ระบบในร่างกาย

ระบบร่างกาย จัดทำ โดย Body System นางสาวจินตนา ลิ่มชยุติพงศ์ (31) นางสาวสาณิศา ดิษโส (33) นางสาวปานตะวัน ทิพย์ศรีนิมิต (39) นางสาวเวธิตา โทวิยะพันธ์ (40) นางสาวกีรติกา อินทรัตน์ (42) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/17

คำ นำ สมุดเล่มเล็ก เรื่อง ระบบร่างกาย สำ หรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา ปีที่5 ฉบับนี้ได้จดทำ ขึ้นเพื่อใช้เป็นเอกสารประกอบการเรียน ซึ่ง มีเนื้อหาเกี่ยวกับระบบในร่างกายมนุษย์ โดยแบ่งเนื้อหาออกเป็น 4 ระบบ ได้แก่ ระบบหายใจ ระบบย่อยอาหาร ระบบไหลเวียน โลหิต ระบบขับถ่ายปัสสาวะ ผู้จัดทำ หวังว่าสมุดเล่มเล็กเรื่อง ระบบในร่างกายมนุษย์ นี้จะเป็น ประโยชน์ต่อผู้เรียนรู้ และสามารถนำ ไปสู่จุดหมายตามที่ ต้องการ หรือนำ ความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำ วันได คณะผู้จัดทำ

สารบัญ เรื่อง หน้า ระบบหายใจ ระบบย่อยอาหาร ระบบไหลเวียนโลหิต ระบบขับถ่ายปัสสาวะ 4 12 9 16

ระบบหายใจ (Respiration) เป็นการแลกเปลี่ยนก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ที่ร่างกายไม่ต้องการกับก๊าซออกซิเจนที่อยู่ นอกร่างกายซึ่งร่างกายต้องการมาก ระบบ หายใจประกอบด้วย จมูก หลอดลม ปอด ถุง ลมปอด กะบังลม และซี่โครง กลไกของการหายใจมนุษย์ 1.การหายใจเข้า (inspiration) กระบังลมเคลื่อนตัวต่ำ ลง กระดูก ซี่โครงจะเคลื่อนตัวสูงขึ้น 2. การหายใจออก (expiration) กระบังลมเคลื่อนตัวสูงขึ้น กระดูก ซี่โครงจะเคลื่อนตัวต่ำ ลง

อวัยวะที่เกี่ยวข้อง กับระบบหายใจ ช่องจมูก (nasal cavity) ช่วยในการกรองอากาศ มีเมือกเหนียวๆทำ หน้าที่ดักจับฝุ่น ละอองและจุลินทรีย์ มีขนเล็กๆที่ช่วยพัดพาเมือกมาอยู่ที่จมูก และคอหอย คอหอย (pharynx) เป็นทางผ่านของอากาศ อาหาร กล่องเสียง

อวัยวะที่เกี่ยวข้อง กับระบบหายใจ กล่องเสียง (larynx) และฝาปิด กล่องเสียง (epiglottis) เป็นแหล่งกำ เนิดเสียงและ ทางผ่านอากาศ ฝาปิดกล่องเสียงทำ หน้าที่เปิด ปิดกล่องเสียงป้องกันไม่ให้ อาหารเข้าไป เป็นหลอดลมกลมๆ ประกอบไปด้วย กระดูกอ่อนรูปตัวu ป้องกันไม่ให้หลอดลมแฟบ ทำ ให้ หายใจสะดวก หลอดลม (trachea)

อวัยวะที่เกี่ยวข้อง กับระบบหายใจ ขั้วปอด (brobchus) เป็นส่วนที่ต่อจากหลอดลม แยกเป็น2ข้าง แตกแขนงย่อยไปยังปอด เรียนว่า แขนงขั้วปอด ปอดมี2ข้าง คล้ายฟองน้ำ ลอยน้ำ ได้ สร้างของเหลวเพื่อป้องกันการเสียดสี ระหว่างปอดกับซี่โครง ทำ หน้าที่แลกเปลี่ยนก๊าซ ปอด (lungs) ถุงลม (alveolus) ลักษณะคล้ายถุงขนาดเล็กเป็นล้านๆถุง เกิดการแลกเปลี่ยนก๊าซโดย กระบวนการแพร่

การแลกเปลี่ยนแก๊สที่ถุงลม อากาศเมื่อเข้าสู่ปอดจะไปอยู่ในถุงลม โดยถุงลมแต่ละ ข้างมีข้างละ150ล้านถุง ทุกอันจะมีหลอดเลือดฝอยหุ้มไว้ เพื่อทำ การแลกเปลี่ยนแก๊ส กระบวนการทำ งาน ของระบบการหายใจ เลือดจากหัวใจมาสู่ปอด เมื่อมาสู่ถุงลมปอดจะมีการแลก เปลี่ยนแก๊ส ออกซิเจนในถุงลมจะแพร่เข้าสู่เส้นเลือด คาร์บอนไดออกไซด์จะแพร่เข้าถุงลมแล้วขับออกทางลมหายใจ

