การหล่อสิ่งประดิษฐ์จากเศษพลอย

จากเศการษหลพอ สงิ่ ลปรอะดษิยฐ  
หมวดวชิ าศิลปหัตถกรรม

ศนู ยก ารศกึ ษานอกโรงเรยี นภาคตะวนั ออก 
สํานักบริหารงานการศกึ ษานอกโรงเรยี น 

กระทรวงศกึ ษาธิการ 

ชดุ วชิ า 

การหลอสิ่งประดิษฐจากเศษพลอย 

หมวดวชิ า ศิลปหตั ถกรรม 

ศูนยก ารศกึ ษานอกโรงเรียนภาคตะวันออก 

สาํ นกั บรหิ ารงานการศกึ ษานอกโรงเรยี น 
กระทรวงศกึ ษาธกิ าร

การหลอ สงิ่ ประดษิ ฐจ ากเศษพลอย  คาํ นาํ  

คณะที่ปรึกษา  ชดุ วชิ าการหลอ สง่ิ ประดษิ ฐจ าก 
เศษพลอยชุดนี้ เป นหนึ่ งในจํานวน 
ดร.กษมา  วรวรรณ  หลายชุดวิชาท่ี   กรมการศึกษานอก 
อธบิ ดกี รมการศกึ ษานอกโรงเรยี น  โรงเรียน  ไดจัดทําข้ึ นใหกับผู เรียน 
ดร.บญุ เลศิ  มาแสง  ที่ ส น ใ จ จ ะ ศึ ก ษ า ด ว ย ต น เ อ ง 
ผเู ชยี่ วชาญพเิ ศษกรมการศกึ ษานอกโรงเรยี น  เ พ่ื อ เ ป น แ น ว ท า ง นํ า ไ ป สู ก า ร 
นายบญุ สง  ควู รากลู   ประกอบอาชีพ  โดยผู เรียนจะตอง 
ผอู าํ นวนการศนู ยก ารศกึ ษานอกโรงเรยี นภาคตะวนั ออก  ศึกษาราย  ละเอียดชุดวิชาน้ีทุกตอน 
พรอมท้ัง  เตรียมวัสดุอุปกรณตาง  ๆ 
คณะกรรมการชุดวิชา  ไวแลวเริ่ ม  ฝกฝนตามขั้ นตอน 
ที่ ไดนําเสนอจนมี  ความชํานาญและ 
นายพมิ ล  รตั ะมณี                         ประธานกรรมการ  ไดชิ้ นงานที่ มีคุณภาพ  สามารถทํา 
นายไพศาล สขุ สําราญ  ผเู ชย่ี วชาญเนอื้ หา  ไป วา งจํา หน า ยไ ด 
นางสาววจิ ติ รา มาเจรญิ   ผเู ขยี น 
นางสาวชนะจติ   โมฬยิ สวุ รรณ  นกั เทคโนโลยี  คณะผจู ดั ทาํ ชดุ วิชานี้หวังเปน 
นางสาวทพิ วรรณ  เตยี งธวชั   นกั วดั ผล  อยางยิ่ งวาจะเปนประโยชน  ตอ 
นายพิมล รตั ะมณี                             บรรณาธกิ าร  ผูเรียน  และอาจพัฒนาสามารถผลิต 
นางสาวสรุ ตั นา บรู ณะวทิ ย       เลขานกุ าร  ออกจําหนาย  เปนอาชีพได 

คณะกรรมการพัฒนาและปรับปรุง  ศนู ยก ารศกึ ษานอกโรงเรยี นภาคตะวนั ออก 

ทีป่ รึกษา 

นายประถม  สมคั รพงศ 
ผอู าํ นวยการศนู ยก ารศกึ ษานอกโรงเรยี นภาคตะวนั ออก 
นางสาวสรุ ภ ี  สกลุ รตั น 
รองผอู าํ นวยการศนู ยก ารศกึ ษานอกโรงเรยี นภาคตะวนั ออก 

คณะกรรมการพัฒนาและปรับปรุง 

นายไพศาล สขุ สาํ ราญ  ผเู ชยี่ วชาญเนือ้ หา 

นางสาววจิ ติ รา มาเจรญิ   ผเู ขยี น 

นางสมหทยั   ประสมศรี  นักเทคโนโลยี 

นางสาวสรุ ตั นา บรู ณะวทิ ย         บรรณาธกิ ารและ 

เลขานุการ

สารบญั

คาํ แนะนาํ การใชช ุดวชิ า ............................................................ ก 
โครงสรา งชดุ วชิ า ......................................................................ข 
แบบทดสอบกอ นเรยี น ...............................................................ค 
ตอนที่  1  พลอยและเศษพลอย.................................................. 1 

เรอ่ื งท่ี 1.1  พลอย .............................................................. 2 
เรอ่ื งท่ี 1.2. เศษพลอย......................................................... 3 
ตอนท่ี2 แมพ มิ พต น แบบ .......................................................... 6 
เรอ่ื งที่ 2.1 การเลอื กชนิ้ งานตน แบบ ................................... 7 
เรอ่ื งที่ 2.2 การจดั เตรยี มวสั ดอุ ปุ กรณ ................................. 7 
เรอ่ื งท่ี 2.3 การทําแมพ มิ พต น แบบ ..................................... 8 
ตอนที่3 การหลอ .................................................................... 15 
เรอื่ งที่ 3.1 การจดั เตรยี มวสั ดอุ ปุ กรณ ............................... 16 
เรอ่ื งท่ี 3.2 การเตรยี มแมพ มิ พต น แบบ.............................. 17 
เรอ่ื งที่ 3.3 การผสมวสั ดุ .................................................. 18 
เรอื่ งท่ี 3.4 การหลอ ......................................................... 19 
เรอื่ งที่ 3.5 การถอดแบบ .................................................. 19 
เรอื่ งท่ี 3.6 ความปลอดภยั ในขณะทป่ี ฏบิ ตั งิ าน ................ 20 
ตอนที่4การตรวจสอบและการตกแตง .................................... 22 
เรอื่ งที่ 4.1 การตรวจสอบคณุ ภาพของชนิ้ งาน .................. 23 
เรอ่ื งที่ 4.2 การตกแตง ชนิ้ งาน.......................................... 23 
ตอนท่ี5การจดั การและการจดั จําหนา ย.................................... 27 
เรอ่ื งที่ 5.1 การจดั การเพอื่ การจาํ หนา ย .............................. 28 
เรอื่ งท่ี 5.2 การตลาดและการบรรจหุ บี หอ ......................... 30 
แบบทดสอบหลงั เรยี น ............................................................. 37 
แนวเฉลยกจิ กรรม.................................................................... 39 
เฉลยแบบทดสอบกอ น-หลงั เรยี น ............................................. 44 
แหลง ความรแู ละเอกสารทคี่ วรศกึ ษาเพม่ิ เตมิ ............................ 45 
บรรณานกุ รม ........................................................................... 46 

การหลอส่งิ ประดษิ ฐจากเศษพลอย    ก

คาํ แนะนําการใชช ดุ วชิ า 

1.  ชุดวิชาน้จี ดั ทาํ ข้ึนสําหรับผูทีส่ นใจท่ีจะประกอบอาชพี การหลอส่งิ  
ประดษิ ฐจากเศษพลอย 

2.  การศกึ ษาชุดวิชาน้ี เปนไปตามความสามารถของแตล ะบุคคล 
เพราะทานตองศกึ ษาหาความรูดวยตัวทา นเอง 

3.  ควรศกึ ษาโครงสรา งของชุดวชิ าน้ ี  ใหเขาใจเสยี กอน  เพื่อจะไดทราบจดุ  
เนน และขอบขา ยเนื้อหาของชุดวิชา 

4.  เพอ่ื ใหรแู ละเขา ใจย่งิ ขน้ึ  ทานตอ งปฏิบัตติ ามกจิ กรรมทใ่ี หไ วในชดุ วชิ าน ี้
ทุกกจิ กรรมอยางละเอยี ด 

5.  กอ นทท่ี านจะไปพบผรู ู ทา นควรศกึ ษาลักษณะนสิ ัยใจคอของผรู ูเสยี กอ น 
เพื่อหาวิธีการที่ดที ่ีสดุ ในการพบแตล ะครง้ั  

6.  ทา นตอ งทาํ การประเมนิ ผลกอนศึกษาชุดวชิ า  และหลงั ศึกษาแตล ะตอน 
พรอ มท้ังประเมนิ ผลตามแบบทดสอบหลังเรียน  แลวตรวจสอบกบั แนว 
เฉลยทใ่ี หไ ว 

การหลอ ส่งิ ประดษิ ฐจ ากเศษพลอย    ข

โครงสรา งชดุ วชิ า 

การหลอสิ่งประดษิ ฐจากเศษพลอย 

สาระสําคัญ 

การนําเศษพลอยมาใชใหเกิดประโยชนแ ละมคี ณุ คา  โดยการประดษิ ฐเ ปน 
ของใชและของที่ระลึก  ดวยวิธีการหลอ  จนสามารถยึดเปนอาชีพได 
ผ ู ประกอบอาชีพจะตอ งมีความรคู วามเขา ใจ และความชาํ นาญเกยี่ วกบั การ 
เลอื กใชวสั ดุ การทาํ แมพมิ พตน แบบ การหลอ  การตรวจสอบ การจัดการ 
และการจัดจําหนาย 

จุดประสงคทั่วไป 

เมอื่ ผูเรยี นศึกษาชดุ วชิ าน้ีแลว 
1.  มีความรคู วามเขาใจเกี่ยยวกับพลอยและเศษพลอย 
2.  มีความรคู วามเขา ใจและสามารถทําแมพ มิ พตนแบบได 
3.  มีความรูความเขาใจและมีความชํานาญในการหลอสิ่งประดษิ ฐ 
4.  มีความรคู วามเขาใจและสามารถตรวจสอบขอ บกพรอง และตกแตง 

ส่ิงประดษิ ฐได 
5.  มคี วามรูความเขาใจเกย่ี วกับการจัดการ และการจดั จาํ หนา ย และ 

