บทเรียนส ำเร็จรูป เรื่อง อิเหนำ ตอน ศึกกะหมังกุหนิง ระดับชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 4 นำงสำว กมนทิพย์ ดีมังกร รหัสนิสิต 60101010729 คณะ มนุษยศำสตร์ สำขำวิชำ ภำษำไทยกำรศึกษำบัณฑิต บทเรียนส ำเร็จรูปนี้เป็นส่วนหนึ่งของกำรศึกษำรำยวิชำ ทกศ 452 วิธีกำรสอนภำษำไทยและ วรรณคดีไทย มหำวิทยำลัย ศรีนครินทรวิโรฒ ภำคกำรศึกษำที่ 1 ปีกำรศึกษำ 2563
บทเรียนส ำเร็จรูป เรื่อง อิเหนำ ตอน ศึกกะหมังกุหนิง นี้เป็นส่วนหนึ่งของ กำรศึกษำรำยวิชำ ทกศ 452 วิธีกำรสอนภำษำไทยและวรรณคดีไทย จัดท ำขึ้นเป็น เครื่องมือประกอบกำรจัดกำรเรียนกำรสอน ส ำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 4 ใช้ ศึกษำเรียนรู้ด้วยตนเอง เพื่อให้นักเรียนมีควำมรู้ ควำมเข้ำใจ ในประวัติควำมเป็นมำ ค ำศัพท์น่ำรู้ และเนื้อหำของวรรณคดี ฝึกวิเครำะห์ สังเครำะห์ คุณค่ำของวรรณคดี ใน ด้ำนวรรณศิลป์ ควำมเชื่อ ประเพณี และตัวละคร เพื่อสะท้อนข้อคิด และน ำไปใช้ ประโยชน์ได้ในชีวิตประจ ำวัน บทเรียนส ำเร็จรูปเล่มนี้ มีทั้งหมด 4 บท คือ บทที่ 1 เรียนรู้ที่มำ บทที่ 2 ศึกษำค ำศัพท์ บทที่ 3 ล ำดับเนื้อหำ บทที่ 4 คุณค่ำวรรณคดี ผู้จัดท ำหวังว่ำบทเรียนส ำเร็จรูปเล่มนี้จะเป็นประโยชน์แก่นักเรียนส ำหรับใช้ใน กำรศึกษำหำควำมรู้และทบทวนบทเรียน เป็นประโยชน์แก่ครูผู้สอนส ำหรับหรือ น ำไปใช้เพื่อเป็นกำรประหยัดเวลำในกำรจัดกิจกรรมกำรเรียนกำรสอน ขอขอบคุณอำจำรย์ผกำศรี เย็นบุตรที่ช่วยให้กำรสนับสนุน ให้ค ำแนะน ำ และ ส่งเสริมในกำรจัดท ำบทเรียนส ำเร็จรูปบทนี้ส ำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดี ขอขอบพระคุณมำ ณ โอกำสนี้ กมนทิพย์ ดีมังกร ค ำน ำ ก
สำรบัญ ข หน้ำ ค ำน ำ ก สำรบัญ ข ค ำชี้แจงกำรใช้บทเรียนส ำเร็จรูป ค บทน ำ 1 แบบทดสอบก่อนเรียน 2 เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน 7 บทที่ 1 เรียนรู้ที่มำ 8 บทที่ 2 ศึกษำค ำศัพท์ 14 บทที่ 3 ล ำดับเนื้อหำ 20 บทที่ 4 คุณค่ำวรรณคดี 32 แบบทดสอบหลังเรียน 40 เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน 47 บรรณำนุกรม 48
ค ค ำชี้แจง กำรใช้บทเรียนส ำเร็จรูป 1. บทเรียนส ำเร็จรูปเป็นบทเรียนส ำหรับให้ผู้เรียนศึกษำด้วยตนเอง 2. ก่อนจะศึกษำบทเรียนส ำเร็จรูปให้ผู้เรียนศึกษำค ำชี้แจงล ำดับขั้นกำรเรียน 3. ศึกษำมำตรฐำน/ตัวชี้วัด และจุดประสงค์กำรเรียนรู้ของเนื้อหำ 4. ท ำแบบทดสอบก่อนเรียนและตรวจค ำตอบจำกเฉลยแล้วบันทึกคะแนนที่ได้ไว้ 5. ผู้เรียนศึกษำบทเรียนส ำเร็จรูปทีละกรอบตำมล ำดับ 6. อ่ำนเนื้อหำให้เข้ำใจทีละเรื่องให้ดีที่สุด แล้วจึงตอบค ำถำมในแบบฝึกหัด ตอบโดย ไม่ดูเฉลยก่อนจำกนั้นจึงตรวจดูค ำเฉลยในหน้ำถัดไป แล้วจึงท ำกรอบต่อไปเรื่อย ๆ 7. ถ้ำค ำตอบของนักเรียนผิดให้ย้อนกลับไปศึกษำเนื้อหำในกรอบที่ผ่ำนมำใหม่ ท ำ ควำมเข้ำใจให้ดี แล้วตอบค ำถำมใหม่ 8. เมื่อศึกษำจบแล้วให้ท ำแบบทดสอบหลังเรียนพร้อมทั้งตรวจค ำตอบจำกเฉลยแล้ว บันทึกคะแนนที่ได้ไว้เพื่อเปรียบเทียบคะแนนก่อนเรียน 9. นักเรียนต้องขยันหมั่นเพียร มีวินัยต่อตนเอง ซื่อสัตย์ และไม่เปิดดูค ำตอบก่อน เรียน
อิเหนำ เป็นวรรณคดีที่ส ำคัญของไทยอีกเรื่องหนึ่งซึ่งได้รับอิทธิพลมำจำกวรรณคดีของ ต่ำงประเทศได้รับควำมนิยมและเป็นที่รู้จักกันอย่ำงแพร่หลำย เพรำะมีเนื้อหำที่สนุกสนำน ให้ควำม เพลิดเพลิน ในขณะเดียวกันก็สอดแทรกควำมรู้เกี่ยวกับ ขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม ประเพณี ชีวิต ควำมเป็นอยู่ของคนในอดีตไว้ด้วย นอกจำกนี้ยังมีคุณค่ำทั้งในด้ำนสังคม และด้ำนวรรณศิลป์ที่ นักเรียนควรจะศึกษำให้เข้ำใจอย่ำงถ่องแท้กำรจะศึกษำวรรณคดีให้มีควำมเข้ำใจอย่ำงลึกซึ้ง และ แตกฉำน สำระ มำตรฐำนกำรเรียนรู้และตัวชี้วัด สำระที่ 1 กำรอ่ำน มำตรฐำน ท 1.1 ใช้กระบวนกำรอ่ำนสร้ำงควำมรู้และควำมคิดเพื่อน ำไปใช้ตัดสินใจ แก้ปัญหำ ในกำรด ำเนินชีวิต และมีนิสัยรักกำรอ่ำน ตัวชี้วัด ท 1.1 ม.4 – 6/2 ตีควำม แปลควำม และขยำยควำมเรื่องที่อ่ำน ท 1.1 ม.4 – 6/3 วิเครำะห์และวิจำรณ์เรื่องที่อ่ำนในทุกๆ ด้ำนอย่ำงมีเหตุผล สำระที่ 5 วรรณคดีและวรรณกรรม มำตรฐำน ท 5.1 เข้ำใจ และแสดงควำมคิดเห็น วิจำรณ์วรรณคดีและวรรณกรรมไทยอย่ำงเห็น คุณค่ำและน ำมำประยุกต์ใช้ในชีวิตจริง ตัวชี้วัด ท 5.1 ม.4 – 6/1 วิเครำะห์และวิจำรณ์วรรณคดีและวรรณกรรมตำมหลักกำรวิจำรณ์เบื้องต้น ท 5.1 ม.4 – 6/3 วิเครำะห์และประเมินคุณค่ำด้ำนวรรณศิลป์ของวรรณคดีและวรรณกรรมในฐำนะ ที่เป็นมรดกทำงวัฒนธรรมของชำติ ท 5.1 ม.4 – 6/4 สังเครำะห์ข้อคิดจำกวรรณคดีและวรรณกรรมเพื่อน ำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตจริง จุดประสงค์กำรเรียนรู้ 1. อธิบำยควำมเป็นมำของวรรณคดีเรื่องอิเหนำได้ 2. อธิบำยค ำศัพท์ในวรรณคดีเรื่องอิเหนำได้ 3. เล่ำเนื้อเรื่องวรรณคดีเรื่องอิเหนำ ตอนศึกกะหมังกุหนิงได้ 4. วิเครำะห์คุณค่ำวรรณคดีเรื่องอิเหนำ ตอนศึกกะหมังกุหนิงได้ 1 บทน ำ 1
2 แบบทดสอบก่อนเรียน ค ำสั่ง ให้นักเรียนเลือกค ำตอบที่ถูกต้องที่สุด “อันอิเหนำเอำมำท ำเป็นค ำร้อง ส ำหรับงำนฉลองกองกุศล ครั้งกรุงเก่ำเจ้ำสตรีเธอนิพนธ์ แต่ต้นเรื่องต้นตกหำยพลัดพรำยไป หำกพระองค์ทรงพิภพปรำรภเล่น ให้ร ำเต้นเล่นละครคิดกลอนใหม่ เติมแต้มต่อคิดประดิษฐ์ไว้ บ ำรุงใจไพร่ฟ้ำข้ำแผ่นดิน” 1. จำกบทประพันธ์ “เจ้ำสตรี” หมำยถึง ก. พระรำชธิดำของพระเจ้ำอยู่หัวบรมโกศ ข. เจ้ำนำยฝ่ำยในองค์หนึ่งไม่ปรำกฏพระนำม ค. พระมเหสีของพระเจ้ำอยู่หัวบรมโกศ ง. พระธิดำของเจ้ำฟ้ำกุ้ง 2. ในพระรำชนิพนธ์เรื่อง อิเหนำ มีกำรใช้ศัพท์ชวำจ ำนวนมำก ข้อใดเป็นค ำอธิบำยที่ถูกต้อง ก. มูลเหตุของเรื่องมำจำกชวำ ข. กำรใช้ศัพท์ภำษำต่ำงประเทศเป็นควำมนิยมของกวีในสมัยนั้น ค. กำรแทรกศัพท์ภำษำต่ำงประเทศเข้ำไปในเรื่องแสดงภูมิรู้ของผู้แต่ง ง. ในสมัยที่มีกำรแต่งวรรณคดีเรื่องนี้ ไทยมีควำมสัมพันธ์อย่ำงดีกับชวำ “หวังเป็นเกือกทองรองบำทำ พระผู้วงศ์เทวำอันปรำกฏ จะขอพระบุตรีมียศ ให้โอรสข้ำน้อยดังจินดำ อันกรุงไกรไอศูรย์ทั้งสอง จะเป็นทองแผ่นเดียวในวันหน้ำ ขอพ ำนักพักพึ่งพระเดชำ ไปกว่ำชีวันจะบรรลัย 3. ข้อใด ไม่ใช่ น้ ำเสียงที่ปรำกฏในค ำประพันธ์ข้ำงต้น ก. อ่อนน้อม ข. ถ่อมตน ค. ย ำเกรง ง. ทะนงในศักดิ์ศรี
3 4. ข้อใดไม่ปรำกฏควำมเชื่อในกำรศึกสงครำม ก. วำงกองเยื้ยงกันเป็นฟันปลำ ให้โยธำถอยยิงชิงชัย ข. พอได้ศุภฤกษ์ก็ลั่นฆ้อง ประโคมคึกกึกก้องท้องสนำม ค. ประโรหิตฟันไม้ข่มนำม ท ำตำมต ำรำพิชัยยุทธ์ ง. แล้วรีบรัดจัดพลรณยุทธ์ ตั้งที่นำมครุฑปักษำ 5. ข้อใดคือคุณสมบัติส ำคัญที่ท ำให้อิเหนำเอำชนะท้ำวกะหมังกุหนิงได้ ก. ควำมกล้ำหำญ ข. สติปัญญำ ค. ควำมว่องไว ง. ควำมรอบรู้ในกำรจัดตั้งกองทัพ “พระเชษฐำให้สำรไปกี่ครั้ง เขำยังไม่มำจำกหมันหยำ จนสลัดตัดกำรวิวำห์ ศึกติดพำรำก็เพรำะใคร เห็นจะรักเมียจริงยิ่งกว่ำญำติ ไหนจะคลำดจำกเมืองหมันหยำได้ ถึงมำตรจะมำก็จ ำใจ ด้วยกลัวภัยพระรำชบิดำ เรำอย่ำคอยเขำเลยนะหลำนรัก ก้มพักตร์รบศึกไปดีกว่ำ” 6. ผู้พูดรู้สึกอย่ำงไร ก. โกรธแค้น ข. เจ็บใจ ค. น้อยใจ ง. ชิงชัง “สตรีใดในพิภพจบแดน ไม่มีใครได้แค้นเหมือนอกข้ำ ด้วยใฝ่รักให้เกินพักตรำ จะมีแต่เวทนำเป็นเนืองนิตย์” 7. ตัวละครในค ำประพันธ์นี้มีอำรมณ์ควำมรู้สึกตรงกับข้อใด ก. โกรธ – เคียดแค้น ข. ช้ ำใจ - น้อยใจ ค. น้อยใจ – สงสำรตนเอง ง. แค้นเคือง – ทุกข์ใจ
