คู่มือนักดับเพลิง

คู่มอื การปฏิบตั ิงาน
ตามแผนป้ องกนั และระงบั อคั คภี ยั ของกรมป้ องกนั และบรรเทาสาธารณภยั

Guideline for Fire Prevention and Suppression Plan
of Department of Disaster Prevention and Mitigation

1. ความสาคญั

อัคคีภัย เป็ นสาธารณภัยท่ีมีสาเหตุส่วนใหญ่เป็ นผลมาจากความประมาท ไม่รอบคอบ ขาดความ
ระมดั ระวัง ซ่ึงการเกดิ อคั คีภัยแต่ละคร้ังสามารถเผาผลาญทรัพย์สนิ ให้วอดวายได้ภายในเวลาช่ัวนาที สามารถ
สร้างความสูญเสียต่อชีวิตและทรัพย์สินมูลค่ามหาศาล แต่อย่างไรกต็ าม หากฝ่ ายท่ีเก่ียวข้องตระหนักถึง
อันตรายของอัคคีภัย โดยคานึงถึงหลักความปลอดภัยเป็นสาคัญจะทาให้สามารถป้ องกันและลดความเส่ียง
ต่อการเกดิ อคั คีภัยได้ ท้งั ในบ้านเรือนท่อี ยู่อาศัย อาคาร สานักงาน และสถานประกอบการต่างๆ

กรมป้ องกนั และบรรเทาสาธารณภัยเลง็ เหน็ ความสาคัญในการป้ องกันและระงับอัคคีภัย จึงได้จัดทา
แผนป้ องกันและระงับอัคคีภัยของกรมป้ องกันและบรรเทาสาธารณภัยมาอย่างต่อเน่ืองเป็ นประจาทุกปี
เพ่ือเป็ นการเตรียมพร้อมรองรับเหตุการณ์เม่ือเกิดอัคคีภัยและเป็ นแนวทางในการเตรียมความพร้อม
ในการป้ องกันและลดความเส่ียงต่ออัคคีภัยท่ีอาจเกิดข้ึน พร้อมน้ี กรมป้ องกันและบรรเทาสาธารณภัย
จัดทา “คู่มือการปฏิบัติงานตามแผนป้ องกันและระงับอัคคีภัยของกรมป้ องกันและบรรเทาสาธารณภัย
(Guideline for Fire Prevention and Suppression Plan of Department of Disaster Prevention and
Mitigation)” ข้ึน เพ่ือให้เจ้าหน้าท่ีของกรมป้ องกันและบรรเทาสาธารณภัยและหน่วยงานท่ีเก่ียวข้อง
สามารถปฏิบัติตามแผนป้ องกันและระงับอัคคีภัยของกรมป้ องกันและบรรเทาสาธาณภัยได้อย่างถูกต้อง
และมีความพร้อมรับสถานการณ์อัคคีภัยท่ีอาจจะเกิดข้ึน โดยภาพรวมของแผนป้ องกันและระงับอัคคีภัย
ของกรมป้ องกนั และบรรเทาสาธารณภัยมรี ายละเอยี ดตามแผนภมู ทิ ่ี 1

ปัจจยั นาเขา้ กระบวนการปฏิบตั ิตามแผน ผลลพั ธท์ ี่ตอ้ งการ
ในการจดั ทาแผนฯ ป้ องกนั และระงบั อคั คีภยั 1. เจ้าหน้าท่ขี อง ปภ. และ

1. พรบ.ป้ องกนั และบรรเทา 1. การปฏิบตั ิก่อนเกิดอคั คีภยั หน่วยงานท่เี ก่ยี วข้องสามารถ
สาธารณภัยแห่งชาติ พ.ศ.2550 1) การตรวจตราระบบความ ปฏบิ ตั ติ ามแผนป้ องกนั และ
2. พรบ.ความปลอดภยั ระงบั อคั คภี ยั ของ ปภ.ได้อย่าง
อาชีวอนามยั และ ปลอดภัย ถกู ต้อง
2) การฝึกอบรมให้ความรู้

สพภ.ศา.พ2แ5ว5ด4ล1้อ.1มในกพารรทะารงาาชนบัญญัตคิ วามปลอ34ด))ภกกัยาารรอฝรึาณกชเรพีวงอ่คือทปน์ ้ ดอามงสกอัยนับอแแคัผลคนะภีสยัภาพแวดล้อมใน2หก.นาเ่วรจย้าทงหาานนง้าาททน่เี ่กขี พอ่ยี งว.ขศป้อ.ภ2ง.ม5แคี 5ลว4าะม
กฎกระท1ร.ว2งกาหกนฎดกระทรวงกาหนดมาตร5ฐ)านกาใรนเตกราียรมบพรริห้อามรสจาหัดรกบั าร และดาเนินการด้านความปลอดภัย
3.
พร้อมรบั สถานการณอ์ คั คภี ยั

มาตรฐานในการบรอหิ าาชรีวจอัดนกาารมัย และสภาพอแพวยดพล้อมในการทางานเก่ยี วกบั การป้ องกนั แทล่อี ะาจรจะะงเบั กอดิ ขคั ้นึ คีภยั พ.ศ.2555
และดาเนิน1กา.3รด้านมคตวิคามณะรัฐมนตรี เม่อื วันท6่ี)7กพารฤเตศรจียิกมาพยรน้อม2543 เร่ือง มาตรการและแนวทางในการป้ องกนั
สปภลาอพดแภวยั ลอดาลช้อวี มอในนกากมาายัรรเทแกาลดิงะาอนคั คีภัยในสถานเ2พท.่ือก่รี สาานรชปับกฏสาิบนรตุนั หิรกนะาหร่วดวย่าบั งงเาเพนกลิดขงิ ออคังครัฐีภยั และรัฐวิสาหกจิ
1) การปฏบิ ตั ริ ะหว่างเกดิ อคั คภี ัย
เก่ยี วกบั การป้ องกนั และระงบั
ในเวลาราชการ

