งานประดิษฐ์จากใบตอง เลขที่ 11

รายงานวชิ าการงานอาชพี ( คหกรรม )
เร่ือง การประดิษฐ์จากใบตอง

จัดทำ
โดย
นายนันทวฒั น์ ชมภูกลู
ช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 4 หอ้ ง 1 เลขที่ 11

นำเสนอ
ครผู กาวรรณ์ ตลุ าพันธุ์

รายงานวชิ าการงานอาชีพ 1 ( ง31101 )
ภาคเรยี นท่ี 1 ปีการศกึ ษา 2564
โรงเรยี นลำปางกลั ยาณี
อำเภอเมอื งลำปาง จังหวัดลำปาง

สำนักงานเขตพืน้ ท่กี ารศกึ ษามธั ยมศึกษาลำปาง ลำพนู

คำนำ

รายงานฉบับนเ้ี ปน็ ส่วนหนง่ึ ของวชิ าการงานอาชพี 1 ( ง31101 ) มธั ยมศึกษาปที ่ี 4
โดยจุดประสงคเ์ พื่อการศกึ ษาความรู้ทไ่ี ดจ้ ากเรอ่ื งการประดษิ ฐ์ ท้งั นใี้ นรายงานนม้ี ีเน้ือหา
ประกอบดว้ ยความรเู้ ก่ียวกบั การประดษิ ฐ์จากใบตอง ตลอดจนการประยุกต์ใช้

ผจู้ ัดทำได้ทำหวั ข้อนี้ในการทำรายงาน เนอื่ งจากเปน็ เรอ่ื งที่นา่ สนใจ รวมทงั้ แสดงถึง
ความเปน็ ไทย ผู้จัดทำตอ้ งขอขอบคุณครผู กาวรรณ์ ตุลาพันธ์ุ ผู้ใหค้ วามรู้ และแนวทาง
การศึกษา หวงั ว่ารายงานฉบบั นจ้ี ะให้ความรู้ และเปน็ ประโยชน์แก่ผอู้ า่ นทุกๆ ทา่ น

นนั ทวฒั น์ ชมภกู ลู

สารบัญ

ขันหมากเบง็ 1
2
ถาดตอง 3
กรวยดอกไม้ 4

กระทงแบบสองกลดั 5
6
7
8
9
10

1

ขนั หมากเบง็

กรวย หรอื ซวย ใบตองทป่ี ระกอบข้ึนเปน็ สเ่ี หล่ียมสันฐานกลมและประดับดว้ ยดอกไม้ดอกไมใ้ ช้มักจะ
เป็นดอกไม้ขาวเชน่ ดอกบานไมร่ ูโ้ รย ดอกรัก แต่ห้ามใชด้ อกสีขาวอยา่ งดอกจำปา และท่สี ำคญั ไมค่ วร
ใช้ดอกไม้แดง เพราะถา้ หากใช้ดอกไม้แดงจะเป็นเครอ่ื งบูชาผไี ทขันหมากเบ็งท่นี ยิ มทำและใช้ในการ
ประกอบพิธีกรรมทง้ั ทางพิธพี ทุ ธและพิธีพราหมณ์

วัสดุอปุ กรณ์

1.ใบตองกลว้ ยตานี
2.มีด
3.กรรไกร
4.ชาม
5.ไมก้ ลัด
6.ดอกไม้

วิธีทำ

เช็ดใบตองให้สะอาดและฉกี ใบตองดงั นี้
-ทำกรวยขา้ ว ฉีกกวา้ ง 5 ½ น้ิว จำนวน 1 แผ่น
-เกลด็ ประกอบกรวย ฉีกกวา้ ง 2 นว้ิ จำนวน 20 แผน่ (สำหรับกรวย 5 ชนั้ )
-พนั กลบี ปิดเกลด็ กรวย ฉีกกวา้ ง 8 นิ้ว จำนวน 1 แผน่
1.การม้วนกรวย นำใบตอง 2 แผ่นทีฉ่ ีกไว้มาประกบกนั ให้ทางปลายอ่อนทัง้ 2 แผน่ สลับกัน แลว้ ม้วนใหเ้ ปน็ กรวย
ให้ปลายอ่อนอยู่ข้างนอก ตดั ปากกรวยใหเ้ รียบใช้ไม้กลดั ความสงู จากยอดประมาณ 5 ½ นิ้ว เสน้ ผา่ นศูนย์กลาง 2
¾ นว้ิ – 3 นิ้ว

2

2.การพบั กลบี มอื ซ้ายถือข้างอ่อน จบั ริมใบตองตอนกลาง มอื ขวาพับเฉแบ่งเป็นส่ีสว่ นแล้วปดิ ริมซ้ายตลบลงมาทบั
รอยพบั ตรงกลาง พบั ทัง้ หมด 20 แผ่น

3.การพบั กลบี ประกอบตวั แม่ มที ้ังหมด 4 แถว โดยมือซา้ ยจับตัวแม่ มอื ขวาจบั กลีบท่ีพับไวท้ าบกับตวั แมใ่ ช้ไมก้ ลัด
ทับซ้อนกลบี เป็นชน้ั ๆจำนวน 4 แถวๆละ 5 ชนั้ หรือ 8 ชั้น

