ธุรกิจน้ำดื่ม

ธรุ กจิ นํ้าด่ืม  41

หลกั เกณฑว ิธกี ารทดี่ หี รอื จเี อ็มพี (Good Manufacturing Practice : GMP) ในการผลติ นาํ้ ดม่ื  
เมอ่ื วนั ท่ี24 กรกฎาคม 2544 สาํ นกั งานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสขุ  

ไดก ําหนดใหธ รุ กจิ นา้ํ ดม่ื  เปน หนงึ่ ในสนิ คา ทต่ี อ งกําหนดวธิ กี ารผลติ  เครอื่ งมอื เครอ่ื งใชใ นการผลติ  
และการเกบ็ รักษาสนิ คาตาม หลกั เกณฑวิธกี ารทีด่ ีหรือจเี อ็มพี (Good Manufacturing Practice : 
GMP) ในการผลติ นา้ํ ดม่ื GMP มผี ลบงั คบั ใชก บั ผปู ระกอบการนาํ้ ดม่ื รายใหม ในวนั ที่24กรกฎาคม 
2544 เปน ตน ไป สว นผปู ระกอบการรายเดมิ มเี วลาปรบั ปรงุ เพอ่ื ใหถ กู ตอ งตามมาตรฐานเปน เวลา 2 ป 
หรอื เรมิ่ บงั คับใชว ันที่ 24 กรกฎาคม 2546 สาํ หรบั สาระสําคญั ของมาตรฐาน GMP ตามประกาศ 
กระทรวงสาธารณสขุ  มี11 ประเดน็  สรปุ ไดด งั น้ี 

1.  สถานทผ่ี ลติ และอาคารทผ่ี ลติ ตองอยูในที่ทเี่ หมาะสม ไมทําใหเ กดิ การปนเปอนกับ 
นํา้ บรโิ ภคทผ่ี ลติ  และตอ งมวี ธิ กี ารปองกันการปนเปอ น สถานทผี่ ลติ มกี ารออกแบบกอ สรา งใหง า ย 
ตอ การทําความสะอาด และแบง แยกพนื้ ท่อี อกเปนสัดสวน เพอ่ื ปองกนั การปนเปอ น นอกจากน ้ี
ตอ งแยกพน้ื ทสี่ าํ หรบั ผลติ สนิ คา ออกจากบรเิ วณทอ่ี ยอู าศยั และหอ งนาํ้ หอ งสว มอยา งชดั เจน 

2.  เครื่องมือเคร่ืองจักรและอุปกรณการผลิต  จะตองมีจาํ นวนเพียงพอและเปนชนิด 
ที่เหมาะสมกับการผลิต มีการติดตั้งในตําแหนงที่เหมาะสม  สามารถทําความสะอาดและฆา เช้ือ 
อยา งเพยี งพอทง้ั กอ นและหลงั การผลติ  และเกบ็ รักษาใหอ ยใู นสภาพทพี่ รอ มใชงาน 

3.  แหลงน้ํา  ท่ีนํามาใชในการผลิตนํ้าดื่มตองหางจากแหลงโสโครกและสิ่งปฏิกูล 
โดยผูผลิตตองเก็บตัวอยางน้ําไปตรวจวิเคราะหคุฯสมบัติท้ังทางเคมี  กายภาพและจุลินทรีย 
อยา งนอยปละ 1 ครง้ั  

4.  การปรับคุณภาพน้ํา  ผูผลิตตองปรับคุณภาพของแหลงนํ้าตามขอ  3  เพื่อกําจัด 
สง่ิ ปนเปอ นใหอ ยใู นระดบั ทก่ี ฎหมายกําหนด 

5.  ภาชนะบรรจ ุตอ งทําจากวัสดไุ มเ ปน พษิ และไดร บั การทาํ ความสะอาดกอ นนํามาใช 
6.  สารทาํ ความสะอาดและสารฆาเชื้อ  ผูผลิตจะตองทดสอบประสิทธิภาพของสาร 
ในการทําความสะอาดและการฆา เชอื้  
7.  การบรรจุจะตอ งบรรจแุ ละปด ฝาทนั ทโี ดยใชเ ครอื่ งบรรจทุ ม่ี ปี ระสทิ ธภิ าพและสะอาด 
8.  การควบคมุ คณุ ภาพมาตรฐาน ผูผ ลติ ตอ งตรวจวิเคราะหนํ้าดื่มท้งั ดานจุลนิ ทรีย เคมี 
และฟส กิ สเปน ประจาํ  

42 ธุรกิจน้ําด่ืม 

9.  การสขุ าภบิ าล ผผู ลติ ตอ งทําความสะอาดอาคาร และมวี ธิ กี าํ จดั สตั วแ ละแมลง รวมทง้ั  
ระบบกาํ จดั ของเสยี ในโรงงานทเี่ หมาะสม มปี ระสทิ ธิภาพ และไมกอ ใหเกดิ การปนเปอ นกับสนิ คา  
ทผ่ี ลติ  

10.  บุคลากรและสุขลักษณะผูปฏิบัติงาน ผูปฏิบัติงานตองไมเ ปนโรคติดตอหรือโรค 
ทนี่ า รงั เกยี จ รวมทง้ั จะตอ งรกั ษารา งกายใหส ะอาดอยเู สมอ 

11.  บันทึกและรายงาน ผผู ลติ จะตอ งบันทกึ และรายงานผลการตรวจวเิ คราะหน้าํ  สภาพ 
การทํางานของเคร่ืองกรองหรือเครื่องฆาเช้อื  รวมท้ังคณุ ภาพของน้าํ ดื่มท้ังดานเคมี ฟสกิ ส  และ 
จลุ ชวี วทิ ยา
(บัญชีแนบทา ยประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับท่ี 220) พ.ศ. 2544 เรอ่ื ง นํา้ บรโิ ภคในภาชนะ
บรรจทุ ป่ี ด สนทิ (ฉบบั ท่ี3) วนั ที่24 กรกฎาคม พ.ศ. 2544) 