อคั คภี ัย พ.ศ.2555 - การแจ้งเหตเุ พลงิ ไหม้
- การปฏบิ ตั กิ รณเี พลิงไหม้
4. มต2คิ .ณะรคฐั วมานมตสราี เคม่อืญั วขนั อท่งี ปัญหา

7 พฤศจกิ ายน 2543 เร่อื ง ข้นั ต้น

มาตรการแกละาแรนเวกทิดางอใัคนกคาีภรัยในสานักงานส่ว-นใกหาญรป่มฏักบิ ตัเปกิ ็รนณผเี พลลมิงาไจหมา้กความประมาท ไม่รอบคอบ ขาดความ

ป้รอะงมกนััดกราะรวเักงดิ ขอาคั ดคกภี ายั รใตนรวจสอบระบบความปลอขด้นั ภรนุัยแขรงาดการตรวจเชค็ วัสดุอุปกรณ์ในการป้ องกันอคั คีภัยต่างๆ
ส5ขอตตถ. งาทรารนมกัะฐั ทษหก่รีแะนาาลแชหักะลกรนใะาฐันครดววเิสเหราวา่มืนอหลร่วงก้าคูยคจิวงขวาาานมามดเขปก้าใลาจรอซด่อภมัยบจาารกุงออนัคุปอ2คก)กีภเ-รกวัยณาลขรกา์อปดราารฏงับชอเบิ เกจพตพั ้าายริรหลพะิงนหหใ้วานห่าทไีง้พฟ่ีเกสรดิ่ิง้อตอมคั่าใคงชๆภี ้งัยาทน่กี อลย่า่าวงมสามล้่าวเนสสม่งอผลรใวหม้เทก้ังิดกอาัครคขีภาดัยคท้วงั สา้มิน
ขอซง่ึงเกจ้าาหรนเ้กาทิด่ผี อู้ปัคฏคบิ ีตัภงิัยาแนต่ละคร้ังสามารถ3เ.ผกาผรปลฏาิบญตั ทิหรลัพงั เยก์ิดสอินคั ใคหีภ้ วยั อดวายได้ภายในเวลาช่ัวนาที สามารถสร้าง
ความสญู เสยี ต่อชีวิตและทรัพยส์ นิ ของบุค1ล)ากกรารแสลาะรขวจอคงวหานม่เวสยยี งหาานยมูลค่ามหาศาล

2) การใช้แผนบรหิ ารความ

พระราชบัญญัติความปลอดภตัย่ออเนา่อืชงีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทางาน พ.ศ.2554 มาตรา 3

กาหนดให้ราชการส่วนกลาง ราชการส่วนภูมิภาค ราชการส่วนท้องถ่ิน และกิจการอ่ืนตามท่ีกาหนด

ในกฎกระทรวงจัดให้ มีมาตรฐานในการบริหารและการจัดการด้ านความปลอดภัย อาชีวอน ามัย

และสภาพแวดล้อมในการทางานในหน่วยงานของตนไม่ต่ากว่ามาตรฐานความปลอดภัย อาชีวอนามัย

1. ปแัจลจะยั สนภาาเขพา้แว(ดInลp้อuมt)ในการทางาน โดย2ก. ากรรดะาบเนวนิ กงานรเ(กP่ียrวoกcับesกsiาnรgป)้ องกนั และ3ระ. งผับลอผัคลคติ ีภัย(Oกuาtหpนutด)ให้เป็นไป
- กฎตหามากยฎกฎระกทระรทวงรกวงาหแนลดะ มาตรฐานใ-นกการระบรวิหนากรารจตัดากมาแรผนแปล้ อะดงกานัเนินการด้า-นคผวลาลมัพปธลท์ อ่ตี ด้อภงกัยารอาชีวอนามัย
มติคแณละะรสัฐภมานพตแรวีทด่เี ลก้อ่ยี มวขใ้นองการทางานเก่ยี วแกลบั ะกราะรงปับ้ องคั กคนั ภี แัยลฯะระงบั อคั คภี ัย พ.ศ.2555 นอกจากน้ี

- หลักการจัดทาแผนฯ

แผนภูมทิ ี่ 1
ภาพรวมของแผนป้ องกนั และระงบั อคั คีภยั ของกรมป้ องกนั และบรรเทาสาธารณภยั

2. วตั ถุประสงค์
2.1 เพ่ือให้เจ้าหน้าท่แี ละหน่วยงานท่เี ก่ยี วข้องมีแนวทางในการปฏบิ ัติงานตามแผนป้ องกนั และระงับ

อคั คีภยั ของกรมป้ องกนั และบรรเทาสาธารณภัยท่ถี ูกต้องและมปี ระสทิ ธภิ าพ
2.2 เพ่ือสร้างความเช่ือม่ันแก่เจ้าหน้าท่ีของกรมป้ องกันและบรรเทาสาธารณภัยในการปฏิบัติงาน

