. ßb°pñQ>H$Mm dmna AmnU H$gm Q>miy eH$Vmo ¶mda JQ>mV MMm© H$am. JQ>mMo ‘V dJm©V gm§Jm.
2. H$Mè¶mÀ¶m g‘ñ¶o{df¶r dV©‘mZnÌmV Amboë¶m ~mVå¶m, {MÌo ¶m§Mm g§J«h H$am. dJm©V XmIdm.

˶mda MMm© H$am.

27

27

23. ‘mPm AZw^d - 2

EoH$m d dmMm.

emim gwQ>br. ‘r Kar Ambmo. BH$S>o {VH$S>o nm{hbo Va AmB© Pmonbobr {Xgbr. ¶m doir Vr
Aer H$YrM PmonV Zmhr. ‘r AmB©Odi Jobmo. ""AmB©, Vwbm ~a§ dmQ>V Zmhr H$m?'' Ago {dMmaV
‘r {VÀ¶m eoOmar ~gbmo. AmB©À¶m A§Jmbm hmV bmdyZ nm{hbm. AmB©bm Iyn Vmn Ambm hmoVm.
{VMo A§J VmnmZo ’$U’$UV hmoVo.

‘r bJoM W§S> nmUr KoVbo. ñdÀN> é‘mb KoVbm. Vmo W§S> nmʶmV ~wS>dbm. ‘r AmB©À¶m
H$nmimda é‘mbmÀ¶m KS>çm R>ody bmJbmo. H$mhr doimZo AmB©Mm Vmn WmoS>mgm H$‘r Pmbm. ‘r
S>m°³Q>am§H$S>o Jobmo. ˶m§Zm Kar KoD$Z Ambmo. S>m°³Q>am§Zr AmB©bm Vnmgbo. Am¡fYo {bhÿZ {Xbr. ‘r
AmB©bm Mhm H$ê$Z {Xbm. WmoS>çm doimZo AmB©bm Pmon bmJbr. ‘r Ka Amdabo. Ka ñdÀN> PmSy>Z
KoVbo.

VodT>çmV ~m~m Ambo. ˶m§Zr S>m°³Q>am§Zr {Xbobr Am¡fYo AmUbr. AmB©bm {Xbr. AmVm AmB©bm
WmoS>o ~ao dmQy> bmJbo. AmB© CRy>Z ~gbr. ~m~m åhUmbo, ""Vy CRy> ZH$mog. Amam‘ H$a. OodUmM§ ‘r
~KVmo.'' AmB©À¶m Mohè¶mda g‘mYmZ {Xgbo. AmB©Mm AmZ§Xr Moham nmhÿZ Amåhm§bmhr AmZ§X
Pmbm.

{ejH$mg§ mR>r … {ejH$m§Zr AZw^d-H$WZmMo àH$Q> dmMZ H$amdo. dmMVmZm {dXçm϶mªZm à˶oH$ Amoirda cj R>odʶmg
gm§Jmdo. OmoS>mja¶w³V eãX ’$içmda {bhmdo. ˶m eãXm§Mo àH$Q> dmMZ H$amdo. {dXçm϶mªH$Sy>Z ˶m eãXm§Mo dmMZ H$ê$Z
¿¶mdo. AZw^d-H$WZmMo dmMZ ¿¶mdo. dmMZmMm gamd Xçmdm. {dXçm϶mªZm ñdV…Mo AZw^d H$WZ H$aʶmg gm§Jmdo. ˶m§Zr
gm§{JVboë¶m AZw^dm§Mo V³Vo V¶ma H$amdo. Vo JQ>mJQ>m§V dmMyZ ¿¶mdo. darb àg§JmMo dJm©V gmXarH$aU ¿¶mdo.

28

28

à. 1. H$moU Vo {bhm.
(A) VmnmZo ’$U’$UUmar -
(Am) AmB©À¶m H$nmimda é‘mbmÀ¶m KS>çm R>odUmam -
(B) Am¡fYo AmUUmao -
(B©) AmB©bm VnmgUmao -

à. 2. Vwåhr Kar H$moUH$moU˶m H$m‘m§V ‘XV H$aVm, ¶mda JQ>mV MMm© H$am.