ข้อควำมในเรื่อง อิเหนำ ตอนศึกกะหมังกุหนิง ที่ว่ำ “เสร็จศึกจะเข้ำไปอัญชลี จะด่ำตีก็ตำมอัชฌำสัย เมื่อได้เกินแล้วก็จนใจ ตำมแต่ภูวไนยจะปรำนี” 8. ควำมที่ขีดเส้นใต้มีควำมหมำยตรงกับข้อใด ก. ได้ท ำกำรล่วงเกินเอำไว้มำก ข. ได้ชัยชนะในศึกสงครำมเกินควำมคำดหมำย ค. ได้สร้ำงควำมโกรธแค้นไว้มำกเกินจะให้อภัยง. ได้กล่ำวค ำโอ้อวดไว้เกินควำมจริง 9. ข้อใดแสดงกำรแต่งตัวของนักรบ ก. สวมสร้อยสังวำลย์ประสำนลำย ข. เหน็บพระแสงกั้นหยั่นกัลเม็ด ค. ทรงชฎำมำลัยดอกไม้ทัด ง. สอดใส่ฉลององค์ทรงวันเสำร์ 10. ค ำพูดของวิหยำสะก ำในข้อใดที่ท ำให้สังคำมำระตำรู้สึก “ดังตรีเพชรบำดในอุรำ” ก. ที่ยืนม้ำอยู่ข้ำงหลังนั้น กั้นกลดพื้นสุวรรณโอ่อ่ำ นำมวงศ์พงศ์ใดจงบอกมำ แจ้งกิจจำแล้วจึงจะรบกัน ข. ดูก่อนเจ้ำผู้เรืองฤทธิรงค์ รูปทรงงำมสมคมสัน เชื้อชำติญำติวงศ์พงศ์พันธุ์ อยู่เขตขัณฑ์ธำนีบุรีไร ค. ตัวสิอยู่ปักมำหงัน ใช่วงศ์อสัญแดหวำ เหตุใดว่ำเป็นอนุชำ นับในวงศำประกำรใด ง. อันกำหลังสิงหัดส่ำหรีนั้น ดำหำกุเรปันกรุงใหญ่ ทั้งหมันหยำธำนีนั้นไซร้ ก็แจ้งใจว่ำวงศ์กันสืบมำ 11. ข้อควำมนี้กล่ำวถึงเหตุกำรณ์ตอนใด ก. เตรียมรับแขกบ้ำนแขกเมือง ข. เตรียมรักษำเมืองยำมสงครำม ค. เตรียมตัวออกรบกับข้ำศึก ง. เตรียมยอมแพ้แก่ข้ำศึก 4
5 สังคำมำระตำ : ยืนม้ำอยู่ตรงวิหยำสะก ำ แสร้งท ำเป็นทีเย้ยหยัน แล้วว่ำใครไม่คิดแก่ชีวัน จะชิงตุนำหงันพระธิดำ จงมำเล่นทวนด้วยกันก่อน ให้เห็นฤทธิรอนแกล้วกล้ำ แม้ควรคู่กับวงศ์เทวำ จึงจะยกกัลยำให้ไป วิหยำสะก ำ : ดูก่อนเจ้ำผู้เรืองฤทธิรงค์ รูปทรงงำมสมคมสัน เชื้อชำติญำติวงศ์พงศ์พันธุ์ อยู่เขตขัณฑ์ธำนีบุรีไร หรือเป็นวงศ์อสัญแดหวำ ในสี่นครำเป็นไฉน จึงปั้นหน้ำมำต่อฤทธิไกร ไม่กลัวชีวำลัยจะมรณำ 12. ลักษณะค ำพูดของสังคำมำระตำตรงกับอกุศลบถกรรมข้อใดมำกที่สุด ก. กล่ำวปดและลดเลี้ยว ข. พูดจำที่เพ้อเจ้อ ค. พูดหยำบกระทบคน ง. ส่อเสียดเพรำะเกลียดชัง 13. ข้อใดเป็นกิจกรรมที่ต่ำงกับข้ออื่น ก. แล้วรีบรัดจัดพลรณยุทธ์ ตั้งที่นำมครุฑปักษำ วำงกองเยื้องกันเป็นฟันปลำ ให้โยธำคอยยิงชิงชัย ข. ท ำค่ำยหน้ำค่ำยตั้งบรรจบ ยกหอรบขึ้นปรับสับวิหลั่น ชักปีกกำขั้นไปถึงกัน ผูกรำวสำมชั้นขันชะเนำะ ค. ครั้นถึงเนินทรำยชำยทุ่ง แว่นแคว้นแดนกรุงดำหำ จึงได้หยุดกองทัพตั้งพลับพลำ ที่ต้องนำมครุฑำเกรียงไกร ง. พอได้ศุภฤกษ์ก็ลั่นฆ้อง ประโคมคึกกึกก้องท้องสนำม ประโลหิตฟันไม้ข่มนำม ท ำตำมต ำรำพิชัยยุทธ์ “เร่งรัดจัดพลอำสำ ขึ้นประจ ำเสมำทุกหน้ำด้ำน ประตูเมืองสี่ทิศให้ปิดบำน ลงเขื่อนมั่นลั่นดำลทันใด”
6 14. ข้อใดเป็นทรรศนะเกี่ยวกับผู้หญิงที่ไม่ได้สะท้อนจำกเรื่องอิเหนำ ตอนศึกกะหมังกุหนิง ก. ผู้หญิงงำมเป็นชนวนของสงครำม ข. ผู้หญิงที่แย่งสำมีผู้อื่นเป็นผู้หญิงที่น่ำรังเกียจ ค. ผู้หญิงที่แต่งงำนแล้วเป็นสมบัติของสำมี ง. ผู้หญิงที่เป็นม่ำยขันหมำกย่อมอับอำย 15. “บัดนั้น ทั้งสองทูตำคนขยัน” คนขยัน ในที่นี้หมำยถึง ก. มีควำมรู้ดี ข. มีควำมเพียรสูง ค. เข้มแข็ง ง. มีควำมสำมำรถสูง นักเรียนเก่งมากเลยค่ะ ที่สามารถตอบค าถามโดยไม่ เปิดดูค าตอบก่อน เสร็จแล้ว ไปตรวจค าตอบกันเลยนะคะ
7 เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน 1. ก 6. ค 11. ข 2. ก 7. ข 12. ค 3. ง 8. ก 13. ง 4. ก 9. ข 14. ค 5. ข 10. ค 15. ค
บทที่ 1 เรียนรู้ที่มำ 8 กรอบที่ 1 ท ำควำมรู้จักผู้แต่งวรรณคดีเรื่องอิเหนำ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงเป็นพระมหำกษัตริย์ ไทยล ำดับที่ 2 แห่งรำชวงศ์จักรีทรงประสูติเมื่อ 24 กุมภำพันธ์ พ.ศ. 2310 มีพระนำมเดิมว่ำ "ฉิม" พระองค์ทรงเป็นพระบรมรำชโอรสองค์ที่ 4 ใน พระบำทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้ำจุฬำโลกมหำรำช และ กรมสมเด็จพระ อมรินทรำมำตย์พระบรมรำชชนนีพันปีหลวง ทรงเป็นกวีที่มีพระปรีชาสามารถ และทรงสนับสนุนกวีให้แต่ง วรรณคดีกันอย่างแพร่หลาย นับ ได้ว่าสมัยของพระองค์นี้เป็น ยุคทองแห่งวรรณคดีอีกยุคหนึ่ง ทรงพระรำชนิพนธ์วรรณคดีส ำคัญ ๆ ไว้หลำยเรื่อง ได้แก่ บทละครทั้งละครใน มีหลำย เรื่องที่มีอยู่เดิมและทรงน ำมำแต่งใหม่ เพื่อให้ใช้ในกำรแสดงได้ เช่น รำมเกียรติ์ อุณรุทและอิเหนำ และละครนอก 5 เรื่อง ได้แก่ ไชยเชษฐ์ มณีพิไชย คำวี สังข์ทอง และ ไกรทอง จำกผลงำนที่ได้ ประจักษ์ จึงทรงได้รับกำรเทิดพระเกียรติจำกองค์กำรยูเนสโก เมื่อวันที่ 24 กุมภำพันธ์ พ.ศ. 2511 รัฐบำลไทยจึงได้ก ำหนดให้วันนี้ของทุกปีเป็นวันศิลปินแห่งชำติมำจนถึงปัจจุบัน รู้หรือไม่ วรรณคดีเรื่องใดที่ได้รับยกย่องให้เป็น ยอดบทละครร า ที่ แต่งดี ยอดเยี่ยมทั้งเนื้อความ ท านองกลอนและกระบวนการเล่นทั้ง ร้องและร า จากวรรณคดีสโมสรในรัชกาลที่ 6 เรื่อง อิเหนา นี้เอง เรื่องเดิมมีความยาวมาก ได้ทรงพระราชนิพนธ์ ใหม่ตั้งแต่ต้นจนจบ เป็นเรื่องยาวที่สุดของพระองค์
บทที่ 1 เรียนรู้ที่มำ 9 ที่มำของเรื่องอิเหนำ กรอบที่ 2 - มีเค้ำควำมจริงมำจำก นิทานปันหยีในประวัติศำสตร์ชวำ - นำงยะโว จำกเมืองปัตตำนีถูกจับเป็นเชลย และเข้ำมำเป็นข้ำหลวง สมัยพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ได้เล่ำเรื่องถวำยพระรำชธิดำทั้ง 2 ของพระเจ้ำอยู่หัวบรมโกศ - เจ้ำฟ้ำหญิงกุณฑลน ำไปแต่งเป็น “ดาหลัง” เจ้ำฟ้ำหญิงมงกุฎน ำไปแต่งเป็น “อิเหนา” - สูญหำยไปสมัยเสียกรุงศรีอยุธยำครั้งที่สอง - รัชกำลที่ 1 ทรงพระรำชนิพนธ์ “ดำหลัง” และ “อิเหนำ” เพื่อรวบรวมเรื่องให้สมบูรณ์ - รัชกำลที่ 2 ทรงพระรำชนิพนธ์ “อิเหนำ” เพื่อให้เหมาะส าหรับการแสดงละครร า จึงเน้นไปที่ ควำมไพเรำะงดงำม อันอิเหนาเอามาท าเป็นค าร้อง ส าหรับงานฉลองกองกุศล ครั้งกรุงเก่าเจ้าสตรีเธอนิพนธ์ แต่เรื่องต้นหายพลัดพรายไป หากพระองค์ทรงพิภพปรารภเล่น ให้ร าเต้นเล่นละครคิดกลอนใหม่ เติมแต้มต่อติดประดิษฐ์ไว้ บ ารุงใจไพร่ฟ้าข้าแผ่นดิน ต่อไปมาทบทวนความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับ วรรณคดีเรื่องอิเหนากันเถอะค่ะ