4.การพับผ้านุ่ง หรือ การมอบ พบั ผ้าน่งุ โดยพบั ครึ่งใบตองพันรอบฐานปิดโคนกลบี สุดท้ายกวา้ ง 4 นว้ิ ใชไ้ ม้กลัด
หรอื ลวดเยบ็ และตัดแต่งฐานให้เรยี บรอ้ ย ประดับตกแตง่ ด้วยดอกไม้ เชน่ ดอกรัก ดอกพุด (นยิ มใชด้ อกไม้สีขาว)
หรอื ดอกดาวเรือง

3

ถาดใบตอง

วัสดุ – อปุ กรณ์

1. ใบตองตานี
2. ตะปูเขม็
3. โฟมกะทง
4. แมก๊ ซ์เย็บกระดาษ
5. กรรไกร

ข้ันตอนการทา

1. ฉีกใบตองให้ได้ความกวา้ ง 2 นว้ิ ยาว 10 นิ้ว โดยประมาณ
2. พับแบง่ ครงึ่ ใบตอง กดพอเปน็ รอยท่มี ุมบน
3. พับใบตองดา้ นซา้ ยลง 45 องศา ทำมุมกบั รอยที่ทำไว้
4. พับทบลงมาให้ต้งั ฉาก ตรงกลางใบตอง
5. พับใบตองด้านขวา เชน่ เดียวกับ ขอ้ .3-4

6. พับตลบดา้ นซ้าย แลว้ พับตลบด้านขวาลงมาซ้อนกนั ปรับกลีบใหเ้ สมอกนั
จดั ระยะใหส้ วยงาม

7.เย็บดว้ ยแม๊กซ์ให้ติดกนั

8. ตัดส่วนเกนิ ออก โดยใช้นวิ้ วดั

9. กัดลงโฟมด้วยตะปู เว้นระยะใหเ้ ท่ากนั ใช้ใบตองชว่ ยวัด

4

10. เม่ือครบช้นั 1 แลว้ ชน้ั 2 ให้วางสลบั หว่างกบั ชั้น 1
11. เมือ่ ครบทัง้ 3 ชั้น (หรอื จะทำแค่ 2 ก็ได)้ ตัดใบตองเป็นว
กลม วงตรงกลางใชห้ มุดปกั ไว้

ลายนมสาว

ตัดใบตอง เปน็ เส้นยาว ประมาณ 1-2 เซนตเิ มตร พยามเลือกใบที่
ตรงๆ ตดั มา 4 – 6 เส้นแล้วแต่ขนาด จาน

12. ปักเสน้ ใบตอง 2 เสน้ ซอ้ นกัน
13. เอาเสน้ ลา่ ง ขนึ้ มาทบั และขัดกบั เสน้ บน จะได้รูปทรงสามเหลย่ี ม
14. ถา้ ใบตองถกั จนหมดแลว้ ยังไม่ครบรอบ ก็ตอ่ เสน้ ใบตอง
โดยเสีบ เข้าใตเ้ สน้ เกา่ แล้วใชต้ ะปูกดั ตดั สว่ นเกนิ ออก

5

กรวยดอกไม้

อุปกรณท์ ี่ต้องเตรียม

1. ใบตอง
2. ไมบ้ รรทัด
3. แมก็ เยบ็ กระดาษ
4. ดอกไม้ (ที่จะใสล่ งในกรวย)
5. ธูปเทียน
6. เข็มและด้าย

วิธที ำ

– นำใบตองมาวัดความกว้างใหไ้ ด้ประมาณ 3.5 ซม. แล้วตัดออกมาหลาย ๆ อนั

6

– จากนั้นนำมาพบั ทบคร่ึง แล้วนำมาวางทบั กันไปเร่อื ย ๆ โดยใชแ้ มก็ เยบ็ ด้านบน และบริเวณตรงกลางของใบ ให้
ทกุ ชน้ิ เช่อื มติดกนั ให้ออกมาเรียงเปน็ แพ

– (ถ้าอยากให้ขนาดใหญ่ก็เพ่ิมจำนวนใบตองเย็บเขา้ ไปอีกได้ ประมาณ 30- 40 ช้นิ หรอื อาจจะมากกวา่ นัน้ กไ็ ด้
แล้วแต่ความชอบค่ะ)

– เม่ือได้ขนาดความใหญ่ท่ีตอ้ งการแลว้ ใหใ้ ช้แม็กเย็บเนน้ อีกครงั้ บรเิ วณด้านบนเพ่ือไมใ่ ห้หลุด ส่วนบริเวณตรง
กลางทีเ่ ย็บแม็กนั้นให้แกะออก

– จากนน้ั ใช้กรรไกร ตดั เลม็ ใบตองให้มคี วามยาวเสมอกันเพือ่ ความสวยงามเรยี บร้อย

– เม่ือเลม็ ปลายใบตองเสรจ็ ใหต้ ดั ใบตองแต่ละอันใหม้ ีปลายแหลม โดยตดั ลกั ษณะเฉียง ๆ ดังในภาพค่ะ

