นวัตกรรมหรือผลการปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best Practice) โครงการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข ชื่อผลงาน สร้างภูมิคุ้มกันการป้องกันปัญหายาเสพติดและอบายมุขในสถานศึกษา สถานศึกษา ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้อำเภอไชยวาน สังกัด สำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้จังหวัดอุดรธานี 1. ความเป็นมาและความส าคัญของผลงานหรือนวัตกรรม ปัจจุบันยาเสพติดเป็นปัญหาใหญ่อย่างมากในสังคม มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมากการใช้สื่อเทคโนโลยี ต่างๆ ในการเข้าถึงสื่อต่างๆโดยง่าย เพราะปัจจุบันวัยรุ่นซึ่งถือว่าเป็นอนาคตของชาติได้เข้าไปเกี่ยวข้องกับยา เสพติดและอบายมุขมากขึ้นเรื่อยๆ กลายเป็นสิ่งที่มีอิทธิพลต่อชีวิตและทรัพย์สินของสังคมส่วนรวมอย่างมาก และยังเป็นปัญหาต่อความมั่นคงของชาติอีกด้วย วัยรุ่นเป็นวัยที่อยู่ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อที่จะก้าวผ่านจากวัย เด็กไปสู่ผู้ใหญ่ต่อไป สังคมรอบข้างล้วนแปรเปลี่ยนไป สภาพเศรษฐกิจและสังคมที่ต้องแข่งขันกัน ทำให้ ผู้ปกครองไม่มีเวลาและใกล้ชิดบุตรหลาน ด้วยวัยที่ด้อยคุณวุฒิและอ่อนประสบการณ์ทำให้หาทางออกด้วย วิธีการที่ผิด ยาเสพติดจะเข้ามีอิทธิพลกับวัยรุ่นจนถึงวัยกลางคนเป็นอย่างมากในช่วงนี้ โดยบางครั้งอาจได้ รับคำชักชวนจากเพื่อน ในช่วงวัยนี้บุคคลที่มีอิทธิพลมากที่สุดก็คือเพื่อน ความต้องการเป็นที่สนใจ ความ ผิดหวังในชีวิตเกี่ยวกับเรื่องการเรียน การปรับตัวให้เข้ากับสังคม ความเครียดเกี่ยวกับปัญหาภายในครอบครัว ล้วนเป็นปัจจัยผลักดันให้ไปเกี่ยวข้องกับยำเสพติด นอกจากนี้ยำเสพติดอาจนำไปสู่การค้าประเวณีเพื่อน เงินมา ซื้อยาเสพติดและใช้จ่ายตามค่านิยมของสังคม ความสําเร็จที่เกิดขึ้นจากการพัฒนานักศึกษาใหเปนคนดีมี คุณธรรมตามความมุงหวังนั้น ตองอาศัยความรวมมือจากผูที่เกี่ยวของทุกฝาย โดยเฉพาะบุคลากรทาง การศึกษาทุกคน ซึ่งเปนหัวใจหลักสําคัญในการส่งเสริมและป้องกันยาเสพติดและอบายมุข ดําเนินการพัฒนา คุณภาพชีวิตของนักศึกษาใหเติบโต งดงาม เปนบุคคลที่มีคุณคาของสังคม และมีคุณธรรมจริยธรรม ดําเนิน ชีวิตเปนสุขตามที่สังคมมุงหวัง โดยผานกระบวนจัดกิจกรรมที่สถานศึกษา นอกจากจัดกิจกรรมที่สงเสริมและ สนับสนุนใหนักศึกษาไดรับกระบวนการเรียนรูแลว การปองกันและการชวยเหลือแกไขปญหาตางๆที่เกิดขึ้น จากปจจัยเสี่ยง ที่มีพฤติกรรมไปเกี่ยวของกับยาเสพติด และอบายมุข กิจกรรมสร้างภูมิคุ้มกันป้องกันยำเสพติดและอบายมุขในสถานศึกษาด้วยกิจกรรมป้องกันปัญหายาเสพ ติดด้านการสร้างภูมิคุ้มกัน ซึ่งการป้องกันนับว่าเป็นขั้นตอนที่สำคัญที่สุดของกระบวนการ เพื่อให้บรรลุ เป้าหมายตามโครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข ถ้าสถานศึกษามีสร้างภูมิคุ้มกันป้องกัน ที่ดี เข้มแข็งให้แก่นักศึกษาและประชาชนแล้ว ปัญหายาเสพติดก็จะลดน้อยลงทั้งในสถานศึกษา สังคม และ ประเทศชาติ และมีกิจกรรมในการสร้างภูมิคุ้มกันป้องกันยาเสพติดและอบายมุข ดังนี้ 1.