บทที่ 1 เรียนรู้ที่มำ 10 กรอบที่ 3 ควำมรู้เบื้องต้น 1 วงศ์เทวัญ (วงอสัญแดหวำ) มีกษัตริย์ 4 องค์ คือ ท้าวกุเรปัน ท้าวดาหา ท้าวกาหลัง และ ท้าวสิงหัดส่าหรี อิเหนาเป็นพระรำชโอรสของท้าวกุเรปัน บุษบา เป็น พระรำชธิดำของท้าวดาหา เป็นคู่ตุนำหงัน (คู่หมั้น) กัน เมื่ออิเหนำอำยุได้ 15 ปี อิเหนำต้องไปช่วยปลงพระศพพระอัยกีที่ เมืองหมันหยา ได้พบ นำง จินตะหรา ธิดำท้ำวหมันหยำก็หลงรัก และไม่ยอมกลับเมืองเพื่ออภิเษกกับนำงบุษบำ ท้ำวกุเรปันจึงมีหนังสือไปเรียกตัวอิเหนำกลับ แล้วนัดท้ำวดำหำให้เตรียมกำรวิวำห์ เมื่ออิเหนำทรำบเรื่องก็ออกอุบำยขอไปเที่ยวป่ำพร้อมบริวำร แล้วปลอมตัวเป็นโจรป่ำชื่อ มิสาระปันหยี ตั้งใจจะไปเมืองมันหยำระหว่ำงทำงได้สู้รบกับกษัตริย์หลำยเมืองและมี ชัยชนะ ได้โอรสธิดำของเจ้ำเมืองเจ้ำต่ำงเมืองมำเป็นเชลย นั่นก็คือ นางสการะวาตีและนางมาหยารัศมี มาเป็นชายา และสังคามาระตามาเลี้ยงอย่างอนุชา เมื่อไปถึงเมือง หมันหยา อิเหนาได้นางจินตะหราเป็นชายา 2 3 4 ท้ำวดำหำกริ้ว ประกำศว่ำถ้ำใครมำขอนำงบุษบำก็จะยกให้ 5 ระตูจรกา ซึ่งปรำรถนำมีคู่ จึงให้ช่ำงไปวำดรูปธิดำเมืองต่ำง ๆ ช่ำงได้วำดรูปนำงบุษบำ 2 รูป ปะตาระกาหลา ซึ่งเป็นองค์เทว อัยกำต้องกำรจะสั่งสอนอิเหนำจึงลักรูปนำงบุษบำไปจำกช่ำง วำดรูปหนึ่งเหลือไว้รูปหนึ่ง เมื่อจรกำเห็นรูปนำงบุษบำก็หลง รักจึงอ้อนวอนพี่ชำยให้มำสู่ขอนำงไปอภิเษก ท้ำวดำหำยอม ยกบุษบำให้แก่จรกำ 6
บทที่ 1 เรียนรู้ที่มำ 11 องค์ปะตำระกำหลำได้น ำรูปนำงบุษบำที่ลักจำกช่ำงวำดนั้นไปทิ้งไว้ที่โคนต้นไทร - วิหยาสะก า ตำมกวำงแปลงมำพบรูปนำงก็คลั่งไคล้ใหลหลง วอนท้าวกะหมังกุหนิงซึ่งเป็น พระรำชบิดำให้ส่งทูตไปขอนำงบุษบำ - ท้ำวดำหำปฏิเสธเพรำะได้ยกนำงให้จรกำแล้ว - ท้ำวกะหมังกุหนิงสงสำรลูกจึงยกทัพไปตีเมืองดำหำเพื่อชิงตัวนำงบุษบำ - ท้ำวกุเรปันเรียกตัวอิเหนำจำกเมืองหมันหยำมำช่วยท้ำวดำหำท ำศึกกับท้ำวกะหมังกุหนิง - อิเหนำมีชัยในสงครำมครั้งนี้สังคำมำระตำสังหำรวิหยำสะก ำ ส่วนอิเหนำสังหำรท้ำวกะหมังกุหนิง 7 เมื่อเสร็จศึกอิเหนำเข้ำเฝ้ำท้ำวดำหำและได้พบ นำงบุษบำก็หลงรักนำงทันทีอิเหนำเสียดำยที่ นำงจะต้องอภิเษกกับจรกำ จึงหำทำงขัดขวำง พิธีอภิเษกโดยลักตัวบุษบำไปซ่อนไว้ในถ้ ำ 8 ปะตำระกำหลำกริ้วที่อิเหนำท ำไม่ถูก จึงบันดำลให้เกิดลมหอบลักนำงบุษบำไปจำกอิเหนำ อิเหนำและนำงบุษบำต่ำงก็ต้องผจญกับเหตุกำรณ์ต่ำง ๆ อยู่เป็นเวลำหลำยปี จึงได้กลับมำ พบกัน 9 กรอบที่ 4 ค ำตอบ ข้อควำม 1. เจ้ำฟ้ำหญิงกุณฑลแต่งเรื่อง “อิเหนำ” เจ้ำฟ้ำหญิงมงกุฎแต่งเรื่อง “ดำหลัง” 2. พระบำทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้ำนภำลัย มีพระนำมเดิมว่ำ "ฉิม" 3. วรรณคดีเรื่องอิเหนำที่ได้รับยกย่องให้เป็นยอดบทละครร ำที่แต่งดี 4. วงศ์เทวัญ มีกษัตริย์ 4 องค์ คือ ท้ำวกุเรปัน ท้ำวดำหำ ท้ำวหมันหยำ และท้ำวสิงหัดส่ำหรี 5. อิเหนำปลอมตัวเป็นโจรป่ำชื่อมิสำระปันหยี 6. ร.2 ทรงพระรำชนิพนธ์วรรณคดีเรื่อง ไชยเชษฐ์ มณีพิไชย คำวี สังข์ทอง และ ดำหลัง 7. อิเหนำเป็นพระรำชโอรสของท้ำวกุเรปัน บุษบำเป็นพระรำชธิดำของท้ำวดำหำ 8. อิเหนำได้นำงจินตะหรำและนำงสกำระวำตีเป็นชำยำ 9. ท้ำวกะหมังกุหนิงยกนำงบุษบำให้กับวิหยำสะก ำ 10. อิเหนำมีเค้ำควำมจริงมำจำก นิทำนปันหยี ในประวัติศำสตร์ชวำ แบบฝึกหัด แบบฝึกหัดที่ 1 ท ำเครื่องหมำย ✓ หน้ำข้อที่ถูกหรือท ำเครื่องหมำยผิด X หน้ำข้อที่ผิด
บทที่ 1 เรียนรู้ที่มำ แบบฝึกหัดที่ 2 ให้นักเรียนตอบค ำถำมต่อไปนี้ 1. นิทำนปันหยี หรือ เรื่องอิเหนำ เผยแพร่เข้ำมำสู่ประเทศไทยได้อย่ำงไร ………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. พระบำทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้ำนภำลัยได้ทรงพระรำชนิพนธ์กลอนบทละครเรื่อง อิเหนำ ขึ้นมำใหม่ด้วยสำเหตุใด ………………………………………………………………………………………………………………………………… 3. เหตุใดถึงท ำให้อิเหนำได้พบกับนำงจินตะหรำ ………………………………………………………………………………………………………………………………… กรอบที่ 5 เฉลยแบบฝึกหัด ค ำตอบ ข้อควำม X 1. เจ้ำฟ้ำหญิงกุณฑลแต่งเรื่อง “อิเหนำ” เจ้ำฟ้ำหญิงมงกุฎแต่งเรื่อง “ดำหลัง” ✓ 2. พระบำทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้ำนภำลัย มีพระนำมเดิมว่ำ "ฉิม" ✓ 3. วรรณคดีเรื่องอิเหนำที่ได้รับยกย่องให้เป็นยอดบทละครร ำที่แต่งดี X 4. วงศ์เทวัญ มีกษัตริย์ 4 องค์ คือ ท้ำวกุเรปัน ท้ำวดำหำ ท้ำวหมันหยำ และท้ำวสิงหัดส่ำหรี ✓ 5. อิเหนำปลอมตัวเป็นโจรป่ำชื่อมิสำระปันหยี X 6. ร.2 ทรงพระรำชนิพนธ์วรรณคดีเรื่อง ไชยเชษฐ์ มณีพิไชย คำวี สังข์ทอง และ ดำหลัง ✓ 7. อิเหนำเป็นพระรำชโอรสของท้ำวกุเรปัน บุษบำเป็นพระรำชธิดำของท้ำวดำหำ X 8. อิเหนำได้นำงจินตะหรำและนำงสกำระวำตีเป็นชำยำ X 9. ท้ำวกะหมังกุหนิงยกนำงบุษบำให้กับวิหยำสะก ำ ✓ 10. อิเหนำมีเค้ำควำมจริงมำจำก นิทำนปันหยี ในประวัติศำสตร์ชวำ 12
บทที่ 1 เรียนรู้ที่มำ แบบฝึกหัดที่ 2 ให้นักเรียนตอบค ำถำมต่อไปนี้ 1. นิทำนปันหยี หรือ เรื่องอิเหนำ เผยแพร่เข้ำมำสู่ประเทศไทยได้อย่ำงไร นำงยะโว จำกเมืองปัตตำนีถูกจับเป็นเชลย และเข้ำมำเป็นข้ำหลวงสมัยพระเจ้ำอยู่หัว บรมโกศ ได้เล่ำเรื่องถวำยพระรำชธิดำทั้ง 2 ของพระเจ้ำอยู่หัวบรมโกศ 2. พระบำทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้ำนภำลัยได้ทรงพระรำชนิพนธ์กลอนบทละครเรื่อง อิเหนำ ขึ้นมำใหม่ด้วยสำเหตุใด เพื่อใช้เล่นละครใน 3. เหตุใดถึงท ำให้อิเหนำได้พบกับนำงจินตะหรำ อิเหนำต้องไปช่วยปลงพระศพพระอัยกีที่เมืองหมันหยำ เก่งมากเลยค่ะ ไปศึกษาในบทถัดไปกันเลย 13
บทที่ 2 ศึกษำค ำศัพท์ กรอบที่ 1 ค ำศัพท์หมวดชื่อเฉพำะ คน สัตว์ สถำนที่ 1. วงศ์เทวัญอสัญหยำ = เชื้อสำยกษัตริย์ที่สืบมำจำกเทวดำ 2. ระเด่นมนตรี = เป็นค ำเรียกอิเหนำ 3. ศรีปัตหลำ = กษัตริย์ผู้เป็นใหญ่ ในที่นี้ หมำยถึง ท้ำวดำหำ 4. ระเด่น = เจ้ำฟ้ำ (โอรส-ธิดำกษัตริย์) 5. ระตู = เป็นค ำเรียกเจ้ำเมืองที่ไม่ใช่วงศ์เทวัญ 6. สำมนต์ = เจ้ำเมืองที่เป็นเมืองขึ้น 7. ทนำย = ผู้รับใช้ของเจ้ำนำยและขุนนำงในสมัยก่อน 8. ชีพ่อ = นักบวช ในที่นี้คือ พรำหมณ์ผู้ท ำพิธี 9. กระยำหงัน = สวรรค์ 10. ประเสบัน = ต ำหนัก 11. สนำมเพลำะ = ร่องที่ขุดไว้เพื่อป้องกันข้ำศึก 12. วิหลั่น (ปิหลั่น) = ค่ำยที่ท ำให้ขยับรุกเข้ำไปหำข้ำศึกทีละน้อย ๆ 13. เสำตะลุง = เสำใหญ่ส ำหรับผูกช้ำง 14. ทำงร่วม = ทำงแยก 15. กิริณี = ช้ำง 16. บุหรง = นกหรือนกยูง นักเรียนคิดว่า ค าศัพท์พวกนี้มาจาก ค าภาษาต่างประเทศ ใดบ้าง 14
บทที่ 2 ศึกษำค ำศัพท์ ค ำศัพท์หมวดสงครำม กรอบที่ 2 1. จตุรงค์ = กองทัพสี่เหล่ำ คือ กองทับช้ำง ม้ำ รถ และพลเดินเท้ำ 2. กระทรวง = หมู่ 3. สัปทน = ร่มกั้น 4. ประเจียด = ผ้ำลงอำคม 5. ชักปีกกำ = จัดทัพให้มีกองขวำและกองซ้ำยคล้ำยปีกำ 6. กันหยัน = อำวุธส ำหรับเหน็บติดตัว 7. กันเม็ด = ปุ่มที่ฝักอำวุธ เพื่อยึดตัวอำวุธไว้กับฝัก 8. แขนงปืน = เขำสัตว์ที่ใส่ดินปืน 9. งำแซง = ไม้เสี้ยมปลำยแหลม วำงเอนเรียงเป็นล ำดับส ำหรับป้องกันข้ำศึก 10. ชิงคลอง = แย่งทำงที่ตนได้เปรียบ ค าศัพท์เหล่านี้เป็นค าภาษาไทยใน ภาษาต่างประเทศที่มาจากค า ภาษาบาลี ภาษาสันสกฤต ภาษาเขมร ภาษาชวา 15
