การทำกรอบพระเงินลายโบราณ

ชดุ วชิ า 

กรอบพระเงินลายโบราณ

ศูนยการศึกษานอกโรงเรียนภาคตะวนั ออก 
สาํ นักบริหารงานการศึกษานอกโรงเรียน กระทรวงศึกษาธกิ าร 

ชุดวิชา 

กรอบพระเงินลายโบราณ 

หมวดวชิ า พาณชิ ยกรรม 

ศูนยการศึกษานอกโรงเรียนภาคตะวันออก 

สาํ นกั บรหิ ารงานการศกึ ษานอกโรเงรยี น 
กระทรวงศกึ ษาธกิ าร

คาํ นาํ

ชุดวิชา  กรอบพระเงินลายโบราณ  จัดทําข้ึนโดยม ี
วตั ถปุ ระสงค   เพ่ือใหผ ูสนใจศึกษาวธิ กี ารทาํ   การออกแบบ 
ตลอดจนนําเอาลวดลายโบราณมาประกอบเขากับกรอบ 
พระเงนิ   ซงึ่ เปน การอนรุ ักษไวซงึ่ งานศลิ ปะทีป่ ระณตี   งดงาม 
อีกทงั้ สามารถนํามาประกอบเปนอาชีพ  เพื่อสรางรายไดได 
อกี ดวย 

ศู นย การศึ กษานอกโรงเรี ยนภาคตะวั นออก 
ขอขอบคุณ  คณะกรรมการชุดวิชาและคณะกรรมการพัฒนา 
และปรับปรุงหลักสูตร   ตลอดจนผูเกี่ยวของในการจัดทํา 
ชุดวิชาน้ี ทุกทาน  และหวังเปนอยางยิ่ งวาชุดวิชานี้ จะเปน 
ประโยชนตอ ผสู นใจไดเปนอยา งดี

ศนู ยก ารศกึ ษานอกโรงเรยี นภาคตะวันออก 

สารบญั  

คาํ แนะนําในการใชชุดวิชา  หนา  
แบบทดสอบกอ นเรยี น  ก 
โครงสรางของชุดวิชา  ข 
ง 
ตอนที่  1  ความเปน มาของพระเครอ่ื งและการเลี่ยมกรอบพระ  1 
ตอนท ่ี 2  ประเภทของกรอบพระและวสั ดุอุปกรณ  9 
ตอนท ่ี 3  การออกแบบลายของกรอบพระ  18 
ตอนที่  4  ขั้นตอนการเลีย่ มกรอบพระเงินลายโบราณ  24 
ตอนท่ี  5  การประกอบอาชีพและการพัฒนาอาชีพ  40 
แบบทดสอบหลงั เรยี น  47 
เฉลยแบบทดสอบกอ น-หลงั เรยี น  49 
แนวเฉลยกจิ กรรม  49 
แหลงศกึ ษาเพ่มิ เติม  50 
รายการอา งอิง  50

ก

คาํ แนะนาํ ในการใชช ดุ วชิ า 

1.  ชุดวิชากรอบพระเงินลายโบราณ ประกอบดวยเน้ือหา 5 ตอน ผูเรียน 
สามารถศึกษาดวยตนเอง โดยศึกษาโครงสรางชุดวิชาใหเ ขาใจ แลววางแผนการ 
เรยี นใหเหมาะสมกบั ตนเอง 

2.  ใหผ เู รยี นทําแบบทดสอบกอนเรยี น แลว ตรวจคาํ ตอบกบั คาํ เฉลยทใี่ หไว 
เพื่อประเมนิ พนื้ ฐานความรูของตนเอง 

3.  ควรศึกษาสาระสาํ คัญ จุดประสงค ขอบขายเน้ือหา ในแตละตอนให 
เขาใจ เพอ่ื ทราบสาระสําคญั  และจุดเนน ในตอนน้ัน ๆ 

4.  ผเู รียนตองปฏบิ ัตติ ามขนั้ ตอนของกจิ กรรมทกี่ าํ หนด ซงึ่ จะเปน แนวทาง 
นาํ ไปสูการเรยี นรูแ ละการปฎบิ ัตทิ ่ีถูกตอ ง 

5.  ชดุ วชิ า กรอบพระเงินลายโบราณ เนน การปฏบิ ตั ิจรงิ  ผูเ รียนหรอื สถาน 
ศึกษาจะตองหาวิทยากรและแหลงหรอื สถานประกอบการใหผ เู รียน เพอื่ ฝก ปฏบิ ตั  ิ
อยางจรงิ จงั  

6.  เมื่อศึกษาและฝกปฏบิ ตั ิครบทกุ ตอนแลว ใหทําแบบทดสอบหลังเรยี น 
เพื่อทดสอบความรู  หรือหากยังติดขดั  ไมช ดั เจน ก็สามารถกลบั ไปศึกษาทบทวน 
ไดอกี  

7.  การหาความรูเพิ่มเตมิ  หรือขอคาํ แนะนาํ จากแหลง สถานประกอบการ 
เปน เรอ่ื งจาํ เปน  โดยสามารถศกึ ษาคน ควา รายละเอยี ดไดจ ากเอกสารทใี่ หไ วท า ยเลม  

ข

แบบทดสอบกอ นเรยี น 

ใหท า นทําแบบทดสอบกอนทที่ า นจะศกึ ษาชดุ วชิ าน ี้  เพอื่ ตรวจสอบวา  
ทา นมคี วามเขา ใจเพยี งใด  แลว ตรวจสอบกบั เฉลย ทใ่ี หไ วทา ยเลมดว ยตัวของ 
ทานเอง  การทําแบบทดสอบไดนอยหรือมากไมใชเร่ืองนากังวลใจ เปน 
เพยี งใหทราบวา ทา นมพี ้ืนความรูม ากนอ ยเพียงใดกอนเรียน