ส่งเสริมและสนับสนุน ให้บุคลากรในสถานศึกษาได้ดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อมในสถานศึกษาให้ถูกหลักสุขาภิบาล 2. ส่งเสริมครูและ บุคลากรทางการศึกษาประสานเจ้าหน้าที่ให้ความรู้แก้ไขป้องกันปัญหายาเสพติดและอบายมุข 3. ส่งเสริมและ สนับสนุนให้มีการดำเนินงานจัดกิจกรรมด้านการสร้างภูมิคุ้มกันป้องกันยาเสพติดและอบายมุข เช่น การตรวจ สุขภาพนักศึกษา การให้ภูมิคุ้มกันโรค การจัดนิทรรศการให้ความรู้แก่นักศึกษา การรณรงค์ป้องกันภัยยาเสพ ติด ฯลฯ 4. สนับสนุนและส่งเสริมให้นักเรียนครูและชุมชนจัดกิจกรรมการออกกำลังกายโดยมีสถานศึกษาเป็น ศูนย์กลาง 5. ส่งเสริมการดูแลสุขภาพจิตและเฝ้าระวังพฤติกรรมเสี่ยงของนักศึกษา 6. ส่งเสริมและสนับสนุนให้
ครูได้ให้ความรู้แก่นักศึกษาเกี่ยวกับการรักษาสุขภาพและการป้องกัน สอดแทรกเนื้อหาในการเรียนการสอนใน ห้องเรียนในบทเรียนเช่นการป้องกันตนเองจากสิ่งเสพติดให้โทษและอบายมุข ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้อำเภอ ไชยวาน จึงเสนอชื่อผลงาน “สร้างภูมิคุ้มกันการป้องกันปัญหายาเสพติดและอบายมุขในสถานศึกษา” เป็นวิธี ปฏิบัติที่ดี (Best Practice) ในครั้งนี้ 2.วัตถุประสงค์และเป้าหมายของการด าเนินการ การจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการจัดการเรียนรู้ด้วยกิจกรรมสร้างภูมิคุ้มกันป้องกันยาเสพติดและ อบายมุขในสถานศึกษาของศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้อำเภอไชยวาน มีจุดวัตถุประสงค์และเป้าหมายเพื่อ 1. เพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกันยำเสพติดในสถานศึกษา ให้กับนักศึกษาศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้อำเภอ ไชยวาน 2. เพื่อจัดสร้างเครือข่ายสำหรับการเฝ้าระวังปัญหายาเสพติดในสถานศึกษา 3. เพื่อนำกิจกรรมการสร้างภูมิคุ้มกันป้องกันยำเสพติดและอบายมุขในสถานศึกษามาพัฒนาการ เรียนรู้อย่างเต็มที่ เสริมสร้างพลังสังคมและพลังชุมชน เอาชนะยำเสพติด สร้างภูมิคุ้มกันป้องกันยำเสพติด 4. ส่งเสริมให้นักศึกษาได้รับความรู้ และใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ 5. เพื่อให้นักศึกษามีสุขนิสัยในการดูแลสุขภาพและออกกำลังกายสม่ำเสมอ 6. เพื่อให้นักศึกษารู้จักป้องกันตนเองจากสิ่งเสพติดให้โทษและหลีกเลี่ยงสภาวะที่เสี่ยงต่อความรุนแรง โรคภัย อุบัติเหตุ ปัญหาทางเพศ โทษและประโยชน์จากการใช้อินเตอร์เน็ต เกมคอมพิวเตอร์ตลอดจน อบายมุข เป้าหมาย เชิงปริมาณ - ศกร.ตำบลไชยวาน จำนวน 25 คน - ศกร.ตำบลหนองหลัก จำนวน 25 คน - ศกร.ตำบลคำเลาะ จำนวน 25 คน - ศกร.ตำบลโพนสูง จำนวน 25 คน รวมทั้งหมด จ านวน 100 คน เชิงคุณภาพ ร้อยละ 80 ของนักศึกษามีการสร้างภูมิคุ้มกัน รู้จักป้องกันตนเองจากสิ่งเสพติดให้โทษและ อบายมุข หลีกเลี่ยงสภาวะที่เสี่ยงต่อความรุนแรงโรคภัย อุบัติเหตุ โทษและประโยชน์จากการใช้อินเตอร์เน็ต เกมคอมพิวเตอร์ตลอดจนอบายมุข
