วัดศรีชุมตำนานพระพูดได้

วัดศรีชุม

ตำเมนืาอนงพพ


รระะพรู่ดวงได้
จัดทำโดย : นายธนพนธ์ ขจรไชยยา
รหัส 6421126002 D1

สารบัญ หน้า

ประวัติของวัดศรีชุม 1-3
การประกาศอิสรภาพในสมัยอยุธยา 4
สาเหตุที่พระพูดได้ 5
วัดศรีชุม ก่อนการบูรณะครั้งใหญ่ 6
วัดศรีชุม ในปัจจุบัน 7
บรรณานุกรม

ประวัติของวัดศรีชุม
ตำนานพระพูดได้ เมืองพระร่วง

"วัดศรีชุม" มาจากคำเรียกพื้นเมืองเดิม ซึ่งหมายถึง
ต้นโพธิ์ดังนั้นชื่อ ศรีชุม จึงหมายถึงดงของต้นโพธิ์
แต่ในหนังสือพระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาที่
เขียนในสมัยอยุธยาตอนปลาย ไม่เข้าใจความหมาย
นี้แล้ว จึงเรียกสถานที่นั้นว่า "ฤๅษีชุม"

วัดศรีชุมนั้น สันนิษฐานว่าสร้างในสมัยพ่อขุน ที่มารูปภาพ : https://www.tatcontactcenter.com/สุโขทัย/พระอจนะ-วัดศรีชุม/
รามคำแหง โดยปรากฏอยู่ในศิลาจารึกสุโขทัยหลัก
ที่ 1 ว่า "เบื้องตีนนอนเมืองสุโขทัยนี้...............
มีพระอจนะ มีปราสาท" พระประธานในมณฑปจึง
มีชื่อว่า "พระอจนะ"

พระมณฑปกว้างด้านละ 32 เมตร สูง 15 เมตร ที่มารูปภาพ : https://travel.trueid.net/detail/GwAL9Ry00px
ผนังหนา 3 เมตร ผนังด้านซ้ายเจาะเป็นทางทำ
บันได ในผนังขึ้นไปถึงหลังคา ตามฝาผนังอุโมงค์มี 1
ภาพเขียนเก่าแก่แต่เลอะเลือนเกือบหมด ภาพเขียน
นี้มีอายุเกือบ 700 ปี เพดานผนังมีแผ่นหินชนวน
สลักภาพลายเส้นเป็นเรื่องในชาดกต่างๆ มีจำนวน
50 ภาพ เรียงประดับต่อเนื่องกัน ทั้งหมดนี้ถือได้ว่า
เป็นงานจิตรกรรมไทยที่เก่าแก่ที่สุด

ที่มารูปภาพ : https://th.m.wikipedia.org/wiki/จารึกวัดศรีชุม

วัดนี้เป็นสถานที่พบศิลาจารึกหลักที่ 2 หรือศิลาจารึกวัดศรีชุม พูดถึงความเป็นมาของราชวงศ์พระร่วง
และราชวงศ์ผาเมืองและการตั้งเมืองสุโขทัย ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญที่ยืนยันความเป็นของแท้ดั้งเดิมของ

จารึกหลักที่หนึ่งใน
คราวที่มีกรณีข้อกล่าวหาว่าจารึกหลักหนึ่งเป็นของปลอม



จารึกวัดศรีชุม หรือ ศิลาจารึกสุโขทัยหลักที่ 2 เป็นศิลาจารึกภาษาไทยสมัยสุโขทัยที่สำคัญ ที่เล่าเรื่อง
ราวการสถาปนากรุงสุโขทัย และ วีรกรรมของกษัตริย์ราชวงศ์นำถุม โดยสันนิษฐานว่าผู้สร้างศิลาจารึก

หลักนี้คือ พระมหาเถรศรีศรัทธา ผู้เป็นเชื้อสายของพ่อขุนศรีนาวนำถุม ผู้สถาปนาแคว้นสุโขทัย-
ศรีสัชนาลัย



แผ่นหินที่แกะมาจากเจดีย์วัดมหาธาตุจารึกเป็นรูปบุคคล และรูปอาคาร เป็นหลักฐานชั้นสำคัญที่ทำให้
เรารู้ว่าอาคารและบุคคลในสุโขทัยเป็นอย่างไร



วัดศรีชุมถือเป็นสัญลักษณ์ทางการท่องเที่ยวที่สำคัญของจังหวัดสุโขทัย




2

ที่มารูปภาพ : https://travel.trueid.net/detail/GwAL9Ry00px

วัดศรีชุมนั้น มีการสร้างที่แปลกกว่าวัดทั่วไปโดยใช้มณฑปที่มีพระพุทธรูปขนาดใหญ่
ประดิษฐานเป็นพระประธานเปรียบเป็นอุเทสิกเจดีย์ และมีพระวิหารต่อออกมาแบบที่เป็น
ที่นิยมในสมัยนั้น นักโบราณคดีให้ความเห็นว่ามณฑปพระอจนะ น่าจะสร้างโดยมีคติเป็น