ใหผเู รียนกาเครื่องหมาย û ทับตวั อักษรขอท่ีถูกท่ีสดุ  

1.  ควมเชื่อเก่ยี วกับพระเครือ่ งของคนสมัยกอน มวี าอยา งไร 

ก.  พระเคร่ืองเปนสง่ิ ศกั ด์สิ ิทธ ิ์ บริสทุ ธ ิ์ ควรนํามาบูชาไวท ่ีบาน 

ข.  พระเครอ่ื งเปน สิ่งศกั ด์ ิ บรสิ ุทธิ์ ควรบูชาโดยพกติดตัวเสมอ 

ค.  การนําพระเครอื่ งมาบชู าไวทีบ่ า นเปน สงิ่ อัปมงคลสําหรบั บานน้ัน 

ง.  ขอ  ก และ ข ถูก 

2.  การเลย่ี มกรอบพระเงนิ ถือวาเปนงานประเภทใด 

ก.  ศิลปหัตถกรรม  ข.  อตุ สาหกรรม 

ค.  ประติมากรรม  ง.  ศลิ ปกรรม 

3.  การเลี่ยมกรอบพระวสั ดชุ นดิ ใดเหมาะสมกับการเลย่ี มกรอบพระ 

ก.  ทอง  ข.  นาก 

ค.  เงิน  ง.  ถูกทุกขอ 

4.  เงินบรสิ ุทธทิ์ ี่นาํ มาหลอมในการเลยี่ มพระจะมีลกั ษณะอยา งไร 

ก.  เปนแทง   ข.  เปน กอ น 

ค.  เปนเมด็   ง.  เปน ทุกรูปแบบ 

5.  เบา หลอม-กระดานไฟทาํ มาจากวัสดุประเภทใด 

ก.  ดิน  ข.  ปูนขาว 

ค.  ดนิ ทนไฟ  ง.  หนิ ทนไฟ 

6.  นาํ้ มนั ท่ีใชพ น ไฟเราใชน ้าํ มนั อะไร 

ก.  นาํ้ มนั เบนซิน  ข.  น้ํามนั กาด 

ค.  น้าํ มันเตา  ง.  แอลกอฮอล 

ค

7.  เงินที่ดําสามารถทาํ ใหขาวไดดวยวธิ ีใด 

ก.  นาํ มาเปาไฟ  ข.  นํามาเปา ไฟตม สารสม 

ค.  นํามาเปา ไฟตม เกลอื   ง.  ลา งน้ําสบู 

8.  นํ้าประสานไดม าจากเงินผสมกบั อะไร 

ก.  เกลือ  ข.  แบะแซ 

ค.  ทองแดง  ง.  ดินขาว 

9.  การทาํ เงนิ ใหเ ปน เสน ทาํ ไดอยา งไร 

ก.  ดึงลวด  ข.  ดึงเงิน 

ค.  รีดเงนิ   ง.  ถูกทุกขอ 

10.  เงินทถ่ี ูกนํ้าประสานมากจะมีลักษณะอยางไร 

ก.  แข็ง  ข.  ออ น 

ค.  เหลว  ง.  ยดื ตัวมากขนึ้  

11.  คุณลักษณะของชางทาํ กรอบพระเงินควรมีลักษณะใด 

ก.  รอบคอบ  ข.  ละเอียดถถี่ วน 

ค.  ใจเยน็   ง.  ถูกทุกขอ 

12.  ในการประกอบอาชพี ชางทาํ กรอบพระเงนิ  จําเปนจะตองศึกษาขอมลู  

ในขอใด 

ก.  ลกู คา  ตลาด  ข.  ตลาด  คแู ขง ขนั  

ค.  ลกู คา   คแู ขงขัน  ง.  ลูกคา   ตลาด  คูแ ขงขนั  

ง 

โครงสรา งชุดวชิ า 

สาระสาํ คญั  

กรอบพระเงินลายโบราณ  เปนงานศิลปะท่ี ควรศึกษาความเปนมา  วัสด ุ
อปุ กรณ  การออกแบบและขั้นตอนการทาํ   ซงึ่ นาํ ลวดลายโบราณมาประกอบเขา กบั  
กรอบพระเงนิ  เปนงานท่ีปราณตี  สวยงาม และทรงคุณคา ควรแกอ นุรักษไ ว  และยงั  
สามารถนําไปประกอบอาชีพ เพอื่ สรา งรายไดอกี ดวย 

จดุ ประสงค 

เพ่ือใหผ เู รียนมคี วามร ู ความเขาใจ และมีทักษะเกีย่ วกบั  
1.  ความเปน มาของพระเคร่ืองและการเลี่ยมกรอบพระ 
2.  ประเภทของกรอบพระและวสั ดุอุปกรณ 
3.  การออกแบบลายของกรอบพระ 
4.  ขั้นตอนการเล่ียมกรอบพระเงินลายโบราณ 
5.  การประกอบอาชีพและการพัฒนาอาชีพ 

ขอบขา ยเนอื้ หา 

ชุดวิชานี้ใชเวลาเรยี น  30 ช่วั โมง  ประกอบดวย เนอ้ื หา 5 ตอน ดังนี้ 

ตอนที่ 1  ความเปน มาของพระเครอื่ งและการเลี่ยมกรอบพระ  จํานวน  3  ชั่วโมง 

ตอนท่ี 2  ประเภทของกรอบพระและวสั ดุอุปกรณ  จาํ นวน  3  ช่ัวโมง 

ตอนท่ี 3  การออกแบบลายของกรอบพระ  จํานวน  6  ชว่ั โมง 

ตอนท่ี 4  ข้นั ตอนการเล่ยี มกรอบพระเงินลายโบราณ  จาํ นวน 15  ชว่ั โมง 

ตอนที่ 5  การประกอบอาชีพและการพัฒนาอาชพี   จาํ นวน  3  ชัว่ โมง

ความเปนมาของพระเคร่ือง 
และการเลี่ยมกรอบพระ 

สาระสาํ คญั  

การเล่ยี มกรอบพระจําเปน ตอ งมคี วามรูเกย่ี วกับความเปน มาของพระเครอ่ื ง 
วัสดุท่ีใชในการทํากรอบพระ  ตลอดจนแบบตาง ๆ ของการเลี่ยมกรอบพระ 