à. 3. Imbrb eãX dmMm.

EH$ AZoH$ EH$ AZoH$ EH$ AZoH$
KS>r> KS>çm é‘mb é‘mb Ka Kao
Am¡fY Am¡fYo Mhm Mhm eoOmar eoOmar

Moham Mohao emim emim ‘r Amåhr

 nmhm. EoH$m. g‘OyZ ¿¶m. åhUm d dmMm.

 WmoS>m - WmoS>mgm, ¶mgmaIo Imbrb eãX {bhm.

(A) bhmZ (Am) N>mZ (B) H$mhr
(B©) Zmhr (C) ~marH$ (D$) Aën

29

29

24. B©X

EoH$m d dmMm.
Om°Z, gwa^r, AO` gJio IoiV hmoVo. BVŠ`mV eoOmaMm Cñ_mZ Ambm. Ë`mZo AmO ZdrZ
H$nS>o KmVbo hmoVo. Vmo Odi `oVmM AO`Zo {dMmabo, ""Aao Cñ_mZ, AmO ZdrZ H$nS>o, AmO H$m`
dmT>{Xdg Amho H$m VwPm?''
Cñ_mZ … Zmhr. AmO a‘OmZ B©X Amho. Aå_rZo Vwåhm§ gdmªZm bJoM Kar ~mobmdb§¶.
AO` … H$embm?
Cñ_mZ … Aao eraIw_m© Im`bm. Mbm gJioM OmD$`m.

(gJio {_iyZ Cñ_mZÀ`m Kar OmVmV.)

Aå_r … `m, `m _wbm§Zmo! ~gm. AmO B©XMm {Xdg. Am_À`mH$S>o AmO eraIw_m© AgVmo. gJiçm§Zr
nmoQ>^a Im.

gwa^r … Aå_r, eraIw_m© åhUOo H$m`?
Aå_r … eraIw_m© åhUOo eod`m§Mr Ira. Ë`m_Ü`o XÿY, gmIa, _ZwHo$, H$mOy, ImarH$, ~Xm_

B˶mXr nXmW© AgVmV.

(ho gm§JVm gm§JVm Aå_rZo gdmªZm eraIw_m© {Xbm. ‘wbo AmZ§XmZo ImD$ bmJbr.)

Om°Z … Ia§M Aå_r, eraIw_m© IynM N>mZ Pmbm`.
gd©OU … AÀN>m. ¶oVmo Amåhr.
Aå‘r … naV ¶m ~a§ H$m ! nwT>À¶m B©XbmnU ¶m, eraIw‘m© Im¶bm.

30

30

à. 1. Imbrb àíZm§Mr CËVao {bhm.
(A) Cñ_mZÀ`m Kar H$moU H$moU Jobo ?
(Am) Cñ_mZÀ`m Kar H$moUVm gU hmoVm ?
(B©) Cñ_mZÀ`m AmB©Zo gJiçm§Zm Kar H$m ~mobmdbo hmoVo?

à. 2. H$moU åhUmbo, Vo {bhm.
(A) Zmhr. AmO a‘OmZ B©X Amho.
(Am) Ia§M Aå_r, eraIw_m© IynM N>mZ Pmbm`.

à. 3. Vw_À`m Kar H$moUH$moUVo gU gmOao H$aVmV, H$go gmOao Ho$bo OmVmV, ¶m gUm§Zm H$moUVo
{d{eîQ> nXmW© V¶ma H$aVmV, `m~X²Xb JQ>mJQ>m§V _m{hVr gm§Jm.

dmMm.
qnH$s … {haì¶m ^mÁ¶m Imëë¶m Va Mí‘m bmJV Zmhr.
[a¨H$s … H$emdê$Z ?
qnH$s … AJ§, ~K Zm ! JdV ImUmè¶m Hw$R>ë¶mM àmʶmbm

Mí‘m bmJV Zmhr.