สามารถจําหนายชิน้ งานได 

ขอบขายเนื้อหา 

ใชเ วลาศกึ ษาชดุ วิชานี้ จาํ นวน 30 ชัว่ โมง  จํานวน  3  ชั่วโมง 
ตอนที่ 1 พลอยและเศษพลอย  จาํ นวน  6  ชั่วโมง 
ตอนที่ 2 การทําแมพมิ พ  จาํ นวน  12  ชวั่ โมง 
ตอนที่ 3 การหลอ   จาํ นวน  6  ชัว่ โมง 
ตอนที่ 4 การตรวจสอบและการตกแตง  จาํ นวน  3  ชั่วโมง 
ตอนที่ 5 การจัดการและการจาํ หนา ย 

การหลอ สง่ิ ประดษิ ฐจากเศษพลอย    ค

แบบทดสอบกอ นเรียน 

คําชี้แจง จงเลอื กคาํ ตอบขอ ทถี่ ูกทส่ี ุดโดยกาเครอื่ งหมาย x ทับตวั อักษร ก
ข ค หรือ ง เพียงขอ เดียว 

1.  สถาบนั อญั มณีศาสตรแหงอเมริกา แบง พลอยออกเปน 2 กลุมใหญ 
คอื อะไร 
ก.  อญั มณมี ีคา   อญั มณีไมมคี า 
ข.  แรเนือ้ แขง็    แรเน้ือออน 
ค. หินเนอ้ื แข็ง  หินเนื้อออ น 
ง.  อญั มณมี ีคา    อัญมณีกึง่ มีคา  

2.  บุษราคมั สว นใหญจะมสี อี ะไร 
ก.  แดง 
ข.  มวง 
ค.  เหลอื ง 
ง.  นาํ้ เงนิ  

3.  ความหมายของพลอยเน้อื แข็งคอื ขอใด 
ก.  พลอยทมี่ ีความแขง็ มากกวา 7 
ข.  พลอยทค่ี วามแขง็ นอ ยกกวา 7 
ค.  พลอยทีม่ คี วามแข็งมากกวา 8 
ง.  พลอยท่ีมีความแข็งนอยกวา   8 

4.  พลอยทมี่ ีชอ่ื ในประเทศไทยคอื พลอยชนดิ ใด 
ก.  มุกดา 
ข.  ทมั ทมิ  
ค.  ไพลิน 
ง.  ไขมกุ  

5.  โมโนสไตลนี คอื อะไร 
ก.  ตวั ทาํ ใหถอดแบบงาย 
ข.  ตวั ทาํ ลายโพลอี สี เตอรเรซิน 
ค.  ตัวประสานเศษพลอยใหเกาะตดิ  
ง.  ตวั เรง ปฏกิ ิรยิ ามาชวยใหเกิดการแขง็ ตวั  

การหลอ สง่ิ ประดษิ ฐจากเศษพลอย    ง

6.  อาซโี ทนคอื อะไร 
ก.  นํา้ ยาขัดเงา 
ข.  นํา้ ยาถอดแบบ 
ค.  น้ํายาประสานเศษพลอย 
ง.  น้าํ ยาทาํ ความสะอาดเครอื่ งอปุ กรณ 

7.  สงิ่ ทส่ี าํ คัญในการเตรียมแมพ ิมพต น แบบคอื อะไร 
ก.  คดั เลอื กแมพ ิมพทปี่ ราศจากรอยตาํ หนิ 
ข.  วางชิ้นงานในตําแหนง ทเี่ หมาะสม 
ค.  ทาํ ความสะอาดแมพ ิมพ 
ง.  ถูกทุกขอ 

8.  ขัน้ ตอนในการถอดแบบคือขอใด 
ก.  แกะชน้ิ งานหลอ  ถอดแบบปูน ทาํ ความสะอาด 
ข.  ทําความสะอาด แกะชิ้นงานหลอ ถอดแบบปนู  
ค.  ถอดแบบปนู  แกะชิน้ งานหลอ ทําความสะอาด 
ง.  แกะชิ้นงานหลอ  ทําความสะอาด ถอดแบบปูน 

9.  จงั หวดั ทม่ี ีการขดุ พลอยคือจังหวัดใด 
ก.  สพุ รรณบรุ  ี
ข.  ลําปาง 
ค.  จันทบรุ ี 
ง.  ภูเก็ต 

10.  ขอ ควรระวงั ในการเทสว นผสมในแบบคอื ขอใด 
ก.  เนอ้ื งานเปน ฝา  
ข.  เนอื้ งานไมเ รยี บ 
ค.  เนอื้ งานมีฟองอากาศ 
ง.  ถูกทุกขอ 

11.  ขอ ใดมใิ ชเครอื่ งมือในการตกแตงชิน้ งาน 
ก.  ตะไบ 
ข.  กรรไกร 
ค.  แลคเกอร 
ง.  ลอขัดกระดาษทราย 

การหลอ สิ่งประดษิ ฐจากเศษพลอย    จ

12.  ถาชน้ิ งานมฟี องอากาศควรทาํ อยางไร 
ก.  ทาสีทบั  
ข.  เช่ือมฟองอากาศดว ยกาวใส 
ค.  ใชกระดาษขัดแลวทาแล็คเกอร 
ง.  ใชส วา นเจาะแลว เทโพลีอสี เตอร 

13.  การท่ชี ้ินงานเกิดฝา สขี าวไมเปน เงาใสเพราะเหตใุ ด 
ก.  แมพ มิ พไ มเรยี บ 
ข.  อากาศรอนจดั ในขณะพนแลคเกอร 
ค.  อากาศเยน็ ในขณะพนแล็คเกอร 
ง.  สว นผสมในการหลอ ไมไ ดม าตรฐาน 

14.  ขอ ใดมิใชความปลอดภยั ขณะปฏิบตั ิงาน 
ก.  สวมแวนในขณะขัดตกแตงชิ้นงาน 
ข.  ปฏบิ ตั ิงานในหองไมม ีหนาตา ง 
ค.  ใสอปุ กรณก รองอากาศครอบปด ปาก-จมกู  
ง.  ถูกทุกขอ 

15.  ผปู ระกอบธุรกจิ ทดี่ ีควรมีคณุ ธรรมในขอ ใด 
ก.  ซอ่ื สตั ย 
ข.  มคี วามเออื้ เฟอ เผอ่ื แผ 
ค.  มีความรบั ผิดชอบตอสงั คม 
ง.  ถูกทุกขอ 

ตอนที่ 1 

พลอยและเศษพลอย 

รูปพลอยและเศษพลอย

สาระสําคัญ 

พลอยเปน แรช นิดหนึ่งทมี่ คี วามสวยงามและคงทน  หาไดยากเปนท่ี 
นิยมของบุคคลทั่วไปสามารถนํามาเจียระไนเปนรูปตาง  ๆ  ไดตาม 
ความตอ งการของผใู ช    สว นทเ่ี หลอื เศษพลอยสามารถนาํ มาทาํ ใหเ กดิ  
ประโยชนแ ละคุณคา ได   โดยประดิษฐเปนของใชและของทร่ี ะลึก 

จุดประสงคการเรียนรู 

เม่ือผูเ รียนศึกษาตอนท่ี 1 จบแลวสามารถ 
1.  บอกชอ่ื  สี และแหลง กําเนดิ ของพลอยได 
2.  บอกประโยชนข องเศษพลอยได 

ขอบขายเน้ือหา 

เรือ่ งท ่ี 1.1  พลอย 
เร่ืองท ่ี 1.2  เศษพลอย

การหลอสิง่ ประดษิ ฐจ ากเศษพลอย  2

เรือ่ งท ่ี 1.1  พลอย 

พ ลอย อญั มณี หรือรัตนชาติ มคี วามหมายอยางเดียวกัน ตรงกับคํา 
ในภาษาอังกฤษวา GEMS เครอ่ื งประดบั กาย และตกแตง เครื่องใช 
ใหส วยงามมีคณุ คา  

ภาพพลอยชนิดตาง ๆ 

สถาบนั อญั มณีศาสตรแหง อเมริกา (GIA) แบง พลอยหรอื ญั มณอี อกเปน 2 
กลุมใหญ คอื  
1.  เพชร  (Diamomd)  มีความแข็งตามหนวยวัดของอัญมณี  10 
ซ่งึ เปน ความ แข็งสงู สดุ  
2.  พลอย  (Color Stones)  พลอยสีตา ง ๆ ซ่งึ หมายถงึ  แร  หรอื สารอินทรยี  
ทม่ี คี ณุ สมบตั ิเปน รตั นชาติ แตไมไดร วมเพชรเขา ไปดวย มคี วามแขง็ ต่ํากวา  
10 เชน  ทัมทิม ไพลิน บุษราคัม มรกต 
ประเทศไทยถอื ไดวา  เปน แหลง พลอยสี (Color Stones) ทส่ี าํ คัญแหลง หนง่ึ  
ในจํานวน  5  แหลงใหญของโลก  คอื   อาฟรกิ าใต  อเมรกิ าใต  เมียนมาร 
ศรีลังกา และไทย 

การหลอ สง่ิ ประดษิ ฐจ ากเศษพลอย  3
อญั มณหี รอื พลอยสที พ่ี บในประเทศไทยน ี้ มกั เกดิ ขน้ึ ในบรเิ วณหินภเู ขาไฟ 
ชนดิ บะซอลท(Basalt) ซง่ึ มีมากในจังหวัดกาญจนบรุ ี จนั ทบุรี ตราด แพร 
สวนจังหวัดอ่นื  ๆ ก็มอี ยบู า งแตไ มม ากนัก เชน  สโุ ขทัย ศรสี ะเกษ อบุ ลราช 
ธาน ี เพชรบรู ณ ลพบุรี เชียงใหม เชยี งราย ชลบุร ี เปนตน และในบรรดา 
พลอยสที ข่ี น้ึ ชอ่ื ของไทย กค็ อื  ทมั ทมิ สยาม ไทยเราสามารถผลติ ไดป ระมาณ 
รอ ยละ 80 ของผลผลิตทง้ั หมด นอกจากจะมีแหลงอัญมณใี นประเทศแลว 
ยังมีการนําเาอัญมณีกอนจากตา งประเทศปละจาํ นวนมากทงั้ นี้เพราะมีชาง 
เจียระไนที่มีฝมอื  ทําใหผลผลิตมีคุณภาพสูงเปน ทยี่ อมรบั ในตลาดโลก 