ป้ องกนั และแก้ไขปัญหาอคั คีภัยท่เี ป็นรูปธรรมและมมี าตรฐานเดยี วกนั

3. ขอบเขต
3.1 คู่มือฉบับน้ีจัดทาข้ึน เพ่ือเป็ นแนวทางปฏิบัติงานตามแผนป้ องกันและระงับอัคคีภัยของ

กรมป้ องกันและบรรเทาสาธารณภัยให้แก่เจ้าหน้าท่ีของกรมป้ องกันและบรรเทาสาธารณภัยและหน่วยงาน
ท่เี ก่ยี วข้อง

3.2 การดาเนินงานต่างๆ เป็ นไปตามแผนป้ องกันและระงับอัคคีภัยของกรมป้ องกันและบรรเทา
สาธารณภยั

4. คาจากดั ความ

ผบู้ ญั ชาการเหตุการณ์ หมายถึง อธบิ ดีกรมป้ องกนั และบรรเทาสาธารณภัยหรือผู้ท่อี ธบิ ดี

กรมป้ องกนั และบรรเทาสาธารณภยั มอบหมาย

ผอู้ านวยการดบั เพลิงข้นั ตน้ หมายถึง ผู้อานวยการสานัก/ผู้อานวยการกอง/หัวหน้าหน่วยงาน

ท่เี กดิ เพลิงไหม้หรือผู้ท่รี ักษาราชการแทน

จุดรวมพล หมายถงึ จุดท่ผี ู้ท่อี ยู่ในเหตเุ พลิงไหม้อพยพหนีไฟจากจุดเกดิ เหตุ

มารวมตวั กนั เพ่ือการรายงานตัวและเชค็ ยอดจานวน

ผู้อพยพเทยี บกบั ผู้มาปฏบิ ัตงิ านในวันน้ัน เพ่ือจะได้ทราบว่า

มีผู้ติดอยู่ในสถานท่เี กดิ เหตหุ รือไม่

จุดรองรบั การอพยพ หมายถึง พ้ืนท่ปี ลอดภัยท่สี ามารถรองรับการอพยพกรณีเกดิ เพลิงไหม้

ของเจ้าหน้าท่แี ละทรัพย์สนิ ได้

การเกิดเพลิงไหมข้ ้นั ตน้ หมายถึง การเกดิ เพลิงไหม้ท่ผี ู้อานวยการดับเพลิงข้ันต้นเป็นผู้ควบคุม

ส่งั การในการปฏบิ ัติการดบั เพลิงและสามารถดบั เพลิงจน

เพลิงไหม้ยุติได้

การเกิดเพลิงไหมข้ ้นั รุนแรง หมายถึง การเกดิ เพลิงไหม้ท่ผี ู้อานวยการดับเพลิงข้ันต้นเข้าควบคุม

ส่งั การในการปฏบิ ัติการดับเพลิง แต่ไม่สามารถดับเพลิงจน

เพลิงไหม้ยุติได้ โดยรายงานอธบิ ดีในฐานะผู้บัญชาการ

เหตกุ ารณเ์ ข้าบัญชาการเหตกุ ารณ์และประสานผู้อานวยการ

เขตดุสติ ในฐานะผู้ช่วยผู้อานวยการกรุงเทพมหานครท่ี

รับผิดชอบพ้ืนท่เี ข้าร่วมบัญชาการเหตุการณ์

5. กระบวนการปฏิบตั ิงานตามแผนป้ องกนั และระงบั อคั คีภยั ของกรมป้ องกนั และบรรเทาสาธารณภยั
(Work Flow) แบ่งเป็ น 3 ระยะ ดงั น้ ี (ตามแผนภูมิที่ 2)

(1) การปฏบิ ัตกิ ่อนเกดิ อคั คภี ยั เป็นการดาเนินการต่างๆ เพ่ือป้ องกนั และเตรียมการเผชิญเหตุการณ์
อัคคีภัยไว้ล่วงหน้า โดยกาหนดให้มีการตรวจตราระบบความปลอดภัย การฝึ กอบรมให้ความรู้เก่ียวกับ
การป้ องกันและระงับอัคคีภัย การฝึ กซ้ อมแผนป้ องกันและระงับอัคคีภัย การรณรงค์ป้ องกันอัคคี ภัย
การเตรียมพร้อมสาหรับการอพยพและการเตรียมพร้อมเพ่ือสนับสนุนการดบั เพลิง

(2) การปฏิบัติระหว่างเกิดอัคคีภัย เป็ นการดาเนินการต่างๆ เพ่ือให้การปฏิบัติเม่ือเกิดอัคคีภัย
เป็นไปอย่างมีระบบ มกี ารกาหนดแนวปฏบิ ัติระหว่างเกดิ อคั คภี ัยในเวลาราชการและนอกเวลาราชการ

(3) การปฏิบัติหลังเกิดอัคคีภัย เป็ นการดาเนินการต่างๆ เพ่ือสารวจ รวบรวมข้อมูลความเสียหาย
ท่ีเกิดข้ึน และฟ้ื นฟู/ปรับปรุง/แก้ไขพ้ืนท่ที ่ีได้รับความเสียหายให้กลับคืนสู่สภาพเดิมหรือดีกว่าเดิมโดยเร็ว
ท่สี ดุ

(4) การติดตามและประเมนิ ผลการดาเนินงาน เป็นการดาเนินงานเพ่ือให้การปฏบิ ัติตามแผนป้ องกัน
และระงบั อคั คภี ยั ของกรมป้ องกนั และบรรเทาสาธารณภยั เป็นไปอย่างมรี ะบบ มีประสทิ ธภิ าพ และเป็นรูปธรรม

