279f

50 ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤ ΩΝ




«ΤΟ ΚΛΈΙΣΙΜΟ ΤΩΝ ΈΜΠΟΡΙΚΩΝ ΠΥΛΩΝ


ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΘΑ ΈΙΝΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ


ΓΙΑ ΤΙΣ ΈΛΛΗΝΙΚΈΣ ΦΡΑΟΥΛΈΣ»



Τις συνέπειες που υφίσταται ο κλάδος της φράουλας στη χώρα μας κατά
τις δύο πρώτες εβδομάδες της στρατιωτικής εισβολής της Ρωσίας στην
Ουκρανία περιγράφει στα Φρουτονέα ο κ. Μάκης Ζάχαρης, ιδιοκτήτης
της Agroline Fruit.



ΜΑΚΗΣ ΖΑΧΑΡΗΣ

ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ ΤΗΣ AGROLINE FRUIT


Κύριε Ζάχαρη, κατ’ αρχάς πείτε μας τι συμβαί-
νει αυτή τη στιγμή με την αγορά φράουλας στην
Ουκρανία;
Εξ αιτίας του πολέμου, πάρα πολλά super
market στην Ουκρανία είναι άδεια και οι πε-
ρισσότερες ποσότητες φράουλας που αγορά-
ζονται είναι για νοσοκομεία ή τον στρατό. Κα-
τά συνέπεια ποσότητες που θα στέλναμε στην
Ουκρανία, πρέπει να κατευθυνθούν σε άλλες Φοβάστε πιο αρνητικές εξελίξεις για τη συνέ-
χώρες. Ωστόσο, η μέχρι στιγμής χαμηλή πα- χεια;
ραγωγικότητα των ελληνικών καλλιεργειών, Δεν μπορούμε να ξέρουμε τι θα συμβεί στη
σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η Ουκρανία συνέχεια, αλλά μια ενδεχόμενη χρεοκοπία της
δεν αποτελεί ιδιαίτερα σημαντική αγορά για Ρωσίας, είτε μια διακοπή των εμπορικών ρο-
την ελληνική φράουλα, έχει βοηθήσει να μην ών μεταξύ Ρωσίας και γειτονικών χωρών, Οι εξαγωγές προς τη Ρωσία
οξυνθεί πολύ το πρόβλημα της διακίνησης που θα μπορούσε να αποτελέσει πολιτική μπορεί να μην έχουν
των διαθέσιμων ποσοτήτων. απόφαση οποιασδήποτε πλευράς, θα αποτε-
λούσαν καταστροφικά ενδεχόμενα για τις ελ- σταματήσει μέχρι στιγμής,
Άλλα προβλήματα καταγράφονται στην αγορά ληνικές φράουλες. Γενικά, το τι θα γίνει με την αλλά έχουν ακριβύνει από τη
φράουλας εξ αιτίας του πολέμου; ελληνική φράουλα εξαρτάται από την αγορά
Τα καύσιμα που χρειάζονται τα φορτηγά της Ρωσίας. μέρα που ξέσπασε ο πόλεμος,
έχουν ακριβύνει και οι οδηγοί ζητάνε περισ- Να υπενθυμίσω, άλλωστε, ότι το αποκο- καθώς έχει ακριβύνει
σότερα χρήματα για να πάνε σε συγκεκριμένες ρύφωμα της παραγωγικότητας των φραου-
αγορές. Επίσης, όσον αφορά την περίπτωση λιών βρίσκεται μπροστά μας και αυτό θα απο- το πετρέλαιο, αλλά
της Ρωσίας, οι εξαγωγές προς τα εκεί μπορεί τελέσει κακό συνδυασμό με μια παραμονή της και γενικότερα το κόστος
να μην έχουν σταματήσει μέχρι στιγμής, αλ- αγοράς στην Ανατολική Ευρώπη σε αυτήν ή
λά έχουν ακριβύνει σοβαρά από τη μέρα που ενδεχομένως σε ακόμα χειρότερη κατάσταση. διεκπεραίωσης της
ξέσπασε ο πόλεμος. Πέραν των παραγόντων μεταφοράς των φραουλών
που προανέφερα, έχει γενικότερα ακριβύνει Τι μπορούν να κάνουν οι εξαγωγικές επιχειρή-
γενικότερα το κόστος διεκπεραίωσης της με- σεις απέναντι στις εξελίξεις; από τις γειτονικές της χώρες,
ταφοράς των φραουλών από τις γειτονικές της Οι εξαγωγείς προφανώς θα κοιτάξουν να όπως την Πολωνία
χώρες, όπως την Πολωνία, ενώ η υποτίμηση απαλύνουν κατά το δυνατό τις συνέπειες,
του ρωσικού νομίσματος έχει κάνει τα προϊόντα ανακατευθύνοντας τις φράουλες τους σε άλ-
μας πολύ ακριβότερα για τους Ρώσους. λες αγορές. Πρέπει, όμως, να ληφθούν μέτρα
Επίσης, με την αποβολή ρωσικών τρα- αποζημίωσης και στήριξης των παραγωγών
πεζών από το σύστημα Swift, οι πληρωμές αλλά και των εξαγωγικών επιχειρήσεων που
έχουν γίνει πιο επίφοβες. ζημιώνονται από τις συνέπειες του πολέμου.

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

«ΑΠΟ ΤΙΣ 5 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΘΑ ΑΝΈΒΑΣΟΥΝ


ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ


ΤΑ ΘΈΡΜΟΚΗΠΙΑ ΦΡΑΟΥΛΑΣ»



Η μέχρι στιγμής χαμηλή αποδοτικότητα των καλλιεργειών φράουλας έχει
βοηθήσει ώστε μικρές απώλειες, όπως της ουκρανικής αγοράς, να μην
επηρεάσουν τον ελληνικό κλάδο. Ωστόσο, κανείς δεν μπορεί να προδια-
γράψει τι θα γίνει στη συνέχεια…





ΦΩΤΗΣ ΚΥΡΙΑΖΗΣ

ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Α.Σ. ΥΡΜΙΝΗΣ




Κύριε Κυριαζή, ποιες είναι οι άμεσες επιπτώ-
σεις που υφίσταται ο ελληνικός κλάδος της
φράουλας από την εισβολή της Ρωσίας στην
Ουκρανία;
Οι εξαγωγές φράουλας προς την Ουκρα-
νία έχουν σταματήσει. Ευτυχώς, οι ποσότητες
που αποστέλλονταν εκεί δεν ήταν μεγάλες και Υπό το φως των τρεχουσών εξελίξεων, μπορεί-
μπόρεσαν εύκολα να ανακατευθυνθούν προς τε να κάνετε κάποια εκτίμηση για τη συνέχεια
άλλες, γειτονικές αγορές, όπως η Πολωνία, η της σεζόν;
Εσθονία, η Λετονία και η Ουγγαρία. Μέχρι στιγμής, όπως έχουν τα πράγματα, οι
Επίσης, έχει αυξηθεί το κόστος μεταφοράς επιπτώσεις από τον πόλεμο στην Ουκρανία εί-
λόγω της αύξησης της τιμής των καυσίμων. Η απώλεια της ουκρανικής ναι διαχειρίσιμες για τον κλάδο μας. Ωστόσο,
αγοράς δεν έχει μέχρι στιγμής υπάρχει ανησυχία για τη συνέχεια· για το τι θα
Υπήρξε επίπτωση στις τιμές από αυτήν την ξαφ- γίνεται τον Απρίλιο, καθώς από τις 5 Απριλίου
νική αλλαγή των εμπορικών ροών; επηρεάσει αρνητικά τον ελ- τα θερμοκήπια θα έχουν ανεβάσει την παρα-
Καθώς η παραγωγικότητα των θερμοκηπί- ληνικό κλάδο της φράουλας, γωγικότητά τους και τότε κάποια ενδεχόμε-
ων μας παραμένει μέχρι στιγμής χαμηλή, ακό- νη απώλεια αγορών, ειδικά του μεγέθους της
μα και μετά από τα γεγονότα στην Ουκρανία καθώς οι εξαγωγές προς την Ρωσίας, δεν θα είναι αστεία υπόθεση.
δεν δημιουργούνται συνθήκες για να πιεστεί Ουκρανία ήταν λίγες. Ωστό-
η αγορά από υπερβολικό προϊόν. Τέλος, πείτε μας τι εξελίξεις υπάρχουν σχετικά
σο, ο κλάδος παραμένει εξαρ- με το θέμα της διαθεσιμότητας εργατικού δυνα-
Υπάρχουν επιπτώσεις στις ποσότητες ελληνι- τημένος από τις πολιτικές εξε- μικού. Θα υπάρχουν αρκετοί εργάτες όταν έρθει
κής φράουλας που καταλήγουν στη Ρωσία; ο Απρίλιος;
Προς ώρας, οι ελληνικές φράουλες φτά- λίξεις που γεννά ο πόλεμος Δεν μπορώ να απαντήσω με βεβαιότητα σε
νουν κανονικά στη Ρωσία και δεν έχει υπάρ- στην Ουκρανία, καθώς μπορεί αυτό το ερώτημα. Πάντως, έχουν γίνει βελτι-
ξει περίπτωση που κάποιο φορτίο να μην πλη- ωτικές κινήσεις επί του ζητήματος, όπως η δι-
ρώθηκε. Φυσικά, κυρώσεις όπως η αποβολή να προκληθούν βαριές επι- ακρατική συμφωνία της Ελλάδας με το Πακι-
ρωσικών τραπεζών από το σύστημα SWIFT πτώσεις στις εξαγωγές προς στάν και το Μπαγκλαντές, για την είσοδο στη
δημιουργούν ανησυχία για τη συνέχεια, κα- χώρα μας εποχιακών εργατών γης. Από το
θώς δεν ξέρουμε τι άλλες εξελίξεις μπορεί να τη Ρωσία Πακιστάν ήδη έχουν αρχίσει να έρχονται ερ-
υπάρξουν σε εμπορικό και οικονομικό επίπε- γάτες, ενώ βρίσκεται υπό διευθέτηση και το
δο. θέμα της έκδοσης καρτών εργασίας.