คณุ ภาพหรอื มาตรฐานของนา้ํ บรโิ ภค 
ตามประกาศฯ ฉบบั ท่ี61 (พ.ศ. 2524 )และฉบบั ที่ 135(พ.ศ.2534) ไดก าํ หนดคณุ ภาพหรอื  

มาตรฐานของนาํ้ บรโิ ภค ซงึ่ สรปุ ไดด งั น้ี 

มาตรฐานนาํ้ บรโิ ภค 
นาํ้ ดม่ื ทผี่ ลติ เพอื่ จาํ หนา ย  จะตอ งมคี ณุ ภาพตามมาตรฐานของกระทรวงสาธารณสขุ  ดงั นี้ 

ท่ี  คณุ ภาพหรอื มาตรฐาน  ปรมิ าณทก่ี ําหนด 

1.  คณุ สมบตั ขิ องนา้ํ ทางกายภาพ 

(ฟส กิ ส) 

1.1  ความขนุ   ตอ งไมเ กนิ 5 ซลิ กิ าสเกล 

1.2  ส ี ตอ งไมเ กนิ 20 ฮาเซนยูนติ  

1.3  กลน่ิ   ตอ งไมม กี ลน่ิ  แตไ มร วมกลนิ่ คลอรนี  

1.4  ความเปน กรด-ดา ง  ตอ งอยรู ะหวาง 6.5 ถงึ 8.5 

ธรุ กิจนํ้าด่ืม  43

ที่  คณุ ภาพหรอื มาตรฐาน  ปรมิ าณทก่ี าํ หนด 

2.  คณุ สมบตั ทิ างเคม ี

2.1  ปรมิ าณสารทงั้ หมด(Total solid)  ไมเ กนิ 500 มลิ ลกิ รมั /นาํ้ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.2  ความกระดา งทงั้ หมดโดยคาํ นวณ 

เปน แคลเซยี มคารบ อเนต  ไมเ กนิ 100 มลิ ลกิ รมั /นา้ํ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.3  สารหนู  ไมเ กนิ 0.05 มลิ ลกิ รมั /นาํ้ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.4  แบเรยี ม  ไมเ กนิ 1.0 มลิ ลกิ รมั /นาํ้ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.5  แคดเมยี ม  ไมเ กนิ 0.005 มลิ ลกิ รมั /นา้ํ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.6  คลอไรด โดยคาํ นวณเปน คลอรนี   ไมเ กนิ 250.0 มลิ ลกิ รมั /นํ้าบรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.7  โครเมยี ม  ไมเ กนิ 0.05 มลิ ลกิ รมั /นา้ํ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.8  ทองแดง  ไมเ กนิ 1.0 มลิ ลกิ รมั /นาํ้ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.9  เหล็ก  ไมเ กนิ 0.3 มลิ ลกิ รมั /นา้ํ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.10  ตะกวั่   ไมเ กนิ 0.05 มลิ ลกิ รมั /นา้ํ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.11  แมงกานสี   ไมเ กนิ 0.05มลิ ลกิ รมั /นาํ้ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.12  ปรอท  ไมเ กนิ 0.002มลิ ลกิ รมั /นาํ้ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.13  ไนเตรท โดยคาํ นวณเปน  

ไนโตรเจน  ไมเ กนิ 4.0 มลิ ลกิ รมั /นา้ํ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.14  พนี อล  ไมเ กนิ 0.001 มลิ ลกิ รมั /นาํ้ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.15  ซลิ เี นยี ม  ไมเ กนิ 0.01มลิ ลกิ รมั /นา้ํ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.16  เงิน  ไมเ กนิ 0.05 มลิ ลกิ รมั /นา้ํ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.17  ซลั เฟต  ไมเ กนิ 250.0 มลิ ลกิ รมั /นาํ้ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.18  สงั กะส ี ไมเ กนิ 5.0 มลิ ลกิ รมั /นา้ํ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.19  ฟลอู อไรด  ไมเ กนิ 1.5 มลิ ลกิ รมั /นาํ้ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

2.20  อะลมู เิ นยี ม  ไมเ กนิ 0.2 มลิ ลกิ รมั /นาํ้ บรโิ ภค 1 ลติ ร 

44 ธรุ กิจนํ้าดื่ม 

ที ่ คณุ ภาพหรอื มาตรฐาน  ปรมิ าณทก่ี ําหนด 

2.21  เอ บ ี เอส(ALLEYBENGENE  ไมเ กนิ 0.2 มลิ ลกิ รมั /นาํ้ บรโิ ภค 1 ลติ ร 
SULFONATE)  ไมเ กนิ 0.1 มลิ ลกิ รมั /นาํ้ บรโิ ภค 1 ลติ ร 
2.22  ไซยาไนด 
3.  คณุ สมบตั ทิ างจลุ นิ ทรยี   นอ ยกวา 2.2ตอ นาํ้ บรโิ ภค 100 มลิ ลลิ ติ ร 
ตรวจพบบกั เตรชี นดิ โคลฟิ อรม   โดยวธิ  ี เอม็  พ ี เอน็ (Mast probable Number) 
3.1 
ตรวจไมพ บบกั เตรี 
3.2  ไมม จี ลุ นิ ทรยี ท ที่ าํ ใหเ กดิ โรค 
3.3 