แผนป้ องกนั และระงบั อคั คีภยั 1. การตรวจตราระบบ
ของกรมป้ องกนั และบรรเทา ความปลอดภัย

สาธารณภยั 2. การฝึกอบรมให้ความรู้
3. การฝึกเพ่ือทดสอบแผน
การปฏิบตั ิก่อนเกิดอคั คีภยั 4. การรณรงคป์ ้ องกนั อคั คภี ัย
: เน้นการป้ องกนั และเตรียมการเผชิญเหตุการณ์ 5. การเตรียมพร้อมสาหรับอพยพ
อคั คีภัยไว้ล่วงหน้า 6. การเตรียมพร้อม
เพ่ือสนับสนุนการดับเพลิง
การปฏิบตั ิระหว่างเกิดอคั คีภยั
: เน้นให้การปฏบิ ัตเิ ม่อื เกดิ อัคคีภัยให้เป็นไป 1. การปฏิบัติระหว่างเกิดอัคคีภัย
อย่างมีระบบ ในเวลาราชการ

1) การแจ้งเหตเุ พลิงไหม้และ
การดับเพลิงข้นั ต้น

2) การปฏบิ ัตกิ รณีเพลิงไหม้
ข้นั รุนแรง

3) การอพยพหนีไฟ
4) การรายงานสถานการณ์
2. การปฏิบัติระหว่างเกิดอัคคีภัย
นอกเวลาราชการ

4. ขอบเขตของแผน 1. การสารวจความเสียหายและการ
ฟ้ื นฟูพ้ืนท่ที ่ไี ด้รับผลกระทบ

การปฏิบตั ิหลงั การเกดิ อคั คีภยั 2. การใช้ แผนบริหารความต่อเน่ือง

: เน้นการแฟผ้ื นนฟปู/้ อปงรกับันปแรลุง/ะแระกง้ไับขพอ้ืนัคทค่ทีีภ่ไีัยดฉ้รบับับน้ีใช้ในการป้ องกันแ(BลuะsรiะnงeับssอัคCคonีภtัiยnภuiาtยyในPlบanร)ิเวณขอกงรมปปภ้ .องกัน
และบรรเทาสาธารณภัยในเบ้ืองต้น ท้งั ในเวลาราชการและนอกเแวลลาะรแาชผกนาบร รโิ หดยาหร าคกวเากมิดเตพ่ อลเิงนไ่ืหอมง้ ขข้ันอรงุนแรง
ความเสยี หายให้กลับส่สู ภาพปกติ
ให้การปฏบิ ัติเป็นไปตามอานาจหน้าท่ีตามกฎหมายของหน่วยงาสนาทน่เี ักก/่ียกวอขง้อ/งหแนล่วะยใงหา้นกรมป้ องกันและบรรเทา

สาธารณภัยทาหน้าท่เี ป็นผู้สนับสนุนการปฏบิ ัติการของหน่วยงานท่มี ีอานาจหน้าท่ตี ามกฎหมาย

ปรับปรุง/ทบทวนแผน
ให้ เป็ นปัจจุบัน

การติดตามและประเมินผล คณะทางานติดตามและประเมินผลการ
5. คาจากการดั ดคาวเนามินงานตามแผนฯ ดาเนินงานตามแผนฯ อคั คีภยั ของ ปภ.

แแผนภูมิที่ 22
กระกบรวะนบกวนารกปารฏปิบฏตั ิบิงตั าิงนาตนาตมามแแผผนนป้ปอ้ องงกกนั นั แแลละะรระะงงบบัั ออคัคั คคีภภี ยั ยั ขขอองงกกรรมมป้ ปอ้ งอกงนักแนั ลแะลบะรบรรเทราเทสาาธสาารธณารภณยั ภยั

6. ข้นั ตอนการปฏิบตั ิก่อนเกดิ อคั คีภยั มรี ายละเอียดดงั น้ ี (ตามแผนภูมิที่ 3)
6.1 การตรวจตราระบบความปลอดภยั
: สม. เป็นหน่วยรับผิดชอบหลัก มี สน. กค. และทุกสานัก/กอง/หน่วยงาน เป็นหน่วยสนับสนุน
: ให้ ทุกสานัก/กอง/หน่วยงานต้ องมอบหมายเจ้ าหน้ าท่ีรับผิดชอบในการดาเนินการ

เฝ้ าระวังป้ องกัน สารวจและตรวจตราระบบความปลอดภัยของหน่วยงาน รวมท้ังจัดทารายงานสรุปผล
การตรวจตราความปลอดภัยอย่างน้อยปี ละ 4 คร้ัง โดยหากตรวจพบระบบความปลอดภัยอยู่ในสภาพชารุด/
ไม่พร้อมใช้งานให้รีบแจ้งผู้บังคับบัญชาทราบ เพ่ือดาเนินงานตามแนวทางท่ีกาหนดไว้ในแผนป้ องกันและ
ระงับอคั คภี ัยของกรมป้ องกนั และบรรเทาสาธารณภยั โดยด่วน

6.2 การอบรมให้ความรู้เก่ยี วกบั การป้ องกนั และระงับอคั คีภยั
: วปภ. เป็นหน่วยรับผิดชอบหลัก
: ให้ จัดการฝึ กอบรมให้ แก่เจ้ าหน้ าท่ีของ ปภ. และบุคลากรของหน่วยงานท่ีเก่ียวข้อง