บทที่ 2 ศึกษำค ำศัพท์ กรอบที่ 3 ค ำศัพท์หมวดอื่น ๆ 1. กล่ำว = สู่ขอ ในควำมว่ำ “พอกะหมังกุหนิงรู้ไป ก็ซ าให้มากล่าวกัลยา” 2. ช่วงชิงกันดังผลไม้ = ผลไม้ในที่นี้หมำยถึง นำรีผล ต้นไม้ในป่ำหิมพำนต์มีผลเป็นรูปสตรี เหล่ำวิทยำธรมักจะมำแย่งชิงกันเก็บ 3. ดูผี = เยี่ยมเคำรพศพ ในควำมว่ำ “ถึงตายเขาก็ไม่ดูผี” 4. แต่ปืนตึงก็ถึงทันควัน= เมื่อได้ยินเสียงปืนก็ไปถึงที่นั่นทันที ยังมิทันได้ควันปืนจะจำง หมำยควำมว่ำ มีควำมกล้ำหำญและพร้อมจะสู้รบ 5. เลี้ยง = ในที่นี้หมำยถึง รับเป็นภรรยำ ในควำมว่ำ “ถึงไม่เลี ยงบุษบาเห็นว่าชั่ว” 6. อัธยำ = มำจำกอัธยำศัย หมำยถึง ควำมประสงค์ในควำมว่ำ “ก็ตามใจไม่ขัดอัธยา” 7. ส่งสกำร = คือสังสกำร พิธีกรรมเกี่ยวกับกำรปลงศพ 8. มุรธำวำรีภิเษก = น้ ำที่ผ่ำนพิธีกรรมเพื่อท ำให้ศักดิ์สิทธิ์ 9. ไถ้ = ถุงส ำหรับใส่เงินและสิ่งของ โดยมำกมักใช่คำดไว้ที่เอว 10. ตุนำหงัน = หมั้นหมำย 11. ตรึกไตร = คิดใคร่ครวญ 12. ตรัสเตร็จ = สว่ำงเป็นประกำยงดงำม ต่อไปมาทบทวนความรู้ด้วยการท า แบบฝึกหัดในกรอบถัดไปกันเถอะค่ะ 16
บทที่ 2 ศึกษำค ำศัพท์ กรอบที่ 4 แบบฝึกหัดที่ 1 จงหำค ำศัพท์ต่อไปนี้ แบบฝึกหัด แนวตั้ง แนวนอน 1. สวรรค์ 2. ช้ำง 3. เสำใหญ่ส ำหรับผูกช้ำง 4. อำวุธส ำหรับเหน็บติดตัว 5. แย่งทำงที่ตนได้เปรียบ 1. ควำมประสงค์ 2. ผ้ำลงอำคม 3. หมู่ 4. หมั้นหมำย 5.สว่ำงเป็นประกำยงดงำม 17
บทที่ 2 ศึกษำค ำศัพท์ 1. ตรัสเตร็จ 2. มรรคำ 3. บำทมูล 4. มำตร 5. โหมด 6. กุหนุง 7. กิริณี 8. เผด็จ 9. ยำหยี 10. บุพเพนิวำสำ แบบฝึกหัดที่ 2 จงบอกที่มำของค ำศัพท์ต่อไปนี้โดยน ำตัวอักษรไปวำงไว้หน้ำข้อให้ถูกต้อง ก.ภำษำบำลี ข.ภำษำสันสกฤต ค.ภำษำเขมร ง.ภำษำชวำ กรอบที่ 5 เฉลยแบบฝึกหัด แนวตั้ง แนวนอน 1. สวรรค์ (กระยำหงัน) 2. ช้ำง (กิริณี) 3. เสำใหญ่ส ำหรับผูกช้ำง (เสำตะลุง) 4. อำวุธส ำหรับเหน็บติดตัว (กันหยัน) 5. แย่งทำงที่ตนได้เปรียบ (ชิงคลอง) 1. ควำมประสงค์ (อัธยำ) 2. ผ้ำลงอำคม (ประเจียด) 3. หมู่ (กระทรวง) 4. หมั้นหมำย (ตุนำหงัน) 5.สว่ำงเป็นประกำยงดงำม (ตรัสเตร็จ) 18
บทที่ 2 ศึกษำค ำศัพท์ ง 1. ตรัสเตร็จ ข 2. มรรคำ ก 3. บำทมูล ข 4. มำตร ค 5. โหมด ง 6. กุหนุง ก 7. กิริณี ค 8. เผด็จ ง 9. ยำหยี ก 10. บุพเพนิวำสำ แบบฝึกหัดที่ 2 จงบอกที่มำของค ำศัพท์ต่อไปนี้โดยน ำตัวอักษรไปวำงไว้หน้ำข้อให้ถูกต้อง ก.ภำษำบำลี ข.ภำษำสันสกฤต ค.ภำษำเขมร ง.ภำษำชวำ ผิดข้อไหนอย่าลืมกลับไป ทบทวนในกรอบความรู้ด้านบน อีกครั้งนะคะ ไปศึกษาในบทถัดไปกันเลย 19
บทที่ 3 ล ำดับเนื้อหำ กรอบที่ 1 เรื่องย่ออิเหนำ ตอนศึกกะหมังกุหนิง 1 ท้ำวกะหมังกุหนิงจัดทัพไปตีเมืองดำหำ เพื่อแย่งนำงบุษบำมำให้กับวิหยำสะก ำ พระอนุชำของท้ำวกระมังกุหนิง (ระตูปำหยัง และท้ำวปะหมัน) ทัดทำน เพรำะเห็นว่ำเป็นกำรท ำศึกกับวงศ์เทวัญที่เรืองอ ำนำจ และจะท ำให้ ประชำชนเดือดร้อนด้วยเรื่องของผู้หญิงคนเดียว ท้ำวกะหมังกุหนิงตรัสตอบว่ำ วงศ์เทวัญคงมำกันแค่ 3 เมือง (เพรำะ ดำหำมีข้อขัดเคืองกับกุเรปันเรื่องของอิเหนำกับบุษบำอยู่) และก็ อำจจะมีทัพของจรกำยกมำช่วย แต่ไม่ทรงหวั่นเกรง ที่ทรงห่วงคือ ห่วงลูกจะต้องมำช้ ำใจตำยเพรำะเสียคนรักไป แม้นวิหยาสะก ามอดม้วย พี่ก็คงตายด้วยโอรสา ไหนไหนก็จะตายวายชีวา ถึงเร็วถึงช้าก็เหมือนกัน ผิดก็ท าสงกรามดูตามที เคราะห์ดีก็จะได้ดังใฝ่ฝัน พี่ดังพฤกษาพนาวัน จะอาสัญเพราะลูกเหมือนกล่าวมา 2 ท้ำวกะหมังกุหนิงส่งทูตน ำรำชสำรและเครื่องบรรณำกำรไปยังกรุงดำหำ เพื่อทูลขอนำงบุษบำท้ำวดำหำปฏิเสธว่ำได้ยกนำงบุษบำแก่จรกำไปแล้ว จึงไม่ยอมรับเครื่องบรรณำกำรจำกเท้ำกะหมังกุหนิงทูตจึงทูลว่ำถ้ำเป็น เช่นนี้ เห็นทีจะต้องเกิดสงครำมชิงนำง ระตูปำหยัง ท้ำวปะหมัน ท้ำวกะหมังกุหนิง 20
2 บทที่ 3 ล ำดับเนื้อหำ 3 ท้ำวดำหำให้ส่งข่ำวบอกเมืองทั้งสำมของวงศ์เทวัญและจรกำ และสั่งให้เมืองขึ้น ยกทัพมำช่วย โดยตั้งค่ำยสองชั้นรอบนอกเมืองดำหำ เมืองสิงหัสส่ำหรี ส่ง สุหรานากง มำช่วย เมืองกำหลัง ส่งเสนำผู้ใหญ่มำพร้อมกองทัพ 50,000 คนเมือง กุเรปัน ส่งสำรลับ 2 ฉบับให้ท้ำวหมันหยำ และ อิเหนำ ส่ง กะหรัดตะปาตีเชษฐำของอิเหนำไปช่วยรบด้วย 4 ทูตของท้ำวกะหมังกุหนิงกลับมำทูลเรื่องแก่ท้ำวกะหมังกุหนิง และแจ้งว่ำได้ยิน มำว่ำท้ำวดำหำได้ขอควำมช่วยเหลือไปยังเมืองทั้ง 3 ของวงศ์เทวัญและจรกำ ท้ำวกะหมังกุหนิงตรัสว่ำ “กูก็ไม่ครั่นคร้ามขามใคร จะหักให้เป็นภัสม์ธุลีลง” “กูจะเป็นจอมพลโยธา หนุนลูกยาเข้าโหมหัก ไม่เกรงวงศ์เทวาสุรารักษ์ ให้ปรากฏยศศักดิ์เสียครั้งนี้” โหรตรวจแล้วเห็นว่ำ ดวงของท้ำวกะหมังกุหนิงและวิหยำสะก ำ ถึงฆำตจึงทูลว่ำให้รอไปอีก 7 วัน เมื่อเราบัญชาการก าหนดทัพ แล้วจะกลับงดอยู่อย่างไรได้ อายแก่ไพร่ฟ้าเสนาใน จะว่ากลัวฤทธิไกรไพริน จ าจะไปต้านต่อรอฤทธิ์ ถึงม้วยมิดมิให้ใครมาดูหมิ่น เกียรติยศจะไว้ในธรณินทร์ จนสุดสิ นดินแผ่นดินแดนแผ่นฟ้า ท้ำวกะหมังกุหนิงตรัสว่ำ เมื่อได้ทรงพูดว่ำจะยกทัพไปแล้ว ก็ต้องท ำไม่เช่นนั้นจะเสีย หน้ำและเกรงว่ำหำกยกทัพไปช้ำทัพใหญ่จะเดินทำงไปถึงเมืองดำหำเสียก่อน ทรงสั่งให้ยกโดย ให้วิหยำสะก ำเป็นแม่ทัพกลองหน้ำ ระตูปำหยังและท้ำวปะหมังเป็นแม่ทัพกองหลัง และทรง เป็นผู้บัญชำกำรทัพหลวงเอง 21
บทที่ 3 ล ำดับเนื้อหำ แม้นจะเคืองขัดตัดรอน ทั งสามพระนครหาช่วยไม่ แต่ผู้เดียวจะเคี่ยวสงครามไป จะยากเย็นเป็นกระไรก็ตามที 5 ทัพของวิหยำสะก ำสำมำรถตีเมืองรำยทำงมำตลอดจน มำถึงนอกกรุงดำหำ จึงหยุดกองทัพที่ชัยภูมินาคนาม บริเวณเนินทรำยระหว่ำงป่ำกับชำยทุ่ง 6 ท้ำวดำหำทรำบว่ำทัพของวิหยำสะก ำเดินทำง มำถึงแล้ว แต่ทัพเมืองอื่นที่ทรงขอควำมช่วยเหลือ ไปยังไม่ได้ยกมำ ทรงกล่ำวว่ำ วิหยำสะก ำ ทัพของกำหลังและสิงหัดส่ำหรีเดินทำงมำเจอกัน และร่วมกันเดินทำงมำจนถึงกรุงดำหำ สุหรำนำกงและเสนำเมืองกำหลังเข้ำเฝ้ำท้ำวดำหำ สุหรำนำกงทูลว่ำทัพของกะหรัดตะ ปำตีก ำลังรอสมทบทัพของอิเหนำอยู่ 7 ท้ำวดำหำตรัสว่ำ อันกะรัดตะปาตีจะมาช่วย พอจะเห็นจริงด้วยไม่สงสัย แต่อิเหนาเขาจะมาท าไม ผิดไปเจ้าอย่ากเจรจา พระเชษฐาให้สารไปกี่ครั ง เขายังไม่จากหมันหยา จนสลัดตัดการวิวาห์ ศึกติดพารา ก็เพราะใคร เห็นจะรักเมียจริงยิ่งกว่าญาติ ไหนจะคลาดจากเมืองหมันยาได้ จึงมาตรจะมาก็จ าใจ ด้วยกลัวภัยพระราชบิดา เราอย่าคอยเขาเลยนะหลานรัก ก้มพักตร์รบศึกไปดีกว่า 8 สุหรำนำกงอำสำยกทัพไปออกประจัญบำน ท้ำวดำหำทัดทำนว่ำให้บัญชำกำรรออยู่ในเมือง ให้ข้ำศึกบุกเข้ำมำจนเหนื่อยแล้วค่อยสู้ แล้วจึงร่วมสมทบกระหน่ ำข้ำศึก เสนำของกุเรปันถึงเมืองหมันหยำ ได้ยื่นสำรให้แก่อิเหนำและท้ำวหมันหยำ 22