52 ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤ ΩΝ







ΦΡΑΌΥΛΕΣ – ΙΣΠΑΝΙΑ
ΔΟΚΙΜΑΖΈΤΑΙ ΠΑΝΣΠΈΡΜΙΑ ΝΈΩΝ ΠΟΙΚΙΛΙΩΝ



Ολοένα και περισσότερες ποικιλίες εντάσσουν στη «φαρέτρα» τους οι παραγωγοί φράουλας της Ουέλβα, μειώνοντας
περεταίρω κάθε χρόνο την παρουσία των Fortuna και Rociera.


Για μία ακόμα φορά, ερχόμαστε να κατα-
γράψουμε τις ασίγαστες διεργασίες που λαμ-
βάνουν χώρα στο εσωτερικό του ισπανικού
κλάδου των φρούτων του δάσους. Διεργα-
σίες που, όσον αφορά τη φράουλα, έχουν
σταματήσει εδώ και χρόνια να αφορούν τη
στρεμματική επέκταση της καλλιέργειας, κα-
θώς επικεντρώνονται πλέον στην όσο πιο κα-
λή προσαρμογή της στις ποιοτικές και άλλες
απαιτήσεις των αγορών.
Έτσι, μπορεί οι εκτάσεις φράουλας στην
Ουέλβα να αυξήθηκαν φέτος μόνο κατά 1%,
φτάνοντας στα 67.700 στρέμματα, όμως πιο
έντονα αυξάνονται οι εταιρείες γενετικής βελ-
τίωσης που αναπτύσσουν και προσφέρουν
νέες ποικιλίες στον κλάδο (14 φέτος από 12 τα
προηγούμενα χρόνια). Επίσης, αυξανόμενος
είναι και ο αριθμός των εγγεγραμμένων ποι-
κιλιών ή των ποικιλιών που βρίσκονται σε δι-
αδικασία εγγραφής από καθεμία από αυτές τις
εταιρείες. Συγκεκριμένα, φέτος ονοματίζονται
17 ποικιλίες, που κάθε μία τους κατέχει του-
λάχιστον το 1% των φυτεύσεων της Ουέλβα,
από 16 πέρυσι και 11 πρόπερσι. Επίσης, το συ-
νολικό ποσοστό των φραουλών που κάθε μία
τους κατέχει λιγότερο από το 1% των συνολι-
κών εκτάσεων ανέρχεται φέτος σε 7,2%, κι-
νούμενο δηλαδή στα ίδια επίπεδα με τα προη-
γούμενα χρόνια.

Περισσότερες ποικιλίες αποκτούν με-
γαλύτερο μερίδιο
Όλη η παραπάνω διαδικασία οδηγεί στο
συνεχή εμπλουτισμό της -ήδη εκτεταμένης-
υπάρχουσας ποικιλιακής πρότασης, επιτρέ-
ποντας στις εταιρείες του κλάδου να σχεδιά-
σουν ένα ημερολόγιο παραγωγής σύμφωνα
με τις εμπορικές τους ανάγκες . *
Συγκεκριμένα, προχωρώντας σε μία ελα-
φρώς πιο λεπτομερή ανάλυση, παρατηρεί-
ται ότι οι ποικιλίες που καταλάμβαναν μόνο το
1-2% των συνολικών εκτάσεων φράουλας,
αυξήθηκαν από 4 πρόπερσι, σε 9 πέρυσι και


* Στα τεύχη 231 και 267 των Φρουτονέων μπορείτε να δείτε αναλυτικά πώς διαμορφωνόταν η ποικιλιακή σύνθεση του ισπανικού κλάδου της φράουλας, τις σεζόν
2017-2018 και 2020-2021. Βρείτε τα τεύχη εύκολα μέσα και από τη νέα δωρεάν εφαρμογή των Φρουτονέων για το κινητό σας, Froutonea App.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

φέτος. Οι φράουλες που προβιβάστηκαν φέ-
τος σε αυτήν την κατηγορία είναι οι Splendor,
Gioelita (NSG 207) και Marisma FNM. Επί-
σης, από 5 ποικιλίες φράουλας που καταγρά-
φονταν πρόπερσι και πέρυσι στην κατηγορία
ποικιλιών που καταλάμβαναν 2,1-10% των
εκτάσεων έκαστη, φέτος καταγράφονται 7.
Έτσι, από αθροιστικά 26,2% που καταλάμβα-
νε πέρυσι αυτή η κατηγορία στο σύνολο των
φυτεύσεων, φέτος καταλαμβάνει το 34,5%.
Οι πιο νέες προσθήκες σε αυτήν την κατηγο-
ρία είναι οι φράουλες Leticia και Marimbella
(NSG 203).

Χάνουν έδαφος οι Fortuna και Rociera
Η ποσοστιαία κατανομή των διάφορων ποικιλιών φράουλας στις φετινές φυτεύσεις της Ουέλβα. Η άλλη όψη των αναβαθμίσεων μέσα σε
αυτόν τον -ολοένα και πιο εκτεταμένο- κατά-
λογο φραουλών, στην πραγματικότητα δεί-
χνει ότι οι δύο πιο καλλιεργούμενες ποικιλίες,
Fortuna και Rociera, παρότι συνεχίζουν να κα-
ταλαμβάνουν σημαντικό μέρος του συνόλου,
χάνουν συνεχώς έδαφος τα τελευταία χρόνια.
Συγκεκριμένα, ξεκινώντας από το υψηλότε-
ρο επίπεδό τους κατά τη σεζόν 2018-2019,
όταν το άθροισμα αυτών των δύο πιο σημα-
ντικών ποικιλιών αντιπροσώπευε το 65,4%
του συνόλου των καλλιεργούμενων επιφα-
νειών (39,4% και 26% αντίστοιχα), τη σεζόν
2019-2020 το ποσοστό τους έπεσε στο 61,8%
(36,2% και 25,6%), τη σεζόν 2020-2021 μει-
ώθηκε κι άλλο στο 56,7% (35,8% και 20,9%),
και, τέλος, φέτος έπεσε κάτω από το μισό του
συνόλου των καλλιεργειών· συγκεκριμένα,
Η ποσοστιαία συμμετοχή των εταιρειών ανάπτυξης νέων ποικιλιών φράουλας στις φετινές στο 47,6% (31,1% και 16,5%).
φυτεύσεις της Ουέλβα. Τέλος, να σημειώσουμε πως οι φράουλες
που από πέρυσι μέχρι φέτος εξαφανίστηκαν
από τον κατάλογο των ποικιλιών με τουλάχι-
στον 1% συμμετοχή στις συνολικές εκτάσεις,
Αυξημένη στους 280.000-290.000 τόνους είναι οι Marisol, Beauty και Primoris.
η φετινή παραγωγή Φ.Κ.
Δυναμικά εξελίσσεται η φετινή σεζόν της ισπανικής φράουλας,
σύμφωνα με το διευθυντή της Freshuelva, κ. Rafael Domínguez Guillén, Τα άλλα φρούτα του δάσους
καθώς μέχρι και τα τέλη του Φλεβάρη, η συγκομιδή υπερέβαινε το 10%
της συνολικής εκτιμώμενης παραγωγής. Μάλιστα, η φετινή παραγωγή Όσον αφορά τις υπόλοιπες καλλιέργει-
αναμένεται αυξημένη, φέρνοντας στην αγορά συνολικά 280.000-290.000 ες φρούτων του δάσους, τα σμέουρα και
τόνους. τα blueberries είναι επίσης παρόντα στην
Επίσης, όπως περιγράφει ο διευθυντής της Freshuelva, η συγκομιδή αγορά, αν και σε μικρές ποσότητες για τα
του προϊόντος γίνεται χωρίς προβλήματα, όπως επίσης χωρίς ιδιαίτερα ισπανικά δεδομένα, καθώς μέχρι και τα μέ-
εμπόδια γίνεται και η διακίνηση του προϊόντος στις αγορές της Ευρώπης, σα Μαρτίου συγκομίζονταν μονάχα κά-
ποιες λίγοι καρποί από πρώιμες ποικιλί-
αλλά και του Ηνωμένου Βασιλείου. ες. Αυτή τη στιγμή το τοπίο της ευρωπαϊκής
Συγκεκριμένα κατά την πρώτη εβδομάδα του Μαρτίου συγκομίζονταν αγοράς σμέουρων και blueberries καθορί-
οι ποικιλίες Rábida, Rociera, Victory, Fortuna και Inspire, με την παραγωγή ζεται από τις χιλιανές και περουβιανές εξα-
να βρίσκεται σε υψηλότερο επίπεδο στην περιοχή της Costa (Moguer, γωγές, ενώ η ισπανική συγκομιδή αυτών
Palos de la Frontera και Lucena). των φρούτων θα κινηθεί πιο δυναμικά από
τα τέλη Μαρτίου.



ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

54 ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤ ΩΝ







ΦΡΑΌΥΛΕΣ – ΙΤΑΛΙΑ
ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΟΛΟ ΤΟ ΧΡΟΝΟ



Η ιταλική καλλιέργεια φράουλας εμπλουτίζεται συνεχώς με νέες ποικιλίες και απλώνεται σε διάφορες περιοχές της
χώρας, φτάνοντας πλέον να αποδίδει καρπούς καθόλη τη διάρκεια του έτους.