31

31

{MÌm§dê$Z gUm§Mr Zmdo gm§Jm.

Amnbo amîQ´>r¶ gU H$moUVo ? ˶m§Mr Zmdo gm§Jm.

32

32

25. g§JUH$

EoH$m d åhUm.

KarM ‘m¶m
g§JUH$ AmUUma,
AMyH$ J{UV
˶mda H$aUma.

gw~H$ gw§Xa
H$mT>Uma {MÌ,
Xoe-{dXoem§V
OmoS>Uma {_Ì.

g§JUH$mX²dmao AmVm
g§dmX gmYUma,
XÿaÀ¶m 춳VrMm
Moham ~KUma.

KarM ~gyZ
OJ ~KUma.
ì¶dhma gmao
PQ>nQ> H$aUma.

- ~~Z qeXo

{ejH$mg§ mR>r … H${dVm VmbmgwamV, gm{^Z¶ åhUyZ XmIdmdr. JmʶmMr EHo$H$ Amoi åhUmdr. {dXçm϶mªZm ‘mJo åhUʶmg
gm§Jmdo. {dXçm϶mªZm ñdV…~amo~a H${dVm åhUm¶bm gm§Jmdr. dJm©~amo~a, JQ>m§V d d¡¶p³VH$ar˶m H${dVm VmbmgwamV,
gm{^Z¶ åhUyZ ¿¶mdr. g§JUH$mda H$moUH$moUVr H$m‘o H$aVm ¶oVmV ¶mMr ‘m{hVr àm˶{jH$mX²dmao Xçmdr.

33

33

à. 1. EH$m dm³¶mV CËVao {bhm.
(A) H$drÀ¶m Kar H$m¶ AmUUma AmhoV ?
(Am) H$dr Hw$R>bo {‘Ì OmoS>Uma Amho ?
(B) Vwåhr g§JUH$mda H$m¶ H$m¶ H$aVm ?

à. 2. eodQ>Mo Aja g‘mZ AgUmao H${dVoVrb eãX {bhm.
CXm., AmUUma-H$aUma.

à. 3. Imbrb eãX {bhm. Ago AmUIr eãX emoYm d {bhm.
{MÌ, {‘Ì, amÌ, nÌ, gÌ.
PQ>nQ>, nQ>nQ>, IQ>nQ>, H$Q>H$Q>.
Moham, ‘moham, nhmam, ghmam.

à. 4. ZdrZ eãX ~Zdm d {bhm. CXm., A~mob.
~mob MyH$

J{UV A gË`

_mn {dMma

dmMm.
EH$ àdmgr … Vw‘À¶m JmdmV H$moUr ‘moR>m ‘mUyg OÝ‘bm

Amho H$m¶ ?
‘wbJm … Zmhr. Am‘À¶m JmdmV gmar bhmZ ‘wboM

OÝ‘VmV. ‘J Vr ‘moR>r hmoVmV.

34

34

26. Am‘Mo MwH$bo

EoH$m d dmMm.

EH$Xm gmZoJwéOr aoëdoZo àdmg H$aV hmoVo. ˶m§À¶m eoOmaMo àdmgr e|Jm, g§Ìr ImV hmoVo.
Q>a’$bo, gmbr Imbr Q>mH$V hmoVo. ˶m§Mo ImD$Z Pmë¶mda JwéOr CR>bo. Q>a’$bo, gmbr Jmoim
Ho$ë¶m. H$mJXmV ~m§YyZ R>odë`m. JwéOr Amnë¶m OmJoda ~gbo. e|Jm ImUmè¶m àdmem§Zm I§V
dmQ>br Zmhr. Z§Va nwT>À¶m ñQ>oeZda EH$ àdmgr ˶m S>ã¶mV MT>bm. gmZoJwéOtZm nmhVmM ˶mZo
dmHy$Z Z‘ñH$ma Ho$bm, Voìhm eoOmaMr àdmgr ‘§S>ir M‘H$br. ˶m§Zr Mm¡H$er Ho$br. Mm¡H$er
H$aVmM Vo gmZoJwéOr AmhoV, ho ˶m§Zm H$ibo. Vo gd©M IOrb Pmbo d åhUmbo, ""JwéOr,
Am‘Mo MwH$bo. j‘m H$am.''