เรื่องที่  1.2  เศษพลอย 

ภาพเศษพลอย 

ในการเจียระไนพลอยกอ นใหไดรูปทรงตามขนาดท่ีตองการ จะตองผาน 
กระบวนการ การตดั  โกลน กอนพลอยหลายคร้งั ทาํ ใหเ กดิ เศษพลอยขนาด 
ตาง  ๆ  หลายรูปทรง    หลากสีสัน      ในสมัยกอนจนถึงปจจุบันนิยม 
นําเศษพลอย ไปใสกนหลุม   การฝงลูกนิมิต   ใสกระถางธูป   ใสอาง 
หรือตู กระจกที่ เลี้ ยงปลา  นอกจากน้ี   เราสามารถนําเศษพลอยมาใชใน 
การประดิษฐของใช   ของทร่ี ะลึกใหเกดิ ประโยชน  และคุณคาสงู ขน้ึ   เชน 
พวงกญุ แจ  ตกุ ตา  พระพทุ ธรปู   พระพิมพหรือรปู เคารพอื่น  ๆ เปนตน

การหลอสิ่งประดษิ ฐจ ากเศษพลอย  4

ภาพ 

เมื่อศึกษาตอนนจ้ี บแลว ใหผ ูเรียนทํากจิ กรรมท่ี 1 เพ่ือทดสอบความเขา ใจ 
กอ นจะศึกษาตอนท่ี 2 ตอ ไป 
หากยังไมเ ขาใจใหกลับไปอา นทบทวนใหมอีก ครั้ง
กจิ กรรมสําหรบั ตอนที่ 1 มี 2 กิจกรรมดงั ตอไปนี้ :- 

กจิ กรรมที่ 1

ใหผูเรียนไปดูพลอยจริงตามรานพลอย และสัมภาษณเจาของรานพลอย
เกย่ี วกับชอ่ื /สีคณุ สมบตั ขิ องพลอยแลวเขยี นในแบบบันทกึ ท่ีกําหนดให 

ที่  ชอื่ พลอย  สีของพลอย  แหลง กาํ เนดิ ของพลอย  หมายเหตุ 

1.  .......................................................................................................... 
2.  .......................................................................................................... 
3.  .......................................................................................................... 
4.  .......................................................................................................... 
5.  .......................................................................................................... 
6.  .......................................................................................................... 
7.  .......................................................................................................... 
8.  .......................................................................................................... 
9.  .......................................................................................................... 
10.  .......................................................................................................... 

การหลอส่ิงประดษิ ฐจากเศษพลอย  5

กิจกรรมท่ ี 2

ใหผ ูเรียนสัมภาษณเ จา ของรานพลอยหรือเจาของรานสิ่งประดิษฐจากเศษ
พลอยเกี่ยวกับการนําเศษพลอยแตละชนิดมาใชประโยชนอยางไร จึงจะ
เหมาะสม โดยเขียนลงในแบบบันทึกตามรายการท่ีกําหนดอยางนอย 5
ชนิด 

ท่ี ช่ือของเศษพลอย นาํ มาใชประโยชน หมายเหตุ 

1.  .......................................................................................................... 
2.  .......................................................................................................... 
3.  .......................................................................................................... 
4.  .......................................................................................................... 
5.  .......................................................................................................... 
6.  .......................................................................................................... 
7.  .......................................................................................................... 
8.  .......................................................................................................... 
9.  .......................................................................................................... 
10.  ..........................................................................................................

ตอนท่ี 2 

แมพิมพต นแบบ

สาระสําคัญ 

การทําแมพ มิ พต น แบบตอ งเลอื กชนิ้ งานนาํ มาทําเปน ตน แบบ และจดั  
เตรยี มวสั ดอุ ปุ กรณก ารทําแมพมิ พต น แบบไวใหครบถวน 

จุดประสงคการเรียนรู 

เมื่อผเู รยี นศกึ ษาตอนท่ี 2 จบแลว  สามารถ 
1.  เลอื กช้ินงานนํามาทําแมพ มิ พตนแบบได 
2.  จัดเตรยี มวสั ดอุ ปุ กรณทําแมพ มิ พตน แบบได 
3.  ทําแมพ มิ พตน แบบได 

ขอบขายเนื้อหา 

เรือ่ งท่ ี 2.1  การเลือกช้ินงานตนแบบ 
เรอ่ื งที่  2.2  การจดั เตรียมวัสดุอปุ กรณท ําแมพ ิมพตน แบบ 
เรื่องที ่ 2.3  การทาํ แมพ ิมพตนแบบ 

การหลอ สิ่งประดิษฐจ ากเศษพลอย  7

เรื่องท่ี  2.1  การเลือกช้ินงานตนแบบ 

ในการเลอื กตนแบบจะตอง พจิ าณาช้นิ งานทมี่ รี ปู ทรงสวยงามเปนพเิ ศษ 
มีขนาดเหมาะสมและผิวเรียบมาทําเปนตนแบบแมพ ิมพ   เพราะจะตอ งนํา 
มาทําเปนแมพิมพตนแบบ    ทั้งน้ีรวมไปถึงการออกแบบแปลกใหม 
ชนิ้ งานทน่ี าํ มาทําเปนตนแบบนส้ี ามารถแบง ไดเ ปน   2  ประเภท ดังน้ ี

1.  ของใช  เชน พวงกญุ แจ ทท่ี บั กระดาษ แจกัน เปนตน  
2.  ของที่ระลึก เชน พระ รูปเคารพ ตุก ตา รปู สัตว เปนตน  

เร่อื งท่ ี 2.2  การจัดเตรียมวัสดุอุปกรณทําแมพิมพตนแบบ 

การทาํ แมพ มิ พต น แบบจําเปน ตอ งมกี ารเตรยี มวสั ดอุ ปุ กรณใ หค รบถว น 
ประกอบดวย 

1.  ตนแบบ 
2.  ยางซิลิโคนพรอ มตัวทาํ ใหแ ข็ง (Hardener) 
3.  แปลงขนแข็ง 
4.  ไมอ ดั สาํ หรับทําฐาน 

การหลอส่งิ ประดิษฐจากเศษพลอย  8

5.  ปนู พลาสเตอร 
6.  ภาชนะใสปูนพลาสเตอรกบั ทผี่ สม 
7.  ดินนาํ้ มนั  
8.  นา้ํ มนั เครอื่ ง 

เรอ่ื งที ่ 2.3  การทําแมพมิ พตนแบบ 

การทาํ แมพ มิ พตน แบบตองแบง ออกเปน 2 สว น คอื  
1.  การทาํ แมพ ิมพตน แบบสวนใน มวี ิธีทําดังน ้ี

1.1  วางตนแบบลงบนไมอัด ดงั รูป 

ภาพดานบน  ภาพดา นหนา

1.2  เทแบบยางซลิ โิ คนในถว ยพลาสตกิ ประมาณ 200 ซซี  ี  ผสม 

ตวั ทําใหแ ข็ง (Hardener) ประมาณ 4-10 ซีซ ี คนใหเขากัน 

1.3  ใชแ ปรงขนแข็งจุมยางซลิ โิ คนทผี่ สมแลว ทาใหท ว่ั ผิวของ 

ตน แบบจากบนลงลา ง โดยเฉลย่ี ความหนาใหใกลเคยี งกนั ทผี่ ิวงานตน แบบ 

ไมควรหนาเกนิ 3 มม. 

1.4  ปลอยทิ้งไวใหยางซิลิโคนแข็งตัว จะใชเวลาประมาณ 24 

ชั่วโมง

ขอ ควรระวงั  

ขณะใชแ ปรงจมุ ยางซลิ โิ คนทาลงบนตน แบบ หากมซี อกเล็ก ๆ 
ควรใชแปรง กดลงในซอกลกึ  ๆ ใหท่ัวเพอ่ื ไลอ ากาศออก 

2.  การทําแมพ ิมพตน แบบช้ันนอก มีวิธที ําดังน้ ี
2.1  ใชด นิ น้ํามันกัน้ เปน แนวแบงครง่ึ  สูงประมาณ 3 เซนติเมตร 

จากผิวยางซิลิโคน

การหลอสง่ิ ประดิษฐจากเศษพลอย  9

2.2  แตง ผวิ ดินน้าํ มนั ใหเ รยี บและเสมอกันกบั ผวิ ยางซลิ โิ คน

ภาพดา นหนา ภาพดานขาง  ภาพดานบน 

2.3  ผสมปูนพลาสเตอรกับน้ําสะอาดตามอัตราสวนที่กาํ หนด 
ไวขางถุงปูนพลาสเตอรในภาชนะพลาสติก  ใหความขนพอประมาณ 
(โดยกะปริมาณทาพอกใหไดครึ่งแบบดังรูป)

เฉล่ียความหนาใหท่วั แบบประมาณ 3 เซนตเิ มตร

การหลอสงิ่ ประดษิ ฐจ ากเศษพลอย  10
2.4  เมอื่ ปูนพลาสเตอรแ ข็งตัวใหแ กะดินนา้ํ มนั ออก แลว แตง ผวิ  
ปูนพลาสเตอรใหเรียบทาดวยน้ํามันเคร่ืองบาง  ๆ  ที่รอยหนาตัดของปูน 
พลาสเตอร ดังรูป 

2.5  ผสมปูนพลาสเตอรก ับน้ําสะอาดอีกครั้ง ปริมาณใกลเคียง 
กบั ครงั้ แรก ใหม คี วามเขม ขน เทา กนั  ทาพอกอกี ดา นหนง่ึ  ของแมพ มิ พ เฉลยี่  
ความหนา โดยรอบใกลเคยี งกนั  ดงั รูป 