จดุ ประสงคก ารเรยี นรู 

1.  อธบิ ายความเปนมาของพระเคร่อื งได 
2.  บอกวสั ดุทใี่ ชในการเลีย่ มกรอบพระได 
3.  อธบิ ายกรอบพระชนิดตาง ๆ ได 

ขอบขา ยเนอ้ื หา 

1.  ตํานานพระเคร่ือง 
2.  การเลย่ี มกรอบพระ 
3.  กรอบพระแบบตา ง ๆ

2

1.  ตํานานพระเคร่อื ง 

สมยั กอนการนําของวดั  หรอื สมบตั ขิ องศาสนา  เชน   พระพุทธรปู  

พระเครอ่ื ง ซึ่งเปน สง่ิ ศกั ดสิ์ ทิ ธทิ์ บี่ ริสทุ ธม์ิ าไวท ่ีบา น  ถอื วา ไมเ ปน มงคล 

แกเจาของบาน    เน่ืองจากเปนสิ่งสาธารณะท่ีใคร  ๆ  ตางตองการบูชา 

การนําเข าสู บ านเรื อนนั้ นถื อว าเป นการทําให เกิ ดอั ปมงคล 

เปนความเชื่ อของคน  ไ ทย ใ น ส มั ย ก อน 

แตปจจุบันความเชื่ อเปลี่ ยนไปเปนความนิยม    โดยเฉพาะ  พระพุทธรูป 

และพระเครื่ อง    มีผู คนขวนขวายเสาะหามาเปนสมบัติของตนดวย 

ความเชอื่ และศรทั ธา  ทําใหเ กดิ เปน ธุรกจิ การคาขึ้น มีการจดั ต้ังชมรมพระเคร่ือง 

และศูนยจําหนาย  รับแลกเปล่ียนและเชาบูชาพระเครื่องหลายแหง      มีการ 

ประชาสมั พันธ  จัดทาํ วารสาร นติ ยสาร เกยี่ วกบั พระเคร่ืองเผยแพรอ ยางกวางขวาง 

เมื่อมีผูนยิ ม เลื่อมใสศรัทธา เสาะแสวงหา  รวมท้ังมีการสรางพระเคร่ืองใหม ๆ 

ขึ้นเปน  จํานวนมาก  จึงหาวิธีเก็บรักษาพระเครื่องเหลาน้ี    เพื่อใหคงสภาพเดิม 

ปองกนั   การสกึ หรอ เสอื่ มสลาย  การจัดทํากรอบพระหรอื เลยี่ มกรอบพระเปนวิธ ี

รักษาองคพระ  และสะดวกในการพกพาติดตัวไปเปนท้ังเคร่ืองประดับ และ 

3

รปู แบบกรอบพระ 

กรอบมาตรฐาน 

ทมี่ า http://www.bloggang.com/viewblog.php?id=rex&group=2 

4

2. การเล่ียมกรอบพระ 

เครื่องบชู า 
มกี ารใชวัสดุพลาสตกิ ทํากรอบพระ  หอ หุม ปอ งกนั การสึกหรอ กันนํ้าเขา 

และใชโ ลหะทาํ กรอบเลยี่ ม เพอื่ ความสวยงาม เชน  กรอบทอง กรอบเงนิ   กรอบนาก 
กรอบสเตนเลส  และกรอบเหล็กชุบโครเมี่ ยม  เปนตน  โดยระยะแรก  ๆ 
มีการจางใหชางทาํ จนเกิดความนิยมแพรหลาย จนเกิดเปนอาชีพทํา กรอบพระ 
เล่ี ยมพระแบบตาง  ๆ  ท่ีมีลวดลายกรอบสวยงาม  เปนลวดลายโบราณ  เปน 
ลายเครอื เถาว ดอกพกิ ลุ  เมด็ แตง ฯลฯ ซึง่ ตองแกะสลัก ฉลลุ วดลาย อยา งสวยงาม 
หรอื ทาํ อยา งงาย ๆ ราคาถูก กค็ ือ การถักลวดหอ หมุ และการอัดกรอบพระพลาสติก 

การเลีย่ มกรอบพระเปนงานฝม ือ ตอ งอาศัยประสบการณความชํานาญ การ 
ฝก ฝน การดัดแปลง สรางสรรครปู แบบใหแ ปลกใหม ใหเ กิดความงดงาม เปน การ 
รักษา  สงเสริมคุณคาของงานศิลปหัตถกรรมควบคูกันไปกับการรักษา  คุณคา 
ของวตั ถุมงคล อันเปน ท่ียดึ เหนย่ี วทางจิตใจใหบุคคลประกอบแตค ณุ งามความดี 

5

3. กรอบพระแบบตา งๆ 

การถักลวดหมุ องคพ ระ แขวนกับสรอย
เปน ของดั้งเดมิ

กรอบพระพลาสติก
ซ่ึงเปนการทํากรอบพระทงี่ า ย ๆ

ราคาถกู ในปจ จบุ ัน 

กรอบพระทาํ ดวยโลหะชุบโครเม่ยี ม
เปน ตลับสําหรบั ใสพระ

6
กรอบพระประดบั ตกแตงดว ยพลอย

เพชรลอ ม

กรอบพระแกะสลกั ฉลุลวดลาย เปนลายโบราณ ทําดวยเงนิ หรือทองคาํ  

กรอบจตคุ ามรามเทพ 

ทม่ี า http://www.maingern.com/

7

การเลี่ยมกรอบพระทาํ ไดหลายแบบ หลายวธิ  ี สาํ หรับชดุ วชิ านจี้ ะ 
เนนเรื่อง  “การเลี่ยมกรอบพระเงินลายโบราณ”  ซ่ึงลวดลายเปนแบบ 
“สโุ ขทยั ” 