ตามแผนการฝึ กอบรมอย่างน้อยปี ละ 1 คร้ัง เพ่ือให้ความรู้เก่ียวกับการป้ องกันและระงับอัคคีภัยเบ้ืองต้น
วิธกี าร แจ้งเหตุเพลิงไหม้ เป็นต้น

6.3 การฝึกซ้อมแผนป้ องกนั และระงบั อคั คีภัย
: ศอ. เป็นหน่วยรับผดิ ชอบหลัก มี สน. และ สว. เป็นหน่วยสนับสนุน
: ให้ดาเนินการฝึ กซ้อมเพ่ือทดสอบแผนฯ อัคคีภัย อย่างน้อยปี ละ 1 คร้ัง หรือเป็ นประจา

ทุกเดือน สาหรับกรณีการอพยพหนีไฟให้ทาการฝึ กปฏบิ ัติจริง และให้ สน. และ สว. รับผิดชอบประเมินผล
การฝึ กซ้อมแผนฯ เพ่ือใช้เป็ นข้อมูลประกอบการปรับปรุง ทบทวน และแก้ไขแผนฯ ให้มีป ระสิทธิภาพ
มากย่งิ ข้นึ

6.4 การรณรงค์ป้ องกนั อคั คภี ัย
: ผพ. เป็นหน่วยรับผิดชอบหลัก
: ให้ดาเนินการรณรงค์ประชาสมั พันธ์และเผยแพร่ความรู้เก่ยี วกับการป้ องกันและระงับอคั คีภัย

ผ่านส่ือต่างๆ ของ ปภ. อย่างสม่าเสมอ เพ่ือให้เจ้าหน้าท่ีทุกคนมีจิตสานึกในการร่วมกันป้ องกันและแก้ไข
ปัญหาอคั คภี ัยอย่างจริงจัง

6.5 การเตรียมพร้อมสาหรับการอพยพ
: ทุกสานัก/กอง/หน่วยงาน เป็นหน่วยงานหลัก และมี สน. เป็นหน่วยสนับสนุน
: ให้จัดทาแผนการอพยพของสานัก/กอง/หน่วยงาน จัดทาบัญชีรายช่ือเจ้าหน้าท่ที ่ปี ฏบิ ัติงาน

ในสานัก/กอง /หน่วยงาน จัดทาบัญชีเอกสารและทรัพย์สินทางราชการสาคัญท่ีต้องขนย้าย เม่ือเกิด
เหตุเพลิงไหม้ มอบหมายเจ้าหน้าท่ีรับผิดชอบในการขนย้ายและเกบ็ รักษาทรัพย์สินเอกสารและทรัพย์สิน
สาคัญของทางราชการตามบัญชีท่ีจัดทาข้ึน และให้สานัก/กอง/หน่วยงานท่ีจัดการประชุมเป็ นหน่วยงาน
รับผิดชอบในการจัดทาบัญชีจานวนและรายช่ือบุคคลภายนอกท่ีมาประชุมในบริเวณกรมป้ องกันและบรรเทา
สาธารณภัย พร้อมทาหน้าท่ตี รวจสอบยอด

6.6 การเตรียมพร้อมเพ่ือสนับสนุนการดับเพลิง
: สม. เป็ นหน่วยงานรับผิดชอบในการจัดทาแผนผังของอาคาร จุดเส่ียงต่อการเกิดอัคคีภัย

ระบบไฟฟ้ า ระบบประปา ตาแหน่งของอุปกรณ์ดับเพลิงของแต่ละช้ันในอาคาร พร้อมท้ังจัดทาเป็ นเอกสาร
ท่สี ามารถนามาใช้ได้ทนั ทเี ม่อื เกดิ อคั คภี ัย

: กค. เป็นหน่วยรับผิดชอบในการดูแล ตรวจตรา และทดสอบระบบไฟฟ้ า ระบบประปา
ระบบสัญญาณแจ้งเหตุเพลิงไหม้ และระบบความปลอดภัยอ่นื ๆ ให้พร้อมใช้งานอยู่เสมอ หากเกิดกรณีสญั ญาณ
แจ้ งเหตุเพลิงไหม้ ดังข้ ึนโดยไม่ทราบสาเหตุให้ กองคลังทาการตรวจสอบหาสาเหตุและประกาศผ่านเสียง
ตามสายให้ทราบโดยทว่ั ไป รวมท้งั หากเกดิ จากการชารุดให้ดาเนินการแก้ไขโดยเรว็

ข้นั ตอนการปฏิบตั ิก่อนเกิดอคั คีภยั

การตรวจตราระบบ การฝึ กอบรม การฝึ กซอ้ มแผน การรณรงคป์ ้ องกนั การเตรียมสาหรบั การเตรียมพรอ้ ม
ความปลอดภยั ใหค้ วามรู้ ป้ องกนั และระงบั อคั คีภยั การอพยพ เพอื่ สนบั สนุนการ
------------
----------- หน่วยงานหลัก : อคั คีภยั ----------- ------------ ดบั เพลิง

หน่วยงานหลกั : สม. วปภ. ----------- หน่วยงานหลกั : ผพ. หน่วยงานหลัก : -----------
หน่วยงานสนับสนุน : ทกุ สานัก/กอง/
หน่วยงานหลกั : หน่วยงานหลกั : สม.
สน. กค. และทุก หน่วยงาน และ กค.
สานัก/กอง/หน่วยงาน ศอ.
หน่วยงานสนับสนุน :
หน่วยงานสนับสนุน : สน.