การหลอ สงิ่ ประดษิ ฐจ ากเศษพลอย  11

2.6  คอยให ปู นพลาสเตอร แข็ งตั วจนแห งแล วจึ งถอด 
แบบพมิ พอ อก

ขอควรระวัง 

เนอ่ื งจากปนู พลาสเตอรมีคุณสมบตั ิแขง็ เปาะ แตกหกั งาย ในการถอดแบบ 
ครั้งแรกควรกระทําดวยความระมัดระวัง 

2.7  ถอดชิ้นงานตนแบบออกจากยางซิลิโคนแลวเช็ดทําความ 
สะอาดยางซิลโิ คนดา นในใหพรอมท่ีจะนําไปหลอ ได 

2.8  ในการเก็บแมพิมพตนแบบควรเก็บในที่ปราศจากฝุน 
ละออง  มฝี าปด มิดชิด 

การหลอสิง่ ประดิษฐจากเศษพลอย  12

กิจกรรมสําหรับตอนที่ 2 มีกจิ กรรมดงั นี 

กิจกรรมท่ ี 3

ใหผูเรียนเลือกชิ้นงานตน แบบ เพ่ือมาทําแมพมิ พก่ีแบบก็ไดตามตองการ
แลว บันทกึ ผลการเลอื กแมพมิ พล งในแบบบนั ทกึ  

ท่ี  ชนิ้ งานท่ีเลอื ก  วิธเี ลือก  หมายเหตุ 

ขนาด  รูปทรง  ผิว 

1.  .......................................................................................................... 
.......................................................................................................... 

2.  .......................................................................................................... 
.......................................................................................................... 

3.  .......................................................................................................... 
.......................................................................................................... 

4.  .......................................................................................................... 
.......................................................................................................... 

5.  .......................................................................................................... 
.......................................................................................................... 

การหลอสิ่งประดษิ ฐจากเศษพลอย  13

กิจกรรมท่ี  4

ใหผูเรียนจดั หาวัสดุอุปกรณที่จะตองใชสําหรับการทาํ แมพ ิมพ พรอ มท้ัง
บันทึกผลการจัดหาวัสดุอุปกรณลงในแบบบันทึก 

ท่ี วัสดุอปุ กรณ การนําไปใช หมายเหตุ 

1.  .......................................................................................................... 
2.  .......................................................................................................... 
3.  .......................................................................................................... 
4.  .......................................................................................................... 
5.  .......................................................................................................... 
6.  .......................................................................................................... 
7.  .......................................................................................................... 
8.  .......................................................................................................... 
9.  .......................................................................................................... 
10.  ..........................................................................................................

การหลอสิ่งประดษิ ฐจากเศษพลอย  14

กิจกรรมท่ี  5

ใหผ เู รยี นลงมอื ปฏบิ ตั จิ รงิ ในการทําแมพ มิ พต น แบบ แลว ตรวจสอบคณุ ภาพ
ของผลงานตามตารางท่ีกําหนด 

ลักษณะของผลงาน  คะแนน 

ที่  คุณภาพของผลงาน  ดีมาก  ดี  ตอ ง  คะแนน  เฉลย่ี  
ปรบั ปรงุ   รวม 

1.  ความเรยี บของผวิ  

2.  รอยตาํ หนใิ ตผ วิ งาน 
(ฟองอากาศ) 

3.  รปู ทรง 
4.  การเรยี งตวั ของเศษ 

พลอย 
คะแนนรวมทงั้ หมด 

หมายเหต ุ คาคะแนนการตรวจสอบคุณภาพของงาน 

คุณภาพของงานอยใู นระดับ ดีมาก  ไดค ะแนนขอละ 5 คะแนน 

คุณภาพของงานอยใู นระดบั ด ี ไดค ะแนนขอละ 4 คะแนน 

คุณภาพของงานอยูในระดับ ตองปรับปรงุ   ไดค ะแนนขอ ละ 3 คะแนน 

การประเมินคุณภาพของผลงาน 

เมื่ อทานตรวจสอบรายการคุณภาพของผลงานแลว  ใหรวมคะแนน 
ของแตละ  ขอท้ังในแนวนอนและแนวตั้ง  รวมกันไดเทาใด  ใหนํา  3 
ไปหารเปนคะแนนเฉล่ีย แลวนาํ คาคะแนนรวม ท้ังหมดเฉลี่ยในชอ งลาง 
สุดทา ยมาตีคา ดงั น้ ี
คะแนนเฉลย่ี ระหวา ง  0-9  คณุ ภาพของผลงานอยใู นระดบั   ตอ งปรบั ปรงุ  

คะแนนเฉลย่ี ระหวา ง  10-14  คณุ ภาพของผลงานอยใู นระดบั   ด ี
คะแนนเฉลย่ี ระหวา ง  15-20  คณุ ภาพของผลงานอยใู นระดบั   ดมี าก 

ตอนท่ี 3 

การหลอ

สาระสําคัญ 

การหลอตองจัดเตรยี มแมพิมพต น แบบ และวสั ดทุ ี่ใชในการหลอ ให 
พรอม กอ นทําการหลอ  นอกจากนย้ี งั ตองมีความร ู ความเขาใจเกย่ี ว 
กบั วธิ ีการผสม วัสดกุ ารหลอ การถอดแบบ ตลอดจนความปลอดภยั  
ในการปฏบิ ัติงาน 

จุดประสงคการเรียนร ู

เม่ือผูเรียนศึกษาตอนที่  3 จบแลว สามารถจัดเตรียมวัสดุและหลอ 
ชน้ิ งานไดอ ยางปลอดภยั  

ขอบขายเนื้อหา 

เรอ่ื งที่  3.1  การจัดเตรียมวัสดอุ ุปกรณ 
เร่ืองท ่ี 3.2  วสั ดทุ ่ีใช 
เรือ่ งท่ี  3.3  การเตรยี มแมพ มิ พต นแบบ 
เร่อื งที่  3.4  การผสมวสั ดุ 
เรื่องที ่ 3.5  การหลอ 
เรื่องท ่ี 3.6  การถอดแบบ 
เรอ่ื งท ่ี 3.7  ความปลอดภัยในขณะที่ปฏบิ ัตงิ าน 

การหลอสิ่งประดิษฐจากเศษพลอย  16

เร่อื งท่ ี 3.1  การจัดเตรียมวัสดุอุปกรณ 

1.  วสั ดอุ ุปกรณต องใชม ดี ังน ี้
1.1  โพลีอีสเตอรเรซิน  นัมเบอร  240 w เปนของเหลว ใสขน คลาย 

นาํ้ เชอ่ื ม 
1.2  ตัวทําใหแ ขง็ (Hardener) จะเปล่ียนโพลีอสี เตอรเ หลวใหเปนของ 

แขง็  ในขณะท่ีผสมจะเกดิ ปฏกิ ริ ิยาเคม ี ทาํ ใหเกิดความรอนประมาณ 60-70 
องศาเซลเซียส 

1.3  ตัวเรงปฏิกิริยา  เปนตัวเปล่ียนแปลงรูปพลาสติกเหลวใหเปน 
พลาสตกิ แขง็  โดยใชต ัวเรง ปฏกิ ิริยาชวย ทาํ ใหเ กดิ การแขง็ ตวั เร็วขึ้น ตวั เรง 
ปฏิกริ ิยานน้ั ก็คอื  โคบอลท มลี กั ษณะเปน ของเหลวสีมว ง 

1.4  แมส ี คอื  สที ่ีใชผสมโพลอี ีสเตอรเรซนิ  จะมีสีแดง นาํ้ เงนิ  เหลอื ง 
ขาว ดํา ตามความตองการของผูใช  ซ่ึงมที ัง้ สีทึบแสงและโปรงแสง ผใู ชจ ะ 
ตองเลือกใหเ หมาะสมกบั งาน และรูปแบบของชิน้ งาน 

1.5  อาซีโทน  คือ นํ้ายาลางทําความสะอาดเครื่องมืออุปกรณที่เปอน 
โพลีอสี เตอรเ รซนิ  มลี กั ษณะเปน ของเหลว ใส กลิ่นคลา ยทนิ เนอร  มจี ุดวาบ 
ไฟสงู (ไวไฟมาก) 

1.6  น้ํายาถอดแบบ  ในการถอดแบบชิ้ นงานออกจากแมแบบจะ 
ตองมีน้ํายาถอดแบบ  เพราะผิวงานมีผิวเรียบเปนมัน  ทําใหเกิดการดูด 
ผิวแมแบบ  ทาํ ใหการถอดแบบเปน ไปไดย าก อาจทาํ ใหผ วิ ชนิ้ งานเสยี หาย 
ได  จึงตองใชน้ํายาถอดแบบทาที่แมแบบกอนท่ีจะทําการหลอช้ินงาน 
น้าํ ยาถอดแบบเปน ของเหลวใสคลายแปง เปยก แหง เร็ว ถา ช้นิ งานใหญ ๆ 
จึงจําเปนตองทา หรือพน  โดยการผสมกับแอลกอฮอลใหเหลวย่ิงขึ้น 
สะดวกในการพนย่ิงขน้ึ  

ปจจบุ ันมผี ูค ดิ คน ผลติ ขผ้ี ้ึงสาํ หรับทาแบบ เพ่อื สะดวกในการถอดแบบ 
มลี กั ษณะคลายขผ้ี ง้ึ ขดั พนื้ มหี ลายส ี ในการใชก บั แบบทใ่ี หม  ควรขัดและทา 
ซํ้าหลาย  ๆ  คร้ัง  เม่ือใชงานไปนาน  ๆ  ขี้ผ้ึงจะเกาะตัวหนาบนผิวของแม 
แบบและจะเกิดรอยรา ว ผวิ ที่ออกมาจะหยาบ จึงควรใชผ าชุบทินเนอรทํา 
ความสะอาด  ผิวของชิ้นงานใหหมดแลวจึงทาข้ีผ้ึงถอดแบบและ  ทําการ 
หลอ ช้นิ งานใหม 

1.7  เศษพลอย เศษพลอยที่ใชค วรเลอื กสแี บงไวเ ปน แตละกอง เชน สี 
แดง สี้นํา้ เงิน สเี ขยี ว สเี หลอื ง สีดํา ฯลฯ แลว จงึ นาํ มาคัดขนาด แยกไวเปน  

การหลอ สิง่ ประดิษฐจ ากเศษพลอย  17

กลุมที่มีขนาดเดียวกัน ทั้งนี้เพื่อสะดวกในการหลอวา  จะตองการใหเ ห็น 
เศษพลอยเม็ดใหญ  เลก็  หรือละเอยี ด และอาจตองนําไปบดยอยใหเ ปนเศษ 
เลก็  ๆ สาํ หรบั งานชิน้ เล็ก ๆ หรืองานทต่ี องการใหเห็นความเนยี นละเอียด 

1.8  โมโนสไตลนี เปน ตัวทําละลายโพลอี สี เตอรเรซินที่มคี วามเขม ขน  
สูงใหเ หลวกวา เดิมจะสะดวกในการพน  

เรอื่ งท ่ี 3.2  วสั ดทุ ใี่ ช 

2.1  โพลีอสี เตอรเรซิน พรอ มตัวทาํ ใหแข็ง  0.5  ก.ก. 