8

กจิ กรรมท่ี 1

ตอบคําถามตอไปนใี้ หไ ดความสมบรู ณ 
1.  คนไทยสมยั กอ นมคี วามเชอ่ื เกี่ยวกบั พระเคร่อื งอยา งไร 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
2.  วัสดทุ ใ่ี ชในการเลย่ี มกรอบพระมอี ะไรบา ง 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
3.  กรอบพระท่ีทาํ งา ย ๆ และราคาถกู คือกรอบพระท่ีทําดวยวัสดชุ นิดใด 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 

ประเภทของกรอบพระและ 
วัสดอุ ุปกรณการทํา

สาระสาํ คญั  

การเลี่ยมกรอบพระ  จําเปนตองรูรูปทรง  รูปรางขององคพระ  การเสริม 
กรอบพระใหน อกเหนือจากรูปทรงของพระ  รวมถงึ การปฏบิ ัต ิ  เพื่อใหเ กิดความ 
ชํานาญ 

จดุ ประสงคก ารเรยี นรู

เพอ่ื ใหผเู รยี นสามารถ 
1.  อธิบายประเภทของพระได 
2.  อธิบายประเภทของกรอบพระและรปู ทรงของพระได 
3.  บอกวัสดุและอปุ กรณการทํากรอบพระ 

ขอบขา ยเนอื้ หา 

1.  ประเภทของพระ กรอบพระ และรูปทรงของพระ 
2.  วสั ดแุ ละอุปกรณท ใ่ี ชใ นการทํากรอบพระ 

10

1.  ประเภทของพระ กรอบพระ และรปู ทรงของพระ 

1.  ประเภทของพระ 

พระท่จี ะเลยี่ มกรอบนน้ั มอี ยูหลายชนิด และทุกชนิดก็สามารถท่ีจะเล่ยี มได 
มีท้ังพระเนือ้ ดนิ  เน้ือผง เน้อื ชนิ  เหรยี ญ มีทั้ง นูนตํ่า นนู สงู  และลอยองค 

2. ประเภทกรอบพระ 

11

กรอบพระนนั้ มอี ยหู ลายแบบ เชน  
แบบตลับ  แบบตายตัว  แบบผาหวาย 
มีโลหะหลายชนิดท่ีสามารถนาํ มาเลยี่ มกรอบพระได เชน  เงนิ  ทอง นาก สเตนเลส 

3. รปู ทรงของพระ 

พระทจ่ี ะเล่ียมกรอบนั้นมีรปู ทรงหลากหลายชนดิ  หลายแบบ ฉะนั้นกอนท ี่
จะเลยี่ มเราควรศึกษารูปราง รูปทรงของพระ เพอื่ นํามาเปน ขอคดิ ทีจ่ ะนาํ ไปสกู าร 
ออกแบบเพอ่ื เลย่ี มกรอบตอไป 

12

2.  วสั ด ุ และอุปกรณ 

1.  เงิน มีลกั ษณะเปนเม็ด กอนทจ่ี ะนาํ มาเลี่ยมเราตองนาํ ไปหลอม แลวเท 
ลงรางเพ่อื นํามารดี เปน แผน หรือเสนเพอ่ื ใชทําลวดลายตาง ๆ 

2.  เครอ่ื งพน ไฟ (ตะ ) เปน อปุ กรณท จ่ี ะชว ยใหก ารทาํ กรอบพระสาํ เรจ็  หรอื  
เนอ้ื เงนิ ประสานตอ ติดกนั ได  ซงึ่ สามารถปรบั เปลวไฟสําหรบั ใชในการหลอมหรือ 
ประสานชน้ิ งานได 

13

3.  เครอ่ื งรดี เปน อปุ กรณท จ่ี ะทาํ ใหเ งนิ เปน แผน  หรอื เปน เสน  มหี ลายขนาด 
หลายเบอร สามารถชักเปน ลวดขนาดตา ง ๆ ซ่งึ จะใชกบั มา กวาน 

4.  เบาหลอม-กระดานไฟ  เปน 
อุ ปก รณ ใ ช สํา หรั บ หล อม เม็ ด เงิ น 
และเปนอุปกรณสําหรับรองชิ้นงาน 
ในระหวา งพน ไฟ ปองกันความรอน 

5. คมี ประเภทตา ง ๆ ใช 
สาํ หรบั จับลวดในการชัก 
จบั ชน้ิ งานเพอ่ื ดัดฉลุ 

14

6.  แหนบสําหรับจับชิ้ นงานที่ มี 
ขนาดเล็ก  ๆ  และยังใชในการดัดลาย 
เพอื่ นํา ไปประกอบกับกรอบพระดว ย 

7.  กรรไกร  ใชในการตดั แผนเงิน 
หรือตดั เปน ทอน ๆ หรอื ตัดลวดพนั เสน  
สําหรับทาํ ไขปลา 

8.  ตะไบ  ใชฝนสวนเกินจาก 
แบบ ทําลวดลาย แตง รายละเอียด 

9.  โครงเล่ือยฉลุเงิน  ใชสําหรับฉลุดานหนา 
และลวดลายประกอบกรอบพระ 

15

10. รางเทเงนิ   สาํ หรับเปนแทง  
หรอื เปน แผน 

11. ตมุ แกะลาย  จะใชเม่ือเลี่ยมกรอบพระเสรจ็  
และขดั เงาเรียบรอยแลว 

12. เครอ่ื งมอื แกะเงนิ  ใชส าํ หรบั  
แกะลวดลายบนกรอบพระ เพม่ิ เติมจาก 
การใชลายประกอบ 

13.  วงเวยี น เปน เครอ่ื งมอื สําหรบั  
ใชข ดี เดนิ ลายขดี เสน   สามารถทําใหเกิด 
แนวเปนรอย  สะดวกในการทาํ งาน 

16

14. สวา น ใชสาํ หรบั เจาะรูไมห รอื เงนิ  เพอ่ื ฉลุลายหรือแผนหนากรอบพระ 

15. โตะทาํ เงนิ   ใชส าํ หรบั ประกอบทาํ งานทกุ ชนิด  ซึง่ ตองมลี ิ้นชกั เพอื่ ใช 
เก็บเศษเงิน และเงนิ ท่ีทาํ เสร็จแลว  