JwéOr Z‘«nUo åhUmbo, ""‘r H$moU Vwåhm§bm j‘m H$aUma ? JmS>r‘ܶo AmnU gd©OU ~gVmo,
àdmg H$aVmo. JmS>r ñdÀN> R>odU§ hr gdmªMrM O~m~Xmar Amho. JmS>r KmU hmoD$ Z¶o, åhUyZ ‘r
Vr ñdÀN> Ho$br.''

Aer hr JwéOtMr d¥ËVr ! Amnë¶m OrdZmV H$moUVohr H$m‘ ˶m§Zr H$YrM hbHo$ ‘mZbo
Zmhr.

à. 1. EH$m dmŠ`mV CËVao {bhm.
(A) àdmgr H$m` ImV hmoVo?
(Am) àdmem§Mo ImUo Pmë¶mZ§Va JwéOtZr H$m` Ho$bo?
(B) gmd©O{ZH$ {R>H$mUr ñdÀN>Vm R>odʶm~m~V Amnbr H$moUVr O~m~Xmar Amho?

35

35

à. 2. Va H$m¶ Pmbo AgVo ?
(A) gmZoJwéOr aoëdoÀ`m S>ã`mV ZgVo.
(Am) Q>a\$bo Q>mH$Umè`m àdmem§Zr gmZoJwéOtZm AmoiIbo ZgVo.

à. 3. gmd©O{ZH$ {R>H$mUr H$Mam H$aUmao bmoH$ nm{hë¶mg Vwåhr ˶m§Zm H$m¶ gm§Jmb ?
à. 4. Amnbm dJ© d emioMm n[aga ñdÀN> R>odʶmgmR>r Vwåhr H$m¶ H$m¶ H$amb ?

CnH«$‘ …
1. eha ñdÀN> R>odʶmgmR>r ehamV H$mhr Kmofdm³¶o {b{hVmV. Aem Kmofdm³¶m§Mm g§J«h H$am.
2. "g§V JmS>Jo~m~m' ¶m§Zr J«m‘ñdÀN>Vo{df¶r Ho$boë¶m H$m‘m§Mr ‘m{hVr {‘idm.

dmMm.
AmB© … Aao ~§Sy>, S>moio {‘Qy>Z AmaemnwT>o H$m C^m Amhog ?
‘wbJm … AJ§ AmB©, ‘r Pmonbmo åhUOo H$gm {XgVmo, Vo nmhV

hmoVmo.

36

36

27. YmS>gr PwJr

EoH$m d dmMm.

PwJr ZD$-Xhm dfmªMr ‘wbJr. Vr Am{U {VMo AmB©~m~m eoVmVrb PmonS>rV amhV. {VMo AmB©~m~m
eoVmV H$m‘ H$aV.

gm¶§H$mi Pmbr. PwJr Aä¶mg H$aV ~gbr hmoVr. PmonS>r~mhoa H$moH$ê$ ~m§Ybo hmoVo. PmonS>rV
¶oD$Z AmB©Zo Mwbrda ^mV {eOm`bm R>odbm. PwJrbm ^mVmH$S>o bj R>odm¶bm gm§{JVbo Am{U
{d{harda nmUr AmUm¶bm Jobr. VodT>çmV H$moH$amMm ~±@@ ~±@@ AmoaS>ʶmMm AmdmO Ambm. Ver
PwJr YmdVM PmonS>r~mhoa Ambr. {Vbm EH$ bm§S>Jm {Xgbm. Vmo H$moH$amH$S>o ¶oV hmoVm. PwJr
Km~abr. jU^a {dMma Ho$bm. Vr PQ>H$Z PmonS>rV Jobr. MwbrVrb OiVo bmHy$S> KoD$Z ~mhoa
Ambr. bm§S>Jm H$moH$amda PS>n KmbUma BV³¶mV PwJrZo OiVo bmHy$S> bm§S>½¶mÀ¶m {XeoZo ’o$H$bo.
AmJrbm nmhÿZ bm§S>Jm Km~abm. Vmo nimbm. H$moH$amMm Ord dmMbm. "nim@ nim, bm§S>Jm@
nim@', PwJr OmoaOmoamV AmoaSy> bmJbr.