2 บทที่ 3 ล ำดับเนื้อหำ 9 พระจะไปดาหาปราบข้าศึก หรือร าลึกถึงคู่ตุนาหงัน ด้วยสงครามในจิตยังติดพัน จึงบิดผันพจนาไม่อาลัย ไหนพระผ่านฟ้าสัญญาน้อง จะปกป้องครองความพิศมัย ไม่มีนิราศแรมร้างห่างไกล จนบรรลัยมอดม้วยไปด้วยกัน อิเหนำคลี่สำรท้ำวกุเรปันออกอ่ำน ได้ควำมว่ำยังไงก็ให้มำช่วยน้อง (บุษบำ) และอำ (ท้ำวดำหำ) และที่เกิดเหตุครั้งนี้ก็เพรำะอิเหนำท ำให้เสียค ำพูดที่ให้แก่ท้ำวดำหำ ถ้ำ ครั้งนี้อิเหนำไม่ยกทัพมำช่วย แม้นมิยกพลไกรไปช่วย ถึงเราม้วยก็อย่ามาดูผี อย่าดูทั้งเปลวอัคคี แต่วันนี้ขาดกันจนบรรลัย อิเหนำประมำณว่ำอีก 7 วันจะยกทัพไปช่วย แต่เสนำเมืองกุเรปันทูลว่ำจะไม่ทันกำรณ์ อิเหนำจึงจ ำต้องยกจัดทัพเพื่อยกไปในวันรุ่งขึ้น ด้วยควำมเกรงพระรำชบิดำ 10 ท้ำวหมันหยำคลี่สำรของท้ำวกุเรปันออกอ่ำน ได้ควำมว่ำ มีราชธิดายาใจ แกล้งให้แต่งตัวไว้ยั่วชาย จนลูกเราร้างคู่ตุนาหงัน ไปหลงรักผูกพันมั่นหมาย จะให้ชิงผัวเขาเอาเด็ดดาย ช่างไม่อายไพร่ฟ้าประชาชน จึงตรัสให้อิเหนำรีบยกทัพออกไปช่วย และให้ระเด่นดำหยน คุมพลหมันหยำไปสมทบด้วย 11 อิเหนำเข้ำไปลำนำงจินตหรำเพื่อไปรบ จินตะหรำตัดพ้ออิเหนำ จินตะหรำ อิเหนำจึงกล่ำวว่ำ สมเด็จพระบิดาให้หาพี่ ใช้แต่ครั งนี นั นหาไม่ ถึงสองครั งพี่ขัดรับสั่งไว้ ยังไม่ได้บอกเจ้าให้แจ้งการ อิเหนำ 23
บทที่ 3 ล ำดับเนื้อหำ จินตะหรำตัดพ้ออิเหนำ แล้วว่าอนิจจาความรัก พึ่งประจักษ์ดั่งสายน้ าไหล ตั้งแต่จะเชี่ยวเป็นเกลียวไป ที่ไหนเลยจะไหลคืนมา อิเหนำจึงปลอบนำงพลำงเช็ดน้ ำตำกล่ำวว่ำที่ไป เพรำะกลัวพระรำชบิดำและหำกเสียเมืองดำหำก็จะเสียชื่อ อิเหนำ ฝำกมำหยำรัศมีและสกำระวำตีไว้กับจินตะหรำ และ ถอดสร้อยสังวำลให้จินตะหรำดูต่ำงหน้ำ 12 กองทัพของอิเหนำพบกองทัพของกะหรัดตะปำตีที่ยกกัน มำสมทบจึงร่วมกันเดินทำงไปยังกรุงดำหำ อิเหนำสั่งให้ หยุดทัพ และตั้งกองทัพในชัยภูมิ ครุฑนาม แล้วให้เสนำ เข้ำไปทูนท้ำวดำหำ ว่ำได้ยกกองทัพมำถึงแล้ว เมื่อท้ำว ดำหำทรำบ รู้สึกยินดีมำก ท้ำวดำหำ สุหรำนำกงทูลลำออกไปช่วยอิเหนำรบ สุหรำนำกงทูลอิเหนำว่ำท้ำวดำหำยังเคือง พระทัยอยู่ อิเหนำตรัสตอบว่ำ ไม่ถือโทษโกรธตอบพระผ่านฟ้า จะตั งหน้าหักหาญพาลภัย เสร็จศึกจะเข้าไปอัญชลี จะด่าตีก็ตามอัชฌาสัย เมื่อได้เกินแล้วก็จนใจ ตามแต่ภูวนัยจะปรานี เสนำที่พบท้ำวดำหำกลับมำทูลว่ำ ดูแล้ว ท้ำวดำหำ คลำย ๆ โกรธอิเหนำแล้ว ท้ำวกะหมังกุหนิงทรำบว่ำมีกองทัพใหญ่ยกทัพมำ คำดว่ำเป็นทัพของจรกำและทัพ ของวงศ์เทวัญจึงสั่งเตรียมพลเพื่อจะรบ 13 อิเหนำกะหรัดตะปำตี สุหรำนำกง สังคำมำระตำ และระเด่นดำหยน สรงน้ ำทิพมนต์ แล้วขึ้นทรงม้ำยก กองทัพห้ำกองไปจนใกล้กองทัพ ของท้ำวกะหมังกุหนิง อิเหนำมี บั ญ ช ำ ใ ห้ จั ด พ ล ใ น ชั ย ภู มิ ครุฑปักษำ โดย “วางกองเยือ้ง กันเป็ นฟันปลา” 14 15 เมื่อเห็นทัพของตนก ำลัง เพรี่ยงพล้ ำ สังคำมำระ ตำจึงออกบุกฝ่ำเข้ำไป ตำมล ำพัง อิเหนำและ พ ว ก จึ ง รี บ ค ว บ ม้ ำ ออกไปช่วย สังคำมำระตำ 24
2 บทที่ 3 ล ำดับเนื้อหำ ท้ำวกะหมังกุหนิงตรัสว่ำผู้ใดคือจรกำ อิเหนำตอบว่ำตนมำจำกุเรปันเพื่อก ำจัด ศัตรู ท้ำวกะหมังกุหนิงแม้นจะรู้สึกหวั่นเกรงต่ออิเหนำ แต่ก็ตรัสออกไปว่ำ 16 ได้เห็นก็เป็นน่าเสียดาย จะพากันมาตายเสียเปล่าเปล่า ไม่ควรคู่สู้รบกับเรา ครั นจะฆ่าเสียเล่าก็อายใจ อนึ่งตัวเจ้ากับเรานี จะราคีเคืองกันก็หาไม่ ให้จรกามาเถิดจะชิงชัย เจ้าจะได้ดูเล่นเป็นขวัญตา 17 “เมื่อหลับตามารบให้ผิดเมือง รี พลตายเปลืองไม่พอที่” “แม้นไม่รู้แห่งเมืองจรกา จะช่วยชี มรรคาบอกให้ ถ้าขืนตั งประชิดติดกรุงไกร คงชิงชัยไม่ฟังท่านพาที” “เมตตาว่าน้องเป็นสตรี จะทอดทิ งมารศรีเสียอย่างไร ใช่นางเกิดในปทุมา สุริย์วงศ์พงศานั้นหาไม่ จะมาช่วงชิงกันดังผลไม้ อันจะได้นางไปอย่าสงกา” บุษบำ ท้ำวกะหมังกุหนิง: อันชิงนางอย่างนี้ไม่ผิดธรรม์ ธรรมเนียมนั้นมีแต่บุราณมา อิเหนำ: จะได้ลองฤทธีฝีมือ ให้ลือชื่อในชวาเขตขัณฑ์ หรือรักตัวกลัวจะม้วยชีวัน บังคมคัลจะให้คืนไปพารา 25
บทที่ 3 ล ำดับเนื้อหำ 18 สังคำมำระตำอำสำออกรบสู้วิหยำสะก ำ อิเหนำเตือนให้สังคำมำระตำใช้เพลงทวนบน หลังม้ำเพรำะสังคำมำระตำไม่สันทัดเพลงกระบี่บนพื้นรำบ วิหยำสะก ำ: ตัวสิอยู่ปักมาหงัน ใช่วงศ์อสัญแดหวา เหตุใดว่าเป็นอนุชา นับในวงศาประการใด หรือหนึ่งพึ่งจะมาเป็นน้อง เกี่ยวข้องรักกันเป็นไฉน สังคำมำระตำ: มาถามไถ่ไล่เอากิจจา คอืจะปรารถส่งิใด สุดแต่ว่าจิตพิศวาส ก็นับเป็นวงศ์ญาติกันได้ อย่าชักเจรจาให้ช้าไป จะชิงชัยให้เห็นฝีมือกัน กลับกลอกร าร่ายกรายพระแสง ปะทะแทงลวงไปให้ใหลหลง แล้วท าเสียเชิงชักม้าทรง ตลบวงเวียนหันไปทันที นัยน์เนตรมุ่งหมายวิหยาสะก า เห็นถล าเลี ยวไล่ได้ที่ พระแทงสอดลอดเกราะถูกไพรี ตกจากพาชีมรณา ว่ำแล้วสังคำมำระตำก็เข้ำรบกับวิหยำสะก ำ สังคำมำระตำชนะ ฆ่ำวิหยำสะก ำได้ ท้ำวกะหมังกุหนิงโกรธจัด ควบม้ำแกว่งหอกรุกไล่สังคำมำระตำ อิเหนำควบม้ำออกกั้นกัน อิเหนำปะทะฝีมือกับท้ำวกะหมังกุหนิง 18 อิเหนำเห็นว่ำคงเอำชนะท้ำวกะหมังกุหนิงบนม้ำได้ยำก จึงชวนท้ำวกะหมังกุหนิง ประลองกันด้วยกระบี่แต่ก็ไม่สำมำรถชนะกันได้ อิเหนำเห็นว่ำท้ำวกะหมังกุหนิงมีทั้งวิชำคงกระพัน และช ำนำญเพลงกระบี่มำก จะต้องใช้ กริชเทพ จึงชวนให้ท้ำวกะหมังกุหนิงต่อสู้กันด้วยกริช พร้อมทั้งท ำท่ำกวักเรียกอย่ำงเย้ยหยัน 26
2 บทที่ 3 ล ำดับเนื้อหำ อิเหนำสำมำรถเอำชนะท้ำวกะหมังกุหนิงได้โดย ปะทะแทงแสร้งท าส าทับ ย่างกระหยับรุกไล่มิได้ยั ง เห็นระตูถอยเท้าก้าวผิด พระกรายกฤชแทงอกตลอดหลัง 19 กะหรัดตะปำตี ระเด่นดำหยน และสุหรำนำกงเห็นได้ที จึง บุกไล่จนกองทัพท้ำวกะหมัง กุหนิงแตก หนุ่มน้อยโสภาน่าเสียดาย ควรจะนับว่าชายโฉมยง ทนต์แดงดั่งแสงทับทิม เพริศพริ้มเพรารับกับขนง เกศาปลายงอนงามทรง เอวองค์สารพัดไม่ขัดตา กระนี หรือบิดามิพิศวาส จนพินาสด้วยโอรสา ท้ ำ ว ป ร ะ ห มั น ร ะ ตู ป ำ ห ยั ง ปรึกษำหำรือกันยอมแพ้ อิเหนำให้ ทั้งสองรับศพท้ำวกะหมังกุหนิงและ วิหยำสะก ำกลับไปท ำพิธี 20 ทั้งสองมองดูศพของวิหยำสะก ำ ศึกษาเรื่องย่อแล้วนักเรียนคิดว่า สาเหตุของสงครามครั้งนี้คืออะไรคะ 27
บทที่ 3 ล ำดับเนื้อหำ กรอบที่ 2 วิเครำะห์สำเหตุของศึกกะหมังกุหนิง แต่อิเหนาเขาจะมาท าไม ผิดไปเจ้าอย่าเจรจา พระเชษฐาให้สารไปกี่ครั ง เขายังไม่จากหมันหยา จนสลัดตัดการวิวาห์ ศึกติดพาราก็เพราะใคร อิเหนำไม่ท ำตำมสัญญำหมั้น 1 จะไปชิงผัวเขาเอาเด็ดดาย ช่างไม่อายไพร่ฟ้าประชาชน 2 จินตะหรำแย่งอิเหนำจำกบุษบำ 3 ท้ำวหมันหยำไม่เลี้ยงลูกสำวให้ดี ในลักษณ์อักษรสารา ว่าระตูหมันหยาเป็นผู้ใหญ่ มีราชธิดายาใจ แกล้งให้แต่งตัวไว้ยั่วชาย จนลูกเราร้างคู่ตุนาหงัน ไปหลงรักผูกพันมั่นหมาย จะให้ชิงผัวเขาเอาเด็ดดาย ช่างไม่อายไพร่ฟ้าประชาชน เอ็นดูนัดดาโศกาลัย ว่ามิได้อรไทจะมรณา 4 ท้ำวดำหำเคืองแค้นอิเหนำจึงประชดยกบุษบำให้จรกำ คิดแค้นนัดดาเป็นพ้นไป ทั งมานะกษัตริย์ตัดขาด จึงอวยอนุญาตประสาทให้ 5 วิหยำสะก ำคลั่งไคล้รูปโฉมนำงบุษบำ 28