2.2  แมแบบยางซิลโิ คน พรอ มแมแบบนอกทท่ี ําดวยปูนพลาสเตอร 

2.3  นาํ้ ยาถอดแบบ 

2.4  เศษพลอยส ี 0.5  ก.ก. 

2.5  อาซโี ทน  200  ซี.ซี. 

2.6  โคบอลท  50  ซี.ซี. 

2.7  โมโนสไตลนี   100  ซี.ซี. 

เรอ่ื งท่ี  3.3  การเตรียมแมพ มิ พตน แบบ 

การหลอส่ิงประดษิ ฐจ ากเศษพลอย  18
แมพ ิมพทใี่ ชใ นการหลอ ตน แบบ ตองคดั เลอื กโดยดูผวิ  จะตอ งเรยี บเปนมนั  
ปราศจากรอยตาํ หนิ หากนําตนแบบท่ีมีผิวขรุขระ มีตําหนิก็จะทําใหผล 
ผลิตมตี าํ หนิทกุ ชน้ิ  จะทําใหเ สียเวลาในการตกแตง ซอ มแซมงาน 
ขน้ั ตอนการเตรยี มแมพ มิ พใ นการหลอ  
1.  เชด็ ทาํ ความสะอาดตน แบบแมพ ิมพใ นการหลอ ใหส ะอาดดว ยอาซโี ทน 
แลวทาดวยนํ้ายาถอดแบบ 
2.  วางชิ้นงานในตาํ แหนง ท่ีเหมาะสม 

ภาพแสดงการวางตาํ แหนง  

เรอ่ื งที่  3.4  การผสมวสั ด ุ

นําภาชนะใสโ พลีอสี เตอรเรซิน โดยใหป รมิ าตรมากกวาชนิ้ งานที่หลอ เลก็  
นอ ย  นําโคบอลทมาผสม ประมาณ 1-2%  คนใหเ ขา กนั  นําเศษพลอยท่คี ดั  
ไวใ สผ สมคนใหเขากนั   แลวเตมิ ตัวทําใหแ ขง็ (Hardener)  ตามขอ กาํ หนด 
และวิธกี ารใช  แลวคนใหเ ขากนั

การหลอสง่ิ ประดิษฐจากเศษพลอย  19

เร่อื งท่ี  3.5  การหลอ 

นาํ สวนผสมเทลงในแบบทเี่ ตรยี มไว  ขณะเทลงแบบตอ งเคาะหรอื เขยา เลก็  
นอ ย เพอื่ ใหเ ศษพลอยกระจายอยทู ว่ั แบบ และเปน การไลฟ องอากาศทฝ่ี ง ตวั  
อยใู นโพลอี สี เตอรเ รซนิ ดว ย 
ทิง้ ไวใหโ พลอี สี เตอรเรซนิ แขง็ ตัว
ขอควรระวัง 
ขณะท่ีผสมตวั ทําใหแ ข็ง (Hardener) กับโพลีอสี เตอรเ รซนิ  ควรกวนหรือ 
คนใหเขา กันอยางชา  ๆ เพือ่ ลดการเกิดฟอง 

เรอื่ งท่ี  3.6  การถอดแบบ 

ขณะถอดแบบตองกระทาํ ดวยความระมัดระวัง 
ถอดแบบปูน 2 ฝาออกกอน 
จากนั้นจึงแกะช้ินงานหลอจากซิลิโคน 
เช็ดทาํ ความสะอาดผิวงานใหท ั่ว 

การหลอสิ่งประดษิ ฐจากเศษพลอย  20

เร่ืองที่  3.7  ความปลอดภยั ในขณะทปี่ ฏิบตั งิ าน 

เน่ืองจากวัสดุที่ ใชในการผลิตดังกลาว  เชน  โพลีอีสเตอรเรซิน 
ตัวทาํ ใหแข็ง  นํ้ายาทําความสะอาด ซ่ึงมีกลิ่นคลายทินเนอร อาจทาํ ให 
ผูไดกล่ิน ขณะปฏบิ ตั  ิ งานเกิดอาการแพ เวียนศรี ษะ จึงควรปฏบิ ัตดิ ังน้ี :- 

1.  ปฏิบัติงานในที่ ท่ี มีอากาศถายเทไดสะดวก  ถาอยู ในหอง 
ควรมีเครือ่ ง ดดู อากาศ 

2.  วัสดุท่ีใช เชน  ตัวทําความสะอาด  (อาซีโทน)  มีจุดวาบไฟสูง 
(ไวไฟ) จึงควรระมัดระวังในขณะปฏบิ ัติงาน งดการสบู บุหร ี่

3.  ควรมอี ปุ กรณก รองอากาศ ครอบปดปาก-จมกู  ขณะปฏบิ ัตงิ าน 
4.  สวมแวน ขณะขดั ตกแตง ชน้ิ งาน กนั เศษวสั ดมุ ใิ หเ ขา ตาเพอ่ื ปองกนั  
เศษวัสดมุ ิใหเขาตา 
5.  อยา ใชม อื เชด็ หรอื ปา ยตาขณะปฏบิ ตั งิ าน เพราะมอื อาจเปรอะเปอ น 
ดวยนํา้ ยา จะทําใหต าอกั เสบ 
6.  หากมีอบุ ัตเิ หตุ ผงหรือน้ํายาเขา ตา ใหรบี ลา งตาดว ยนํ้าสะอาดและ 
พบแพทยท นั ท ี

การหลอ ส่งิ ประดิษฐจากเศษพลอย  21

กจิ กรรมสาํ หรบั ตอนที่ 3 มี 2 กจิ กรรม ดงั น้ ี

กิจกรรมท ่ี 6

ใหผ ูเรียนจดั เตรยี มวัสดุทใี่ ชในการหลอช้นิ งานใหค รบถว นแลว บันทกึ
ผลการจดั เตรียมลงในแบบบันทึก 

ที่ วัสดอุ ปุ กรณ วธิ นี ําไปใช หมายเหตุ

1.  .......................................................................................................... 
2.  .......................................................................................................... 
3.  .......................................................................................................... 
4.  .......................................................................................................... 
5.  .......................................................................................................... 
6.  ..........................................................................................................

กจิ กรรมที่ 7

ใหผ เู รยี นผสมวสั ดทุ ใ่ี ชใ นการหลอ เทวสั ดลุ งในแมพ ิมพแ ละถอดแบบ โดย
ในขณะทป่ี ฏบิ ตั งิ านใหคํานึงถงึ ความปลอดภยั ดวย แลวบนั ทกึ ขนั้ ตอนการ
ปฏิบัติงานและขณะปฏิบัติงานคํานึงถึงความปลอดภัยอยางไร มีปญหา
อปุ สรรคอยา งไร และผลการปฏบิ ตั ิเปน อยา งไร 

แบบบันทึก 

ขน้ั ตอน  ความปลอดภยั   ปญ หาอปุ สรรค 

................................................................................................................... 
................................................................................................................... 
................................................................................................................... 
................................................................................................................... 
................................................................................................................... 
................................................................................................................... 
................................................................................................................... 

ตอนที่ 4 

การตรวจสอบและการตกแตง 

สาระสําคัญ 

ชิ้นงานท่ีมีคณุ ภาพ  ตอ งมกี ารตรวจสอบขอ บกพรอง  และตกแตง ให 
เรยี บรอ ยสวยงาม 

จุดประสงคการเรียนรู 

เมอื่ ผูเรยี นศกึ ษาตอนท่ี 4 จบแลว  สามารถ 
1.  ตรวจสอบขอบกพรองของชิ้นงานได 
2.  ตกแตง ช้ินงานใหสวยงามได 

ขอบขายเนื้อหา 

เรอื่ งที่  4.1  การตรวจสอบคุณภาพของชน้ิ งาน 
เรือ่ งท ่ี 4.2  การตกแตงช้ินงาน

การหลอ สิง่ ประดษิ ฐจ ากเศษพลอย  23

เรอื่ งที ่ 4.1  การตรวจสอบคณุ ภาพของช้ินงาน 

ช้นิ งานเม่อื ถอดออกจากแมพ มิ พตนแบบแลว ตอ งตรวจดผู วิ ของชน้ิ งาน 
ท่ี สัมผัสกับแมพิมพตนแบบใหท่ั วทุกจุด  ถาไมพบขอบกพรอง 
ถือวาช้ินงานมี คุณภาพ  ถาพบฟองอากาศเปนจุดกลม  ๆ ขาวใสใตผิว 
ชิ้ นงาน  หรือรอยเวาแหวงที่ ผิวชิ้ นงานจะตองดําเนินการตกแตง 
ชน้ิ งานนน้ั ใหเ รียบรอ ย 