{VÀ¶m AmdmOmZo eoVmV H$m‘ H$aUmao ~m~m YmdV Ambo. AmB©hr Ambr. PwJrZo ˶m§Zm KS>bobm
àg§J gm§{JVbm. AmB©Zo {Vbm Odi KoVbo. ~m~m§Zr {VÀ¶m S>mo³¶mdê$Z hmV {’$adbm.

PwJrÀ¶m YmS>gmMr ~mV‘r JmdmV ngabr. JmdÀ¶m gan§Mm§Zr {VMr nmR> WmonQ>br. emioVrb
{ejH$m§Zr, ‘w»¶mܶmnH$m§Zr {VÀ¶m YmS>gmMo H$m¡VwH$ Ho$bo.

{ejH$m§gmR>r … nmR>mMo àH$Q> dmMZ H$amdo. ¶mo½¶ hmd^mdm§gh JmoîQ> gm§Jmdr. ’$içmda OmoS>mjam§Mo boIZ H$amdo. OmoS>mjao
dmMyZ ¿¶mdr. {dXçm϶mªH$Sy>Z nmR>mMo àH$Q> dmMZ H$ê$Z ¿¶mdo.

37

37

à. 1. EH$m dmŠ`mV CËVao {bhm.
(A) ¶m nmR>mVrb nmÌo H$moUVr ?
(Am) PwJr H$moR>o amhV hmoVr ?
(B) PwJrbm H$emMm AmdmO Ambm ?
(B©) bm§S>Jm H$moUmda PS>n KmbUma hmoVm ?
(C) PwJrÀ¶m YmS>gmMo H$m¡VwH$ H$moUr H$moUr Ho$bo ?
(D$) PwJr‘ܶo Agbobo JwU gm§Jm.

à. 2. H$m Vo gm§Jm.
(A) PwJr YmdV PmonS>r~mhoa Ambr.
(Am) PwJrZo OiVo bmHy$S> hmVmV KoVbo.
(B) bm§S>Jm Km~abm.
(B©) PwJr OmoaOmoamV AmoaSy> bmJbr.
(C) JmdÀ¶m gan§Mm§Zr PwJrMr nmR> WmonQ>br.

à. 3. H$moH$ê$ ~±@@ ~±@@ AmoaS>Vo. Vgo Imbrb àmUr Ogo AmoaS>VmV Vgo AmdmO H$mTy>Z XmIdm.

(A) H$m|~S>m (B) ~XH$ (C) H$mdim (E) dmK

(Am) ‘m§Oa (B©) {M‘Ur (D$) ‘moa

 {MÌo ~KyZ H$moS>o nyU© H$am.

 dV©‘mZnÌm§Vrb H$moS>çm§Mm g§J«h H$am. ‘Yë¶m gwQ²>Q>rV JQ>mJQ>m§V gmoS>dm.

38

38

28. àíZ

EoH$m d dmMm.

newnú¶m§Zm AgVo AdJV
OJʶmMr hr H$bm,
‘mUgmbm H$m O‘V Zmhr ?
àíZ nS>Vmo ‘bm.