229 บทที่ 3 ล ำดับเนื้อหำ 6 ท้ำวกระหมังกุหนิงรักลูกมำก จนเบำควำม (ไม่คิดให้รอบคอบ) ไม่ค ำนึงถึงควำมเดือดร้อน ของประชำชนทั้ง ๆ อนุชำของท้ำวกะหมังกุหนิงได้ทัดทำนไว้แล้ว ใช่จะไร้ธิดาทุกธานี มีงามแต่บุตรีท้าวดาหา พระองค์จงควรตรึกตรา ไพร่ฟ้าประชากรจะร้อนนัก กรอบที่ 3 วิเครำะห์ตัวละครอิเหนำ ตอนศึกกะหมังกุหนิง ท้ำวกะหมังกุหนิงเป็นคนที่รักศักดิ์ศรีและเด็ดขำด สั่งยกทัพไปดำหำ แม้ญำติของท้ำว กะหมังกุหนิงพยำยำมทัดทำน ถึงโหนจะท ำนำยเชิงห้ำมแต่ก็ยังสั่งยกทัพไปดำหำ และ รักลูกมำก ต้องกำรจะแย่งนำงบุษบำไปให้ลูก เราจะยกพลไกรไปโรมรัน ช่วงชิงนางนั นกับจรกา ท้ำวดำหำเป็นคนรักษำค ำพูด บอกว่ำจะยกให้จรกำก็ยกให้ถึงแม้ในใจไม่อยำก นอกจำกนี้ ยังเป็นคนขี้น้อยใจ เช่น คิดว่ำพี่น้องอำจจะไม่มำช่วยลบก็จะรบเองก็ได้ แม้นจะเคืองขัดตัดรอน ทั งสามพระนครหาช่วยไม่ แต่ผู้เดียวจะเคี่ยวสงครามไป จะยากเย็นเป็นกระไรก็ตามที ท้ำวดำหำมีควำมชำญฉลำดยุทธวิธีรบที่ส ำคัญ คือ ออมแรงไว้จนกว่ำทัพอื่น ๆ จะมำช่วย แล้วค่อยช่วยกันโหมปรำบข้ำศึก อิเหนำเฉลียวฉลำดชนะศึกด้วยกลยุทธ์กำรใช้ถ้ำหลอกล่อข้ำศึก อิเหนำเป็นนักรบที่ใช้สมอง เห็นได้จำกกำรคิดหำวิธีชนะท้ำวกะหมังกุหนิงจนเจอว่ำต้องใช้ กริชเทพจึงจะเอำชนะวิชำคงกระพันได้และอิเหนำยังเป็นคนใจดีเมื่อญำติของท้ำวกะหมังกุหนิง ยอมแพ้แล้วมำขอโทษ ก็ยกโทษให้ 1 2 3
บทที่ 3 ล ำดับเนื้อหำ 30 กรอบที่ 4 แบบฝึกหัด แบบฝึกหัดที่ 1 จัดล ำดับเหตุกำรณ์ที่ปรำกฏในเรื่องอิเหนำ ตอนศึกกะหมังกุหนิงให้ถูกต้อง ท้ำวดำหำให้ส่งข่ำวบอกเมืองทั้งสำมของวงศ์เทวัญและจรกำ และสั่งให้เมืองขึ้นยกทัพมำช่วย อิเหนำมีบัญชำให้จัดพลในชัยภูมิครุฑปักษำ ท้ำวกะหมังกุหนิงทรงถำมฤกษ์ยำมจำกโหร ท้ำวกะหมังกุหนิงจัดทัพไปตีเมืองดำหำ เพื่อแย่งบุษบำมำให้กับวิหยำสะก ำนำง อิเหนำสั่งให้หยุดทัพ และตั้งกองทัพในชัยภูมิ ครุฑนำม ท้ำวประหมัน ระตูปำหยังปรึกษำหำรือกันยอมแพ้ ทัพของวิยำสะก ำหยุดกองทัพที่ชัยภูมินำคนำม สังคำมำระตำอำสำออกรบสู้วิหยำสะก ำ เสนำของกุเรปันถึงเมืองหมันหยำ ได้ยื่นสำรให้แก่อิเหนำและท้ำวหมันหยำ อิเหนำสำมำรถเอำชนะท้ำวกะหมังกุหนิงได้ แบบฝึกหัดที่ 2 ให้นักเรียนศึกษำเหตุกำรณ์ในเรื่องอิเหนำแล้วยกตัวอย่ำงเหตุกำรณ์ในลักษณะ เดียวกันที่พบในยุคปัจจุบัน และวิเครำะห์ว่ำพฤติกรรมนั้นส่งผลอย่ำงไรต่อสังคมไทย …………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………… นักเรียนลองท าแบบฝึกหัดด้วย ตนเองก่อนแล้วค่อยเปิดเฉลยนะ คะ
231 บทที่ 3 ล ำดับเนื้อหำ กรอบที่ 5 เฉลยแบบฝึกหัด 2 ท้ำวดำหำให้ส่งข่ำวบอกเมืองทั้งสำมของวงศ์เทวัญและจรกำ และสั่งให้เมืองขึ้นยกทัพมำช่วย 7 อิเหนำมีบัญชำให้จัดพลในชัยภูมิครุฑปักษำ 3 ท้ำวกะหมังกุหนิงทรงถำมฤกษ์ยำมจำกโหร 1 ท้ำวกะหมังกุหนิงจัดทัพไปตีเมืองดำหำ เพื่อแย่งบุษบำมำให้กับวิหยำสะก ำนำง 6 อิเหนำสั่งให้หยุดทัพ และตั้งกองทัพในชัยภูมิ ครุฑนำม 10 ท้ำวประหมัน ระตูปำหยังปรึกษำหำรือกันยอมแพ้ 4 ทัพของวิยำสะก ำหยุดกองทัพที่ชัยภูมินำคนำม 8 สังคำมำระตำอำสำออกรบสู้วิหยำสะก ำ 5 เสนำของกุเรปันถึงเมืองหมันหยำ ได้ยื่นสำรให้แก่อิเหนำและท้ำวหมันหยำ 9 อิเหนำสำมำรถเอำชนะท้ำวกะหมังกุหนิงได้ แบบฝึกหัดที่ 1 จัดล ำดับเหตุกำรณ์ที่ปรำกฏในเรื่องอิเหนำ ตอนศึกกะหมังกุหนิงให้ถูกต้อง แบบฝึกหัดที่ 2 ให้นักเรียนศึกษำเหตุกำรณ์ในเรื่องอิเหนำแล้วยกตัวอย่ำงเหตุกำรณ์ในลักษณะ เดียวกันที่พบในยุคปัจจุบัน และวิเครำะห์ว่ำพฤติกรรมนั้นส่งผลอย่ำงไรต่อสังคมไทย พฤติกรรมที่พบในวรรณคดีเรื่องอิเหนำ คือ กำรที่เมืองทั้ง 3 เมืองสิงหัสส่ำหรี เมือง กำหลัง และเมืองกุเรปันได้ให้กำรช่วยเหลือ ส่งพลมำช่วยเมืองดำหำยำมตกที่นั่งล ำบำก เหตุกำรณ์ในลักษณะนี้ที่พบในปัจจุบัน คือ กำรที่คนในประเทศช่วยเหลือซึ่งกัน เช่น มีกำร ช่วยเหลือเยียวยำผู้ได้รับผลกระทบจำกโควิด 19 กำรบริจำคและช่วยพัฒนำหมู่บ้ำนในพื้นที่ ห่ำงไกลควำมเจริญให้มีไฟฟ้ำใช้ กำรช่วยเหลือผู้ประสบภัยผู้ประสบน้ ำท่วม เป็นต้น เมื่อคน ในประเทศมีควำมสำมัคคีช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ประเทศก็จะพ้นภัย เหมือนที่เมืองดำหำ ชนะศึก ไปศึกษาในบทถัดไปกันเลย หมำยเหตุ ค ำตอบขึ้นอยู่กับดุลยพินิจครูผู้สอน
บทที่ 4 คุณค่ำวรรณคดี 32 กรอบที่ 1 สุนทรียภำพทำงภำษำ พระราชนิพนธ์บทละครเรื่องอิเหนานั้นนอกจากจะมีคุณค่า ด้านเนื้อหาที่ท าให้ผู้อ่านเพลิดเพลินไปกับเรื่องราวและ พฤติกรรมของตัวละครอันเป็นความบันเทิงใจ และได้แง่คิด ต่าง ๆ เป็นความจรรโลงใจแล้ว บทร้อยกรองยังมีความ ไพเราะงดงาม และมีความหมายลึกซึ้งคมคายด้วยคุณลักษณะ ต่างๆ ดังนี้ บทบรรยำยเล่ำเรื่องอย่ำงกระชับ เดินเรื่องรวดเร็ว และสื่อควำมได้ทันทีว่ำใครท ำ อะไร ที่ไหน อย่ำงไร เช่นตอนที่บรรยำยอำกัปกิริยำของสังคำมำระตำกับวิหยำสะก ำใน กำรสู้รบว่ำดังนี้ เมื่อนั น สังคามาระตาแข็งขัน ขับมาไวว่องป้องประจัญ เป็นเชิงชั นชิงชัยในทีทวน ร่ายรับกลับแทงไม่แพลงพล า วิหยาสะก าผัดผันหันหวน ต่างเรียงเคียงร่ายย้ายกระบวน ปะทะทวนรวนรุกคลุกคลี นอกจำกมีบทบรรยำยที่ท ำให้ผู้อ่ำนเกิดจินตภำพกำรต่อสู้แล้ว ยังมีบทที่แสดงอำรมณ์ต่ำง ๆ ของผู้ที่พยำยำมเอำชนะกัน เช่น “กริ้วโกรธโกรธำบ้ำจิต จะรอรั้งยั้งคิดก็หำไม่” “เข้ำปะทะประกริชด้วยฤทธำ ผัดผันไปมำครั่นคร้ำม” ซึ่งในที่สุดก็น ำไปสู่ควำมสูญเสียเมื่อฝ่ำยที่พ่ำยแพ้ถูกสังหำรในศึกสงครำม 1
บทที่ 4 คุณค่ำวรรณคดี 33 บทพรรณนำกล่ำวถึงเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยละเอียด ท ำให้ผู้อ่ำนเกิดจินตภำพ เด่นชัด เช่น ตอนที่พรรณำเรื่องเครื่องแต่งตัวของกะหรัดตะปำตี ว่ำดังนี้ 2 ภูษายกพื นด าอ าไพ สอดใส่ฉลององค์ทรงวันเสาร์ เจียระบาดคาดรัดหน่วงเนา ปั้นเหน่งเพชรเพริศเพราพรรณ ตาบทิศทับทรวงห่วงห้อย สวมสร้อยสังวาลประสานสาย ทองกรแก้วกิ่งพริ งพราย ธ ามรงค์เรืองรายพลอยเพชร ทรงชฎามาลัยดอกไม่ทัด กรรเจียกจอนจ ารัสตรัสเตร็จ เหน็บพระแสงกั นหยั่นกัลเม็ด แล้วเสด็จขึ นเฝ้าพระบิดา บทครวญท ำนองบทนิรำศแสดงอำรมณ์ทุกข์โศกของตัวละครที่ต้องพลัดพรำกจำก ผู้เป็นที่รัก เช่น ตอนที่อิเหนำจำกนำงจินตะหรำ นำงสกำระวำตี และนำงมำหยำรัศมี ดังนี้ 3 ครั นออกมานอกนคเรศ พระทรงเดชเศร้าสร้อยละห้อยไห้ เหลียงหลังตั งตาดูเวียงชัย หฤทัยหวั่นหวั่นถึงกัลยา โอ้ว่าเจ้าดวงยิหวาพี่ ป่านนี จะคร่ าครวญหวนหา ใครจะปลอบโฉมงามสามสุดา แต่พอพาใจเศร้าบรรเทาคลาย สงสารน าค าที่พร่ าสั่ง คิดถึงความหลังแล้วใจหาย ครวญพลางก าสรดระทดกาย แล้วคิดอายพวกพลมนตรี จึงชักม่านทองทั งสี่ทิศ ดังจะปิดบังแสงพระสุริย์ศรี ลมหวนอวลกลิ่นสุมาลี เหมือนผ้ายาหยีซึ่งเปลี่ยนมา แว่วเสียงส าเนียงบุหรงร้อง ว่าเสียงสามนิ่มน้องเสน่หา พระแย้มเยี่ยมม่านทองทัศนา เห็นแต่ป่าพุ่มไม้ใบบัง เอนองค์ลงอิงพิงเขนย กรเกยก่ายพักตร์ถวิลหวัง รสรักร้อนรนพ้นก าลัง ชลนัยน์ไหลหลั่งลงพรั่งพราย