การฝา ฝน กฎหมายและบทกาํ หนดโทษ 

คาํ นิยามและกฎหมายเกยี่ วกับอาหาร 
คาํ วา "ภาชนะบรรจ"ุ หมายความวา  วตั ถทุ ใี่ ชบ รรจอุ าหารไมว าดว ยการใส  หรอื หอ   หรอื  
ดว ยวธิ ใี ด ๆ 
คําวา "ฉลาก"  หมายความรวมถงึ   รอยประดิษฐ  เคร่อื งหมายหรอื ขอ ความใด ๆ ท่แี สดง 
ไวท อ่ี าหารภาชนะบรรจอุ าหาร  หรอื หบี หอ ของภาชนะทบี่ รรจอุ าหาร 
คําวา "จาํ หนา ย" หมายความรวมถงึ  ขาย จา ย แจก หรอื แลกเปลยี่ น  ทง้ั นเ้ี พอ่ื ประโยชนใ น 
ทางการคา   หรอื การมไี วเ พอ่ื จาํ หนา ยดว ย 
อาหารทไ่ี มบ รสิ ทุ ธ์ิคอื  

-  อาหารทม่ี สี งิ่ ทนี่ า จะเปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพเจอื ปนอยดู ว ย 
-  อาหารท่ีมีสารหรือวัตถุเคมีเจือปนอยูในอัตราที่อาจเปนเหตุใหคุณภาพของ 
อาหารนนั้ ลดลง  เวน แตก ารเจอื ปนเปน การจาํ เปน ตอ กรรมวธิ กี ารผลติ และไดร บั อนญุ าตใหใ ชไ ดแ ลว  

ธุรกิจนา้ํ ดื่ม  45

-  อาหารทไ่ี ดผ ลติ   บรรจ ุ หรอื เกบ็ รกั ษาไวโ ดยไมถ กู สขุ ลกั ษณะ 
-  อาหารทผี่ ลติ จากสตั วท เ่ี ปน โรคอนั อาจตดิ ตอ ถงึ คนได 
-  อาหารทภ่ี าชนะบรรจปุ ระกอบดว ยวตั ถทุ นี่ า จะเปน อนั ตรายตอ สขุ ภาพ 
อาหารปลอม คอื  
-  อาหารที่ไดสับเปลี่ยนใชวัตถุอ่ืนแทนบางสวน   หรือคัดแยกวัตถุที่มีคุณคา 
ออกเสยี ทงั้ หมดหรอื บางสว น  และจําหนา ยเปน อาหารแทอ ยา งหนง่ึ หรอื ใชอ าหารแทน น้ั  
-  วตั ถแุ ละอาหารทผี่ ลติ ขนึ้ เทยี มอาหารอยา งหนงึ่ อยา งใด  และจาํ หนา ยเปน อาหาร 
แทอ ยา งนนั้  
-  อาหารที่ไดผสมหรือปรุงแตงดวยวิธีใด  ๆ โดยประสงคจะปกปด  ซอนเรน 
ความชาํ รดุ บกพรอ งหรอื ความดอ ยคณุ ภาพของอาหารนนั้  
-  อาหารทม่ี ฉี ลากเพอ่ื ลวงผซู อื้ ใหเ ขา ใจผดิ ในเรอ่ื งคณุ ภาพ  ปรมิ าณ  ประโยชนห รอื  
ลกั ษณะพเิ ศษอยางอน่ื   หรือในเรอื่ งสถานทแ่ี ละประเทศทผ่ี ลติ  
-  อาหารทผ่ี ลติ ไมถ กู ตอ งตามคุณภาพ หรอื มาตรฐานทร่ี ัฐมนตรกี าํ หนดถงึ ขนาด 
จากผลวิเคราะหปรากฏวา   สวนประกอบท่ีเปนคุณคาทางอาหารขาดหรือเกินรอยละสามสิบ 
จากเกณฑต่าํ สุดหรือสงู สุด   หรือแตกตางจากคุณภาพหรือมาตรฐานท่ีระบุไวจนทําใหเกิดโทษ 
หรอื อนั ตราย 
อาหารผดิ มาตรฐาน คอื  อาหารทไ่ี มถ กู ตอ งตามคณุ ภาพหรอื มาตรฐานทร่ี ฐั มนตรปี ระกาศ 
กาํ หนด  แตไมถงึ ขนาดท่กี ําหนดไวใ นมาตรา 27 (5) คือ สวนประกอบท่เี ปน คุณคา ทางอาหารขาด 
หรอื เกนิ ไมถ งึ รอ ยละสามสบิ จากเกณฑต า่ํ สดุ หรอื สงู สดุ  
อาหารอนื่ ทรี่ ฐั มนตรกี าํ หนด ไดแ กอ าหารทม่ี ลี กั ษณะดงั ตอ ไปน้ ี
-  ไมป ลอดภยั ในการบรโิ ภค 
-  มสี รรพคณุ ไมเ ปน ทเี่ ชอื่ ถอื  
-  มคี ณุ คา หรอื คณุ ประโยชนต อ รา งกายในระดบั ทไ่ี มเ หมาะสม 

46 ธรุ กิจนา้ํ ดื่ม 

บทกาํ หนดโทษ 
มาตรา 25  หามผลติ  นาํ เขา เพอื่ จาํ หนา ย อาหารดงั ตอ ไปน ้ี
-  อาหารไมบ รสิ ทุ ธ ิ์
ผใู ดฝาฝน ตอ งระวางโทษจาํ คกุ ไมเกนิ สองป   ปรบั ไมเ กนิ สองหมนื่ บาท หรอื ทงั้ ปรบั  

ทงั้ จาํ  
-  อาหารปลอม 
ผใู ดฝา ฝน ตอ งระวางโทษจาํ คุกตง้ั แตหกเดือนถึงสิบป  และปรับต้งั แตหา พันบาท 

ถงึ หนงึ่ แสนบาท 
-  อาหารผดิ มาตรฐาน 
ผใู ดฝา ฝน ตอ งระวางโทษ  ปรบั ไมเ กนิ หา หมนื่ บาท 
-  อาหารอน่ื ทร่ี ฐั มนตรกี ําหนด 
ผูใดฝาฝน   ตอ งระวางโทษจาํ คุกไมเกนิ หาปและปรับไมเกนิ หาหมนื่ บาท หรอื ทง้ั จํา 