อปุ กรณและเคร่ืองมือทีใ่ ช  เม่ือใชเสรจ็ ตองทาํ ความสะอาดทุกครั้ง 
ดูแลเกบ็ รักษาใหเรยี บรอ ยและพรอ มทจี่ ะใชงานครงั้ ตอไปไดต ลอดเวลา 

17

กจิ กรรมท่ี 2

ตอบคาํ ถามตอ ไปนใ้ี หไดค วามสมบูรณ 
1.  พระท่จี ะนาํ มาเล่ียม สวนใหญเน้ือพระทาํ ดว ยวสั ดุอะไรบา ง 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
2.  บอกประเภทของกรอบพระมาอยางละ 3 ชนิด 

1.  .............................................................................................................. 
2.  .............................................................................................................. 
3.  .............................................................................................................. 
3.  บอกชอื่ และวธิ ใี ชอ ปุ กรณแ ละวสั ด ุในการเลยี่ มกรอบพระเงนิ มาอยา งนอ ย 
5 ชนดิ  
1.  .............................................................................................................. 
2.  .............................................................................................................. 
3.  .............................................................................................................. 
4.  .............................................................................................................. 
5.  .............................................................................................................. 

การออกแบบลายตา ง ๆ 
ของการเล่ียมกรอบพระ

สาระสําคญั  

การเล่ยี มกรอบพระ จําเปนตองรูจักลายตาง ๆ ที่จะนํามาประกอบกับการ 
เลย่ี มกรอบพระ ลายโบราณเปน ลายเกา แกข องสโุ ขทยั  ที่สามารถนาํ มาใชป ระกอบ 
การเล่ยี มกรอบพระได สามารถประยุกตใหเขา กับกรอบพระทีอ่ อกแบบ จะทาํ ให 
กรอบพระมีความสวยงาม มคี ณุ คามากขน้ึ  

จดุ ประสงคก ารเรยี นรู 

เพอ่ื ใหผเู รยี นสามารถ 
1.  บอกช่ือลวดลายโบราณไดถ ูกตอง 
2.  ออกแบบและประยกุ ตลวดลาย แลวนํามาประกอบกบั กรอบพระได 

ขอบขา ยเนอ้ื หา 

1.  รูปแบบลวดลายของกรอบพระ 
2.  ลวดลายท่ีใชกบั กรอบพระ 

19

1. รปู แบบ ลวดลายของกรอบพระ 

กอนทเ่ี ราจะเลยี่ มกรอบพระ ควรไดศกึ ษารปู ทรง รูปรา งของพระทีจ่ ะเลยี่ ม 
เสียกอน วาอยใู นลกั ษณะใด สามเหล่ียม ส่ีเหลย่ี ม กลม รี หรือลอยองค   แลว จงึ  
คอ ยอดั กรอบพลาสตกิ  และเรม่ิ ออกแบบลวดลายของขอบพลาสตกิ  เพอื่ เลยี่ มกรอบ 
เงินตอไป 

รปู แบบกรอบพลาสตกิ ทจี่ ะเลยี่ มกรอบพระ 

20

ลวดลายที่ใชกับกรอบพระ

1. ลายผา หวายพนั เสน 2. ลายไขปลา

3. ลายดอกพกิ ุลกลีบบัว 4. ลายไทย

5. ลายดอกพิกลุ   6. ลายเกลียวเชอื ก

21

กจิ กรรมท่ี 3

ใหผ เู รียนสะสมภาพลวดลายตา ง ๆ ทใ่ี ชก ับกรอบพระ แลวปด ลงในสมุดให
สวยงาม 
1.  ลายกรอบพระท่ีพบเห็นโดยท่วั ไป 

2.  ลายกรอบพระลวดลายโบราณ 

3.  ลายกรอบพระประยกุ ตแ บบตา ง ๆ 

22

กจิ กรรมท่ี 4

ใหผู เรี ยนศึกษารู ปแบบจากองค พระแลวนํามาออกแบบลงในกรอบที่
กําหนด 

23

กจิ กรรมท่ี 5

ใหผ เู รียนฝก ปฏบิ ตั ิ โดยการนําลายตาง ๆ ท่สี รางขึน้ มา ใชป ระกอบกบั
กรอบพระทก่ี าํ หนดให 

ขน้ั ตอนการเลยี่ มกรอบพระ 
ลายโบราณ

สาระสําคญั  

การเลี่ยมกรอบพระลายโบราณ  เปนการนาํ เอาลวดลายในสมัยโบราณมา 
ประกอบกบั กรอบพระ ซ่ึงสมยั ใหมจะเปน การแกะลาย เราจงึ นาํ เอาลายซึง่ ไดจ าก 
การนําเอาเสนเงินเกลียวเชือกมัดดัดเปนลายโบราณ  แลวประกอบลงบนกรอบ 
พรอ มกบั การลงยาสี หรือการนาํ เอาลายโบราณ มาประกอบกบั การแกะเขา ไปดวย 

จดุ ประสงคก ารเรยี นร ู

เพอ่ื ใหผ เู รยี นสามารถ 
1.  เลย่ี มกรอบพระได 
2.  เลี่ยมกรอบพระประกอบลายโบราณได 
3.  ประกอบกรอบพระกบั พระท่ีอดั กรอบพลาสตกิ ได 

ขอบขา ยเนอ้ื หา 

1.  รูปแบบของพระทอี่ ดั พลาสติก 
2.  ออกแบบลายขอบนอก 
3.  การเลีย่ มกรอบพระ 
4.  ประกอบกรอบพระกบั พระทอ่ี ัดกรอบพลาสติก 