เรอื่ งที่  4.2  การตกแตงช้ินงาน

ภาพขอ บกพรอ งทแี่ กไขแลว 

1.  เครอ่ื งมอื อุปกรณท่ใี ชใ นการตกแตง  ประกอบดว ย 
1.1  ตะไบ ขนาด 12 น้ิว 
1.2  ตะไบละเอียด ใชตกแตง ผวิ งานใหเ รียบ 
1.3  เครื่องขัดลอผา พรอมยาขัดเงา เปนมอเตอรขัดเพลาเด่ียว 

ปลายใส ลอ ผา  ใชข ดั ผวิ งาน ใชยาขดั เงาถูที่ลอ ผา กอ นปฏบิ ัตงิ าน 
1.4  ลอขัดกระดาษทรายใชสาํ หรับตกแตงผิว โดยเฉพาะดาน 

ฐานของชน้ิ งาน เชน  ฐานพระพุทธรูป 
1.5  แพนแตง พลอย 
1.6  กระดาษทรายน้าํ  
1.7  แลคเกอร 
1.8  ทนิ เนอร 

การหลอ ส่งิ ประดิษฐจ ากเศษพลอย  24

การหลอส่ิงประดิษฐจากเศษพลอย  25
2.  วิธีการตกแตง  ตรวจสอบผวิ ของชิ้นงาน  เม่ือพบขอ บกพรองให 
ดําเนนิ การตกแตง ใหเ รยี บรอย  สวยงาม

2.1. เมอื่ พบมฟี องอากาศอยใู ตผ ิวงานใหท ําดงั น้ ี
2.1.1  ใช สว านหรื อของปลายแหลมเจาะตรงจุ ดที่ ม ี

ฟองอากาศใหเปดกวาง 
2.1.2  เตมิ โพลีอสี เตอรเ รซินทผี่ สมตวั ทาํ ใหแ ขง็ (Hardener) 
2.2.3  ใชต ะไบถบู รเิ วณนน้ั ใหเ รียบรอ ย 
2.2.4  ใชลอ ผา ขดั จนใหเกดิ เงา

2.2. เม่ือมีหลุมเวาแหวงบนผิวช้ินงาน ใหดําเนินการตามขอ
2.1.1-2.1.4 

3. การเคลือบเงาผิว 
ชิ้ นงานท่ี ตกแตงผิวเรียบรอยแลวนํามาพนเคลือบผิวใหเงาดวย 
แลคเกอรใ หเ กิดเงา 
วิธีทํา  พนแลคเกอรใหเกิดเงาควรทําในวันท่ี มีแสงแดด  ฟาโปรง 
หากจาํ เปน  ตอ งเคลอื บผวิ ในสภาพอากาศชน้ื  ใหใ ชส ปอรต ไลทส อ งชน้ิ งาน 
ในขณะที่ พนแลคเกอร  (อากาศเย็นช้ืนจะทําใหเกิดฝาสีขาว ที่ผิวงาน 
ไมเ ปน เงาใส) 
ขอแกไข  ถาเกิดฝาสีขาวหลังจากเคลือบแลคเกอร แกไขโดยขัดดวย 
กระดาษทรายละเอียด ตรงชวงรอยฝาสีขาว เช็ดทาํ ความสะอาดและพน 
แลกเกอรเ คลอื บใหม โดยอบดว ยสปอรตไลทจ นผวิ แหง และเรียบเปนมนั  

การหลอ ส่งิ ประดษิ ฐจากเศษพลอย  26

4.  การตรวจคุณภาพช้ินงานครั้งสุดทายตองตรวจด ู ผิวของ ช้ินงาน 
โดยละเอยี ด โดยผิวของช้ินงานจะตองเรยี บเปนเงา ปราศจากรอยขนแมว 
รอย ตําหนติ า ง ๆ จงึ จะเรยี กไดว ามคี ุณภาพ

กจิ กรรมสําหรบั ตอนที่ 4 มี 1 กิจกรรมดงั น้ี 

กจิ กรรมท ่ี 8

ใหผ เู รยี นตรวจสอบขอ บกพรอ งของชนิ้ งานทที่ าํ ไวแ ลว ในกจิ กรรมท่ี7 แลว
บันทกึ ผลการตรวจสอบวา ชิ้นงานน้ันมีขอบกพรองและวิธตี กแตงแกไข
อะไรบา ง ลงในแบบบันทึก

ท่ี ชน้ิ งาน ขอ บกพรอ ง  วธิ กี ารตกแตงและแกไข

.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 
.................................................................................................................. 

ตอนที่ 5 

การจัดการและการจัดจาํ หนาย

สาระสําคัญ 

ในการประกอบอาชีพ    ผูผลิตจะตองรูหลักการจัดการ    การตลาด 
การบรรจุหีบหอและการทําบัญชี  เพ่ือประโยชนโดยตรงของผู 
ประกอบการ  และสามารถจัดจาํ หนา ยสินคา ได 

จุดประสงคการเรียนร ู

เมอื่ ผูเรียนศึกษาตอนที่ 5 จบแลว สามารถ 
1.  บอกหลักการจัดการเพือ่ การจาํ หนา ยได 
2.  สํารวจตลาดและออกแบบการบรรจหุ ีบหอได 
3.  บอกหลักการจัดจําหนายได 

ขอบขายเน้ือหา 

เร่อื งที่  5.1  การจัดการเพื่อการจาํ หนา ย 
เรอื่ งท ่ี 5.2  การตลาดและการบรรจุหบี หอ 

การหลอสิ่งประดิษฐจากเศษพลอย  28

เม่ือทานฝกทาํ สิ่งประดิษฐจากเศษพลอยตามคาํ แนะนํา และหม่ันหา 
ประสบการณในการหลอหลาย ๆ รปู แบบ จนมผี ลงานอยูในระดับเปนท่ี 
พอใจของตนเอง ตลอดจนผูพบเหน็ ก็ชืน่ ชมผลงานของทา นแลว  ยอมเปน  
สิง่ ยืนยนั ไดว า ทา นสามารถนาํ ผลงานออกวางจําหนา ยไดแลว ดังน้ัน ใน 
ตอนที่ 5 นี้ จงึ ขอแนะนาํ ความรเู รอ่ื งการจดั การเพือ่ การจัดจาํ หนายไวเปน  
แนวทางใหทา นถอื ปฏบิ ตั ิเพ่ือกา วไปสูการประกอบอาชีพ เปนการเพมิ่ พนู  
รายไดตามความตองการและความสามารถของตวั ทา นเอง ดังตอไปน้ ี

เรอ่ื งท ี่ 5.1  การจัดการเพ่ือการจาํ หนาย 

กอนท่ี จะนําผลงานสิ่ งประดิษฐจากเศษพลอยออกวางจําหนาย 
ทา นตอ งมกี ารสํารวจ เตรยี มการและจดั การในเร่อื งตา ง ๆ ทีจ่ าํ เปน สําหรบั  
การเปนผูข ายสินคา  ซง่ึ เกิดจากฝม ือของทา นเอง คือ 

1.  สํารวจเงินการลงทุน ทานตอ งสาํ รวจกอนวามที นุ มากนอยเทาใด 
ถา มนี อ ยกเ็ รมิ่ จากการจําหนา ยเลก็  ๆ นอ ย ๆ หลอ สงิ่ ประดษิ ฐจ ากเศษ พลอย 
ข้ึนมาแลวจัดตกแตงใหสวยงาม นาํ ไปฝากขายหรือรับทําตามท่ีลูกคาสั่ง 
โดยใชเ พยี งฝม ือดานการผลติ กเ็ พียงพอแลว จนกวา จะมชี ่ือเสยี ง หาลูกคา  
ไดมากข้ึน  มีเงินทุนสะสมมากข้ึน  จึงขยับขยายกิจการขั้นตอไปดวย 
การเปด รานจําหนายเอง หรืออาจจะถงึ ขน้ั สง ขายตลาดตา งประเทศ ซึง่ เปน 
กิจการขนาดใหญ  ถงึ ข้ันทาํ เปนอุตสาหกรรมสง ออก 
ลักษณะของการลงทุนทําไดหลายลักษณะ  เชน 

1.1  เปนเจาของกิจการลงทนุ แตผูเดียว 
1.2  เขา หนุ สวนหลาย ๆ คน นําทุนมารวมกัน 
1.3  จัดตั้งเปนโรงเรียนสอน แลวนําผลงานของผูเรียนมาจัด 
จําหนา ย เพ่อื ใหผูเรยี นเกิดรายไดในขณะเรยี น และเปน การคดั เลอื กผูผลิต 
ท่มี ฝี มือมาเปน ชา งภายหลังดว ย 

2.  การเตรียมสถานที่และวสั ดอุ ุปกรณ  สําหรบั การทํากิจการเลก็  ๆ 
ทาํ เปนสว นตวั  ก็ใชสถานท่ีภายในบา นของตน เองวัสดุอปุ กรณกเ็ ลอื กซ้ือ 
หามาตามท่ี จําเปนตองใชแตหากจะทําเปนกิจการขนาดใหญ  เชน 
เปด รา นขายหรือถงึ ขนั้ สง ขายตลาดตา งประเทศจะตอ งมกี ารเตรียมสถานท ี่

การหลอสงิ่ ประดิษฐจ ากเศษพลอย  29

จัดหาอุปกรณการผลิตและเครื่องใชหลายชนิด  ซึ่งจําเปน  ตองอาศัยการ 
คนควาและศึกษาขอมูลจากแหลงความรู ตาง  ๆ  เชน  กรมสงเสริม 
อุตสาหกรรม  เมื่ อการลงทุนและมีคาใชจายสูง  ผู ตัดสินใจจะประกอบ 
ธุรกิจขนาดใหญ   ต องวางแผนลวงหนา  จั ดหาทุน  ศึ กษาความเป นไป 
ไดในแงของตลาดและการจําหนายไวลวงหนา  จนเปนที่มั่นใจไดวาจะ 
ดาํ เนนิ งานไดแ ลว จงึ ทํา ไมค วรเสยี่ งทาํ โดยไมพ จิ ารณาวางแผนใหร อบคอบ 
เสยี กอ น 