ทงั้ ปรบั  
มาตรา 14 หา มตงั้ โรงงานผลติ เพอื่ จาํ หนายอาหาร  เวนแตไ ดร บั อนญุ าตจากผอู นญุ าต 
มาตรา 15 หา มนาํ เขา อาหารเพอื่ จาํ หนา ย  เวน แตไดร บั อนญุ าตจากผอู นญุ าต 
ผใู ดฝา ฝน ตอ งระวางโทษจาํ คกุ ไมเ กนิ สามป  หรอื ปรบั ไมเ กนิ สามหมนื่ บาทหรอื ทง้ั จํา 

ทง้ั ปรบั  
มาตรา 70 ผูรบั อนุญาตผูใดผลิตหรือนําเขาซ่ึงอาหารภายหลงั ทใ่ี บอนุญาตสิ้นอายุแลว 

โดยมิไดย น่ื คาํ ขอตออายุใบอนญุ าต  ตอ งระวางโทษปรับเปน รายวนั   วนั ละไมน อ ยกวา หา รอ ยบาท 
แตไ มเ กนิ หนงึ่ พนั บาท ตลอดเวลาทใี่ บอนญุ าตขาดอาย ุ

กิจกรรมท่ี 6 

ใหผเู รียนที่สนใจจะลงทนุ ประกอบอาชีพธุรกิจนาํ้ ด่มื  ไปปรึกษากับสาธารณสขุ  
จงั หวดั  เรอ่ื ง ขนั้ ตอนการขออนญุ าตและมาตรการควบคมุ ทางกฏหมาย แลว บนั ทกึ ลงในสมดุ  
ทเ่ี ตรยี มไวจ ดบนั ทกึ  

ธรุ กิจนา้ํ ด่ืม 

ตอนท่ี 5 

การประกอบอาชีพ “ธรุ กจิ นา้ํ ดม่ื ” 

สาระสําคัญ 

การประกอบอาชีพธรุ กิจนํา้ ด่มื  จาํ เปนตองมกี ารจัดการและการตลาดที่มปี ระสิทธิภาพ 
มคี วามรเู ปน อยา งด ีและมคี ณุ ธรรม จงึ จะทาํ ใหป ระสบผลสาํ เรจ็ ในการประกอบอาชพี  

จดุ ประสงค เมอ่ื ผูเ รียนไดศ กึ ษาตอนท่ี5 จบแลว  สามารถ 

1.  บอกวธิ กี ารจดั การตลาดได 
2.  กาํ หนดราคา จดั ทาํ บญั ชรี ายรบั -รายจา ยไดอ ยา งถกู ตอ ง 
3.  ประกอบอาชพี อยา งมคี ณุ ธรรม 

ขอบขายเนื้อหา 

1.  การจดั การและการตลาด 
2.  การเงิน 
3.  การสรา งผลกาํ ไร 
4.  คณุ ธรรมของผปู ระกอบอาชพี

48 ธรุ กจิ นาํ้ ดื่ม 

การประกอบอาชพี “ธรุ กิจน้ําดม่ื ” 

การจดั การและการตลาด 

การดาํ เนนิ ธรุ กจิ ทกุ ประเภท  เรอื่ งการตลาดเปน เรอื่ งทส่ี าํ คญั มาก  ผปู ระกอบการตอ งศกึ ษา 
วจิ ยั การตลาดใหเ ขา ใจ  เพอื่ จะไดว างแผนดาํ เนนิ ธรุ กจิ ตามความตอ งการของตลาด  ปจ จยั การตลาด 
ทจ่ี ะตอ งศกึ ษาไดแ ก 

1.  การหาตลาด  ตอ งคํานงึ ถึงความตอ งการสนิ คาของผูบรโิ ภค  โดยผบู รโิ ภคสามารถ 
แบง ตามลกั ษณะการบรรจนุ าํ้ ดมื่ ได ดงั น้ี

1. 1 น้ําดื่มบรรจขุ วด ผบู ริโภคจะเปนกลมุ บคุ คลท่ัวไป ทตี่ อ งการด่มื นํ้าในปรมิ าณ 
ไมม าก หาซอ้ื งา ย สะดวกตอ การพกพาและการเดนิ ทาง พบไดต ามรา นคา ทวั่ ๆไป มนี า้ํ ดมื่ บรรจขุ วด 
หลายขนาดเพอ่ื จําหนา ยใหก บั ผบู รโิ ภค

1.2 น้ําดื่มบรรจุถัง ผบู รโิ ภคจะเปน กลมุ อาคารบานเรือน อาคารสาํ นักงาน โรงงาน 
เปน ตน  นา้ํ ดมื่ บรรจถุ งั มรี าคาถกู  และมปี รมิ าณนาํ้ มาก 

ธรุ กิจนา้ํ ดื่ม  49

นอกจากนี้ผูผลิตสามารถสอบถามจากแหลง จําหนา ยวา ผบู ริโภคตองการสินคาประเภท 
นา้ํ ดมื่ ขวดใส  ชนดิ PETหรอื ขวดขาวขนุ  ขนาดบรรจเุ ทา ใด จะไดน าํ มาปรบั ปรงุ พฒั นาการผลติ นา้ํ ดม่ื  
ใหต รงกบั ความตอ งการของลกู คา  และควรถงึ มอื ผซู อื้ ตรงเวลา สนิ คา ตอ งมคี ณุ ภาพดเี สมอ 

2.  การขนสง  การจําหนายนาํ้ ด่ืมตามแหลงตาง ๆ มีหลายรูปแบบ เชน  สงตามบาน 
สง ตามรานคา   สงตามแหลงทอ งเที่ยว  หางสรรพสินคา  ตามโรงงานตา ง ๆ   การเลือกวธิ ขี นสง  
ทป่ี ระหยัด ใหเ สยี คาเชอ้ื เพลงิ นอยทส่ี ุด 