25

1. รปู แบบพระท่ีอัดพลาสติก 

ดรู ูปแบบของพระทอ่ี ดั พลาสตกิ มาแลววามีลกั ษณะอยา งไร หนา-บาง ลอย 
องค มคี วามกวา งของขอบมากนอ ยเพยี งใด ซง่ึ บางครง้ั ผทู จี่ ะเลย่ี มกรอบจะตอ งแตง  
เพม่ิ เตมิ  ซงึ่ ทางท่ีดแี ลว ผูท จี่ ะเลยี่ มกรอบพระสมควรจะตอ งอดั กรอบพลาสติกเปน  
ดว ย เพือ่ ใหก ารเลยี่ มกรอบพระจะไดไ มต อ งเสยี เวลาในการตกแตง กรอบพลาสตกิ  
และสะดวกในการออกแบบ รูปทรงของกรอบพระท่จี ะเล่ียมกรอบดวย ซ่ึงจําเปน  
อยางย่ิง กรอบไมสําหรบั อัดพลาสติกจําเปน ตองเก็บเอาไว  เพอื่ ใชใ นการฉลแุ ผน  
หนา ของพระเพ่ือใหง า ยในการฉลุแผนเงนิ ปด ดา นหนากรอบพระ 

ตวั อยางพระทอี่ ัดพลาสตกิ รูปแบบตางๆ 

26

ทม่ี า  http://www.somsamaigold.com/index.php?lay=show&ac=article&Id= 
107092 

27

2.  ออกแบบลายขอบนอก 

ในบางครั้ง  พระท่ีจางอัดกรอบพลาสติกเสร็จแลว    รูปรางของขอบนอก 
อาจจะเรียบเกนิ ไป หรือไมเ ขา กบั รปู ทรงของพระ ผูที่เลีย่ ม กรอบ อาจตอ งตกแตง  
โดยจัดใหกรอบนอกมีเวาเขา หรือโคง ออก เพ่ือไมใหกรอบพระที่จะทาํ เรียบจน 
เกินไป  ทําใหมีรูปทรงที่ออนหวานมากข้ึน  ไมแข็งหรือเปนเสนตรงจนเกินไป 
อาจจะหยกั ลบมุม หรือเหลี่ยมใหโคง มน ดสู วยงามขึ้น 

3.  การเล่ียมกรอบพระ 

1.  การหลอมเงนิ   โดยการนําเมด็ เงนิ ใสใ นเบาหลอม แลว ใชไ ฟเปา ให 
ความรอนจนเงินหลอมละลายเปนของเหลว  แลวจึงเทเงินลงในรางพิมพ  ซ่ึงม ี
ขนาดตาง  ๆ 

28

2.  การรีดเงนิ แผน   เมื่อหลอมเงนิ เสรจ็ แลว นํามารีดในเครอื่ งรีด ใหม ี
ความหนาบางตามความตองการ ที่จะใชในการทาํ กรอบพระ โดยดา นหนาจะรีด 
แผนเงินใหมีความหนามากกวาดา นขาง สว นแผนเงินปดดานหลังจะมีความหนา 
เทากับดานขอบขางกรอบพระ 

29

3.  การรีดเงินเสน หรือชักลวด การชักลวดเปนการนาํ เงินใหเ ปนเสนลวด 
ขนาดตาง  ๆ  เพื่อใชประกอบรูปกรอบพระหรือทําลวดลาย เคร่ืองมือชักลวด 
ประกอบดว ย แปนรขู นาดตาง ๆ ตงั้ แตเล็กสุดจนถงึ ใหญส ดุ  

อุปกรณชกั ลวดประกอบดวย คีมจับปลายลวดเงินที่แทงผา นแปน ชกั ลวด 

4. การทาํ กรอบดา นขางกรอบพระ เมือ่ ไดแ ผน เงนิ  แลว  นํามาตัดใหมีความ 
กวางมากกวาขอบพระพลาสติกที่เล่ียมไว   ความยาวรอบกรอบพระพลาสติก 
แลวนํามาดึงเพ่ือใหตรง หลังจากนั้นนาํ มาลอมกรอบพระพลาสติก เนนรอยมุม 
กรอบที่ ทําเขาไว  หลังจากน้ั นรวบปลายของเสนเงิน  แลวติดน้ําประสาน 
สวนปลายกอน  หลังจากติดแลวนํามาขัดกระดาษทรายน้ํา เบอรละเอียดท้ัง  2 
ดานใหขอบดา นขา งเรยี บ  เพ่อื นาํ ไปติดกบั ดา นหนาของ กรอบพระ 

30

5.  การทาํ แบบเงนิ ดา นหนากรอบ  นําแผน เงินที่รีดแลว สาํ หรบั ทาํ ดานหนา  
นําแบบพิมพไมที่ดัดพลาสติกมาวาง    แลวขีดดวยเหล็กแหลมเปนรอยเสน 
แลว ฉลเุ อาดานในออก ตกแตง ดวยตะไบ ใหเขา รูปกับกรอบพลาสตกิ ดา นหนา  

31

6.  ติดกรอบเงินดานหนากับดานขาง  นํากรอบเงินดานขาง  ที่ทํารอบ 
กรอบพระและเชื่อมหัวแลว มาวางลงบนกรอบดา นหนา ทฉี่ ลตุ กแตง  แลว ขดี ดว ย 
เหล็กแหลม นํากรอบพระพลาสตกิ ออก วางขอบ ดานขางกบั ดา นหนาใหตรงกับ 
เสนเคร่อื งหมายทข่ี ดี ไว ใสน้าํ ประสานเชอ่ื มใหต ิดกันทกุ สวนตลอด 

7.  ตัดสวนเกินทีนอกเหนือจากขอบกรอบออก  ใชกรรไกรตัดแผนเงิน 
สว นทเี่ กนิ ออกจากขอบกรอบหนา พระโดยตลอด  แลว ใชต ะไบตกแตง ใหเ รยี บรอ ย 

32

8.  ทําแผนเงินปดดานหลังพระ  นําแผนเงินมาฉลุเพ่ือปดดานหลังของ 
กรอบพระ  ตามแบบกรอบพระหรอื  อาจจะปดท้งั หมดดา นหลัง หรอื ฉลรุ ูปแบบ 
เดยี วกับดานหนากไ็ ด  โดยแผน เงินดา นหลงั จะมคี วามหนาเทา กับแผนเงนิ สําหรับ 
ทาํ ขอบดา นหลัง 