สน. และ สว.

แผนภูมทิ ี่ 3
ข้นั ตอนการปฏิบตั ิก่อนเกิดอคั คีภยั

7. ข้นั ตอนการปฏิบตั ิระหว่างเกิดอคั คีภยั แบ่งเป็น 2 ส่วน ได้แก่ การปฏบิ ัติระหว่างเกิดอคั คีภัยในเวลา
ราชการและนอกเวลาราชการ

7.1 การปฏิบตั ิระหว่างเกดิ อคั คีภยั ในเวลาราชการ แบ่งเป็น 6 ข้นั ตอน ได้แก่ (ตามแผนภมู ิท่ี 4)
(1) การแจ้งเหตุเพลิงไหม้และการดับเพลิงข้นั ต้น
(2) การปฏบิ ัติกรณีเพลิงไหม้ข้นั รุนแรง
(3) การอพยพหนีไฟ
(4) การรายงานสถานการณ์

YES ผ้พู บเหน็ เหตุการณ์ NO การแจง้ เหตุเพลิงไหม้
คนแรกตัดสนิ ใจว่า และการดบั เพลิงข้นั ตน้
ทาการดับเพลงิ เบ้อื งต้น
รายงานผ้บู งั คบั บัญชา ดับเพลิงด้วย
รายงาน อปภ. ทราบ ตนเองได้หรือไม่

ร้องขอความช่วยเหลอื หรอื แจ้งไป
ยงั จุดรบั แจ้งเหตุ โทร.3262/3267

จนท.ท่ไี ด้รับการแจ้งเหตุเข้าทาการดับเพลงิ
พร้อมทง้ั แจ้ง ผอ.ดบั เพลงิ ข้นั ต้น
เข้าอานวยการดบั เพลิง

ผอ.ดับเพลิงข้นั ต้น การอพยพหนไี ฟ
เข้าอานวยการ การปฏิบตั ิกรณีเพลิงไหม้
ดับเพลิง
ข้นั รุนแรง
- หากไม่สามารถดับเพลิงได้ให้แจ้งสถานีดับเพลิง
หมายเลข 199 พร้อมทง้ั แจ้งศนู ยน์ ริ ภยั 1784 การรายงานสถานการณ์
- ให้ศนู ย์นิรภยั แจ้งชุดดับเพลิงเข้าทาการดับเพลิง
และกดสญั ญาณแจ้งเหตุเพลิงไหม้ให้ทุกหน่วยงาน
ในอาคารท่เี กดิ เหตสุ ง่ั อพยพ

- ให้ ศอ. จัดต้ังศูนย์ปฏบิ ัติการฉุกเฉินแก้ไขปัญหา
อัคคีภัย (EOC) และให้ EOC รายงาน อปภ.
เข้าควบคุมส่งั การในการตอบโต้เพลงิ ไหม้ข้ันรนุ แรง
พร้ อมท้ัง ประสานผู้อานวยการเขตดุสิตเข้ า
บญั ชาการเหตุเพลิงไหม้ข้ันรนุ แรง

- เม่ือผู้อานวยการเขตดุสิตเข้าบัญชาการเหตุการณ์ให้ อปภ. ส่ง
มอบอานาจการควบคุมส่ังการในการตอบโต้ เพลิงไหม้ ข้ันรุนแรง
(Transfer) ให้ผู้อานวยการเขตดุสิต และให้ อปภ. ร่วมบัญชาการ
เหตุการณใ์ นฐานะผู้อานวยการกลาง (พรบ.ปภ. 50)
- ให้สานัก/กอง/หน่วยงานของ ปภ. ท่ไี ด้รับผิดชอบภารกิจในการ
แก้ไขปัญหาอัคคีภัยท้ัง 11 ชุดปฏิบัติการ ทาหน้าท่ีสนับสนุนการ
ปฏบิ ตั กิ ารของหน่วยงานท่มี ีอานาจตามกฎหมาย

- ชุดปฏบิ ัตกิ ารท้งั 11 ชุดปฏบิ ตั กิ ารรายงานผลการปฏบิ ตั งิ านต่อหวั หน้าฝ่ าย
- หัวหน้าฝ่ ายท้งั 3 ฝ่ าย รายงานสถานการณ์ต่อผ้บู ญั ชาการเหตุการณ์

เพ่ือเป็นข้อมูลในการตดั สนิ ใจส่งั การแก้ไขปัญหาอคั คีภยั ท่เี กดิ ข้ึน

แผนภูมิที่ 4
การปฏิบตั ิระหวา่ งเกิดอคั คีภยั ในเวลาราชการ

7.2 การปฏิบตั ิระหว่างเกิดอคั คีภยั นอกเวลาราชการ
ให้เจ้าหน้าท่ีฝ่ ายยานพาหนะและเจ้าหน้าท่ีรักษาความปลอดภัยประจากรมป้ องกันและบรรเทา

สาธารณภัย เป็ นผู้รับผิดชอบหลักในการปฏิบัติระหว่างเกิดอัคคีภัยในช่วงเวลานอกเวลาราชการ ได้แก่
เวลา 16.30 – 08.30 น. ของวันทาการ วันหยุดราชการ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ โดยมีแนวทางการปฏิบัติ
ดังน้ี (ตามแผนภมู ทิ ่ี 5)