3.  คแู ขง   ธรุ กจิ นาํ้ ดื่มเปนธรุ กิจทก่ี าํ ลงั นยิ มทาํ กนั และผูผลิตรายใหญร ุกตลาดมากขึ้น 
โดยอาศัยความไดเปรียบทางการคาในการผลิตสินคาหลายประเภท เชน  นํ้าอัดลม สุรา เบียร 
และวางเง่ือนไขใหรานคาจําหนายน้ําดื่มมากกวาผูผลิตรายเล็ก  นอกจากนี้ผูผลิตน้ําด่ืมมีเปน 
จาํ นวนมากทําใหเ กดิ การแขง ขนั ดา นราคา   เพราะฉะนน้ั ผผู ลติ จะตอ งศกึ ษาถงึ คแู ขง  เพอื่ จะไดน าํ มา 
ปรบั ปรงุ วางแผนการตลาดทด่ี ไี ด 

4.  การประชาสมั พนั ธ ถอื เปน สงิ่ สาํ คญั ทจี่ ะทาํ ใหผ ซู อ้ื หรอื ลกู คา รจู กั   และมคี วามตอ งการ 
ที่จะซ้ือสินคา   การโฆษณานา้ํ ด่ืมจะตองขออนุญาตจากสํานักงานคณะกรรมการอาหารและยา 
หรือสํานักงานสาธารณสุขจังหวัด  และจะตองคํานวณคาใชจ ายในการโฆษณาประชาสัมพันธ 
และดวู า สามารถทาํ ไดใ นขอบเขตไดม ากนอ ยแคไ หน(ตาม พ.ร.บ.อาหาร 2522) 

5.  การกําหนดราคา ผปู ระกอบการรายใหมค วรสํารวจราคาจากผูป ระกอบการรายเดิม 
ในพ้ืนที่นัน้  เพอ่ื  ไมใ หราคาสงู หรือตา่ํ จนเกนิ ไป และกําหนดราคาตน ทนุ การผลติ  ประกอบดวย 
คา แรงงาน คานํา้  คา ไฟ และคา บรรจภุ ัณฑ 

50 ธุรกิจนํ้าด่ืม 

6.  บัญชีรายรบั -รายจาย ผูประกอบการจะตองมคี วามรใู นการทําบญั ชีรายรับ-รายจา ย 
เพื่อคํานวณรายรับรายจายในแตละเดือน    โดยอาจทําเปนบันทึกรายรับรายจายในแตละวัน 
เพอ่ื ปอ งกันการหลงลมื   เพ่ือจะไดน าํ มาวิเคราะหส ภาพการคา ขายของตนเองวา กําไรหรอื ขาดทุน 
สมควรทจี่ ะผลติ เพอื่ จาํ หนา ยตอ ไปหรอื ไม 

7.  คุณภาพนํา้ นํา้ ดมื่ บริโภคเม่อื ไดรบั การอนญุ าตใหผลติ เพอ่ื จําหนาย  ทางสาํ นกั งาน 
คณะกรรมการอาหารและยา  หรอื สาํ นกั งานสาธารณสขุ จงั หวดั   จะออกใบสาํ คญั การใชฉ ลากอาหาร 
(ไมเปนโรงงาน)  หรือใบขึ้นทะเบียนตํารับอาหาร  (เปนโรงงาน)  เพ่ือแสดงวาน้ําด่ืมที่ผลิต 
เพื่อจาํ หนา ยมีคณุ ภาพมาตรฐานตามประกาศฯกระทรวงสาธารณสุข  ดวยการผลิตนา้ํ ดืม่ บริโภค 
ท่มี คี วามปลอดภัยในการบริโภค  ผูผลิตจะแสดงเลขท่ีทะเบียนตาํ รบั อาหาร  หรือเลขทอี่ นุญาตใช 
ฉลากอาหารขา งภาชนะบรรจ ุ เพ่อื ใหผ ูบรโิ ภคไดท ราบวาเปนนํ้าดื่มที่ไดม าตรฐาน หรอื ถา ผผู ลติ  
สามารถพฒั นาระบบการผลติ ใหไ ดม าตรฐานตามกระทรวงอตุ สาหกรรม  เราจะไดเ ครอื่ งหมาย มอก. 
ซง่ึ เครอื่ งหมาย  เลขทที่ ะเบยี นตาํ รบั อาหาร  หรอื เลขทอ่ี นญุ าตใชฉ ลากอาหาร หรอื เครอ่ื งหมาย มอก. 
จะเปน สง่ิ ทส่ี ามารถทําใหผ บู รโิ ภคตดั สนิ ใจเลอื กสนิ คา ของเรามากขน้ึ  เพราะเปน สนิ คา ทมี่ คี ณุ ภาพ 

ธรุ กิจนํ้าดื่ม  51

การเงนิ  

เงนิ ลงทุนในสนิ ทรัพยถ าวร 

เงนิ ลงทนุ ทใ่ี ชใ นโรงงานนาํ้ ดม่ื ขนาดเล็ก ผปู ระกอบควรมเี งนิ ทนุ ไมต าํ่ กวา 700,000 บาท 

(เจด็ แสนบาท) แบง เปน  

-  รถยนต( กระบะ)  ราคาประมาณ 400,000  บาท 

-  เครอื่ งกรองนาํ้ และอปุ กรณ  ราคาประมาณ 300,000-400,000 บาท 

ราคาของเครอ่ื งจกั รและอปุ กรณข นึ้ อยกู บั กาํ ลงั การผลติ  ประกอบดว ย 

-  ถังพกั นา้ํ ขนาด 2,000 ลิตร  จํานวน 2 ใบ  ราคา  30,000  บาท 
27,000  บาท 
-  ถังพักนํา้ ขนาด 1,000 ลติ ร  จาํ นวน 1 ใบ  ราคา  15,000  บาท 
6,500  บาท 
-  ปม เตมิ คลอรนี   ราคา  16,000  บาท 
19,000  บาท 
-  ปม นาํ้ อตั โนมตั ิ  ราคา  12,000  บาท 
24,000  บาท 
-  ปม นาํ้ สเตนเลส  ราคา  16,000  บาท 