9.  ตกแตงลวดลาย  นําลายทีเ่ ราออกแบบไวมาประกอบติดบนกรอบพระ 
อาจตกแตงเพ่มิ เติม ดว ยการแกะสลักเปน บางสว น 

33

10.  ตมกรอบเงินท่ีประกอบแลวขัดดวยแปรง  นํากรอบเงิน เขาไฟแลว 
นําไปตมในนํ้าสารสม ประมาณ  1  นาที ขณะเดือด  หลังจากน้ันเอามาตมใน 
น้าํ สะอาด อกี ครงั้ หนงึ่ เพื่อลา งสารสม ออก 

34

ขัดเงา 

11.  ขดั เงา  นําลูกประคาํ ดคี วายมาเผา  แลว ใสล งในนํ้าสะอาด ใชแ ปรงถ ู
ลูกประคําดีควายจะเกิดฟอง เพื่อใชขัดกรอบพระเงินใหขึ้นเงา  หลังจากน้ัน 
นาํ ไปเปา ดวยเครอื่ งเปา ผมใหแหง  

4. การประกอบกรอบพระกบั พระทอ่ี ดั กรอบพลาสติก 

นํากรอบพระท่ีเสร็จแลวมาประกอบ  แลวปดดานหลังพับแผนเงินสวนที่ 
เปนขอบลงมาใหติดกบั แผน เงินดานหลงั  ตกแตงรายละเอยี ดอกี ครง้ั หนึ่ง 

35

กจิ กรรมท่ี 6

ใหผ เู รยี นไปศกึ ษาดงู านในแหลง สถานประกอบการหรอื ศกึ ษาจากสอื่
วีดทิ ศั น แลวสรุปขน้ั ตอนวธิ กี ารทาํ กรอบพระเงนิ แลว บันทึกไวดังน ้ี

1.  วัสดุ อปุ กรณ  และเครื่องมอื ทีใ่ ชใ นการทาํ มีอะไรบา ง 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
2.  การอัดกรอบพระพลาสติก    และการออกแบบแตง ขอบนอกของกรอบ 

พลาสติก 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
3.  การหลอมเม็ดเงิน..................................................................................... 
.......................................................................................................................... 
4.  การรีดเงิน................................................................................................. 
.......................................................................................................................... 
5.  การทาํ กรอบดา นขางกรอบพระ.............................................................. 
.......................................................................................................................... 
6.  การทาํ แบบเงนิ ดานหนา กรอบ................................................................. 
.......................................................................................................................... 
7.  ตดิ กรอบเงินดานหนากบั ดา นขาง............................................................ 
.......................................................................................................................... 
8.  การทาํ แผนเงินดานหลงั องคพ ระ............................................................. 
.......................................................................................................................... 
9.  การตกแตงลวดลาย.................................................................................. 
.......................................................................................................................... 
10.  การขัดเงา.................................................................................................. 
.......................................................................................................................... 
11.  ประกอบกรอบพระกบั กรอบพระท่ีอัดพลาสตกิ ..................................... 
.......................................................................................................................... 

36

กจิ กรรมท่ี 7

ใหผูเรียน หรือครูประจํากลุม หาวิทยากร และแหลงหรือสถาน
ประกอบการเพือ่ ฝกปฏบิ ัตงิ าน โดยใหทดลองทาํ หลาย ๆ ครั้ง ฝก ปฏิบตั ิจน
กวา จะเกดิ ทกั ษะนาํ ผลงานไปใหว ทิ ยากรหรอื ผมู คี วามรดู ู เพอ่ื ขอคาํ แนะนํา
และปรับปรงุ แกไ ข แลว บนั ทกึ ไว ดังน้ ี
1.  การหลอมเงนิ  

วสั ด.ุ ........................................................................................................... 
เครอ่ื งมอื /อุปกรณ....................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
ขั้นตอนการหลอมเงิน................................................................................ 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
ผลการฝก ปฏิบตั  ิ ดี  พอใช  ควรปรบั ปรุงแกไ ข 
ปญหา / ขอ เสนอแนะ.................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
2.  การรดี เงนิ  
เครอ่ื งมอื /อปุ กรณ....................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
ขั้นตอนการรีดเงิน...................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
ผลการฝก ปฏิบตั  ิ ดี  พอใช  ควรปรับปรุงแกไ ข 
ปญหา / ขอเสนอแนะ.................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 

37

3.  การทาํ กรอบพระดา นขาง ดานหนา  และดานหลงั  

วัสด.ุ ................................................................................................................ 
เครื่องมือ/อุปกรณ. ........................................................................................... 
........................................................................................................................ 
........................................................................................................................ 

- ขน้ั ตอนการทาํ กรอบพระดา นขา ง................................................................. 
........................................................................................................................ 
........................................................................................................................ 

ผลการฝก ปฏิบัต ิ ดี  พอใช  ควรปรับปรุงแกไข 
ปญ หา// ขอเสนอแนะ..................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 

- ขั้นตอนการทาํ กรอบพระดานหนา............................................................... 
........................................................................................................................ 
........................................................................................................................ 

ผลการฝกปฏบิ ัติ  ด ี พอใช  ควรปรบั ปรุงแกไข 
ปญหา/ ขอ เสนอแนะ...................................................................................... 
......................................................................................................................... 
......................................................................................................................... 

- ข้ันตอนการทาํ กรอบพระดานหลงั ............................................................... 
........................................................................................................................ 
........................................................................................................................ 