Ο αριθμός των επιχειρήσεων
που ειδικεύονται
στην παραγωγή φράουλας
μεγαλώνει, με καθεμία
από αυτές τις επιχειρήσεις,
μάλιστα, να συνδυάζει

διαφορετικές περιοχές
καλλιέργειας, καλύπτοντας
έτσι μία πιο ευρεία χρονική
περίοδο συγκομιδής
Όλο και περισσότερες φράουλες παράγο- στρέμματα. Άλλες σημαντικές περιοχές για τη και εμπορίας του προϊόντος
νται κατά τη διάρκεια δώδεκα μηνών στην Ιτα- φράουλα είναι η Καλαβρία με 1.490 στρέμμα-
λία. Ο κ. Gianluca Baruzzi, ερευνητής στο ιταλι- τα, το Πιεμόντε με 1.400 στρέμματα, το Τρέ-
κό πρόγραμμα ανάπτυξης φραουλών Crea στο ντο με 1.190 στρέμματα και το Μπολζάνο με
Φορλί της Ιταλίας, αναφέρει πως: «Φυσικά, το 1.100 στρέμματα.
αποκορύφωμα της παραγωγής λαμβάνει χώ-
ρα το δίμηνο Απριλίου-Μαΐου, αλλά κατά τη δι- Μετατόπιση των καλλιεργειών
άρκεια των τελευταίων χρόνων, έχει αυξηθεί και δοκιμή νέων ποικιλιών
η διαθεσιμότητα προϊόντος το καλοκαίρι, το Μέχρι στιγμής, η Basilicata έχει ταυτι-
φθινόπωρο και το χειμώνα». Επιπλέον, ο αριθ- στεί πρωτίστως με τη φράουλα Candonga,
μός των επιχειρήσεων που ειδικεύονται στην το πιο γνωστό εμπορικό σήμα της ποικιλίας Βορειότερα, στην Εμίλια-Ρομάνια, μπο-
παραγωγή φράουλας μεγαλώνει, με καθεμία Sabrosa. Ωστόσο, παρατηρεί κανείς μία ση- ρεί κανείς να βρει τις ποικιλίες Sibilla, Joly,
από αυτές τις επιχειρήσεις, μάλιστα, να συνδυ- μαντική υποχώρηση των εκτάσεων αυτής Aprica, Clery και Brilla από τα μέσα Μαρτίου
άζει διαφορετικές περιοχές καλλιέργειας, κα- της φράουλας στην περιοχή, από το 90% τα μέχρι τις αρχές Ιουνίου, όταν και ξεκινά η σε-
λύπτοντας έτσι μία πιο ευρεία χρονική περίοδο περασμένα χρόνια, στο 57% σήμερα. Η προ- ζόν της Γερμανίας.
συγκομιδής και εμπορίας του προϊόντος. σήλωση δεν μεταφέρθηκε από τη Sabrosa σε Παραμένοντας βόρεια, στην περιοχή της
κάποια άλλη ποικιλία φράουλας, αλλά μετα- Βερόνα οι πιο διαδεδομένες φράουλες είναι
Οι κυριότερες περιοχές καλλιέργειας φράστηκε σε ενδιαφέρον προς διάφορες ποι- οι Aprica, Agnese, Antea, Garda και Callas,
Σύμφωνα με την CSO, οι εκτάσεις καλλιέρ- κιλίες, όπως της Rossetta για την πρώιμη πα- με την καλλιέργειά τους να γίνεται εκεί τόσο
γειας φράουλας στην Ιταλία απλώνονταν το ραγωγή και της Inspire για την όψιμη. την άνοιξη, όσο και το φθινόπωρο. Στην περιο-
2021 σε κάτι λιγότερο από 39.620 στρέμμα- Στην Καμπανία, η περιοχή καλλιέργειας χή των Άλπεων, η παραγωγή πραγματοποιεί-
τα. Το 70% των εκτάσεων αυτών βρίσκεται μετατοπίζεται από την Piana del Sele προς ται το καλοκαίρι (μέχρι και τα τέλη του), ακόμα
στο Νότο της χώρας και το υπόλοιπο 30% στο το Agro Aversano κοντά στη Νάπολη, ενώ και αν η καλλιεργούμενη έκταση έχει μειωθεί,
Βορρά. Ανά επαρχία, η περιοχή της Basilicata αξιοποιεί τις ποικιλίες Melissa, Sabrina και όπως για παράδειγμα συμβαίνει στο Πιεμόντε.
και της Καμπανίας, με 10.000 στρέμματα έκα- Marinbella. Τέλος, στην περιοχή Martelltal του Νοτίου
στη, συγκεντρώνουν μαζί τις μισές καλλιερ- Από την άλλη πλευρά, στη Σικελία κυριαρ- Τιρόλο, καλλιεργούνται φράουλες σε υψό-
γούμενες εκτάσεις, ενώ ακολουθεί η περιοχή χεί η ποικιλία Fortuna, που καλλιεργείται κυρί- μετρο 1.600 με 1.800 μέτρων, αποτελώντας
της Σικελίας με 3.190 στρέμματα. Έπειτα, βρί- ως στη Marsala. Χάρη στο ευνοϊκό κλίμα μπο- ένα καλό παράδειγμα του πώς οι τόσο διαφο-
σκεται η περιοχή της Βερόνας με 2.500 στρέμ- ρεί να συγκομιστεί νωρίς, γεγονός που την ρετικές κλιματολογικές συνθήκες της Ιταλί-
ματα και της Εμίλια-Ρομάνια, με την καλλιέρ- καθιστά ως ιδανική χειμερινή φράουλα και ας επιτρέπουν την ολόπλευρη εποχική διαφο-
γεια φράουλας να σταθεροποιείται μετά από καλό ανταγωνιστή για προϊόντα από τη νότια ροποίηση της παραγωγής, ώστε οι φράουλες
κάποια χρόνια καθοδικής πορείας στα 2.000 ηπειρωτική Ιταλία. να είναι διαθέσιμες όλο το χρόνο.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279



56 ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤ ΩΝ






ÒΚηπευτικά





ΑΡΙΣΤΗ Η ΣΈΖΟΝ ΓΙΑ ΤΑ ΑΓΓΟΥΡΙΑ ΣΤΗΝ ΤΡΙΦΥΛΙΑ



Με πολύ καλή ποιότητα και τιμές προχωράει η σεζόν για τα μακριά αγγούρια της Τριφυλίας, ενώ ξεκινάει σι-
γά-σιγά και η σεζόν για τις τομάτες.


Εκατοντάδες
νέα στρέμματα
σύγχρονων θερμοκηπίων
Σε εξέλιξη βρίσκεται η αποπληρω-
μή των επενδύσεων που έχουν εγκρι-
θεί στα πλαίσια των Σχεδίων Βελτί-
ωσης για την περιοχή της Τριφυλίας.
Συγκεκριμένα, από ένα σύνολο 164
εγκριθέντων επενδυτικών προτάσε-
ων, στα οποία αντιστοιχούν συνολικά
21.000.000 ευρώ, έχουν κατατεθεί αι-
τήματα για πληρωμή των 134. Από αυ-
τά, τα 70 βρίσκονται σε φάση τελικής
πληρωμής και τα 64 σε φάση μερικής
πληρωμής. Σύμφωνα με την εκτίμηση
του διευθυντή της τοπικής ΔΑΟΚ, κ.
Αντώνη Παρασκευόπουλου, μέχρι το
καλοκαίρι θα έχουν σημειωθεί σημα-
ντικά βήματα προόδου στις εκκρεμού-
σες αποπληρωμές, ενώ υπολογίζει ότι
η όλη διαδικασία θα ολοκληρωθεί την
επόμενη χρονιά.
Στα 3.000 στρέμματα ανέρχεται η φετινή έκταση που αφιερώνεται στην καλλιέργεια κηπευ- Αν ολοκληρωθούν με επιτυχία και οι
τικών στην περιοχή της Τριφυλίας, με τα μακριά αγγούρια να καταλαμβάνουν τα 1.000 από αυ- 164 επενδύσεις, αυτό σημαίνει πως η
τά, σημειώνοντας -σύμφωνα με τους υπολογισμούς των παραγωγών- μία αύξηση 10% σε σχέ- Τριφυλία θα απορροφήσει το 30% των
ση με πέρυσι. κονδυλίων των Σχεδίων Βελτίωσης
Η συγκομιδή που έχει ξεκινήσει από τα τέλη Γενάρη, έχει αφήσει απόλυτα ικανοποιημένους που προβλέπονται για όλη την περιφέ-
τους παραγωγούς με την ποιότητά της, ενώ και η εμπορική κυκλοφορία του προϊόντος εξελίσ- ρεια Πελοποννήσου.
σεται περίφημα από την αρχή της σεζόν, μέχρι και τη δεύτερη εβδομάδα του Μαρτίου. Ενδεικτικά, Τέλος, σύμφωνα με τον κ. Παρασκευ-
τη δεύτερη εβδομάδα του Μαρτίου, τα μακριά αγγούρια της Τριφυλίας απέδιδαν στον παραγω- όπουλο, οι 164 νέες επενδύσεις προ-
βλέπουν αθροιστικά τη δημιουργία
γό 1,30 ευρώ το κιλό, ενώ η τιμή ανά τεμάχιο για πώληση σε εγχώριες αλυσίδες λιανικής ήταν 286 στρεμμάτων σύγχρονων θερμο-
στα 0,38-0,40 ευρώ. κηπιακών καλλιεργειών, την τεχνολο-
γική αναβάθμιση ήδη υπαρχουσών με
Έρχεται και η σειρά της τομάτας βάση περιβαλλοντικά πρότυπα, την
Οι τομάτες στην Τριφυλία καταλαμβάνουν φέτος 1.200 στρέμματα. Σημειώνουμε πως η φετινή προμήθεια γεωργικών ελκυστήρων
καλλιέργεια τομάτας στην περιοχή περιορίστηκε ελαφρώς από τον ιό της καστανής ρυτίδωσης, και άλλου μηχανολογικού/τεχνολογι-
όχι όμως τόσο λόγω των ζημιών που προκάλεσε πέρυσι, καθώς οι παραγωγοί έλαβαν τα απα- κού εξοπλισμού, έγγειες βελτιώσεις,
ραίτητα, αυστηρά μέτρα πρόληψης, αλλά λόγω του φόβου που προκλήθηκε ανάμεσα στις τάξεις υδραυλικές εγκαταστάσεις κ.λπ. Από
των παραγωγών, με κάποιους να προτιμούν να μην εκτεθούν στον κίνδυνο. Σε κάθε περίπτωση, τα νέα θερμοκήπια, η συντριπτική πλει-
η παραγωγή της τομάτας στην περιοχή της Τριφυλίας θα ξεκινήσει στα τέλη Μαρτίου. Η μεγαλό- οψηφία θα χρησιμοποιηθεί για την πα-
ραγωγή τομάτας και αγγουριών, των
καρπη Beef τομάτα παραμένει η μοναδική επιλογή των παραγωγών της περιοχής. δύο κηπευτικών που ήδη κυριαρχούν
Τέλος, τα υπόλοιπα περίπου 800 στρέμματα κηπευτικών στην Τριφυλία αφορούν σε πιπεριές στην τοπική παραγωγή, με σαφή προ-
(κυρίως πράσινες), φασολάκια, κολοκύθια και μελιτζάνες. σανατολισμό την εξαγωγή τους.



ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

ΚΗΠΕΥΤΙΚΑ – ΙΣΠΑΝΙΑ
ΟΙ ΚΑΛΈΣ ΤΙΜΈΣ ΈΦΈΡΑΝ ΠΑΡΑΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΈΖΟΝ



Οι παραγωγοί έχουν αρκετές φορές επιλέξει, αντί για καρπούζια και πεπόνια, να βάλουν ξανά κηπευτικά στη
θέση εκείνων των καλλιεργειών κηπευτικών που ολοκλήρωσαν τον παραγωγικό τους κύκλο, παρατείνοντας
έτσι την εμπορική τους κυκλοφορία.


Καλύτερα από άλλες χρονιές προχωρά φέ- Στην περιοχή του Níjar έχει αρχίσει να εφαρ- έδωσαν ό,τι είχαν να δώσουν και αντικαθίστα-
τος η σεζόν των ισπανικών κηπευτικών και μόζεται λεύκανση των θερμοκηπίων, για να νται από φυτεύσεις καρπουζιών και πεπονιών.
αυτό έχει οδηγήσει τους παραγωγούς να προ- προστατευτεί η παραγωγή από την αυξανό- Φυτεύονται επίσης και πράσινα φασολάκια.
τιμήσουν να κρατήσουν τις καλλιέργειές τους μενη ηλιοφάνεια. Η παραγωγή τομάτας από
μέχρι τέλους, ή και να ξαναφυτέψουν κηπευ- τις παλιές φυτείες θα τραβήξει μέχρι τα τέλη Από τέλη Μαρτίου -
τικά σε αρκετά θερμοκήπια στα οποία κανονι- Μαΐου, αλλά ήδη γίνονται ετοιμασίες για με-
κά τώρα θα έπρεπε να μεγαλώνουν καρπού- ρικές νέες φυτεύσεις. Σε πλήρη εξέλιξη βρί- αρχές Απριλίου
ζια και πεπόνια. Ας δούμε παρακάτω πώς είχε σκεται και η συγκομιδή των πιπεριών και των οι ολλανδικές πιπεριές
κατά την πρώτη εβδομάδα του Μαρτίου η κα- μελιτζανών· συγκεκριμένα, για τις μελιτζά-
τάσταση σε κάθε ένα από τα παραγωγικά κέ- νες συγκομίζονται 6-8 κιλά ανά φυτό. Πιο πε- Με οψίμηση έρχεται φέτος η σεζόν
ντρα της Ανδαλουσίας. ριορισμένη είναι η δραστηριότητα φύτευσης των πιπεριών στις Κάτω Χώρες, αφή-
στα κολοκυθάκια, ενώ η συγκομιδή τους είναι νοντας έτσι ένα επιπλέον χρονικό δι-
Αλμερία: Στα θερμοκήπια του Poniente, απολύτως ικανοποιητικής ποιότητας. άστημα για τη διακίνηση των προϊ-
όντων μεσογειακής καλλιέργειας.
γίνονται κορφολογήματα στις ανοιξιάτικες Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των Φρου-
καλλιέργειες τομάτας για να σχηματιστεί σω- Κάντιθ: Στα θερμοκήπια του Κάντιθ, η συ- τονέων, η παραγωγή πιπεριάς στην
στά το φυτό. Οι πιο πρώιμες, ωστόσο, έχουν γκομιδή κολοκυθιών όλων των τύπων έχει Ολλανδία δεν θα ξεκινήσει πριν τα
ήδη μπει σε φάση συγκομιδής. Από την άλ- ξεκινήσει από τις αρχές του έτους, ενώ η συ- τέλη Μαρτίου, ενώ ίσως χρειαστεί να
λη, οι πιπεριές της περιοχής έχουν αντικα- γκομιδή στις τομάτες δεν θα τραβήξει περισ- μπει και ο Απρίλιος για να γίνουν οι
τασταθεί σχεδόν πλήρως από καρπούζια και σότερο από τον Απρίλιο, πιάνοντας ίσως και πρώτες κοπές του προϊόντος.
πεπόνια, ενώ όσες έχουν απομείνει θα παρα- λίγο το Μάιο. Όσον αφορά τις ολλανδικές τομάτες
μείνουν παρούσες μέχρι την άνοιξη. Στις με- που πωλούνται με το τσαμπί, ολλαν-
λιτζάνες λαμβάνει χώρα τόσο η συγκομιδή, Γρανάδα: Στην περιοχή Motril συγκομί- δικά κλαδικά ΜΜΕ αναφέρουν πως
όσο και η φύτευση νέων, ενώ στα αγγούρια η ζονται τομάτες διαφορετικών τύπων· μετα- οι τιμές τους από τα τέλη Νοεμβρίου
ήδη υπάρχουσα παραγωγή αρχίζει να ενισχύ- ξύ άλλων οι Cherrys, Daniela, Pera και Rama, μέχρι και την πρώτη εβδομάδα του
εται από την εισαγωγή στη συγκομιδή και των αλλά την πρώτη εβδομάδα του Μαρτίου η συ- Μαρτίου είναι αυξημένες σε σχέση με
ανοιξιάτικων φυτεύσεων. Όσον αφορά τα κο- γκομιδή σταμάτησε λόγω των πολύ χαμη- την περασμένη σεζόν. Μάλιστα, κατά
λοκυθάκια, οι ανοιξιάτικες καλλιέργειες βρί- λών θερμοκρασιών. Επίσης, συγκομίζονται τις πρώτες δύο εβδομάδες του Μαρ-
σκονται σε φάση ανάπτυξης του φυτού, ενώ η αγγούρια ολλανδικού τύπου με καλές παρα- τίου, η τιμή παραγωγού κυμαινόταν
συγκομιδή γίνεται από τις πιο παλιές φυτείες. γωγές, ενώ υπάρχουν ήδη καλλιέργειες που μεταξύ 2,80 και 3 ευρώ το κιλό.




















President 6983 234314
Sales Manager 6978 94719


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

58 ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤ ΩΝ







SYNGENTA
…ΚΑΙ Η ΈΡΈΥΝΑ ΣΤΗΝ ΤΟΜΑΤΑ ΓΙΝΈΤΑΙ ΑΚΟΜΑ ΠΙΟ ΣΥΝΑΡΠΑΣΤΙΚΗ!



Ο εκσυγχρονισμός της εμπορίας τροφίμων δημιουργεί νέες τάσεις στην κατανάλωση κηπευτικών.