-  ถงั อดั ความดนั น้ํา  จํานวน 2 ถงั   ราคา 

-  ถงั บรรจสุ ารกําจดั เหลก็ (แมงกานสี )  ราคา 

-  ถงั บรรจกุ รองคารบ อน  จํานวน 2 ถงั   ราคา 

-  ถงั บรรจสุ ารกรองเรซนิ   ราคา 

52 ธรุ กจิ นํา้ ด่ืม 

-  ถงั กรองเซรามคิ   ราคา  34,000  บาท 

-  หลอดอลุ ตราไวโอเลตสาํ หรบั ฆา เชอื้  จํานวน 2 ชดุ   ราคา  60,000  บาท 

-  หวั บรรจนุ า้ํ สาํ หรบั ขวดขนาด 500 มล. และ 950มล.  ราคา  30,000  บาท 

-  หวั บรรจสุ าํ หรบั ถงั นาํ้ ขนาด 20 ลติ ร  ราคา  2,000  บาท 

-  เครอ่ื งลา งถงั นาํ้   ราคา  17,000  บาท

(ทม่ี า:การประมาณราคาของอปุ กรณก ารผลติ นา้ํ ดมื่ ตน แบบ สถาบนั โภชนาการ มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล

ราคาประมาณในป พ.ศ. 2540) 

เงินทุนหมนุ เวียน 
ใชเงินทุนหมุนเวียนอยา งนอยประมาณ  100,000  บาท (หน่ึงแสนบาทถวน)  ตอเดือน 
แบงเปน 

-  คา แรงงาน 
-  คา น้ํา 
-  คา ไฟฟา  
-  คา ซอ มบาํ รงุ เครอื่ งจกั ร 
-  คา ขนสง  
-  คา นาํ้ มนั รถ 
-  คา บรรจภุ ณั ฑ(ขวด ถงั ) 

ธรุ กจิ น้ําด่ืม  53

การสรา งผลกาํ ไร 

การดําเนนิ ธุรกิจจะประสบผลสาํ เร็จมากนอ ยเพยี งใด  สามารถดไู ดจ ากผลกําไรท่ีไดร ับ 
ผปู ระกอบการอาจตอ งมกี ลเมด็ ในการสรา งผลกาํ ไรคอื  

1.  การลดตนทุนในการผลิต  โดยการเลือกแหลงนํ้าท่ี มีส่ิ งปนเป อนนอยท่ี สุด 
เพื่อจะไดปรบั คุณภาพนาํ้ โดยใชข นั้ ตอนนอ ยทส่ี ดุ   เพราะเครอื่ งมือปรับคณุ ภาพนํ้าท่มี ีคณุ ภาพสงู  
จะมีราคาสูงมากเชนเดียวกัน  และพยายามจัดหาอุปกรณท่ีเหมาะสมกับงาน  (อุปกรณแตละชิ้น 
สามารถใชงานไดทนทาน  และดแู ลรกั ษาอุปกรณเ ครื่องมือใหดีอยเู สมอ) เลือกซอ้ื ภาชนะบรรจ ุ
ทมี่ ตี น ทนุ ราคาต่ํา โดยอาจซอื้ คราวละมาก ๆ มกี ารจดั การหรอื วางแผนการดําเนนิ การทด่ี  ี สงิ่ เหลา นี้ 
ลว นแตจ ะทาํ ใหก ารผลติ มตี น ทนุ ตา่ํ และเปน ไปอยา งมปี ระสทิ ธภิ าพ 

2.  การหาวธิ ขี นสงที่คมุ คา   ควรเลอื กวธิ ีการขนสงแบบประหยัด เชน  สง ครั้งละมาก ๆ 
และเสน ทางเดยี วกนั กใ็ หส ง พรอ มกนั  วางแผนการสง ใหเ ปน ระบบและปฏบิ ตั ใิ หไ ดต ามแผนการสง  
ทวี่ างไว 

3.  การคิดราคาตนทนุ การผลิต  นํ้าด่ืมเปน ธุรกิจท่ีตอ งใชตน ทุนการผลิตในระยะแรก 
ที่คอนขางสูง    เชน   เคร่ืองกรองนํ้า   เคร่ืองฆาเช้ือดวยแสงอุลตราไวโอเลต  เปนตน  ดังนั้น 
การที่จะไดผลกาํ ไรก็จะตอ งใชเวลาในการดาํ เนินงานระยะหนึ่ง  ผูประกอบการตองสามารถคดิ  
ราคาตน ทนุ การผลติ ได  เพอื่ นาํ ไปกาํ หนดราคาขาย  และกาํ ไรทตี่ อ งการตอ ไป 

54 ธรุ กิจน้ําด่ืม 

คณุ ธรรมของผปู ระกอบอาชพี  

คุณธรรมของผูประกอบอาชีพ   ก็เปนอีกปจจัยหน่ึงท่ีจะทําใหธุรกิจการคาสามารถ 
ดาํ เนนิ ตอ ไปไดด ว ยด ี เพราะถงึ แมว า ผผู ลติ จะมกี ารวางแผนการผลติ และการจดั การทางดา นการตลาด 
ทดี่ ีเพยี งใดกต็ าม  แตถ าขาดคณุ ธรรมธุรกจิ การคา กอ็ าจมาประสบผลสาํ เรจ็ ไดเ ชนกนั   ซ่งึ คุณธรรม 
ทผ่ี ปู ระกอบการควรมคี อื  