มีหน้าที่ย่อยอาหารให้ละเอียด แล้วดูดซึมผ่านเข้าสู่กระแสเลือดเพื่อ ไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย การย่อยอาหาร (Digestion) หมายถึง กระบวนการสลายอนุภาค อาหารให้มีขนาดเล็กสุด จนสามารถดูดซึมเข้าไปในเซลล์ได้ เมื่อมนุษย์รับประทานอาหารเข้าสู่ร่างกาย จะผ่านระบบต่าง ๆ ดังนี้ - ปาก - หลอดอาหาร - กระเพาะอาหาร - ลำ ไส้เล็ก - ลำ ไส้ใหญ่ - ของเสียออกทางทวารหนัก ระบบย่อยอาหาร ขั้นตอนการย่อยอาหารการย่อยอาหารมี 2 ขั้นตอน การย่อยเชิงกล (Mechanical digestion) เป็นกระบวนการทำ ให้อาหารมีขนาดเล็กลง ระบบย่อยอาหาร การย่อยทางเคมี (Chemical digestion) เป็นการ ย่อยอาหารให้มีขนาดเล็กที่สุด โดยการเกิดปฏิกิริยา เคมีระหว่าง อาหาร กับ น้ำ โดยตรง และจะใช้ เอนไซม์หรือน้ำ ย่อยเข้าเร่งปฏิกิริยา

ต่อมน้ำ ลาย (Salivary Gland) ผลิตน้ำ ย่อยอะไมเลส (Amylase) หรือไทยาลิน (Ptyalin) ย่อยแป้ง ให้เป็นน้ำ ตาลมอลโทส อวัยวะที่ช่วยย่อย อาหาร กระเพาะอาหาร (Stomach) ผลิต น้ำ ย่อยเพปซิน ย่อยโปรตีนให้เป็น โปรตีนสายสั้น (เพปไทด์) และ น้ำ ย่อยเรนนิน ย่อยโปรตีนในนมให้ เป็นโปรตีนเป็นลิ่ม ๆ ลำ ไส้เล็ก (Small Intestine) ผลิต น้ำ ย่อยมอลเทส ย่อย น้ำ ตาลมอลโทสให้กลายเป็น น้ำ ตาลกลูโคส น้ำ ย่อยซูเครส ย่อยน้ำ ตาลซูโครสให้เป็นน้ำ ตาล กลูโคสและน้ำ ตาลฟรักโทส น้ำ ย่อยแลกเทส ย่อยน้ำ ตาล แลกโทสให้เป็นน้ำ ตาลกลูโคส และน้ำ ตาลกาแลกโตส น้ำ ย่อยอะ มิโนเพปทิเดส ย่อยโปรตีนสาย สั้นให้เป็นกรดอะมิโน

ตับ (Liver) ผลิตน้ำ ดี ย่อยไขมัน ให้เป็นไขมันแตกตัวเป็นเม็ดเล็ก ๆ ตับอ่อน (Pancreas) ผลิตน้ำ ย่อยลิเพส ย่อยไขมันแตกตัวให้เป็นกรดไข มันและกลีเซอรอล น้ำ ย่อยทริปซิน ย่อยโปรตีนให้เป็นพอลิเพปไทด์และได เพปไทด์ น้ำ ย่อยคาร์บอกซิเพปพิเดส ย่อยเพปไทด์ให้เป็ฯกรดอะมิโน น้ำ ย่อยอะไมเลส ย่อยเช่นเดียวกับน้ำ ย่อยอะไมเลสในปาก

ระบบไหลเวียนโลหิต ระบบไหลเวียนโลหิต (Circulatory system) เป็นเครือข่ายของ หัวใจและหลอดเลือดขนาดต่าง ๆ มีหน้าที่ในการเคลื่อนย้าย เลือด สารอาหาร ออกซิเจน คาร์บอนไดออกไซด์และฮอร์โมน เข้า และออกจากเซลล์ หากไม่มีระบบนี้ ร่างกายจะไม่สามารถต่อสู้กับ โรคหรือไม่สามารถรักษาสภาพร่างกาย (Homeostasis) เพื่อ ดำ เนินชีวิตอยู่ได้

อวัยวะที่เกี่ยวข้องกับ ระบบไหลเวียนโลหิต เลือด (Blood) ประกอบไปด้วย •น้ำ เลือด (Plasma) ทำ หน้าที่ ลำ เลียงอาหารที่ถูกดูดซึมจาก ลำ ไส้เล็กไปสู่เซลล์ทั่วร่างกาย •เซลล์เม็ดเลือดแดง (Red blood cell, Erythrocyte, RBCs)ทำ หน้าที่ ขนส่งออกซิเจน จากปอดไปสู่เซลล์ทั่ว ร่างกายและขนส่งคาร์บอนไดออกไซด์ ซึ่งเป็นของเสียจากเซลล์มาสู่ถุงลมใน ปอด เพื่อขับถ่ายออกนอกร่างกายทาง ลมหายใจ •เซลล์เม็ดเลือดขาว (White blood cells, Leukocyte)ทำ หน้าที่ป้องกันร่างกายจากเชื้อโรค และสารแปลกปลอมต่าง ๆ •เกล็ดเลือด (Platelet, Thrombocyte)มีหน้าที่ช่วยให้ เลือดแข็งตัว เวลาเกิดบาดแผลเล็ก ๆ