3.  การวางแผนการจดั จาํ หนา ย เปน การชว ยใหท านสามารถคาดคะเน 
หรือทํานายอนาคตได  โดยมกี ารวางแผนต้ังแต 

3.1  จัดหาเศษพลอย  วัสดุอุปกรณ  ผูท่ีจะหลอส่ิงประดิษฐ 
ระยะเวลา การทํางานเริ่มเมอื่ ใด เสรจ็ สนิ้ เมือ่ ใด ตลอดจนเตรยี มการอืน่  ๆ 
ที่เก่ยี วของ

3.2  ลงมอื หลอสง่ิ ประดิษฐจากเศษพลอยใหสาํ เร็จตามแผน 
3.3  ปรับปรุงแกไขในกรณีทเ่ี กิดปญหา 

4.  การทําบญั ชกี ารทาํ บญั ชรี ายรับ-รายจาย เปนการจดบนั ทึกรายการ 
ตาง ๆ ท่ีเกี่ยวของ  การรบั -จายวัสดอุ ุปกรณ  ส่งิ ของ วตั ถุดิบและผลงาน 
ท่ีผลิตขึ้นท่ีมีมูลคาเปน  วงเงินไวในสมุดอยางสม่ําเสมอ เปนระเบียบ 
ถูกตองตามหลักการและสามารถแสดงผลการดําเนินงาน  และฐานะ 
การเงินของกิจการในระยะเวลาหนึ่ง  ได  อีกทั้งเปนการรวบรวมขอมูล 
สถติ ิไว  เพอื่ ประโยชนในการวางแผนการ ดําเนนิ งาน และควบคมุ กิจการ 
ใหประสบผลสําเร็จตามความมุ งหมายอีกดวย    ในที่ น้ี จะแนะนํา 
การทําบัญช ี แบบงาย ๆ ท่เี รียกวา “สมดุ รายวนั ท่วั ไป” ดังน ้ี

สมุดรายวนั ทวั่ ไป 

วนั  เดือน ป  รายการ  หนาบัญช ี รายรับ  รายจาย  คงเหลือ 

1  เม.ย.39  ไดร บั เงินจากส่ังซ้ือสนิ คา   13  5,000  -  - 
1  เม.ย.39  จา ยคา วสั ดุ  11  -  2,000  3,000

คําอธิบาย 
1.  ชว งวัน เดือน ป  สาํ หรับลงวนั ท่ี เดอื น ป  ท่ีรายการคา เกดิ ข้นึ  โดยเรียง 
ลาํ ดบั เหตกุ ารณกอ น-หลัง 

การหลอสงิ่ ประดษิ ฐจ ากเศษพลอย  30

2.  ชองรายการ สําหรับเขียนช่ือบัญชีที่จะลงทางดานรายรับและรายจาย 
พรอ มคาํ อธิบาย 
3.  ชองหนาบัญชี สาํ หรับลงเลขท่ีของบัญชีที่จะผานรายการไปทางดาน 
รายรับและรายจายของบัญชีแยกประเภท 
4.  ชอ งรายรบั  สําหรับลงจํานวนเงินของรายการท่ีรบั เปนบาท สตางค 
5.  ชองรายจา ย สําหรับลงจํานวนเงินของรายจายเปนบาท สตางค 
6.  ชอ งคงเหลอื  สาํ หรบั ลงรายการคงเหลือในแตล ะวนั  โดยเอายอดรายรบั  
ลบดว ยรายจา ย สรุปคงเหลือเปนบาท สตางค 

เรอ่ื งท่ ี 5.2  การตลาดและการบรรจหุ บี หอ 

เมื่อผานเร่ืองการจัดการเพื่อการจําหนายแลว  ทานจะตองเตรียมตัวศึกษา 
ดานการตลาดและการบรรจุหีบหอ โดยจะตองพิจารณาในเรื่องสาํ คัญ ๆ 
ประกอบการดําเนนิ งาน เพื่อความสําเรจ็ ของกจิ การดงั ตอไปน ้ี

1.  การสาํ รวจสภาพพื้นทแ่ี ละความตองการ ไดแก 
1.1  ความนยิ มของประชาชน 
1.2  จํานวนรานจิวเวลรี่และรานขายของที่ระลึกท่ีมีอยูใน 

บริเวณนั้น 
1.3  ผลงานของรา นคาดงั กลาวที่อยูในบรเิ วณนัน้  
1.4  การคาดคะเนคาํ สั่งซ้อื  ถา จะเปดดาํ เนินการใหมอ ีกแหง 

การหลอ ส่ิงประดิษฐจากเศษพลอย  31
1.5  การแขงขันทางดานฝมือและชอื่ เสยี ง 
1.6  ความสะดวกในการคมนาคม 
1.7  ความเหมาะสมของสถานท่ี 
2.  การคดิ ราคาสินคา ไมค วรคิดราคาสูงเกินไป เพื่อใหผูสนใจในส่ิง 
ประดษิ ฐ หรือตองการหาของทรี่ ะลึก สามารถซื้อไปเปนของขวญั ของฝาก 
ญาติมิตรได  ในการคิดราคาควรจะคิดจาก 
คา วัสดุ + คา แรง + คาระดบั ฝม อื   =  ราคาขาย 
ส่ิงประดิษฐจากเศษพลอย  เม่ือนํามาบรรจุในกลองเพ่ือจําหนาย 
จะมีราคาสงู กวาการขายเปน ช้ินทไ่ี มม ีบรรจภุ ณั ฑ เพราะตองคิดราคาของ 
บรรจภุ ัณฑด วย 

3.  การจัดรานคา ผูดําเนินกิจการเก่ยี วกับผลงานการหลอส่ิงประดิษฐ 
จากเศษพลอย  จะตองมีการจัดสถานท่ี ใหเหมาะสม  จัดวางใหสวยงาม 
ดึงดูด  ความสนใจของผูพบเห็น  ภายในรานมีระบบการบริหารงานด ี
มกี ารแบงงาน  แบงหนาทบ่ี ุคลากรตามความสามารถแตกตางกันไป 

4.  การบรรจุหีบหอ  สินคาทุกชนิดท่ีทําการผลิตแลว  จะตองมีการ 
บรรจหุ บี หอ ซ่ึงจดุ ประสงคโดยทัว่ ไป มี 2 ประการ คือ 

4.1  เพ่ือความสวยงาม  มีคุณคาและสะดวก เปนที่พอใจของ 
ลูกคา 

4.2  เพอื่ ปอ งกนั สนิ คา เสียหาย 

การหลอ สิ่งประดษิ ฐจากเศษพลอย  32

สิง่ ประดิษฐจากเศษพลอย หากเปน ช้ินเลก็  ๆ เชน พระพิมพ พวงกญุ แจ 
ควรใสก ลอ งหรอื ซองพลาสตกิ  ถา เปน ขนาดใหญ  เชน  พระพทุ ธรปู  รปู หลอ  
รปู เคารพ อาจใชก ลอ งใหญห รอื ฟล ม พลาสตกิ หอ หมุ ไว เพอื่ ปอ งกนั ฝนุ เกาะ 
การใชบรรจุภัณฑเปนกลองพลาสติกใส  จะชวยใหผลผลิตดูใหม 
และมคี ุณคา มากขึ้น 

5.  การนัดเวลา  นับเปนเรื่องสําคัญมาก ควรตรงตอเวลานัดหมาย 
เพราะผูสง่ั จางทําตง้ั ใจมารับของตามกาํ หนดนดั แตไ มไดของกลบั ไป ยอม 
จะไมพ อใจ บางคร้ังเกิดอารมณเ สยี  ใชถอยคําตอวารุนแรง ผูขายหรอื เจา  
ของควรยับยั้งชั่งใจ ไมตอบโตดว ยอารมณ  หากเปนความผิดของทางรา น 
กต็ องยอมรับและขออภยั  อยางไรก็ตามไมควรใหเ กิดการผิดนดั บอย ๆ จะ 
ทาํ ใหข าดความเช่ือถือและขอสําคัญ คือ ขาดลูกคา  

การหลอส่งิ ประดิษฐจากเศษพลอย  33

กจิ กรรมสําหรบั ตอนท่ี 5 มี 6 กิจกรรมดงั น้ี 

กจิ กรรมท่ี 9

ใหผูเ รียนบอกหลกั การจัดการเพื่อจาํ หนา ย โดยบันทกึ ลงในแบบบันทกึ  

แบบบันทึกหลกั การจดั จาํ หนาย 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 

การหลอสงิ่ ประดษิ ฐจากเศษพลอย  34

กิจกรรมที่ 10

ใหผเู รียนฝก ทาํ บญั ชรี ายรบั -รายจาย ในแบบทีก่ ําหนดให

รายรบั   รายจา ย 

ว/ด/ป รายการ จํานวน ราคา จํานวน ว/ด/ป รายการ จํานวน ราคา  จํานวน
หนวย เงิน หนวย เงิน

........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 

รวมรายรบั   รวมรายจา ย 

กิจกรรมท ี่ 11

ใหผูเรียนไปสํารวจความตองการของตลาด ตามประเดน็ ที่กําหนดใหใน
แบบบนั ทึก แลว บนั ทกึ ผลลงในแบบบันทกึ  

ชนดิ ของสินคา จากเศษพลอย  รปู แบบ  ราคา 

........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 

การหลอส่งิ ประดิษฐจ ากเศษพลอย  35

กิจกรรมท ่ี 12 

ใหผูเรยี นออบแบบการบรรจหุ ีบหอ สนิ คา (บรรจุภัณฑ) ของตนเองสัก 3 
แบบ แลวบันทึกลงในแบบบนั ทึก 

รปู แบบของหบี หอ  วัสดุท่ใี ชทําหบี หอ  ประโยชนใชส อย  จํานวนเงินทลี่ งทนุ  

........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 
........................................................................................................................................ 