ความซื่อสัตยสุจริต  ผูผลิตควรมีความซ่ือสัตยสุจริตตอผูบริโภค  เชน   ปฏิบัติตาม 
หลักเกณฑท ่ีดใี นการผลติ น้าํ ด่มื เพ่ือการบริโภค อนั ไดแก   การผลิตนํ้าดมื่ ใหไดคุณภาพตรงตาม 
มาตรฐานท่ีกระทรวงสาธารณสขุ กาํ หนด  ทั้งทางกายภาพ เคม ี  และจลุ นิ ทรยี   ใชภาชนะทไ่ี มเปน 
อนั ตรายตอ ผบู รโิ ภค เปน ตน  

การตรงตอ เวลา เมอ่ื มกี ารนดั หมายการรบั สงสนิ คา กบั ลูกคาแลว  ควรจะตรงตอ เวลาเพอ่ื  
เปน การรกั ษาลกู คา ไว 

ไมเ อารดั เอาเปรยี บผบู รโิ ภค โดยการบรรจปุ รมิ าณนา้ํ ดม่ื ใหค รบตามทร่ี ะบไุ วข า งขวด 
การสรา งนิสยั อดทนและขยันหม่ันเพียร  ผูผลิตควรสรา งนิสัยใหเปน คน อดทน ขยัน 
รจู กั แกป ญ หาตา ง ๆ ทเี่ กดิ ขนึ้ โดยใชเ หตผุ ล ใหล ลุ ว งไปดว ยดี 
คุณธรรมประจําใจของผูผลิต  การนําหลักธรรมทางศาสนามาปฏิบัติ  ยอมทําให 
ผปู ระกอบการประสบความสาํ เรจ็ ในการประกอบอาชพี ได   คณุ ธรรมหรอื หลกั ธรรมประจําใจของ 
ผปู ระกอบการควรม ีคอื  

ธรุ กิจนา้ํ ดื่ม 55

- หิริโอตปั ปะ  คอื   ความเกรงกลวั ละอายตอ บาป เชน ไมจําหนายนาํ้ ดมื่ ท่ีไมไ ด 
มาตรฐาน  โดยการละเลยตอ หลกั เกณฑท ดี่ ใี นการผลติ นาํ้ ดมื่ บรโิ ภค

- ขนั ติโสรจั จะ ควรรจู กั อดทนตอ ความยากลําบาก  ในการประกอบอาชพี
- อทิ ธบิ าท 4 เปน คณุ ธรรมทนี่ าํ ไปสคู วามสาํ เรจ็ คอื  

ฉนั ทะ  มคี วามรกั   ความพอใจในการทาํ งาน 
วริ ยิ ะ  มคี วามขยนั หมนั่ เพยี รในงานทท่ี ํา 
จติ ตะ  ความจรงิ ใจ  จรงิ จงั ในการทํางาน 
วมิ งั สา  การรจู กั ใชป ญ ญาไตรต รองและแกป ญ หาในการทาํ งาน 

กิจกรรมท่ี 7 

ใหผูเรียนพิจารณาซื้อน้ําด่ืม  จํานวน  1  ขวด  และนําตัวอยางน้ําด่ืมท่ีทานซื้อ 
ไปในการพบกลมุ  โดยปฏบิ ตั  ิ ดงั นี ้

1.  ใหท า นรวมกลมุ  ดงั นี ้
กลมุ ทร่ี วมกนั  คอื  กลมุ ทมี่ ตี วั อยา งนา้ํ ดม่ื ตา งยหี่ อ กนั  

2.  ใหท าํ การเปรยี บเทยี บความแตกตา งกนั แตล ะดา น คอื  
- ขนาดบรรจ ุ
- ราคา 
- จดทะเบยี นถกู ตอ งหรอื ไม 
- รสชาตแิ ตกตา งกนั หรอื ไม  อยา งไร 

56 ธุรกิจนํา้ ดื่ม 

3.  สรปุ ผลการเปรยี บเทยี บนา้ํ ดมื่ แตล ะยห่ี อ  โดยบนั ทกึ สาระสาํ คญั ตามขอ 2 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................... 

ธรุ กิจนํา้ ดื่ม  57

แบบทดสอบตนเองหลังเรยี น 

หลงั จากทท่ี า นศึกษาชดุ วชิ า ธรุ กจิ นาํ้ ดมื่ แลว  ใหท า นทาํ แบบทดสอบความรตู นเอง 
หลงั เรยี น เพอื่ เปน การเปรยี บความกา วหนา ของทา น 

คาํ ส่งั  ใหทา นทาํ เคร่ืองหมาย ü หนา ขอ ความทถี่ ูก และทําเคร่อื งหมาย û หนา 

ขอ ความทผ่ี ดิ  
...................  1.  การใชเ ครอื่ งจกั รในอตุ สาหกรรมครวั เรอื นทมี่ ขี นาดเกนิ 5 แรงมา  จาํ เปน  

ตอ งขออนญุ าตจากสาํ นกั งานสาธารณสขุ จงั หวดั  
...................  2.  คณุ ภาพของนาํ้ ดบิ ทด่ี  ีจะทาํ ใหต น ทนุ การผลติ ตํ่า 
...................  3.  เมอื่ ตอ งการขออนญุ าตประกอบธรุ กจิ นาํ้ ดมื่  สามารถตดิ ตอ ทสี่ าธารณสขุ  

จงั หวดั ได 
...................  4.  ทนุ  เทคโนโลย ีการจดั การ และการตลาด ไมม คี วามจาํ เปน กบั ธรุ กจิ นา้ํ ดม่ื  
...................  5.  แหลง จําหนา ย การขนสง คแู ขง  การโฆษณา เปน องคป ระกอบของการตลาด 
...................  6.  คณุ ลกั ษณะของนา้ํ ทางกายภาพ กค็ อื  คณุ ลกั ษณะของนาํ้ ทางฟส กิ ส 
...................  7.  ถา พบแบคทเี รยี ชนดิ สแตปฟโ ลกอกคสั  ออเรยี ส ในนาํ้ ดมื่  เจา หนา ทม่ี สี ทิ ธ ิ์