Η ανάγκη για τομάτες με σταθερά υψηλή οι νέες τάσεις για υγιεινή διατροφή, αλλά και η
ποιότητα και διαθεσιμότητα όλο το χρόνο είναι μόδα για πιο δημιουργικές, πολύχρωμες, ευ-
ένα από τα βασικά ζητήματα που έχει να επιλύ- φάνταστες συνταγές βοήθησαν στην αύξηση
σει η εφοδιαστική αλυσίδα με τους παραγω- της κατανάλωσης διαφόρων τύπων τομάτας,
γούς τομάτας. Αυτός είναι και ένας από τους ιδιαίτερα οι τομάτες τύπου snack! H ελκυστι-
κύριους λόγους που σε κάθε γωνιά του πλα- κή τους εμφάνιση και συσκευασία σε κάνουν
νήτη παρατηρείται ανάπτυξη υπερσύγχρονων να τα αγοράσεις, αλλά η ποιότητα και η εξαι-
μονάδων υδροπονικής καλλιέργειας. ρετική γεύση τους σε προκαλούν να τα ανα-
Η Syngenta, επενδύει κάθε χρόνο πάνω ζητήσεις ξανά».
από 80 εκατ. δολάρια στην έρευνα πολλα-
πλασιαστικού υλικού στον τομέα των σολα- Οι τομάτες snack
νωδών με στόχο την προώθηση της έρευνας Σε αυτό το πλαίσιο, η Syngenta αναπτύσσει
στην τομάτα και την ταχύτερη εισαγωγή και- νέες ποικιλίες τοματών τύπου snack οι οποί-
νοτόμων υβριδίων στην αγορά. Διαθέτει ένα ες ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες
ευρύ πορτοφόλι στην τομάτα με πλούσια ποι- της αγοράς και στην καλλιέργεια μεγάλου
κιλία σε τύπους, σχήματα και χρώματα. Πάνω κύκλου που συνήθως ακολουθούν οι σύγ-
από 20 προγράμματα έρευνας της εταιρίας εί- χρονες μονάδες υδροπονίας. Οι ποικιλίες τύ-
ναι σε εξέλιξη σε όλο τον κόσμο με έμφαση σε που mini plum Angelle, Sweetelle, Seychelle
διαφορετικές κατηγορίες τομάτας. Από υβρί- δεν είναι τυχαίο ότι έχουν κατακτήσει τις αγο-
δια ειδικά για υδροπονική καλλιέργεια, θερ- ρές υψηλής αξίας στην Ευρώπη και όχι μό-
μοκηπιακή καλλιέργεια στο χώμα μεσαίου και νο. Η προστιθέμενη αξία τους είναι ότι συν-
μεγάλου κύκλου, αλλά και ποικιλίες για υπαί- δυάζουν ομοιομορφία με μοναδική υφή και
θρια καλλιέργεια. γεύση, αλλά και ασύγκριτη διατηρησιμότη-
τα. Πολλές ακόμα επιλογές σε σνακ τομάτες
Tomato vision από τη Syngenta σε διάφορα χρώματα όπως
Μια ακόμα σημαντική επένδυση ενδυνα- η καστανή mini Kumato ΚΜ5512, οι πορτοκα-
μώνει τη θέση της Syngenta στην κορυφή, λί Bambelo και Bamano και η ροζ Monile με τη
στη δυναμική αγορά της τομάτας υδροπο- ζουμερή κρεμμώδη υφή.
νικής καλλιέργειας. Είναι το Tomato Vision, Προκειμένου να εξασφαλιστεί η απρό-
ένα υπερσύγχρονo κέντρο καινοτομίας για την σκοπτη διάθεση του ειδικών αυτών προιό-
υδροπονική καλλιέργεια που εγκαινιάστηκε είναι άλλωστε και η βασική κατηγορία τομα- ντων στην εφοδιαστική αλυσίδα η Syngenta
πέρυσι στην Ολλανδία. Σε 14.000 m2 γυάλι- τών που προτιμούνται και από τους Έλλη- συνεργάζεται με επιλεγμένους παραγω-
νων θερμοκηπίων εφοδιασμένων με την τε- νές καταναλωτές, η Syngenta συνεχίζει να γούς που εφοδιάζουν τις μεγαλύτερες αλυ-
λευταία λέξη της τεχνολογίας, πάνω από 800 πρωτοστατεί σε πολλές χώρες της υφηλίου σίδες υπεραγορών της χώρας. Όπως εξήγη-
μοναδικές ποικιλίες τομάτας δοκιμάζονται και με υβρίδια σταθερά που αντέχουν στο χρόνο σε ο κ. Γιώργος Κοντοσφύρης, Commercial
επιλέγονται για να καλύψουν τις ανάγκες και όπως η Growdena, αλλά και ποικιλίες όπως Manager MEDA:«Η εταιρία μας επικεντρώνε-
τις νέες τάσεις της παγκόσμιας αγοράς, χρη- η Altadena που με τον συνδυασμό ποιότη- ται σε προϊόντα που όχι μόνο έχουν ελκυστικό
σιμοποιώντας για την έρευνα τεχνολογία αιχ- τας-παραγωγής έχει σημαντικό προβάδισμα χρώμα-σχήμα και μέγεθος, αλλά και υψηλό
μής, σε συνδυασμό με τις παραδοσιακές με- σε πολλές χώρες. Η νέα άφιξη της Extradena δυναμικό παραγωγής. Πολύ σημαντική είναι
θόδους γενετικής βελτίωσης. με σταθερή ποιότητα και τη δύσκολη περίο- και η σταθερότητά τους στις περιβαλλοντικές
δο του καλοκαιριού, έρχεται να συμπληρώ- συνθήκες, η καλή μετασυλλεκτική διατηρη-
Τα υβρίδια σει τη γκάμα μας. σιμότητα για την τροφική αλυσίδα και η γεύ-
Το πορτοφόλι της Syngenta σε τομά- Όπως εξήγησε ο κ. Βαγγέλης Πελεκά- ση που μένει αξέχαστη στον καταναλωτή». Η
τες υδροπονίας προσφέρει πολλές επιλο- νης, Marketing Operations LeadMEDA της Καινοτομία είναι στο επίκεντρο της Syngenta
γές στους παραγωγούς, ανάλογα με τις ανά- Syngenta, «σε αντίθεση με την προηγούμενη και μέσω αυτής δίνουμε προστιθέμενη αξία σε
γκες της αγοράς στην οποία ανταποκρίνονται. δεκαετία όπου ο καταναλωτής είχε πολύ λιγό- όλους τους συνεργάτες μας στην εφοδιαστι-
Στις μεγαλόκαρπές τομάτες τύπου beef, που τερες επιλογές τύπων τομάτας για να επιλέξει, κή αλυσίδα!


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279



60 ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤ ΩΝ


































ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Σ. ΣΙΩΜΟΣ

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑΣ,
ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ,
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ


Κύριε Σιώμο, έχετε ευρεία εικόνα της ελληνι-
κής Λαχανοκομίας. Ποια είναι η πορεία της κατά
τις τελευταίες δεκαετίες;
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία των τελευ-
ταίων 40 ετών, τόσο η καλλιεργούμενη έκτα-
ση, όσο και ο όγκος της παραγωγής στη χώ-
ρα μας ακολούθησαν σταθερά φθίνουσα
πορεία, με συνέπεια σήμερα να καλλιεργού-
νται 1,3 εκατ. στρ. λιγότερα και να παράγονται
1,6 εκατ. τόνοι λαχανικών λιγότεροι, σε σχέ-
ση με το 1980. Οι Έλληνες παραγωγοί εγκα-
ταλείπουν (προσωρινά ή μόνιμα) τη Λαχανο-
μικής κρίσης που δημιούργησε επιπλέον αβε- «ΈΠΈΙΓΟΝΤΩΣ ΧΑΡΑΞΗ
κομία υπό το βάρος των εξαιρετικά δυσμενών
συνθηκών της αγοράς, αλλά και της οικονο-
βαιότητες. Οι συνέπειες της φθίνουσας αυτής
συγχρόνως τραγικές. Επιπλέον, είναι βέβαιο ΈΘΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ
πορείας που βιώνει η χώρα είναι πολλές και

πως κατά τα αμέσως προσεχή έτη, η Λαχα-
νοκομία στη χώρα μας θα κληθεί να αντιμε- ΓΙΑ ΤΗΝ ΈΛΛΗΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ»
τωπίσει πολλές ακόμα νέες προκλήσεις (με-
ταξύ των οποίων και η κλιματική αλλαγή), η
αδράνεια στην αντιμετώπιση των οποίων θα Στις δυνατότητες της υδροπονίας, αλλά και τις προοπτικές που εμφανίζει
της επιφέρει ακόμα μεγαλύτερο πλήγμα και
θα την οδηγήσει σε πλήρες αδιέξοδο. αυτή η μέθοδος καλλιέργειας στη χώρα μας, επικεντρώνεται ο κ. Αναστά-
Παρόλα αυτά, σύμφωνα με τα πιο πρόσφα- σιος Σ. Σιώμος, καθηγητής Λαχανοκομίας στο Τμήμα Γεωπονίας του ΑΠΘ,
τα διαθέσιμα στοιχεία (2019), η Λαχανοκομία συζητώντας με τα Φρουτονέα.
εξακολουθεί να αποτελεί τον δυναμικότερο



ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

κλάδο της ελληνικής Γεωργίας. Η ενασχόλη- χανικών (125 εκατ. € ετησίως κατά μέσο όρο
ση των Ελλήνων παραγωγών με τη Λαχανο- την πενταετία 2015-2019). Οι διαπιστώσεις
κομία θα πρέπει να αποτελέσει πρώτη προτε- αυτές, αν και προκαλούν εύλογα ερωτήματα
ραιότητα, με δεδομένο το πλεονέκτημα των και έχουν απασχολήσει κατά καιρούς ορισμέ-
κλιματικών συνθηκών που εξασφαλίζουν πα- να διεθνή μέσα μαζικής ενημέρωσης, κάνο-
ραγωγή πρώιμων υπαίθριων λαχανικών, αλ- ντας μάλιστα εκτενή αφιερώματα, δεν φαί-
λά κυρίως υψηλής ποιότητας, διατροφικής νεται, ωστόσο, να απασχολούν όλους όσους
αξίας και ασφάλειας -χαρακτηριστικά ουσιώ- εμπλέκονται με την παραγωγή και διακίνηση
δη για τον Ευρωπαίο καταναλωτή. Η υπερο- των λαχανικών στη χώρα μας -και πολύ πε-
χή ως προς τη διατροφική αξία και ασφάλεια ρισσότερο την Πολιτεία.
των παραγόμενων λαχανικών στις συνθήκες
της χώρας μας είναι αδιαμφισβήτητη και τεκ- Πού οφείλεται αυτό το παράδοξο που αναφέ-
μηριωμένη, έναντι των λαχανικών που παρά- ρετε;
γονται στις χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Όλα τα παραπάνω είναι προφανώς αποτέ-
Ευρώπης. Με βάση αυτά, είναι προφανές ότι η λεσμα της αδυναμίας του μεγαλύτερου μέ-
ελληνική Λαχανοκομία θα πρέπει να αποκτή- ρους της παραγωγικής διαδικασίας λαχα-
σει σαφή εξαγωγικό προσανατολισμό. νικών στη χώρα μας να ανταποκριθεί στις
σύγχρονες απαιτήσεις που έχει η αγορά και ο
Υφίστανται όμως στην Ελλάδα αντικειμενι- καταναλωτής.
κά ευνοϊκές προϋποθέσεις, πάνω στις οποίες Ενδεικτικά μόνο επισημαίνεται ότι, οι πο-
μπορεί να στηριχθεί μία τέτοια ανάπτυξη της λυεθνικές αλυσίδες super markets που αντι-
Λαχανοκομίας; προσωπεύουν τα συντριπτικά ποσοστά διακί-
Η γεωγραφική θέση της χώρα μας, της νησης νωπών λαχανικών σε όλη την Ευρώπη
εξασφαλίζει συγκριτικά πλεονεκτήματα σε και -μικρότερα- στη χώρα μας, απαιτούν από
ό,τι αφορά κυρίως στη θερμοκρασία, η οποία τους προμηθευτές τους κατάλληλα συστή-
αποτελεί κρίσιμο παράγοντα στην πρωιμότη- ματα οργάνωσης και διαχείρισης της παρα-
τα των υπαίθριων λαχανικών, καθώς και στην γωγής, καθώς και της εφοδιαστικής αλυσί-
ηλιοφάνεια, η οποία αποτελεί κρίσιμο παρά- δας (logistics), συνέπεια και πιστοποιημένα
γοντα στην παραγωγική διαδικασία των λα- προϊόντα -απαίτηση που έχουν γνωστοποιή-
χανικών, ιδιαίτερα των εκτός εποχής. σει ήδη από τα τέλη του 2005 και εφαρμόζουν
Είναι γνωστό πως στις χώρες της Κεντρι- από τις αρχές του 2006. Ωστόσο, από το σύνο-
κής και Βόρειας Ευρώπης, η ηλιακή ακτινοβο- λο της καλλιεργούμενης έκτασης με λαχανι-
λία αποτελεί περιοριστικό παράγοντα (ποσοτι- κά το 2019, μόλις το 11,9% ήταν πιστοποιη-
κά και ποιοτικά) για την παραγωγή λαχανικών μένο με βάση το GLOBALG.A.P και το 2,7% με
κατά τη χειμερινή περίοδο και, για να συμπλη- βάση τη βιολογική παραγωγή. Πολλές ακόμη
ρώσουν το φως που τους λείπει, οι παρα- επισημάνσεις θα μπορούσαν να γίνουν προς
γωγοί χρησιμοποιούν στα θερμοκήπιά τους την κατεύθυνση αυτή. Οι χρόνιες διαρθρω-
λαμπτήρες παλαιότερης ή νέας τεχνολογί- τικές αδυναμίες είναι γνωστές σε όλους τους
ας (LED). Επιπλέον, στις χώρες αυτές έχουν εμπλεκόμενους με τον κλάδο και είναι εκεί-
Κατά τα αμέσως προσεχή έτη, εγκατασταθεί και λειτουργούν ήδη μεγάλες νες που καθορίζουν την παραγωγικότητά του.
η Λαχανοκομία στη χώρα μας μονάδες παραγωγής φυλλωδών λαχανικών Η αύξηση της παραγωγικότητας, λοιπόν, απο-
σε απόλυτα ελεγχόμενες τεχνητές συνθήκες,
τελεί τη μεγάλη πρόκληση για τον κλάδο της
θα κληθεί να αντιμετωπίσει με πλήρη υποκατάσταση του φυσικού φω- Λαχανοκομίας στη χώρα μας, καθώς σχετίζε-
πολλές ακόμα νέες τισμού με λαμπτήρες LED. Όλα αυτά αποτε- ται με τη βιωσιμότητά του.
λούν σήμερα την ευρωπαϊκή προσέγγιση για
προκλήσεις, η αδράνεια την ανάπτυξη της Λαχανοκομίας με καινοτό- Πώς μπορεί να επιτευχθεί κατά τη γνώμη σας αυ-