3. ขั้นตอนการด าเนินงาน 3.1 การออกแบบผลงาน นวัตกรรม หรือการปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้อำเภอไชยวาน จึงนำแนวทำงานแก้ปัญหา หรือการพัฒนาการจัดการเรียนรู้ โดยใช้หลักการใน การเลือกแบบผลงานที่สัมพันธ์กับปัญหาหรือสิ่งที่จะพัฒนา จัดกิจกรรมสร้างภูมิคุ้มกัน ป้องกันยาเสพติดและอบายมุขในสถานศึกษา ซึ่งเป็นกิจกรรมทางเลือกในการแก้ไขปัญหายาเสพติดใน สถานศึกษา โดยมีแนวทางในการดำเนินงาน ดังนี้ 1. สถานศึกษาและชุมชน วิเคราะห์สภาพปัจจุบัน ปัญหา และสถานการณ์การแพร่ระบาดของยาเสพ ติดเพื่อสร้างความตระหนักร่วมกัน 2. ศึกษาแนวคิดและนโยบายของรัฐบาล และนโยบายของกระทรวงศึกษาธิการซึ่งมีความตระหนักใน ปัญหาภัยยาเสพติดที่จะเข้ามาสู่สถานศึกษาและเยาวชนในสถานศึกษามีนโยบายการสร้างภูมิคุ้มกันและ ป้องกันยาเสพติดและอบายมุขในสถนศึกษา โดยการจัดกิจกรรมสร้างภูมิคุ้มกันป้องกันยำเสพติดและอบายมุข ในสถานศึกษา 3. ศึกษาขั้นตอนและแนวทางการจัดการเรียนรู้สร้างภูมิคุ้มกันป้องกันยำเสพติดด้วยกิจกรรม 4. ผู้บริหารสถานศึกษา ครูและบุคลากร นำนโยบายไปสู่การปฏิบัติโดยแต่งตั้งผู้รับผิดชอบ คณะทำงานมอบนโยบาย จัดทำแผนปฏิบัติงาน จัดกิจกรรม ติดตาม ประเมินผล และสรุปรายงานเสนอ ตามลำดับ สนับสนุนด้านงบประมาณ พร้อมทั้งเสนอแนะปัญหาและอุปสรรค เพื่อนำไปสู่การแก้ไขกิจกรรม สร้างภูมิคุ้มกันป้องกันยาเสพติดและอบายมุขในสถานศึกษา
5. กำหนดผู้ปฏิบัติหน้าที่ตามโครงสร้างกิจกรรมสร้างภูมิคุ้มกันป้องกันยาเสพติดและอบายมุขใน สถานศึกษา 6. จัดสถานที่ให้ผู้เข้าร่วมได้ร่วมมือในการจัดสถานที่สำหรับการจัดกิจกรรมที่กำหนดไว้ 7. กำหนดผู้สังเกตการณ์ โดยกำหนดครูและบุคลากรเป็นผู้สังเกตการณ์ในการปฏิบัติ หน้าที่ และรวบรวมข้อมูลต่างๆ เพื่อนำมาวิเคราะห์ อภิปราย และแก้ปัญหาร่วมกัน หลังจากสิ้นสุดการจัดกิจกรรมสร้างภูมิคุ้มกันป้องกันยาเสพติดและอบายมุขในสถานศึกษา 8. ครูและบุคลากรให้ความรู้กิจกรรมสร้างภูมิคุ้มกันป้องกันยำเสพติดและอบายมุขใน สถานศึกษา 9. นักเรียนปฏิบัติกิจกรรมสร้างภูมิคุ้มกันป้องกันยาเสพติดและอบายมุขในสถานศึกษา 10. ติดตาม ประเมินผล วิเคราะห์ และอภิปรายผล การนำข้อมูลที่ได้จากการปฏิบัติหน้าที่มา วิเคราะห์ และอภิปราย ในการสรุปการจัดกิจกรรม 11. แลกเปลี่ยนเรียนรู้แก้ไข ปรับปรุง เพื่อนำไปปรับใช้ในครั้งต่อไปให้มีประสิทธิภาพ 4. ผลการด าเนินงาน/ผลสัมฤทธิ์/ประโยชน์ที่ได้รับ 1. ในเขตสถานศึกษาลดปัญหาในการแพร่ระบาดของยาเสพติดและอบายมุข 2.สถานศึกษามีการดำเนินงานรณรงค์ป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดและอบายมุข 3.สถานศึกษามีแหล่งเรียนรู้ให้แก่นักศึกษาเพื่อศึกษาการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดและ อบายมุข 4. ศกร.