ในการเพกิ ถอนใบอนญุ าตได 
...................  8.  ปรมิ าณ คณุ ภาพ และความสะอาด ไมใ ชป จ จยั หลกั ของการประกอบธรุ กจิ  

นาํ้ ดม่ื  
...................  9.  การเตมิ โอโซนลงไปในนา้ํ ดม่ื  ทาํ ใหร สชาตขิ องนา้ํ ดม่ื ดขี นึ้  
...................  10.  การกรองนาํ้ เปน การฆา เชอ้ื จลุ นิ ทรยี  
...................  11.  ไสก รองผงถา นเปน ไสก รองทที่ ําใหน า้ํ บรสิ ทุ ธข์ิ น้ึ กวา เดมิ  
...................  12.  คาํ วา “แลกเปลยี่ น”ไมใ ชค วามหมายของคําวา จาํ หนา ย 
...................  13.  ถา นาํ้ ดม่ื ในขวดมคี วามบรสิ ทุ ธ ์ิสะอาด และไดม าตรฐาน ผขู ายไมจ าํ เปน  

ตอ งขายในราคาตํา่  ๆ 
...................  14.  เพราะรวู า นา้ํ ดมื่ ทต่ี นผลติ ไมไ ดต ามมาตรฐานทก่ี าํ หนด จงึ ขายในราคาถกู  
...................  15.  ในกรณที ที่ า นอยตู า งจงั หวดั  จาํ เปน ตอ งไปขออนญุ าตโฆษณาจาก 

คณะกรรมการอาหารและยา 

58 ธุรกิจน้ําดื่ม 

เฉลยแบบทดสอบและกจิ กรรม 

เฉลยแบบทดสอบตนเองกอ นเรียน 

1.  ü  2.  û  3.  û  4.  ü  5.  ü 
6.  ü  7.  ü  8.  ü  9.  û  10.ü 
11.û  12.ü  13. ü  14.ü  15.û 

เฉลยแบบทดสอบตนเองหลงั เรียน 

1.  ü  2.  û  3.  û  4.  ü  5.  ü 
6.  ü  7.  ü  8.  ü  9.  û  10.ü 
11.û  12.ü  13. ü  14.ü  15.û 

เฉลยกจิ กรรมตอนที่ 1 

1.  ก  2.  ง  3.  ข  4.  ง  5.  ค 
6.  ง  7.  ก  8.  ก  9.  ก  10.ง 

ธรุ กจิ นา้ํ ด่ืม  59

รายการอา งองิ  

กองควบคุมอาหาร,  สํานักงานอาหารและยา  กระทรวงสาธารณสขุ .  คมู ือการ 
ผลิตนํา้ บรโิ ภคในภาชนะบรรจทุ ่ปี ด สนิท.  กมุ ภาพนั ธ 2535. 
.  เกณฑก ารพจิ ารณาการข้นึ ทะเบยี นตาํ รบั อาหาร และการขออนญุ าต 
ใชฉ ลากอาหาร.  ม.ป.ป. 

กรมอนามัย,  กระทรวงสาธารณสุข.  การควบคุมคณุ ภาพนํ้าบรโิ ภค.  มกราคม 
2535. 

แหลง ศึกษาเพม่ิ เติม 

กองควบคุมอาหาร   สํานักงานอาหารและยา  กระทรวงสาธารณสขุ  
สาํ นักงานสาธารณสุขจังหวดั  
สถานประกอบการผลิตนํ้าด่ืม 
บริษัทตวั แทนจาํ หนายเคร่อื กรอง 
สาํ นักงานพาณชิ ยจังหวดั (ใบทะเบียนพาณิชย   ใบทะเบียนการคา ) 

60 ธรุ กิจนํ้าด่ืม 

คณะกรรมการชุดวิชา 

คณะที่ปรึกษา 

ดร. รงุ   แกว แดง 
อธบิ ดกี รมการศกึ ษานอกโรงเรยี น 

ดร. บญุ เลิศ  มาแสง 
ผเู ชยี่ วชาญพเิ ศษกรมการศกึ ษานอกโรงเรยี น 

นายบุญสง  ควู รากุล 
ผอู าํ นวยการศนู ยก ารศกึ ษานอกโรงเรยี นภาคตะวนั ออก 

คณะกรรมการจัดทาํ ชุดวิชา 

นายชํานาณ  แจม จาํ รสั  
ประธาน 

นางสาวธริ พี รรณ  พะระรามนั ห 
ผูเชยี่ วชาญเนือ้ หา/ผเู ขียน 
นายสญั ชยั   รอบร ู
นกั เทคโนโลยี 
นายสาธติ   เจรรี ัตน 
นกั วดั ผล 
นายสฤษดช์ิ ยั   ศริ พิ ร 
บรรณาธกิ าร 
นายอนชุ าต ิ  ทนศริ  ิ
เลขานกุ าร 

ธรุ กจิ นํ้าด่ืม  61 

คณะกรรมการพฒั นาและปรบั ปรุงหลกั สตู ร 

ที่ปรึกษา 

นายประถม  สมคั รพงศ 
ผอู าํ นวยการศนู ยก ารศกึ ษานอกโรงเรยี นภาคตะวนั ออก 

นางสาวสรุ ภ ี  สกลุ รตั น 
รองผอู าํ นวยการศนู ยก ารศกึ ษานอกโรงเรยี นภาคตะวนั ออก 

คณะกรรมการพัฒนาและปรับปรุง 

นางสาวธริ พี รรณ  พะระรามนั ห 
ผูเชย่ี วชาญเนอ้ื หา/ผเู ขยี น 
นางสมหทยั   ประสมศรี 
นกั เทคโนโลยี 
นางสาวบุษยา  ปย ารมย 
บรรณาธกิ ารและเลขานกุ าร