กจิ กรรมท ี่ 13

ใหผูเรียนคิดตนทุนของสิ่งประดิษฐแตละช้ิน แตละแบบท่ีทํา พรอมทั้ง
กาํ หนดราคาขาย บนั ทึกลงในแบบบันทึก 

ผลงาน  ส่งิ ประดษิ ฐจ ากเศษพลอยแบบตาง ๆ 
การกําหนดราคา 

1.  ตนทนุ   ..............บาท  ..............บาท  ..............บาท  ..............บาท 

2.  คาแรงและกําไร  ..............บาท  ..............บาท  ..............บาท  ..............บาท 
3.  คาตอ รอง  ..............บาท  ..............บาท  ..............บาท  ..............บาท 
4.  คิดเปน ราคาขาย  ..............บาท  ..............บาท  ..............บาท  ..............บาท 

การหลอสิ่งประดิษฐจ ากเศษพลอย  36

กจิ กรรมท ี่ 14

ใหผเู รียนบอกหลกั การจัดจาํ หนา ยลงในแบบบนั ทึก 

แบบบนั ทึกหลกั การจดั จําหนาย 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 
....................................................................................................................... 

การหลอ สิง่ ประดิษฐจากเศษพลอย  37

แบบทดสอบหลังเรียน 

คําชแี้ จง จงเลอื กคาํ ตอบขอ ท่ีถูกท่ีสดุ โดยกาเครอื่ งหมาย x ทับตัวอกั ษร
ก ข ค หรือ ง เพยี งขอ เดยี ว 

1.  สถาบนั อญั มณศี าสตรแ หงอเมรกิ า แบงพลอยออกเปนกีก่ ลุม  

ก.  2 กลุม  ข.  3 กลมุ  
ค.  4 กลุม  ง.  5 กลุม 

2.  พลอยสเี หลืองเรยี กวา   ข.  ไพลนิ  
ก.  ทบั ทมิ  

ค.  บุษราคัม  ง.  อควั มารีน 
3.  พลอยทีม่ คี วามแข็งมากกวา 7 คอื  

ก.  ไขมกุ   ข.  ทบั ทมิ  
ค.  โกเมน  ง.  อะเมธสิ  

4.  ทมั ทมิ สยามมีอยใู นประเทศใด 
ก.  ไทย  ข.  พมา  

ค.  ลาว  ง.  กัมพูชา 
5.  ตวั ทําละลายโพลีอสี เตอรท ่มี คี วามเขม ขน สงู ใหเหลวกวา เดมิ คอื อะไร 

ก.  ซิลิโคน  ข.  ยเู รเธน 
ค.  อาซโี ทน  ง.  โมโนสไตลนี  

6.  นํา้ ยาทําความสะอาดเครอ่ื งมอื อุปกรณท่เี ปอ นโพลีอสี เตอรเ รซินคือ 
ก.  นา้ํ มนั สน  ข.  ทนิ เนอร 

ค.  อาซโี ทน  ง.  โมโนสไตลนี  
7.  โคบอลท  ทใ่ี ชใ นการหลอ มีอตั ราเทา ใด 

ก.  20 ซซี  ี ข.  30 ซซี ี 
ค.  40 ซีซี  ง.  50 ซซี ี 

8.  การถอดแบบ แกะชิ้นงานและการทําความสะอาดอยใู นขน้ั ตอนใด 
ก.  การเท  ข.  การหลอ  

ค.  การถอดแบบ  ง.  การเตรยี มวสั ดุ 
9.  ตะไบท่ีใชในการตกแตงชิ้นงานควรมีขนาดเทา ใด 

ก.  10 นว้ิ   ข.  12 น้ิว 
ค.  13 นวิ้   ง.  15 นว้ิ  

การหลอส่ิงประดิษฐจากเศษพลอย  38

10.  ลอขัดกระดาษทรายใชตกแตง สวนใดของช้ินงาน 
ก.  ตกแตงดานบน 
ข.  ตกแตงดานหนา 
ค.  ตกแตงดานหลัง 
ง.  ตกแตงดานฐาน 

11.  การตกแตงชิ้นงานท่ีเปนหลุม เวา แหวง  คอื ขอใด 
ก.  ใชแ ลกเกอรหยดใหเ รยี บ 
ข.  ใชกระดาษขดั ใหเรียบ 
ค.  ใชล อ กระดาษทรายตดั ใหเ รยี บ 
ง.  ใชโ พลอี สี เตอรเ รซนิ หยอดเตมิ ใหเ็ ตม็  

12.  การพน เคลือบผวิ ใหเ งาควรปฏบิ ตั งิ านในวนั ทมี่ แี สงแดด ฟาโปรง 
เพราะเหตุใด 
ก.  ปองกันการแตก 
ข.  ปองกนั การเกิดฝาสีขาว 
ค.  ปอ งกันการเกดิ รอย 
ง.  ปองกันสีซดี  

13.  หากมอี ุบตั ิเหตุ ผงหรือนา้ํ ยาเขา ตาควรปฏบิ ัติอยางไร 
ก.  ใชม ือเช็ด 
ข.  ลางนํ้าสะอาด 
ค.  รับประทานยาแกแ พ 
ง.  ใหเ พอื่ นรว มงานเขยี่  

14.  สมุดรายวนั ทัว่ ไป ชอ งคงเหลือไดมาจากอะไร 
ก.  คาวสั ดุ - คา แรง 
ข.  รายรับ - รายจาย 
ค.  รายรบั + รายจาย 
ง.  รายรบั + คา ระดบั ฝมือ 

15.  การกําหนดราคาขายคํานวณจากอะไร 
ก.  คาวัสดุ + คาแรง 
ข.  คา วสั ดุ + รายจาย 
ค.  คาวสั ดุ + แคแ รง + คาระดับฝมือ 
ง.  คา วสั ดุ + อุปกรณ + คาเสียเวลา 

การหลอสิง่ ประดิษฐจากเศษพลอย  39

แนวเฉลยกิจกรรม 

กจิ กรรมท่ี 1 

ที่  ชื่อพลอย  สขี องพลอย  แหลง กาํ เนดิ ของพลอย  หมายเหต ุ

1.  ทับทิม  แดงสด  ประเทศไทย 

2.............................................................................................................. 

3.............................................................................................................. 

4.............................................................................................................. 

5.............................................................................................................. 

6.............................................................................................................. 

7.............................................................................................................. 

8.............................................................................................................. 

9.............................................................................................................. 

10.............................................................................................................. 

กิจรรมท่ี 2 

ท่ี ชอ่ื ของเศษพลอย นาํ มาใชประโยชน หมายเหตุ 

1.  พลอยโกเมน  พวงกุญแจ 

2.  ......................................................................................................... 

3.  ......................................................................................................... 

4.  ......................................................................................................... 

5.  ......................................................................................................... 

6.  ......................................................................................................... 

7.  ......................................................................................................... 

8.  ......................................................................................................... 

9.  ......................................................................................................... 

10.  .........................................................................................................

การหลอส่งิ ประดิษฐจ ากเศษพลอย  40

กิจกรรมท่ี 3 

ท ี่ ชิ้นงานที่เลือก  วิธเี ลอื ก  หมายเหต ุ

ขนาด  รูปทรง  ผิว 

1.  พวงกุญแจ  เลก็   กลม  เรยี บ 
.......................................................................................................... 

2.  .......................................................................................................... 
.......................................................................................................... 

3.  .......................................................................................................... 
.......................................................................................................... 

4.  .......................................................................................................... 
.......................................................................................................... 

5.  .......................................................................................................... 
.......................................................................................................... 

กิจกรรมท่ี 4 

ท่ี วสั ดอุ ปุ กรณ การนาํ ไปใช หมายเหตุ 

1.  ไมอ ดั   ทําฐาน 

2.  .......................................................................................................... 

3.  .......................................................................................................... 

4.  .......................................................................................................... 

5.  .......................................................................................................... 

6.  .......................................................................................................... 

7.  .......................................................................................................... 

8.  .......................................................................................................... 

9.  .......................................................................................................... 

10.  ..........................................................................................................

การหลอสิ่งประดิษฐจ ากเศษพลอย  41

กจิ กรรมที่ 5 

ลกั ษณะของผลงาน  คะแนน 

ท่ี  คณุ ภาพของผลงาน  ดีมาก  ดี  ตอ ง  คะแนน  เฉลยี่  
ปรับปรุง  รวม 

1.  ความเรยี บของผิว 

2.  รอยตาํ หนใิ ตผ ิวงาน 
(ฟองอากาศ) 

3.  รูปทรง 
4.  การเรยี งตัวของเศษ 

พลอย 
คะแนนรวมทงั้ หมด 

หมายเหตุ  คาคะแนนการตรวจสอบคุณภาพของงาน 

คณุ ภาพของงานอยูใ นระดบั ดีมาก  ไดคะแนนขอละ 5 คะแนน 

คณุ ภาพของงานอยใู นระดบั ดี  ไดคะแนนขอละ 4 คะแนน 

คุณภาพของงานอยูในระดับ ตองปรับปรงุ   ไดค ะแนนขอละ 3 คะแนน 

การประเมินคุณภาพของผลงาน 

เมื่ อทานตรวจสอบรายการคุณภาพของผลงานแลว  ใหรวมคะแนน 
ของแตละ  ขอท้ังในแนวนอนและแนวตั้ง  รวมกันไดเทาใด  ใหนํา  3 
ไปหารเปนคะแนนเฉล่ีย  แลวนําคาคะแนนรวมท้ังหมดเฉลี่ยในชองลาง 
สุดทา ยมาตีคาดงั น้ี 
คะแนนเฉลยี่ ระหวา ง  0-9  คณุ ภาพของผลงานอยใู นระดบั   ตอ งปรบั ปรงุ  

คะแนนเฉลยี่ ระหวา ง  10-14  คณุ ภาพของผลงานอยใู นระดบั   ด ี
คะแนนเฉลย่ี ระหวา ง  15-20  คณุ ภาพของผลงานอยใู นระดบั   ดมี าก