(1) ให้ ผู้พบเห็นเหตุการณ์คนแรกตัดสินใจว่าสามารถดับเพลิงได้ ด้ วยตนเองหรือไม่
หากเห็นว่าสามารถดับเพลิงได้ให้ทาการดับเพลิง หากไม่สามารถดับเพลิงได้ให้ร้องขอความช่วยเหลือ
หรือแจ้งเหตุเพลิงไหม้ไปยังจุดรับแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (ฝ่ ายยานพาหนะและสถานท่ี) ทางโทรศัพท์หมายเลข
3262 (0 2637 3262 / 081-1743885) หรือเจ้าหน้าท่ีรักษาความปลอดภัยประจากรมป้ องกันและ
บรรเทาสาธารณภยั ทางโทรศัพทห์ มายเลข 3267 (0 2637 3267) หรือศูนย์นิรภยั ทางสายด่วนนิรภัย 1784

(2) เม่ือเจ้ าหน้ าท่ีของฝ่ ายยานพาหนะและสถานท่ีท่ีอยู่เวรประจาวันหรือเจ้ าหน้ าท่ีรักษา
ความปลอดภัยได้รับการแจ้งเหตุเพลิงไหม้ให้เข้าทาการดับเพลิง หากไม่สามารถดับเพลิงได้ให้แจ้งเหตุ
เพลิงไหม้ไปยังสถานีดับเพลิงใกล้เคียงผ่านหมายเลข 199 พร้อมท้ัง แจ้ง “ศูนย์นิรภัย” (ศูนย์อานวยการ
บรรเทาสาธารณภัย) ผ่าน “สายด่วนนิรภัย 1784” โดยให้ศูนย์นิรภัยรายงานผู้บังคับบัญชาและอธิบดี
กรมป้ องกันและบรรเทาสาธารณภัยทราบและส่ังการต่อไป ท้ังน้ี ให้การปฏิบัติเป็ นไปตามอานาจหน้าท่ี
ตามกฎหมายของหน่วยงานท่เี ก่ียวข้อง และให้เจ้าหน้าท่ขี องกรมป้ องกนั และบรรเทาสาธารณภัยทาหน้าท่เี ป็น
ผู้สนับสนุนการปฏบิ ัตกิ ารของหน่วยงานท่มี อี านาจหน้าท่ตี ามกฎหมาย

(3) เม่ือเพลิงสงบให้ศูนย์นิรภัยส่งมอบภารกิจให้สานัก/กอง/หน่วยงานท่ีเก่ียวข้องดาเนินการ
ในสว่ นท่เี ก่ยี วข้องต่อไป

ผ้พู บเหน็ เหตกุ ารณ์
YES คนแรกตดั สนิ ใจว่า NO

ดับเพลงิ ด้วย
ตนเองได้หรอื ไม่

ทาการดบั เพลงิ เบ้อื งต้น ร้องขอความช่วยเหลือหรือแจ้งไป
รายงานผ้บู ังคบั บญั ชา ยังจุดรบั แจ้งเหตุ โทร.3262/3267

รายงาน อปภ. ทราบ จนท.ท่ไี ด้รับ
แจ้งเหตเุ พลงิ ไหม้
เข้าทาการดบั เพลิง

- หากไม่สามารถดับเพลิงได้ ให้ แจ้ งสถานีดับเพลิง
หมายเลข 199 พร้อมท้งั แจ้งศนู ย์นิรภยั 1784
- ให้ศนู ยน์ ิรภยั รายงานผ้บู ังคบั บัญชาและ อปภ.ทราบและ
ส่งั การต่อไป โดยให้การปฏิบัติเป็ นไปตามอานาจหน้าท่ี
ตามกฎหมายของหน่วยงานท่เี ก่ยี วข้อง

เม่อื เพลิงสงบให้ศนู ย์นิรภยั ส่งมอบภารกจิ ให้สานัก/
กอง/หน่วยงานท่เี ก่ยี วข้องดาเนินการ
ในส่วนท่เี ก่ยี วข้องต่อไป

แผนภูมทิ ี่ 5
ข้นั ตอนการปฏิบตั ิระหว่างเกิดอคั คีภยั นอกเวลาราชการ

8. ข้นั ตอนการปฏิบตั ิหลงั เกดิ อคั คีภยั
เป็นการดาเนินมาตรการต่างๆ ในการสารวจ รวบรวมข้อมูลความเสยี หายท่เี กดิ ข้ึน และฟ้ื นฟู/ปรับปรุง/

แก้ไขพ้ืนท่ที ่ไี ด้รับความเสยี หายให้กลับคนื สสู่ ภาพเดิมหรือดีกว่าเดมิ โดยดาเนินการ ดงั น้ี
8.1 การสารวจความเสียหายและการฟ้ ื นฟูบูรณะพ้ นื ทีท่ ีไ่ ดร้ บั ผลกระทบ
1) ให้กองคลัง เป็ นหน่วยรับผิดชอบหลักดาเนินการรวบรวมข้อมูลความเสียหายท่ีเกิดข้ึน

โดยให้ สานั ก/กอง/หน่ วยงานท่ีเกิดอัคคีภัยสารวจความเสียหายท่ีเกิดข้ ึนต่อทรั พย์สินของทางราชการ
และทรัพย์สินส่วนบุคคล สาหรับความเสียหายท่ีเกิดข้ึนต่ออาคารของทางราชการให้สานักมาตรการป้ องกัน
สาธารณภยั เป็นผู้สารวจความเสยี หายรวบรวมแจ้งให้กองคลังทราบ