{M‘Ur H$Yr åhUV Zmhr
hdm ‘moamgmaIm {ngmam,
Jm¶ H$miOr H$aV Zmhr
{‘iob H$m ‘bm Mmam ?
H$moH$si H$Yr åhUV Zmhr
H$mim H$m ‘mPm a§J ?
Vmo Va AmZ§XmZo
JmʶmV AgVmo X§J !
~¡b H$Yr åhUV Zmhr
‘rM H$m am~y ?
H$mdim H$Yr {dMmaVmo H$m
dmnê$ H$moUVm gm~y ?
ggm H$Yr åhUV Zmhr
‘rM H$m {^Ìm ?
dmKmo~mMm eyanUm
‘mJV Zmhr Hw$Ìm.
Omo Vmo OJVmo AmZ§XmZo
Zmhr H$gbr qMVm,
‘mUgmÀ¶mM ‘ZmV AgVmo
{dMmam§Mm Jw§Vm.

- à^m ‘wio

39

39

à. 1. Imbrb àíZm§Mr CËVao {bhm.
(A) newnú¶m§Zm H$moUVr H$bm AdJV AgVo ?

(Am) newnú¶m§n«_mUo _mUgo AmZ§XmZo H$m OJV ZmhrV?

à. 2. Imbrb newnú¶m§Zm H$moUVo àíZ nS>V ZmhrV ?

(A) Jm¶ (B) ~¡b (C) ggm

(Am) H$moH$si (B©) H$mdim

à. 3. H$moU Vo gm§Jm.
(A) {ngmam AgUmam -
(Am) JmʶmV X§J -
(B) Iyn {^Ìm -
(B©) eyanUmgmR>r à{gX²Y -
(C) ‘ZmV {dMmam§Mm Jw§Vm AgUmam -

à. 4. Ago KS>bo Va H$m¶ hmoB©b, Vo gm§Jm.
(A) {M‘Urbm ‘moamgmaIm {ngmam {‘imbm, Va...
(Am) ~¡bmZo H$îQ> H$am¶bm Zmhr åhQ>bo, Va...
(B) gem‘ܶo eyanUm Ambm, Va...

à. 5. eodQ>Mr Ajao OwiUmao eãX {bhm.
CXm., H$bm - ‘bm.

à. 6. H${dVoÀ¶m Amoir nyU© H$am.
(A) {M‘Ur ..................
.................. {ngmam.
(Am) dmKmo~mMm ..................
................. Hw$Ìm.
(B) Omo Vmo ..................
.................. qMVm.

à. 7. Imbrb eãXm§V bnbobo eãX emoYm d {bhm.

(A) H$mdim (Am) _moamgmaIm (B) {dMmaVmo

40

40

29. ‘r gJiçm ^mÁ¶m ImUma !

 {MÌo nmhm. dmMm.

AmB©Zo VoOgbm VmQ> dmT>bo. VmQ>mV
H$maë¶mMr ^mOr. H$Sy> H$mabo ˶mbm
AmdS>V Zgo.

""AmB©, ‘bm hr ^mOr ZH$mo.'' VoOg
åhUmbm. VgmM Vmo VmQ>mdê$Z CR>bm. AmB©
VoOgda Iyn amJmdbr. AmB©À¶m ~mobʶmMm
VoOgbmhr amJ Ambm. Vmo CnmerM Pmonbm.

PmonoV ˶mbm ñdßZ nS>bo. ñdßZmV Vmo ‘§S>B©V
Jobm. ‘§S>B©V ^mOrMr XþH$mZo gObobr. gJirH$S>o
^mÁ¶mM ^mÁ¶m.

"~mnao ! {H$Vr hçm ^mÁ¶m ! ' VoOg ‘ZmVë¶m
‘ZmV åhUmbm.

VodT>çmV VoOgÀ¶m g‘moa ~Q>mQ>m Ambm Am{U
˶mbm åhUmbm,

""^mOyZ Im. CH$Sy>Z Im. ViyZ Im. dOZ
dmT>dm¶Mo Va ‘bmM Im.''

niV niV Q>‘mQ>m Ambm. VoOgH$S>o
nmhÿZ hgbm AZ² åhUmbm,
"" ‘bm Oa Vwåhr Imb,

Va hmoVrb Jmb bmbobmb.
H$moqe~ra Vwåhr ImUma,
Va OodU éMH$a bmJUma.
gyn Am{U gm°g,
Vw‘À¶mgmR>r AmhoV Img.''

41

41