ตำบลทุกแห่งเป็นห้องเรียนสีขาว 5.ศกร.ตำบลทุกแห่งมีโครงงานป้องกันยาเสพติด 6.สถานศึกษาปลอดบุหรี่ ยาเสพติด และอบายมุข 5. ปัจจัยความส าเร็จ การดำเนินงานตามโครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดมีปัจจัยความสำเร็จ ดังนี้ 1. นักศึกษาให้ความร่วมมือกับสถานศึกษาในการเข้าร่วมกิจกรรม/โครงการ ทุกครั้ง 2.ครูให้ความช่วยเหลือและดูแลนักศึกษา มีทัศนคติที่ดีต่อนักศึกษาและพร้อมที่จะพัฒนา นักศึกษาในทุก ๆ ด้าน 3 ผู้บริหารและบุคลากร มีการวางแผน มีการบริหารจัดการที่ดีมีการกำกับ ติดตาม และ ประเมินผล ส่งเสริมการมีส่วนร่วม ในการปฏิบัติงานทุกกิจกรรม 4. ชุมชน ภาคีเครือข่าย และหน่วยงานอื่นๆ ทั้งภาครัฐและเอกชน ให้ความร่วมมือและสนับสนุน กิจกรรมเป็นอย่างดี
5. คณะกรรมการสถานศึกษา ผู้นำชุมชน ผู้นำหน่วยงานอื่นทั้งภาครัฐและเอกชน ให้ความร่วมมือ และ สนับสนุนกิจกรรมที่สถานศึกษาจัดขึ้น 6. สถานศึกษา เครือข่ายให้ความร่วมมือ มีส่วนร่วม และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในการขับเคลื่อนและ พัฒนาสถานศึกษาสีขาวเป็นอย่างดี 6. บทเรียนที่ได้รับ 6.1 และปลอดจากยาเสพติดและอบายมุข 6.2 นักศึกษาได้พัฒนาห้องเรียนสีขาวที่สมบูรณ์ยิ่งขึ้นซึ่งนำไปสู่ ความสำเร็จของสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข 6.3 นักศึกษาได้รับการยอมรับจากหน่วยงานอื่น ภาคีเครือข่าย ในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทางการ ศึกษา และการยอมรับจากชุมชนมากยิ่งขึ้น 7. การเผยแพร่/การได้รับการยอมรับ/รางวัลที่ได้รับ มีการเผยแพร่สู่สาธารณะ โดยเพจเฟสบุ ค Youtobe สกร.อ าเภอไชยวาน เผยแพร่การจัดกิจกรรมผ่านเพจเฟสบุ๊ค
- วุฒิบัตรการอบรม วุฒิบัตร นางสาวพรธนธรรศน์ พันหล่อมโส ได้ผ่านการอบรมเชิงปฏิบัติการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2566 รูปแบบออนไลน์ SOOS จำนวน 6 ชั่วโมง วุฒิบัตร นางสาวพรธนธรรศน์ พันหล่อมโส ได้ผ่านการอบรมเชิงปฏิบัติการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2566 รูปแบบออนไลน์ SOOS จำนวน 6 ชั่วโมง
ภาพประกอบผลการด าเนินงาน เคารพธงชาติ ร้องเพลงชาติไทย สวดมนต์ไหว้พระ ยืนสงบนิ่ง และรับฟังขั้นตอนการดำเนินกิจกรรม ครู บุคลากร นักศึกษา และประชาชนร่วมรณรงค์ป้องกันยาเสพติดและอบายมุข
จัดกิจกรรมส่งเสริมให้ความรู้การป้องกันภัยยาเสพติด จัดกิจกรรมให้ความรู้เกี่ยวกับโทษและผลกระทบของอบายมุข
รับชมสื่อการป้องกันภัยร้ายและโทษจากยาเสพติดและอบายมุข การให้ภูมิคุ้มกันโรค การจัดนิทรรศการให้ความรู้แก่นักศึกษา
ให้ความรู้การป้องกันยาเสพติดภายในครอบครัว เจ้าหน้าที่ให้ความรู้แก้ไขป้องกันปัญหายาเสพติดและอบายมุข
รณรงค์การป้องกันยาเสพติดและอบายมุขในชุมชนและเขตใกล้สถานศึกษา ร่วมรณรงค์ป้องกันภัยร้ายยาเสพติดกับภาคีเครือข่าย