อวัยวะที่เกี่ยวข้องกับ ระบบไหลเวียนโลหิต หลอดเลือด (Blood vessels)หลอดเลือดใน ร่างกายคนแบ่งออกได้ 3 ประเภท •หลอดเลือดแดง (Artery) เป็นหลอดเลือดที่นำ เลือดออก จากหัวใจ ไปเลี้ยงอวัยวะต่าง ๆ ทั่วร่างกาย •หลอดเลือดดำ (Vein) เป็นหลอดเลือด ที่นำ เลือดที่มีของเสียและ คาร์บอนไดออกไซด์จากส่วนต่าง ๆ ของ ร่างกายกลับเข้าสู่หัวใจ เพื่อส่งไปฟอกที่ ปอด •หลอดเลือดฝอย (Capillaries)เป็น แหล่งที่มีการแลกเปลี่ยนก๊าซ และ สารต่างๆระหว่างเลือดกับเซลล์ของ ร่างกาย หัวใจ (Heart, Cardio) มีหน้าที่สูบฉีดเลือดไป เลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย

การทำ งานของ ระบบไหลเวียนโลหิต การไหลเวียนโลหิตเกิดขึ้นได้จากแรงที่หัวใจบีบตัวส่งเลือด ตามหลอดเลือดไป ยังปอด เพื่อการแลกเปลี่ยนออกซิเจน และคาร์บอนไดออกไซด์ แล้วกลับมาเข้า หัวใจเพื่อส่งไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ของร่างกาย สุดท้ายจะไหลเวียนมาเข้าหัวใจอีก เช่นนี้เรื่อยไป

ระบบขับถ่าย ปัสสาวะ การขับถ่ายเป็นการกำ จัดของเสียออกจาก ร่างกายและช่วยควบคุมปริมาณของน้ำ ใน ร่างกายให้สมบูรณ์ ประกอบด้วย ตับ ไต และลำ ไส้ ไต มีหน้าที่ขับสิ่งที่ร่างกายไม่ได้ใช้ ออกจากร่างกายอยู่ด้านหลังของ ช่องท้อง ลำ ไส้ใหญ่ มีหน้าที่ขับกากอาหารที่เหลือจาก การย่อยของระบบย่อยอาหารออก มาเป็นอุจจาระ

การกำ จัดของเสีย ออกทางไต ไต มีลักษณะคล้ายถั่ว มีสีอดงแกมน้ำ ตาลมี เยื่อหุ้มบางๆ โดยจะแบ่งเป็น 2 ข้าง ซ้ายและ ขวา โครงสร้างไต ประกอบด้วย เนื้อเยื่อ2ชั้น ได้แก่ หน่วยไตชั้นนอก และหน่วยไตชั้นใน เป็นท่อขดอยู่ มีหลอดเลือดฝอยกระจุกเต็ม ไปหมด ไต เป็นอวัยวะที่ทำ งานหนัก เลือดที่หมุนเวียนในร่างกาย ต้องผ่านมายังไต ขับของเสียมาในรูปแบบของ น้ำ ปัสสาวะ และส่งต่อไปยังกระพาะปัสสาวะ

การกำ จัดของเสีย ออกทางผิวหนัง ในรูปแบบของเหงื่อ จะประกอบไปด้วยน้ำ เป็น ส่วนใหญ่ ถูกขับออกทางผิวหนัง มี 2 ชนิด ต่อมเหงื่อขนาดเล็ก มีทั่วผิวหนังยกเว้นริมฝีปากและอวัยวะสืบ พันธ มีการขับเหงื่อออกมาตลอดเวลา ประกอบด้วย น้ำ เกลือ โซเดียม ยูเรีย 1. 2. ต่อมเหงื่อขนาดใหญ่ อยู่บริเวณรักแร้รอบหัวนม รอบสะดือ ช่องหู ส่วนนอก อวัยวะเพศบางส่วนจะตอบสนองทางจิตใจ มักมีกลิ่น จะถูก ลำ เลียงไปยังท่อที่เปิดอยู่ เรียกว่า รูเหงื่อ

การกำ จัดของเสีย ออกทางลำ ไส้ใหญ่ กากอาหารที่เหลือจากการย่อยจะถูกลำ เลียงมาที่ ลำ ไส้ใหญ่โดยจะทำ หน้าที่สะสมกากอาหาร และจะดูด ซึมสารอาหารที่มีประโยชน์ จากนั้นจะบีบตัวและขับถ่าย สู่ภายนอกร่างกายทางทวาร ที่เรียกว่า อุจจาระ

การกำ จัดของเสีย ออกทางปอด ก๊าซคารไดออกไซด์และน้ำ เกิดจากการเผาผลาญอาหาร ภายในเซลล์และส่งเข้าสู่เลือด จากนั้นปอดจะทำ การ กรอง และขับออกจากร่างกายโดยการหายใจออก