7

– จากนั้นถงึ ขัน้ ตอนการจับจีบ โดยใหน้ ำใบตองแต่ละอันมาแมก็ เย็บติดกนั จีบละ 4-5 อัน วางทาบทับกนั ไป
และแม็กเย็บตดิ ไปเร่อื ย ๆ จนครบทุกอัน

– เมอ่ื เสรจ็ แล้วกจ็ ะไดเ้ ป็นลกั ษณะกรวยออกมา ใหต้ ัดปลายใบตองอีกครัง้ เพอ่ื ความเรียบร้อยสวยงาม

– ตอ่ ไปเปน็ ขั้นตอนการพับจีบเล็ก เพื่อมาตดิ ด้านลา่ งในสว่ นของตัวกรวย ใชใ้ บตองความกวา้ งประมาณ 5 ซ.
ม. ความยาวใหเ้ อาตามความเหมาะสม ไมต่ ้องยาวมากไป

– แล้วนำมาพบั เปน็ สามเหลี่ยมเขา้ หากัน ตัดปลายท่ีเหลือออก กจ็ ะได้ออกมาเปน็ ลกั ษณะสามเหลยี่ มตัง้ ฉาก

– จากนนั้ ใช้แมก็ เย็บลงไป ทำหลาย ๆ อัน จนจำนวนพอท่ีจะล้อมรอบบริเวณกรวย

– เมือ่ ไดจ้ ำนวนท่พี อความต้องการแลว้ ให้นำมามาติดไปรอบ ๆ ตวั กรวย วธิ ีการตดิ วางลงไปบรเิ วณที่มแี ม็กเยบ็
และใชแ้ ม็กเยบ็ อีกทีใหแ้ น่น

– หลังจากแมก็ ติดรอบกรวยแลว้ ก็จะได้ออกมาแบบรปู ท่ี 1

– ตอ่ ไปเกบ็ รายละเอียดรอบปากกรวยใหส้ วยงาม ด้วยการใช้ใบตองความกวา้ ง 1.5 ซม. แลว้ แบ่งครึง่ ใบตองฉีก
แยกออกเป็นสองเส้นแต่อย่าใหช้ ิน้ สว่ นขาดออกจากกัน แล้วนำไปแแปะวนรอบกรวย

8

– วธิ วี นรอบกรวยคือ ทำให้ใบตองเปน็ ลักษณะไขว้กนั ไปเรอื่ ย ๆ จนรอบกรวย โดยใช้เข็มกับด้ายช่วยเย็บ

– ต่อไปทำกรวยเลก็ เพ่ือปิดยอดด้านแหลม ใชใ้ บตองความกวา้ งประมาณ 7 ซม.

– นำใบตองท่ีได้มาม้วนเปน็ กรวย แลว้ ใช้แมก็ เย็บ และตดั ปลายใบตองออกเพื่อเก็บรายละเอยี ด กจ็ ะได้กรวยเลก็ ๆ
สำหรบั ปดิ ปลายกรวย

– เวลาสวมลงไปแนะนำใหด้ งึ เขา้ มาแน่น ๆ สักหน่อย ก็จะสามารถครอบอยู่ได้แลว้

9

กระทงแบบสองกลดั

อปุ กรณ์

1.ใบตอง
2.ไม้กลัด

ขน้ั ตอนการทำ

1. ตดั ใบตองเป็นสี่เหล่ยี มผนื ผ้า โดยมีขนาดประมาณ 13 x 16 เซ็นตเิ มตร จำนวน 2 ช้นิ หนั นวลตองเขา้ หากนั

10

2. จับจีบบรเิ วณกึ่งกลางของใบตองแล้วใชไ้ มก้ ลัดยึดให้จีบของเราทำมุมต้งั ฉาก ทำแบบนี้ทง้ั สองฝั่ง เท่านี้ใบตอง
ของเราก็จะกลายเปน็ กระทงสองกลดั ท่ีมขี อบตัง้ ข้นึ ตามความลึกของจบี ทเี่ รากลดั ในสมัยโบราณใชส้ ำหรบั ใส่ปูน
แห้ง (ปนู ทใี่ ชส้ ำหรบั กินหมาก) สามารถใส่ของท่มี นี ำ้ ได้ ใส่ขนมถ้วยตะไล ขนมถว้ ยหนา้ กะทิ

บรรณานุกรม

ขนั หมากเบง็

https://nwyteach.wordpress.com/2011/08/22/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%
97%E0%B8%B3%E0%B8%82%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B2%
E0%B8%81%E0%B9%80%E0%B8%9A%E0%B8%87/

ถาดใบตอง

https://nuaewzaka.wordpress.com/2012/03/05/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8
%97%E0%B8%B3%E0%B8%96%E0%B8%B2%E0%B8%94%E0%B9%83%E0%B8%9A%E0%B8%95
%E0%B8%AD%E0%B8%87/

กรวยดอกไม้

https://campus.campus-star.com/variety/117075.html

กระทงแบบสองกลัด

https://www.baanlaesuan.com/134618/diy/diy101/food-container-made-by-banana-leave