บทที่ 4 คุณค่ำวรรณคดี 34 ควำมเปรียบสื่อควำมได้แจ่มชัดและท ำให้ผู้อ่ำนเกิดจินตภำพ เช่น “ได้ฟังกริ้วโกรธดังเพลิงกัลป์” ควำมหมำยว่ำควำมโกรธนั้นรุนแรงมำกรำวกับไฟที่ไหม้ล้ำงโลก 4 “พี่ดังพฤกษำพนำวัน จะอำสัญเพรำะลูกเหมือนกล่ำวมำ” ท้ำวกะหมังกุหนิงเปรียบตนเอง ตำมค ำโบรำณที่ส่ำต้นไม้ตำยเพรำะลูก หมำยถึงไม้จ ำพวกกล้วย เมื่อมีลูกแล้วต้นกล้วยก็จะ ตำย ท้ำวกะหมังกุหนิงจะไปรบเพื่อลูก ซึ่งอำจท ำให้ตำยได้ แต่ก็เต็มใจเพรำะควำมรักลูก “มีควำมเกษมสันต์หรรษำ ดังได้ผ่ำนฟ้ำรำศี” หมำยควำมว่ำมีควำมยินดีอย่ำงยิ่งรำวกับได้ ครองเมืองสวรรค์ “ตำยระดับทับกันดังฟอนฟำง เลือดนองท้องช้ำงเหลวไหล” เป็นภำพของไพร่พลที่ถูกสังหำร เป็นจ ำนวนมำก นอนตำยก่ำยทับกันรำวกับกองฟำงที่ไหม้ และเลือดไหลนองท่วมพื้นสูงจนถึง ท้องช้ำง (ขณะที่ยืนอยู่) โวหำรโต้ตอบคมคำย เช่น ตอนที่อิเหนำบอกนำงจินตะหรำว่ำจะต้องไปศึกสงครำม นำงจินตะหรำก็ย้อนว่ำคงจะเป็น “สงครำมในจิต” เพรำะอิเหนำคิดถึงนำงบุษบำและตัดพ้อ ว่ำอิเหนำไม่รักษำสัญญำว่ำจะอยู่ด้วยกันตลอดไป 5 พระจะไปดาหาปราบข้าศึก หรือร าลึกถึงคู่ตุนาหงัน ด้วยสงครามในจิตยังติดพัน จึงบิดผันพจนาไม่อาลัย ไหนพระผ่านฟ้าสัญญาน้อง จะปกป้องครองความพิศมัย ไม่มีนิราศแรมร้างห่างไกล จนบรรลัยมอดม้วยไปด้วยกัน
บทที่ 4 คุณค่ำวรรณคดี 35 กำรเล่นค ำด้วยน ำค ำที่มีเสียงพ้องกัน แต่ควำมหมำยต่ำงกันมำเรียงร้อยเข้ำด้วยกัน เพื่อสื่อควำมว่ำสิ่งนั้นท ำให้จิตประหวัดไปถึงนำงที่รัก เช่น ในบทชมนกชมไม้ เมื่อิเหนำ เดินทำงออกจำกเมืองหมันหยำ ว่ำดังนี้ 6 นางนวลจับนางนวลนอน เหมือนพี่แนบนวลสมรจินตะหรา จากพรากจับจากจ านรรจา เหมือนจากนางสการะวาตี แขกเต้าจับเต่าร้างร้อง เหมือนร้างห้องมาหยารัศมี นกแก้วจับแก้วพาที เหมือนแก้วพี่ทั งสามสั่งความมา ตระเวนไพรร่อนร้องตะเวนไพร เหมือนเวรใดให้นิราศเสน่หา เค้าโมงจับโมงอยู่เอกา เหมือนพี่นับโมงมาเมื่อไกลนาง ประเพณีและควำมเชื่อ กรอบที่ 2 กำรเชิญพระรำชสำร มีกำรจัดเครื่องแห่แหน และไพร่พลเพื่อต้อนรับพระรำชสำรจำกกษัตริย์ต่ำงแดน อย่ำงสมเกียรติ ชัยภูมิในกำรรบ นำคนำม: ละหำนธำรน้ ำไหลหลั่ง ร่มไทรใบบังสุริย์ศรี ครุฑนำม พิธีกรรม ตัดไม้ข่มนำม: พิธีกรรมที่น ำไม้ที่มีชื่อพ้องกับชื่อศัตรูมำตัดหรือฟันก่อนยกทัพ โขลนทวำร: ซุ้มประตูที่ท ำไว้ให้ทหำรลอดไป โดยมีพรำหมณ์คอยพรมน้ ำมนตร์เพื่อ เป็นชัยมงคล 1 2 3
บทที่ 4 คุณค่ำวรรณคดี 36 กรอบที่ 3 ข้อคิดจำกเรื่อง ควำมกล้ำหำญ ไม่หวำดหวั่นพรั่นพรึงต่อข้ำศึกศัตรู เช่น ท้ำวดำหำรู้ว่ำท้ำวกะหมังกุหนิง จะยกทัพออกไปสู้รบโดยมิเกรงกลัวแต่อย่ำงใด ควำมรักในศักดิ์ศรี กำรมีขัตติยมำนะหรือควำมส ำนึกในเกียรติแห่งวงศ์ของตนเอง เช่น อิเหนำเมื่อทรำบว่ำเมืองดำหำเกิดศึก แม้จะไม่อยำกไปช่วยแต่ควำมรักในวงศ์ อสัญแดหวำ จึงต้องยกทัพไปช่วย รักษำค ำสัตย์ กำรรู้จักรักษำค ำพูด เมื่อพูดไว้อย่ำงไรก็ต้องท ำตำม แม้ว่ำจะมีใครมำบีบ บังคับหรือฝืนค ำพูดหรือมีเหตุกำรณ์ใดๆ เกิดขึ้นก็ไม่ควรเสียค ำพูด เช่น ท้ำวดำหำได้ยก นำงบุษบำพระรำชธิดำให้กับระตูจรกำไปแล้ว เมื่อท้ำวกะหมังกุหนิงส่งทูตมำขอนำงให้ เเก่โอรสของตน ก็ทรงปฏิเสธและยืนยันว่ำได้ยกให้ระตูจรกำไปแล้วไม่อำจกลับค ำ และ พร้อมที่จะท ำสงครำมถ้ำท้ำวกะหมังกุหนิงยกทัพมำโจมตี กำรรู้จักให้อภัย กำรไม่ถือโทษโกรธแค้นกันและกัน เมื่อผิดพลำดไปก็สำมำรถ อโหสิกรรมต่อกัน เช่น เมื่อทัพกะหมังกุหนิงยอมแพ้ อิเหนำก็ให้อภัยและยอมให้น ำศพ ท้ำวกะหมังกุหนิงและพระโอรสกลับไปท ำพิธีที่เมืองได้ ควำมรักและควำมหลงใหล ควรรู้จักแยกแยะให้ออกระหว่ำงควำมรักกับควำมหลงใหลใน เรื่องนี้ วิหยำสะก ำหลงใหลนำงบุษบำแม้ได้เห็นเพียงภำพวำด และหำกไม่ได้นำงมำเป็น ชำยำ จะต้องตำย ท ำให้ท้ำวกะหมังกุหนิงต้องท ำศึกกับเมืองดำหำ ในที่สุดสองพ่อลูกก็จบ ชีวิตลง และอิเหนำหลงใหลนำงจินตะหรำจนไม่ยอมอภิเษกกับคู่หมั้น ก่อให้เกิดควำม ขัดเเย้งตำมมำมำกมำย 1 2 3 4 5 ต่อไปมาทบทวนความรู้ด้วยการท า แบบฝึกหัดในกรอบถัดไปกันเถอะค่ะ
บทที่ 4 คุณค่ำวรรณคดี 37 กรอบที่ 4 แบบฝึกหัด แบบฝึกหัดที่ 1 ตอบโวหำร ภำพพจน์ให้ถูกต้องตำมบทกลอนที่ก ำหนดให้ ว่ำพลำงทำงชมคณำนก โผนผกจับไม้อึงมี่ เบญจวรรณจับวัลย์ชำลี เหมือนวันพี่ไกลสำมสุดำมำ ………………………………………………………………………………………………………………………… หวังเป็นเกือกทองรองบำท พระผู้วงศ์เทวำอันปรำกฏ จะขอพระบุตรีมียศ ให้โอรสข้ำน้อยดังจินดำ ………………………………………………………………………………………………………………………… ตำยระดับทับกันดังฟอนฟำง เลือดนองท้องช้ำงเหลวไหล กองหลังประดังหนุนเข้ำไป ตัวนำยไล่ไพร่เข้ำบุกบัน ………………………………………………………………………………………………………………………… ถึงไม่เลี้ยงบุษบำเห็นว่ำชั่ว แต่เขำรู้อยู่ว่ำตัวนั้นเป็นพี่ อันองค์ท้ำวดำหำธิบดี นั้นมิใช่อำหรือว่ำไร …………………………………………………………………………………………………………………………
บทที่ 4 คุณค่ำวรรณคดี 38 แบบฝึกหัดที่ 2 ยกตัวอย่ำงตัวละครในเรื่องตอนใด ที่สะท้อนให้เห็นผลของกำรใช้อำรมณ์ เหนือเหตุผล ให้วิจำรณ์ถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นและให้ข้อคิดกับนักเรียนอย่ำงไร ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… เฉลยแบบฝึกหัด กรอบที่ 5 1. ตอบ อุปมำ 2. ตอบ อุปลักษณ์ 3. ตอบ อธิพจน์ 4. ตอบ ปฏิปุจฉำ แบบฝึกหัดที่ 1 ตอบโวหำร ภำพพจน์ให้ถูกต้องตำมบทกลอนที่ก ำหนดให้
บทที่ 4 คุณค่ำวรรณคดี 39 แบบฝึกหัดที่ 2 ยกตัวอย่ำงตัวละครในเรื่องตอนใด ที่สะท้อนให้เห็นผลของกำรใช้อำรมณ์เหนือ เหตุผล ให้วิจำรณ์ถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นและให้ข้อคิดกับนักเรียนอย่ำงไร แนวค ำตอบ ท้ำวกะหมังกุหนิง แม้นวิหยำสะก ำมอดม้วย พี่ก็คงตำยด้วยโอรสำ ไหนไหนก็จะตำยวำยชีวำ ถึงเร็วถึงช้ำก็เหมือนกัน ผิดก็ท ำสงกรำมดูตำมที เครำะห์ดีก็จะได้ดังใฝ่ฝัน พี่ดังพฤกษำพนำวัน จะอำสัญเพรำะลูกเหมือนกล่ำวมำ ด้วยควำมที่รักลูกมำกจนไม่คิดให้ถี่ถ้วน ส่งผลให้ประชำชนเดือดร้อน ต้องล้มตยเพรำะกำร แย่งชิงสตรีของกษัตริย์ กำรท ำสงครำมต้องค ำนึงถึงผลที่จะเป็นไปได้หำกเห็นว่ำโอกำสชนะเป็นไป ได้ยำกก็ควรหลีกเลี่ยงและฟังค ำพูด ค ำเตือนของคนอื่นด้วย หมำยเหตุ ค ำตอบขึ้นอยู่กับดุลยพินิจครูผู้สอน นักเรียนก็ได้ศึกษาความรู้ครบทุกบท แล้ว ต่อไปถึงด่านสุดท้าย ลองท า แบบฝึกหัดหลังเรียนดูนะคะ
แบบทดสอบหลังเรียน ค ำสั่ง ให้นักเรียนเลือกค ำตอบที่ถูกต้องที่สุด “อันอิเหนำเอำมำท ำเป็นค ำร้อง ส ำหรับงำนฉลองกองกุศล ครั้งกรุงเก่ำเจ้ำสตรีเธอนิพนธ์ แต่ต้นเรื่องต้นตกหำยพลัดพรำยไป หำกพระองค์ทรงพิภพปรำรภเล่น ให้ร ำเต้นเล่นละครคิดกลอนใหม่ เติมแต้มต่อคิดประดิษฐ์ไว้ บ ำรุงใจไพร่ฟ้ำข้ำแผ่นดิน” 1. “พระองค์ทรงพิภพ” ในค ำประพัน หมำยถึง ก. รัชกำลที่ 1 ข. รัชกำลที่ 2 ค. รัชกำลที่ 3 ง. พระเจ้ำอยู่หัวบรมโกศ 2. ข้อใดคือจุดมุ่งหมำยในกำรพระรำชนิพนธ์เรื่องอิเหนำในรัชกำลที่ 2 ก. เพื่ออนุรักษ์วรรณคดีของชำติ ข. เพื่อใช้เล่นละครร ำ ค. เพื่อให้มีควำมเหมำะสมส ำหรับเล่นละครใน ง. เพื่อปรับปรุงพระรำชนิพนธ์เรื่องอิเหนำในรัชกำลที่ 1 ให้รวบรัดขึ้น 3. ข้อใดเป็นสำเหตุส ำคัญที่ท ำให้ท้ำวกะหมังกุหนิงท ำสงครำมกับกรุงดำหำ ก. แม้นวิหยำสะก ำมอดม้วย พี่ก็คงตำยด้วยโอรสำ ไหนไหนจะตำยวำยชีวำ ถึงเร็วถึงช้ำก็เหมือนกัน ข. อันระเด่นมนตรีกุเรปัน ก็ขัดข้องเคืองกันเป็นข้อใหญ่ ไปอยู่เมืองมันหยำกว่ำปีไป ที่ไหนจะยกพลมำ ค. ด้วยบัดนี้บุตรีดำหำ จรกำให้มำตุนำหงัน เรำจะยกพลไกรไปโรมรัน ช่วงชิงนำงนั้นกับจรกำ ง. ฝ่ำยเรำเล่ำก็สำมพำรำ เป็นใหญ่ในชวำแว่นแคว้น ถึงทัพจรกำล่ำส ำนั้น พี่ไม่พรั่นให้มำสักสิบแสน 40