ผลการฝก ปฏิบัติ  ดี  พอใช  ควรปรับปรุงแกไข 

ปญหา/ ขอเสนอแนะ.................................................................................. 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 

38

4.  การขัดเงา 

วสั ดุ.................................................................................................................. 
เคร่ืองมอื /อปุ กรณ. .......................................................................................... 
....................................................................................................................... 
ข้ันตอนการขัดเงา.......................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 

ผลการฝก ปฏบิ ัต ิ ด ี พอใช  ควรปรับปรงุ แกไข 
ปญหา / ขอเสนอแนะ...................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 

39

กจิ กรรมท่ ี 8

หาแหลงงานประเภทเดียวกันกับที่ประกอบอาชีพ หรือผูผลิตงาน
แบบเดียวกนั แลวลองสอบถาม 

1.  ชอ่ื ผูป ระกอบการและสถานท่.ี .............................................................. 
2.  ระยะเวลาดาํ เนินการนานเทาไร............................................................ 
3.  ข้นั ตอนการดาํ เนินงาน.......................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
4.  ความรแู ละเทคนคิ ตาง ๆ........................................................................ 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 
.................................................................................................................... 

การประกอบอาชีพ 
และการพัฒนาอาชพี

สาระสําคญั  

การประกอบอาชพี ใด ๆ กต็ าม จําเปน จะตอ งศกึ ษาขอมูล วางแผนประชา 
สมั พันธ  การจดั การและการตลาด ตลอดจนการพฒั นาอาชพี  จงึ จะทาํ ใหป ระสบผล 
สําเรจ็ ในการประกอบอาชีพ 

จดุ ประสงค 

เพอ่ื ใหผ เู รยี นสามารถ 
1.  บอกวธิ กี ารศึกษาหาขอ มลู เพื่อตดั สินใจประกอบอาชีพได 
2.  อธบิ ายการวางแผนประกอบอาชีพได 
3.  อธิบายวิธีการจัดการและการตลาด และการพฒั นาอาชีพของตนได 
4.  อธิบายวิธกี าํ หนดราคาขายได 

ขอบขา ยเนอื้ หา 

1.  การตดั สินใจประกอบอาชพี  
2.  การวางแผนประกอบอาชพี  
3.  การจัดการและการพัฒนาอาชีพ 
4.  การกาํ หนดราคาขาย 

41

1. การตดั สินใจประกอบอาชีพ 

อนการตัดสนิ ใจประกอบอาชพี ประเภทใด ๆ กต็ าม จะตองศกึ ษาหาขอ มลู  
ของตลาดกอนวาอาชีพที่จะทําน้ันมีความเปนไปไดมากนอยเพียงใด 
อาชีพท่ีตัดสินใจเลือกทํานั้น   มองเห็นทิศทางความเจริญกาวหนาใน 
อนาคต หรอื ไม   โดยศึกษาเร่ืองตอ ไปนีก้ อ น 

1.  ผบู รโิ ภคหรือลูกคา ในทอ งถ่ินทท่ี ่ีเราจะประกอบอาชีพ มลี กู คา พอเพียง 
หรือไม  และเม่ือใดจะถงึ จุดคมุ ทุน และมีกาํ ไรใหส ามารถประกอบอาชพี น้นั ตอ ไป 
ได  ตลอดจนสามารถพยากรณอ นาคตไดว า  ธรุ กจิ ของเราจะมโี อกาสเจรญิ รงุ เรอื งใน 
ทอ งถนิ่ นน้ั หรอื ไม 

2.  ธุรกิจหรอื าชพี ประเภทเดยี วกนั ทม่ี อี ยูเดมิ หมายถึงรานทท่ี าํ กรอบพระ 
ประเภทเดียวกันในเมอื งหรือทอ งถิ่นน้ัน มมี ากนอยเพียงใด  หากมีลูกคาไมมาก 
ถาเปดรานในลักษณะเดียวกันขึ้ นมาอีก  จะทําใหมีผลกระทบตอธุรกิจ 
ในเรอื่ งการแยงลูกคา  หรอื เกดิ ภาวะการแขง ขนั อยางรนุ แรง 

3.  การหาขอมลู ตลาด ผทู จ่ี ะประกอบอาชพี จะตอ งศกึ ษาความตอ งการของ 
ตลาด ความนิยม ความสนใจของลกู คา การทจี่ ะรกู ลไกของตลาด จะตองศกึ ษาดว ย 
ตนเอง  จากแหลงขอมูล  จากผูรูในและนอกวงการ  เชน  การศึกษาจากราน  หรือ 
แผงเชาพระ สมาชิกชมรมพระเคร่ือง รา นหรือแผงทาํ กรอบพระที่อยูในทองถิ่น 
ตลอดจนสํารวจชนิด  แบบ  ลวดลายของกรอบพระ  ในปจจุบันและแนวโนมใน 
อนาคต 

42

4.  วเิ คราะหต นเอง วา มคี วามร ูความสามารถในการผลติ  มฝี ม อื ในระดบั ใด 
เม่ื อเปรียบเทียบกับสินคาจากรานอื่ นประเภทเดียวกัน  และสามารถผลิตไดม ี
คณุ ภาพ  ฝม ือ ลวดลาย รปู แบบ ความสวยงาม ความคงทนถาวร เทาเทยี มหรือดกี วา  
สนิ คาทผ่ี ลิตจากรา นอน่ื  ๆ หรอื ไม  ตลอดจนการเรียนรขู องหลกั การขาย การบรกิ าร 
การ เอาใจลูกคา และคณุ ธรรมดานความซอ่ื สัตย  การตรงตอเวลา ความรับผิดชอบ 
ความ ขยันอดทน เปน ตน  

5.  การศึกษาเปรียบเทยี บราคาสินคา  ที่มอี ยูในทอ งตลาด หรอื ท่ีผลิตจาก 
รานอน่ื  ๆ ประเภท ขนาด ชนิดเดยี วกนั วา  หากเราผลติ สนิ คาออกจําหนาย จะสูราคา 
เขาไดห รือไม  สินคา ของเราจะกําหนดราคาเทา กับทอ งตลาด แพงกวาหรอื ถูกกวา  
อยางไร เพราะราคาสินคาก็เปนปจจัยหนึ่งท่ีจะนาํ มาวเิ คราะหความเปนไปไดใน 
การผลติ สนิ คา  เพอ่ื ความอยูรอด และความกาวหนา ของธรุ กิจในอนาคต