στην αντιμετώπιση μες μεθόδους παραγωγής. τή η πολυπόθητη αύξηση της παραγωγικότητας;
Το παράδοξο με τη χώρα μας είναι ότι, ενώ
Μέχρι σήμερα, η υιοθέτηση των καλών
των οποίων θα της επιφέρει έχει αυτά τα συγκριτικά πλεονεκτήματα, η πα- πρακτικών από ανάλογες περιπτώσεις άλλων
ακόμα μεγαλύτερο πλήγμα ραγόμενη ποσότητα λαχανικών παρουσιάζει χωρών με πολύ υψηλότερη παραγωγικότη-
σταθερή μείωση και οι εισαγόμενες ποσότη-
τα στον κλάδο της Λαχανοκομίας, αποτελού-
και θα την οδηγήσει σε τες λαχανικών σταθερή αύξηση (έχουν σχε- σε τη μόνιμη επωδό σχετικών και μη προτά-
πλήρες αδιέξοδο δόν τριπλασιαστεί κατά την περίοδο 2001- σεων, οι οποίες κατά καιρούς είδαν το φως της
2019), με συνέπεια να δαπανούμε ως χώρα, δημοσιότητας για την ανάπτυξη του κλάδου,
ετησίως, σημαντικά ποσά για εισαγωγές λα- χωρίς ωστόσο να λαμβάνουν υπόψη και τις

62 ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤ ΩΝ


ποικίλες ιδιαιτερότητες που υφίστανται στην 2018), λαμβάνοντας υπόψη το μεγαλύτε-
παραγωγική διαδικασία της χώρας μας. Είναι ρο αριθμό καλλιεργειών που είναι εφικτό να
προφανές ότι, η απόδοση μιας λαχανοκομι- πραγματοποιηθεί σε ετήσια βάση στην ίδια
κής καλλιέργειας είναι συνάρτηση της τεχνο- έκταση, εξασφαλίζεται πολύ υψηλότερη συ-
λογίας και της τεχνογνωσίας που έχουν εν- νολική παραγωγή ετησίως. Για παράδειγμα,
σωματωθεί, δηλαδή του συνολικού κόστους με το σύστημα της επίπλευσης, η καλλιεργού-
της επένδυσης και των εισροών γενικότερα. μενη έκταση αξιοποιείται καλύτερα με τη φύ-
Ωστόσο, οι διαφορές αυτές στην απόδοση δεν τευση 2,5 φορές μεγαλύτερου αριθμού φυ-
αντιπροσωπεύουν πάντοτε και ανάλογες δι- τών ανά μονάδα επιφάνειας, σε σχέση με το
αφορές στην παραγωγικότητα, ούτε και στην έδαφος. Χαρακτηριστική είναι και η μεγαλύ-
καθαρή πρόσοδο που προκύπτει. τερη ομοιομορφία στην ανάπτυξη των φυτών,
Για παράδειγμα, στις καλλιέργειες υπό κά- που επιτρέπει την ολοκλήρωση της συγκομι-
λυψη που γίνονται σε σύγχρονα τεχνολογικά δής της καλλιέργειας σε λιγότερο χρόνο, ενώ
συστήματα (υδροπονικά), οι αποδόσεις κα- δεν θα πρέπει να παραγνωρίζεται και η δυνα-
τά κανόνα είναι πολύ υψηλότερες σε σύγκρι- τότητα άμεσης εγκατάστασης της επόμενης
ση με εκείνες στο έδαφος (στην ύπαιθρο ή το καλλιέργειας, σε αντίθεση με την καλλιέρ-
θερμοκήπιο), λόγω αφενός της δυνατότη- γεια στο έδαφος, όπου απαιτείται σημαντικό
τας ελέγχου και ρύθμισης, σε μεγάλο βαθμό, χρονικό διάστημα για την προετοιμασία του
των συνθηκών του περιβάλλοντος ανάπτυ- εδάφους. Έτσι, με το σύστημα της επίπλευ-
ξης των φυτών (εναέριου και ριζικού), καθώς σης εξασφαλίζεται η ολοκλήρωση διπλάσι-
και της θρέψης των φυτών και αφετέρου της ου αριθμού καλλιεργειών σε ετήσια βάση, σε
μεγαλύτερης περιόδου συγκομιδής, στα εί- σχέση με το έδαφος.
δη εκείνα που η συγκομιδή τους είναι συνε-
χής στη διάρκεια της περιόδου καλλιέργειας Ωστόσο, υπάρχουν και άλλα ζητήματα που συν-
(καρποδοτικά λαχανοκομικά είδη), ή της κα- δέονται με την ανάπτυξη των υδροπονικών
λύτερης αξιοποίησης της καλλιεργούμενης θερμοκηπίων, στο πλαίσιο των επενδυτικών
έκτασης, με τη φύτευση μεγαλύτερου αριθ- ευκαιριών.
μού φυτών ανά μονάδα επιφάνειας, ιδιαίτερα Την τελευταία δεκαπενταετία, η διείσδυση
στα φυλλώδη λαχανοκομικά είδη. του φυσικού αερίου στον τομέα της παραγω-
γής ηλεκτρικής ενέργειας, ανέδειξε σημαντι-
Έχετε παραδείγματα που επιβεβαιώνουν αυτήν κές επενδυτικές ευκαιρίες για εγκατάσταση
τη θέση σας; μονάδων συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και
Για τις συνθήκες της Κεντρικής Μακεδο- θερμότητας υψηλής αποδοτικότητας (ΣΗ-
νίας, εκτιμάται ότι η απόδοση καλλιέργει- ΘΥΑ). Μεταξύ των τομέων στους οποίους
ας τομάτας ανέρχεται στα 12, 40 και 50 kg/ εφαρμόζεται συμπαραγωγή είναι και η Λαχα-
m , αντίστοιχα σε καλλιέργεια στο έδαφος σε νοκομία, όπου η μονάδα, εκτός από τις μηχα- Στην καλλιέργεια των φυλλωδών λαχανικών
2
θερμοκήπιο χωρίς θέρμανση χαμηλής τεχνο- νές εσωτερικής καύσης του φυσικού αερίου με τα υδροπονικά συστήματα επιτυγχάνεται
λογίας, σε υδροπονική καλλιέργεια σε πλα- (η ψύξη των οποίων γίνεται με νερό), περιλαμ- καλύτερη αξιοποίηση της καλλιεργούμενης
στικό θερμοκήπιο μερικώς θερμαινόμενο με βάνει και ένα θερμοκήπιο υψηλής τεχνολογί- έκτασης και μεγαλύτερη ομοιομορφία στην
μέσο επίπεδο ελέγχου των συνθηκών του πε- ας για υδροπονική καλλιέργεια λαχανοκομι- ανάπτυξη των φυτών, σε σχέση με την καλλι-
ριβάλλοντος και σε υδροπονική καλλιέργεια κών ειδών. Η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια έργειά τους στο έδαφος.
σε γυάλινο θερμοκήπιο πλήρως θερμαινό- πωλείται στον αρμόδιο διαχειριστή ενέργειας
μενο με υψηλό επίπεδο ελέγχου των συνθη- και η τιμή πώλησης είναι προσαυξημένη όταν Στη χώρα μας έχουν εγκατασταθεί και ξεκί-
κών του περιβάλλοντος. Αξίζει να σημειωθεί γίνεται χρήση της παραγόμενης θερμότητας νησαν τη λειτουργία τους την περίοδο 2006-
ότι στις καλλιέργειες υπό κάλυψη που γίνο- και του CO στο θερμοκήπιο. Έτσι, το θερμό 2019, πέντε μονάδες ΣΗΘΥΑ με συνολική
2
νται με σύγχρονα τεχνολογικά συστήματα, το νερό διοχετεύεται με σύστημα σωληνώσε- έκταση θερμοκηπίων 415 στρ. για παραγωγή
πλεονέκτημα δεν είναι μόνο η αυξημένη από- ων, είτε στο θερμοκήπιο για τη θέρμανσή του, τομάτας και πιπεριάς σε υδροπονικό σύστημα
δοση της καλλιέργειας, αλλά και η υψηλότερη είτε σε δεξαμενή για την πρόσκαιρη αποθή- με υπόστρωμα πετροβάμβακα. Οι επενδύσεις
ποιότητα των παραγόμενων καρπών. Ενδει- κευσή του, τις περιόδους που οι ανάγκες θέρ- χρηματοδοτήθηκαν από επιχειρησιακά προ-
κτικά, αναφέρεται ότι στην τομάτα το ποσο- μανσης στο θερμοκήπιο είναι μικρές. Τα παρα- γράμματα ανταγωνιστικότητας του Υπουρ-
στό των συγκομισμένων καρπών της κατη- γόμενα καυσαέρια, μετά από καθαρισμό τους γείου Ανάπτυξης, μετά την απελευθέρωση
γορίας ποιότητας extra σε καλλιέργεια εκτός με κατάλληλα φίλτρα, διοχετεύονται στο θερ- της αγοράς ενέργειας.
εδάφους ήταν 49%, σε σχέση με το 21% σε μοκήπιο για τον εμπλουτισμό του περιβάλλο- Οι μονάδες αυτές έχουν εγκατασταθεί και
καλλιέργεια στο έδαφος, για το ίδιο επίπεδο ντός του με CO . Επιπλέον, για τις επενδύσεις λειτουργούν με βάση τεχνογνωσία που προ-
2
ελέγχου των συνθηκών του περιβάλλοντος. σταθμών ΣΗΘΥΑ σε συνδυασμό με υδροπο- έρχεται από το εξωτερικό και έχει διαμορφω-
Επίσης, αν και η μέση απόδοση της καλ- νική καλλιέργεια λαχανοκομικών ειδών στο θεί για εντελώς διαφορετικές κλιματικές -και
λιέργειας μαρουλιού υπό κάλυψη στη χώρα θερμοκήπιο, δίνεται η δυνατότητα σημαντι- όχι μόνο- συνθήκες, με συνέπεια να αντιμε-
μας ήταν μόνο κατά 1,2 φορές υψηλότερη κής επιχορήγησης του συνολικού κόστους τωπίζουν ή να κληθούν μελλοντικά να αντι-
από εκείνη στις υπαίθριες (πενταετία 2014- της επένδυσης. μετωπίσουν ζητήματα στην παραγωγική δια-