แบบทดสอบหลังเรียน 4. ค ำประพันธ์ต่อไปนี้แสดงว่ำผู้พูดไม่มีลักษณะตำมข้อใด “ฝ่ำยเรำเล่ำก็สำมพำรำ เป็นใหญ่ในชวำแว่นแคว้น ถึงทัพจรกำล่ำส ำนั้น พี่ไม่พรั่นให้มำสักสิบแสน จะหักโหมโจมตีให้แตกแตน พักเดียวก็จะแล่นเข้ำป่ำไป” ก. มุ่งมั่นจะเผด็จศึกให้ได้โดยเร็ว ข. วำงแผนกำรรบอย่ำงรอบคอบ ค. หยิ่งทะนงในควำมยิ่งใหญ่ของตน ง. เชื่อมั่นในก ำลังควำมสำมำรถของตน 5. ข้อใดไม่ใช่ค ำพูดที่แสดงควำมรักศักดิ์ศรี ก. จะสงครำมตำมตีติดพัน ไปกว่ำชีวันจะบรรลัย ข. ผิดก็ท ำสงครำมดูตำมที เครำะห์ดีก็จะได้ดังใฝ่ฝัน ค. จ ำจะไปต้ำนต่อรอฤทธิ์ ถึงม้วยมิตรมีให้ใครดูหมิ่น ง. แม้แต่ผู้เดียวจะเคี่ยวสงครำมไป จะยำกเย็นเป็นกระอะไรก็ตำมที “หวังเป็นเกือกทองรองบำทำ พระผู้วงศ์เทวำอันปรำกฏ จะขอพระบุตรีมียศ ให้โอรสข้ำน้อยดังจินดำ อันกรุงไกรไอศูรย์ทั้งสอง จะเป็นทองแผ่นเดียวในวันหน้ำ ขอพ ำนักพักพึ่งพระเดชำ ไปกว่ำชีวันจะบรรลัย” 6. ค ำประพันธ์ข้ำงต้นใช้ภำพพจน์กี่แห่ง ก. 1 แห่ง ข. 2 แห่ง ค. 3 แห่ง ง. 4 แห่ง 7.ข้อใดสะท้อนทรรศนะของผู้พูดข้อควำมต่อไปนี้ “แม้นว่ำระตูจรกำ งำมเหมือนวิหยำสะก ำนี้ จะมิได้ร้อนรนด้วยปนศักดิ์ น่ำรักรูปทรงส่งศรี” ก. ไม่ถือเรื่องชั้นวรรณะ ข. ไม่ถือเรื่องยศศักดิ์ ค. รูปสมบัติส ำคัญกว่ำฐำนะ ง. รูปสมบัติแสดงให้เห็นคุณงำมควำมดีของคน 41
แบบทดสอบหลังเรียน 8. ข้อควำมที่ขีดเส้นใต้หมำยถึงใครตำมล ำดับ เมียเขำ เขำรักดังแก้วตำ หรือจะอำจคลำดเคลื่อนเห็นผิดไป แต่พระเชษฐำให้หำตัว ก็ไม่มีควำมกลัวยังขัดได้ เกิดณรงค์สงครำมก็เพรำะใคร จนเดือดร้อนทั่วไปทั้งธำนี นับประสำอะไรแก่ตัวเรำ ถึงตำยเขำก็ไม่ดูผี ก. นำงจินตะหรำ อิเหนำ ท้ำวกุเรปัน อิเหนำ วิหยำสะก ำ ท้ำวดำหำ อิเหนำ ท้ำวดำหำ ข. สองนำง อิเหนำ ท้ำวกุเรปัน อิเหนำ อิเหนำ ท้ำวดำหำ อิเหนำ ท้ำวดำหำ ค. นำงจินตะหรำ อิเหนำ ท้ำวกุเรปัน อิเหนำ อิเหนำ ท้ำวดำหำ อิเหนำ ท้ำวดำหำ ง. สำมนำง อิเหนำ ท้ำวหมันหยำ อิเหนำ อิเหนำ ท้ำวหมันหยำ อิเหนำ ท้ำวหมันหยำ มำตรแม้นเสียเมืองดำหำ จะพลอยอำยขำยหน้ำหรือหำไม่ ให้ซึ่งเกิดศึกสำเหตุเภทภัย ก็เพรำะใครท ำควำมไว้งำมพักตร์ 9. ค ำประพันข้ำงต้นนี้ ใช้กลวิธีทำงวรรณศิลป์ใด ก. กำรใช้ค ำเปรียบเชิงอุปลักษณ์ ข. กำรใช้ค ำอุปมำนิทัศน์ ค. กำรใช้ค ำถำมเชิงวำทศิลป์ ง. กำรใช้บุคคลสมมติ “สตรีใดในพิภพจบแดน ไม่มีใครได้แค้นเหมือนอกข้ำ ด้วยใฝ่รักให้เกินพักตรำ จะมีแต่เวทนำเป็นเนืองนิตย์” 10.ค ำประพันธ์ข้ำงต้นกล่ำวถึงควำมรู้สึกของตัวละครใด ก. มำยำรัศมี ข. สกำระวำตี ค. จินตะหรำ ง.บุษบำ 42
แบบทดสอบหลังเรียน สังคำมำระตำ : ยืนม้ำอยู่ตรงวิหยำสะก ำ แสร้งท ำเป็นทีเย้ยหยัน แล้วว่ำใครไม่คิดแก่ชีวัน จะชิงตุนำหงันพระธิดำ จงมำเล่นทวนด้วยกันก่อน ให้เห็นฤทธิรอนแกล้วกล้ำ แม้ควรคู่กับวงศ์เทวำ จึงจะยกกัลยำให้ไป วิหยำสะก ำ : ดูก่อนเจ้ำผู้เรืองฤทธิรงค์ รูปทรงงำมสมคมสัน เชื้อชำติญำติวงศ์พงศ์พันธุ์ อยู่เขตขัณฑ์ธำนีบุรีไร หรือเป็นวงศ์อสัญแดหวำ ในสี่นครำเป็นไฉน จึงปั้นหน้ำมำต่อฤทธิไกร ไม่กลัวชีวำลัยจะมรณำ 11. ลักษณะกำรโต้ตอบของสังคำมำระตำและวิหยำสะก ำตรงกับส ำนวนตำมข้อใด ก. ขิงก็รำข่ำก็แรง ข. สำวไส้ให้กำกิน ค. เกลือจิ้มเกลือ ง. ชำติเสือไม่ทิ้งลำย ชำติชำยต้องไว้ชื่อ 12. ข้อควำมที่ว่ำ “สุดแต่ว่ำจิตพิศวำส ก็นับเป็นวงศ์ญำติกันได้” มีควำมหมำยตรงกับข้อใด ก. ควำมผูกพันทำงใจท ำให้เป็นญำติกันได้ ข. เครือญำติควรมีควำมผูกพันซึ่งกันและกัน ค. ควำมรักที่ลึกซึ้งของชำยหญิงเปรียบดังควำมรักของเครือญำติ ง. ควำมรักอย่ำงดื่มด่ ำของสำมีภรรยำเทียบเท่ำควำมรักของพี่น้อง 43
แบบทดสอบหลังเรียน “กลับกรอกร ำร่ำยกรำยพระแสง ปะทะแทงลวงไปให้ใหลหลง แล้วท ำเสียเชิงชักมำทรง ตลบวงเวียนหันไปทันที นัยน์เนตรมุ่งหมำยวิหยำสะก ำ เห็นถล ำเลี้ยวไล่ได้ที่ พระแทงสอดรอดเกำะถูกไพรี ตกจำกพำชีมรณำ” 13. ควำมสำมำรถของสังคำมำระตำ ที่เอำชนะวิหยำสะก ำในข้อควำมนี้คืออะไร ก. กระบวนเพลงทวนเป็นเลิศ ข. ควำมว่องไวในกำรรบ ค. กำรใช้กลยุทธ์ในกำรต่อสู้ ง. กำรควบม้ำได้ดีเยี่ยม 14. ควำมสำมำรถของอิเหนำในกำรชนะท้ำวกะหมังกุหนิงในข้อควำมนี้คืออะไร ปะทะแทงแสร้งท ำส ำทับ ย่ำงกระหยับรุกไล่มิได้ยั้ง เห็นระตูถอยเท้ำก้ำวผิด พระกรำยกริชแทงอกตลอดหลัง ก. กำรใช้กระบวนเพลงกริช ข. กำรหลอกล่อศัตรู ค. ควำมกล้ำหำญในกำรรบ ง. กำรตัดสินใจที่เด็ดเดี่ยว ทนต์แดงดังแสงทับทิม เพริศพริ้มเพรำรับกับขนง เกศำปลำยงอนงำมทรง เอวองค์สำรพัดไม่ขัดตำ 15. ข้อควำมนี้เจตนำจะพรรณนำให้เห็นอย่ำงไร ก. ลักษณะหน้ำตำของวิหยำสะก ำ ข. วิหยำสะก ำมีรูปร่ำงหน้ำตำดี ค. วิหยำสะก ำมีรูปร่ำงอ้อนแอ้น ง. วิหยำสะก ำเป็นคนส ำอำง 44
แบบทดสอบหลังเรียน 16. ข้อใดเป็นทัศนะเกี่ยวกับผู้หญิงที่ไม่ได้สะท้อนจำกเรื่องอิเหนำ ตอนศึกกะหมังกุหนิง ก. ผู้หญิงงำมเป็นชนวนของสงครำม ข. ผู้หญิงที่แย่งสำมีผู้อื่นเป็นผู้ที่น่ำรังเกียจ ค. ผู้หญิงที่แต่งงำนแล้วเป็นสมบัติของสำมี ง. ผู้หญิงที่เป็นม่ำยขันหมำกย่อมได้รับควำมอับอำย 17. ข้อใดไม่ใช่ประเพณีสมัยโบรำณ ก. แล้วค ำนับรับรำชสำรพัน แห่แหนแน่นอนันต์เข้ำธำนี ข. หวังเป็นเกือกทองรองบำทำ พระผู้วงศ์เทวำอันปรำกฏ ค. ปะโรหิตฟันไม้ข่มนำม ท ำตำมต ำรำพิชัยยุทธ์ ง. ชีพ่อก็เบิกโขลนทวำร โอมอ่ำนอำคมคำถำ 18. ข้อใดไม่ใช่เหตุกำรณ์ตอนจัดทัพ ก. เร่งรัดขุนหมื่นสัสดี ท ำบำญชีหำงว่ำวเหล่ำเลกสม เกณฑ์ทหำรพลเรือนเตือนระดม มำพร้อมกันทุกกรมมำกมำย ข. ขุนนำงเจ้ำต ำแหน่งแสงนอก เอำดำบหอกปืนพำออกมำจ่ำย หมวกเสื้อส ำหรับรบครบไพร่นำย แจกจ ำหน่ำยลูกดินศิลำ ค. พวกพลพำชีตีกระทบ ร ำทวนสวนประจบโถมแทง บ้ำงสกัดซัดพุ่งหอกคู่ เกำทัณฑ์ธนูน้ำวแผลง ง. ผู้ก ำกับนับอ่ำนประมำณคน ได้สิบหมื่นพื้นพลอำสำ ตั้งกองทัพสนำมตำมต ำรำ เตรียมรถคชำพำที 45
แบบทดสอบหลังเรียน 19. ข้อใดเป็นกิจกรรมที่ต่ำงกับข้ออื่น ก. แล้วรีบรัดจัดพลรณยุทธ์ ตั้งที่นำมครุฑปักษำ วำงกองเยื้องกันเป็นฟันปลำให้โยธำคอยยิงชิงชัย ข. ท ำค่ำยหน้ำค่ำยตั้งบรรจบ ยกหอรบขึ้นปรับสับวิหลั่น ชักปีกกำขั้นไปถึงกัน ผูกรำวสำมชั้นขันชะเนำะ ค. ครั้นถึงเนินทรำยชำยทุ่ง แว่นแคว้นแดนกรุงดำหำ จึงได้หยุดกองทัพตั้งพลับพลำ ที่ต้องนำมครุฑำเกรียงไกร ง. พอได้ศุภฤกษ์ก็ลั่นฆ้อง ประโคมคึกกึกก้องท้องสนำม ประโลหิตฟันไม้ข่มนำม ท ำตำมต ำรำพิชัยยุทธ์ “ดำบสองมือโถมทะลวงฟัน เรำกริชติดกันประจัญรบ ทหำรหอกกลอกกลับสัประยุทธ ป้องปัดอำวุธไม่หลีกหลบ พวกคนพำชีตีกระทบ ร ำสวนทวนประจบโถมแทง บ้ำงสกัดซัดพุ่งหอกคู่ เกำทัณฑ์ธนูน้ำวแผลง” 20. กวีมีจุดมุ่งหมำยอะไรในกำรเขียนบทประพันธ์นี้ ก. แสดงภำพกำรรบอย่ำงชัดเจน ข. บอกเล่ำควำมโหดร้ำยของสงครำม ค. เจตนำจะชี้แจงรำยละเอียดให้ครบถ้วน ง. เตือนให้ตระหนักถึงภยันอันตรำยในกำรรบ นักเรียนเก่งมากเลยค่ะ ที่สามารถตอบค าถามโดย ไม่เปิดดูค าตอบก่อนเสร็จ แล้วไปตรวจค าตอบกัน เลยนะคะ 46