พระคันธกุฎี คือที่ประทับของพระพุทธเจ้าในสมัยพุทธกาลนั่นเอง



อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ยังเป็นที่เที่ยวทางประวัติศาสตร์อีกเมืองหนึ่งที่สำคัญของ
บ้านประเทศไทยเรา นอกจากนี้ยังเป็นอีกเมืองที่ได้ขึ้นทะเบียนเป็น
มรดกโลก โดยยูเนสโก้อีกด้วย



อีกหนึ่งในเรื่องเล่าของวัดศรีชุมนี้คือ “พระพูดได้” พระในที่นี้ไม่ใช่พระสงฆ์แต่อย่างใด
แต่เป็นพระพุทธอจนะ พระพุทธรูปของวัดนั่นเอง



3

ที่มา : ภาพโดย วชิรพงษ์ วงศ์ประสิทธิ์

การประกาศอิสรภาพในสมัยอยุธยา

เมื่อครั้งสมเด็จสมเด็จพระนเรศวรมหาราชประกาศอิสรภาพในปี พ.ศ. 2127 ที่เมืองแครง ทำให้
หัวเมืองต่าง ๆ ยกเลิกการส่งส่วยให้กับพม่า แต่ยังมีเมืองเชลียง ( สวรรคโลก) ที่ไม่ยอมทำตามพระ
ราชโองการของพระองค์ พระองค์จึงนำทัพเสด็จมาปราบเมืองเชลียง และได้มีการมาชุมนุมทัพที่วัด
ศรีชุมแห่งนี้ก่อนที่จะไปตีเมืองเชลียง และด้วยการรบในครั้งนั้นเป็นการรบระหว่างคนไทยกับคนไทย

ด้วยกัน ทำให้เหล่าทหารไม่มีกำลังใจในการรบไม่อยากรบ สมเด็จพระนเรศวรจึงได้วางแผน
สร้างขวัญและกำลังใจให้กับเหล่าทหาร

4

สาเหตุที่พระพูดได้ ?

วิธีการของพระเนเรศวรที่ปลุกใจเหล่าทหาร

โดยการให้ทหารคนหนึ่งปีนบันไดขึ้นไปทางด้านหลังองค์พระ และพูดให้
กำลังใจแก่เหล่าทหาร ทำให้ทหารเกิดกำลังใจที่จะต่อสู้ ด้วยเหตุนี้จึงทำให้เกิด
ตำนานพระพูดได้ที่วัดศรีชุมแห่งนี้ และพระนเรศวรยังได้มีการทำพิธีถือน้ำ
พิพัฒน์สัตยาขึ้นที่วัดแห่งนี้ด้วย

5

วัดศรีชุม ก่อนการบูรณะครั้งใหญ่

ที่มารูปภาพ : พาไปย้อนอดีตอันงดงามของวัดศรีชุมแห่งสุโขทัย เมืองแห่งมรดกโลก (oknation.net)

ตามหลักฐานระบุว่าวัดแห่งนี้ได้มีการบูรณะครั้งใหญ่ในสมัยพระเจ้าลิไท และมีการดูแลบูรณะเรื่อยมา สันนิษฐานว่าวัดนี้ได้ถูกทิ้งร้าง
ในสมัยอยุธยาตอนปลาย จนกระทั่งในสมัย รัชกาลที่ ๙ ได้มีโครงการบูรณะปฏิสังขรณ์ ในปี พ.ศ. ๒๔๙๕ โดยเริ่มมีการบูรณะ
พระพุทธรูปพระอจนะ โดยศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี และอาจารย์เขียน ยิ้มสิริ วัดจึงอยู่ในสภาพที่เห็นในปัจจุบัน

วัดศรีชุม ในปัจจุบัน

ที่มารูปภาพ : พาไปย้อนอดีตอันงดงามของวัดศรีชุมแห่งสุโขทัย เมืองแห่งมรดกโลก (oknation.net)

6

บรรณานุกรม

เพื่อนร่วมทาง.(2563.).พระอจนะ วัดศรีชุม ตำนานพระพูดได้เมืองพระร่วง.เข้าถึงได้จาก :
(https://www.tatcontactcenter.com/สุโขทัย/พระอจนะ-วัดศรีชุม/.(สืบค้นวันที่
23 พฤษภาคม 2565)

วิกิพีเดีย.(ม.ป.ป.).วัดศรีชุม(จังหวัดสุโขทัย).เข้าถึงได้จาก : https://th.m.wikipedia.org/wiki/วัดศรี
ชุม_(จังหวัดสุโขทัย) .(สืบค้นวันที่ 23 พฤษภาคม 2565)

สุรศักดิ์.(2553.).พาไปย้อนอดีตอันงดงามของวัดศรีชุมแห่งสุโขทัยเมืองแห่งมรดกโลก.เข้าถึงได้จาก :
http://www.oknation.net/blog/print.php?id=647647.(สืบค้นวันที่ 23 พฤษภาคม 2565)

7

มีความสุขกับป

ระวัตติศาสตร์
นายธนพนธ์ ขจรไชยย

า รหัส 6421126002