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

τείται επιπλέον εξειδίκευση και διαρκής κα-
τάρτιση, ώστε να συμβαδίζουμε με τη νέα
γνώση, να ενσωματώνουμε τα επιτεύγματα
της τεχνολογίας στην παραγωγική διαδικασία
και να προσαρμοζόμαστε γρήγορα στις διαρ-
κώς μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς.
Στα προπτυχιακά προγράμματα σπουδών
των πανεπιστημιακών γεωπονικών τμημά-
των, προσφέρονται μαθήματα για την καλ-
λιέργεια λαχανικών σε θερμοκήπια και την
υδροπονία. Σε περιορισμένα από τα προγράμ-
ματα μεταπτυχιακών σπουδών, παρέχονται
επιπλέον μαθήματα ή και σχετική εξειδίκευση,
ενώ ακόμα πιο περιορισμένα είναι τα εξειδι-
κευμένα προγράμματα κατάρτισης. Ενδεικτι-
κή μόνο -και όχι εξαντλητική- αναφορά απο-
τελεί το αυτοχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα,
διάρκειας 75 ωρών με τίτλο: «Σύγχρονες
απαιτήσεις της υδροπονικής καλλιέργειας το-
μάτας στο θερμοκήπιο» στο πλαίσιο του Κέ-
ντρου Επιμόρφωσης και Δια Βίου Μάθησης
(ΚΕΔΙΒΙΜ) του ΑΠΘ, που υλοποιήθηκε την πε-
ρίοδο 2018-2019 από το Εργαστήριο Λαχανο-
κομίας του Τμήματος Γεωπονίας ΑΠΘ, σε συ-
Οι αποδόσεις των δικασία, τα οποία αναδεικνύονται λόγω των νεργασία με την Agris AE σε δύο κύκλους, με
συμμετοχή 28 γεωπόνων συνολικά. Συνε-
καλλιεργειών με σύγχρονα αναδυόμενων περιβαλλοντικών περιορι- πώς, η αναμόρφωση της παρεχόμενης λαχα-
σμών, με κυρίαρχο εκείνο της διαχείρισης του
υδροπονικά συστήματα πετροβάμβακα μετά τη χρήση του ως υπό- νοκομικής εκπαίδευσης και κατάρτισης απο-
είναι κατά κανόνα πολύ στρωμα καλλιέργειας, όπως επίσης της δι- τελεί άμεση και επιτακτική ανάγκη.
Σημαντικότερο ζήτημα είναι τι ποσοστό από
αχείρισης των απορροών, της θερμότητας
υψηλότερες όλων των και των καυσαερίων, τις περιόδους που δεν τα ποσά που διατίθενται για την έρευνα, κα-
υπολοίπων μεθόδων υπάρχει ανάγκη θέρμανσης ή εμπλουτισμού ταλήγει να αξιοποιείται από τους εμπλεκό-
μενους με τη Λαχανοκομία. Συνεπώς, για τη
στο θερμοκήπιο. Ο χρησιμοποιημένος πετρο-
καλλιέργειας, λόγω βάμβακας προτείνεται σήμερα να διατίθεται σε χώρα μας κυρίαρχο ζήτημα δεν αποτελούν οι
της δυνατότητας ελέγχου χώρους υγειονομικής ταφής, οι οποίοι ωστό- μειωμένες δαπάνες για την έρευνα στη Λαχα-
νοκομία, αλλά η περιορισμένη σύνδεση της
σο καθίστανται ολοένα και λιγότερο διαθέσι-
και ρύθμισης του περιβάλλο- μοι, είτε να ενσωματώνεται στο έδαφος πα- έρευνας με την παραγωγή, ώστε να έχουν και
ντος ανάπτυξης των φυτών, ρακείμενων καλλιεργούμενων εκτάσεων, αποτέλεσμα οι πόροι που διατίθενται. Για τον
λόγο αυτόν, ο καθορισμός προτεραιοτήτων
με στόχο τη βελτίωσή του, διαδικασία για την
της φύτευσης μεγαλύτερου οποία όμως έχουν εκφραστεί ανησυχίες για στην έρευνα για τη Λαχανοκομία και η σύν-
αριθμού φυτών ανά μονάδα ενδεχόμενες επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, δεσή τους με την παραγωγή, αποτελεί άμε-
ση και επιτακτική ανάγκη από την πλευρά της
είτε τέλος να ανακυκλώνεται σε μονάδες επε-
επιφάνειας στα φυλλώδη ξεργασίας και να μετατρέπεται σε δομικά υλι- πολιτείας.
Εν κατακλείδι, με δεδομένο ότι τα περισ-
και της μεγαλύτερης κά (τούβλα). Η διαδικασία αυτή ωστόσο είναι σότερα από τα χρόνια προβλήματα είναι δύ-
εφικτή στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ολλαν-
περιόδου συγκομιδής δία, ενώ στις υπόλοιπες χώρες δεν μπορεί να σκολο να επιλυθούν ακόμα και μακροπρό-
στα καρποδοτικά λαχανικά εφαρμοστεί, καθώς δεν υφίστανται ανάλο- θεσμα, το ζητούμενο σε κάθε περίπτωση θα
γες μονάδες επεξεργασίας. Συνεπώς, η ανα- ήταν μήπως για τον κλάδο της Λαχανοκομίας,
μόρφωση του πλαισίου για υλοποίηση επεν- ως στόχος δεν θα πρέπει να τεθεί απλώς και
δύσεων με την εγκατάσταση και λειτουργία μόνον η αύξηση της παραγωγικότητας, αλ-
παρόμοιων μονάδων, αποτελεί άμεση και επι- λά η ανάδειξη και αξιοποίηση των συγκριτι-
τακτική ανάγκη από την πλευρά της πολιτείας. κών πλεονεκτημάτων που έχει ο κλάδος και
τα παραγόμενα από αυτόν προϊόντα.
Κλείνοντας τη συνέντευξή μας, θα θέλατε να Όλα τα παραπάνω θα πρέπει να ληφθούν
προσθέσετε κάτι άλλο; υπόψη κατά τη χάραξη εθνικής στρατηγι-
Ο ρόλος του εξειδικευμένου γεωπόνου εί- κής για τον κλάδο της Λαχανοκομίας από την
ναι κυρίαρχος και συνίσταται στην εξειδικευ- πλευρά της πολιτείας, με στόχο τη σημαντι-
μένη τεχνική υποστήριξη. Συνεπώς, πέρα από κή ενίσχυσή του, μέσα από την εφαρμογή των
τη βασική επαγγελματική εκπαίδευση, απαι- αναγκαίων πολιτικών και πρακτικών.