2) ดาเนินการฟ้ื นฟูบูรณะ/ปรับปรุงแก้ไขพ้ืนท่ีท่ีได้รับความเสียหายให้กลับคืนสู่สภาพเดิม
หรือ ดีกว่าเดิมโดยเรว็

3) สรุปผลการให้ความช่วยเหลือรายงานผู้บังคับบัญชาทราบ โดยนาเสนอปัญหาอุปสรรค
และแนวทางการปฏบิ ัติงานให้มปี ระสทิ ธภิ าพย่งิ ข้นึ

4) สรุปข้อมูลการให้ความช่วยเหลือ สาหรับการแถลงสถานการณ์แก่ผู้บัญชาการเหตุการณ์
(เฉพาะกรณเี พลิงไหม้ข้นั รุนแรง)

8.2 การใชแ้ ผนบริหารความต่อเนอื่ ง (Business Continuity Plan) ของกรมป้ องกนั และบรรเทา
สาธารณภยั และแผนบริหารความต่อเนอื่ งของสานกั /กอง/หนว่ ยงาน

หากพ้ืนท่ีของสานัก/กอง/หน่วยงานได้ รับผลกระทบจากเหตุการณ์ โดยได้ ประเมิน
ความเส่ียงและวิเคราะห์ถึงผลกระทบต่อทรั พยากรท่ีสาคัญแล้ วว่ าไม่สามารถรองรับปฏิบัติงานได้ ให้ ปฏิบัติ
ตามแผนบริหารความต่อเน่ือง (Business Continuity Plan) ของกรมป้ องกันและบรรเทาสาธารณภัย
และแผนบริหารความต่อเน่ืองของสานัก/กอง/หน่วยงาน

9. การแปลงแผนไปสู่การปฏิบตั ิ
แบ่งเป็น 2 สว่ น ได้แก่ (ตามแผนภมู ิท่ี 6)
(1) จัดทาคู่มือปฏิบัติงาน (Guideline) ตามแผนป้ องกันและระงับอัคคีภัยของกรมป้ องกันและ

บรรเทาสาธารณภัย เพ่ือให้เจ้าหน้าท่ีและหน่วยงานท่ีเก่ียวข้องใช้เป็ นแนวทางในการปฏิบัติงานตามแผน
ป้ องกนั และระงับอคั คีภัยของกรมป้ องกนั และบรรเทาสาธารณภยั

(2) จัดต้ังกลไกในการติดตามผลการดาเนินงานของหน่วยงานท่ีรับมอบหมายภารกิจในการป้ องกัน
และแก้ไขปัญหาอคั คีภัยตามแผนป้ องกนั และระงบั อคั คภี ัยของกรมป้ องกนั และบรรเทาสาธารณภัย

(3) กาหนดให้ทุกสานัก/กอง/หน่วยงานของกรมป้ องกันและบรรเทาสาธารณภัยร่วมกันปรับปรุง
หรือทบทวนแผนให้เป็นปัจจุบันโดยเรว็ ในกรณที ่ขี ้อเทจ็ จริงเก่ยี วกบั อคั คภี ัยหรือมาตรการ/แนวทางปฏบิ ัติการ
ป้ องกนั และระงบั อคั คภี ยั ท่ไี ด้กาหนดไว้ในแผนน้ีเปล่ียนแปลงไป

จดั ทาคู่มือปฏบิ ตั ิงาน ทุกสานัก/กอง/หน่วยงานนาคู่มือปฏบิ ัตงิ านฯ
(Guideline) ตามแผนฯ ไปเป็นแนวทางในการปฏบิ ัติงาน

------------ ตามแผนป้ องกนั และระงับอคั คภี ยั ของ ปภ.
หน่วยงาน
การปฏบิ ตั กิ อ่ นเกดิ การปฏบิ ตั ริ ะหว่าง การปฏบิ ตั หิ ลังเกดิ
รบั ผดิ ชอบหลกั : สน. อคั คภี ัย เกดิ อคั คภี ยั อคั คภี ัย

จดั ต้งั กลไกในการติดตาม ติดตามผลดาเนินงาน
ผลการดาเนนิ งาน
------------ แต่งต้งั คณะทางานติดตามและประเมนิ ผลการดาเนนิ งาน
ของหน่วยงานท่ไี ด้รบั มอบหมายภารกจิ
หน่วยงานรบั ผดิ ชอบหลัก : ในการป้ องกนั และแก้ไขปัญหาอคั คีภยั
สน. และ สว.

สรปุ ผลการดาเนนิ งานหน่วยงานท่เี ก่ยี วข้องนาเรยี นอธบิ ดี
และใช้เป็นข้อมลู ในการปรบั ปรงุ /แก้ไขแผนป้ องกนั และระงบั

อคั คภี ยั ให้มีประสทิ ธภิ าพมากย่ิงข้นึ

ทบทวนแผนให้เป็นปัจจุบันโดยเรว็ ในกรณที ่ขี ้อเทจ็ จริง
เก่ยี วกบั อคั คีภยั หรือมาตรการ/แนวทางปฏบิ ัติการป้ องกนั และ

ระงบั อคั คภี ยั ท่ไี ด้กาหนดไว้ในแผนน้ีเปล่ยี นแปลงไป

แผนภูมิที่ 6
การแปลงแผนไปสู่การปฏิบตั ิ