64 ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤ ΩΝ








ΓΕΏΘΕΡΜΙΑ

ΖΈΣΤΑΙΝΈΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑΣ ΣΤΗ ΒΟΡΈΙΑ ΈΛΛΑΔΑ



Του κ. Αναστάσιου Σ. Σιώμου, καθηγητή Λαχανοκομίας στο Τμήμα Γεωπονίας του Α.Π.Θ.


ρη επιτυχία, είτε μπορούν να γίνουν (σπαράγγι,
καρπούζι, πεπόνι, κολοκυθάκι, τομάτα, πιπε-
ριά, μελιτζάνα και φασολάκι), ώστε να επεν-
δύσουν με ασφάλεια, αξιοποιώντας τον πολύ-
τιμο ενεργειακό πόρο της γεωθερμίας.

Έργο τροχιοδεικτικής σημασίας
Η υλοποίηση του έργου σε πιλοτική βάση
αναμένεται να αποτελέσει πρόδρομο για την
αξιοποίηση, σε επόμενη φάση, άλλων νέων
Από τις εγκαταστάσεις επενδύσεων στο υπόλοιπο γεωθερμικό πε-
αξιοποίησης δίο Ερατεινού-Χρυσούπολης, καθώς και στα
του γεωθερμικού υπόλοιπα 7 βεβαιωμένα γεωθερμικά πεδία
πεδίου Ερατεινού. στην ευρύτερη περιοχή της Περιφέρειας Ανα-
Στο βάθος,
θερμοκηπιακές τολικής Μακεδονίας-Θράκης. Η προοπτική
εγκαταστάσεις. επέκτασής του και σε άλλες περιοχές της Πε-
ριφέρειας είναι πολύ μεγάλη, με αποτέλεσμα
Αδιαμφισβήτητα, η ενσωμάτωση της σύγ- νής και ευρύτερης περιοχής, δημιουργεί πάρ- τη δημιουργία νέων προϋποθέσεων στήριξης
χρονης τεχνολογίας είναι το κυρίαρχο μεταξύ κο γεωθερμικών εφαρμογών στον αγροτικό του πρωτογενούς τομέα, μέσω της μείωσης
των μέσων για την επίτευξη του στόχου ανά- τομέα, εντός του βεβαιωμένου γεωθερμικού του κόστους παραγωγής και της αύξησης των
πτυξης της ελληνικής Λαχανοκομίας. Ωστό- πεδίου Ερατεινού-Χρυσούπολης. Το εγχείρη- επιλογών των θερμοκηπιακών ή υπό κάλυ-
σο, η ενσωμάτωση, διαχείριση και αξιοποίησή μα πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Ερ- ψη καλλιεργειών. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι
της απαιτεί ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο τεχνο- γαστήριο Λαχανοκομίας του Τμήματος Γεω- στην ευρύτερη περιοχή του γεωθερμικού πε-
γνωσίας, η οποία θα πρέπει να είναι προσαρ- πονίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου δίου, υπάρχει έντονη εξαγωγική δραστηριό-
μοσμένη στις συγκεκριμένες ιδιαίτερες συν- Θεσσαλονίκης και το Ινστιτούτο Εδαφοϋδα- τητα για αρκετά από τα παραγόμενα σε αυτή
θήκες της κάθε περιοχής. Σε κάθε περίπτωση, τικών Πόρων του Ελληνικού Γεωργικού Ορ- νωπά οπωροκηπευτικά, ενώ οι απαραίτητες
προϋπόθεση είναι ο πλήρης έλεγχος των συν- γανισμού ΔΗΜΗΤΡΑ. υποδομές σε διαλογητήρια και ψυγεία είναι
θηκών του περιβάλλοντος, με σημαντικότερη ιδιαίτερα αναπτυγμένες. Ωστόσο, οι κλιματι-
τη θερμοκρασία, ο οποίος όμως απαιτεί κατα- Θερμοκήπια παραγωγής λαχανικών κές συνθήκες στην Περιφέρεια Ανατολικής
νάλωση ενέργειας. Τα κύρια επιδεικτικά παραγωγικά συστατι- Μακεδονίας-Θράκης δεν επιτρέπουν εκτετα-
Με δεδομένο το υψηλό κόστος των συμ- κά τμήματα του πάρκου, περιλαμβάνουν δύο μένες θερμοκηπιακές ή υπό κάλυψη καλλι-
βατικών καύσιμων υλικών, η θέρμανση των τροποποιημένα τοξωτά πλαστικά θερμοκή- έργειες για παραγωγή εκτός εποχής ή για ση-
θερμοκηπίων στις περιοχές της Β. Ελλάδας πια για υδροπονική καλλιέργεια καρποδοτι- μαντική πρωίμιση της παραγωγής, λόγω του
είναι πλέον απαγορευτική και η αναζήτηση κών (σε υπόστρωμα ελαφρόπετρα) και φυλ- υψηλού κόστους θέρμανσης με συμβατικά
εναλλακτικών λύσεων για την κάλυψη των λωδών (στο σύστημα της επίπλευσης και σε καύσιμα. Εκτιμάται ότι το κόστος θέρμανσης
θερμικών αναγκών των θερμοκηπίων επι- υπόστρωμα ελαφρόπετρα) λαχανοκομικών στην περιοχή είναι 1,7 φορές υψηλότερο από
τακτική. ειδών, χαμηλά γραμμικά τούνελ για καλλιέρ- το αντίστοιχο κόστος στην Πελοπόννησο και
γεια εμβολιασμένου καρπουζιού και πεπονιού 2,6 φορές υψηλότερο από εκείνο στην Κρή-
Πάρκο γεωθερμικών εφαρμογών στο στο έδαφος, καθώς και χαμηλής κάλυψης τη. Είναι προφανές, λοιπόν, ότι η προώθηση
Δήμο Νέστου καλλιέργεια λευκού και πράσινου σπαραγ- της διανομής γεωθερμικής ενέργειας παρα-
Ενδεικτικά, προς την κατεύθυνση αυτή, γιού. Ο στόχος είναι να παρασχεθούν στους μένει η μοναδική βιώσιμη και φιλική προς το
ο Δήμος Νέστου μέσω ενός έργου προϋπο- αγρότες του τόπου (μεμονωμένα ή σε ομά- περιβάλλον εφαρμογή, με δεδομένο ότι επι-
λογισμού 10,6 εκατ. €, με στόχο την απόδει- δες) τα κίνητρα, η τεχνογνωσία, η εφαρμοσμέ- τυγχάνεται εξοικονόμηση ενεργειακού κό-
ξη της αποτελεσματικότητας αξιοποίησης της νη επιστημονική γνώση και η τεχνική υποστή- στους έως και 70%. Είναι επίσης προφανές,
γεωθερμίας, αλλά και την ανάδειξη των δυ- ριξη για την υλοποίηση πρώιμης παραγωγής ότι η ανάδειξη, στήριξη και ενίσχυση παρόμοι-
νατοτήτων της χρήσης της στην παραγωγική ή παραγωγής εκτός εποχής, για καλλιέργειες ων δράσεων, αποτελεί άμεση και επιτακτική
διαδικασία λαχανικών από αγρότες της στε- που γίνονται σήμερα στην περιοχή με ιδιαίτε- ανάγκη από την πλευρά της πολιτείας.

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279



66 ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤ ΩΝ







ΜΑΓΙΚΌΣ ΚΗΠΌΣ
ΔΈΝ ΈΙΝΑΙ ΜΑΓΈΙΑ, ΈΙΝΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ




Τα μαρούλια και οι σαλάτες του Μαγικού κήπου δεν είναι απλώς φρέσκες
αφίξεις στην αγορά, αλλά φέρουν από πίσω τους νέες ιδέες στο ζήτημα
«υδροπονική καλλιέργεια». Τα Φρουτονέα επισκέφτηκαν τις εγκαταστάσεις
του Μαγικού Κήπου στο Κάστρο Βοιωτίας και σας παρουσιάζουν το θαυμα-
στό κόσμο της νέας υδροπονίας στη χώρα μας.



























Οι επικεφαλής του Μαγικού Κήπου, κ.κ. Κωνσταντίνος Φιλιππακόπουλος (αριστερά)
και Κωνσταντίνος Φιλιππίδης (δεξιά).

Κυκλοφορούν στην αγορά μόλις από τον Ο Μαγικός Κήπος ξεκίνησε
Αύγουστο του 2020· κι όμως, χάρη στην κα-
λαίσθητη συσκευασία τους, τη φρεσκάδα και τον πρώτο χρόνο λειτουργίας
την τρυφερότητά τους, έχουν καταφέρει από του με παραγωγή 2,5 εκατ.
νωρίς να τραβήξουν το ενδιαφέρον του κατα-
ναλωτικού κοινού και των υπεύθυνων μανα- μαρουλιών, φέτος
βικής ελληνικών και ξένων super markets, ανεβαίνει στα 5 εκατ., ενώ
καθώς και σημαντικών χονδρεμπορικών επι-
χειρήσεων. στόχος όλων των αναβαθμί-
Ο λόγος γίνεται για τα μαρούλια και τις σα- σεων που πραγματοποιεί Η μονάδα έχει έκταση 21 στρεμμάτων και
λάτες του «Μαγικού Κήπου», που παράγονται είναι να φτάσει σύντομα για να ολοκληρωθεί απαιτήθηκαν κεφάλαια
στη νέα υδροπονική - θερμοκηπιακή μονά- ύψους 7 εκατ. ευρώ, τα οποία καλύφθηκαν
δα την οποία έχουν δημιουργήσει στο Κάστρο τα 9 εκατ. και, προφανώς, εξ ολοκλήρου από τους μετόχους του «Μα-
Βοιωτίας, αποκλειστικά για την παραγω- χάρη στην καινοτομία των γικού Κήπου».
γή φυλλωδών λαχανικών, ο κ. Φιλιππακό-
πουλος και ο κ. Φιλιππίδης. Προερχόμενοι προϊόντων του, να αποσπάσει Σύγχρονη τεχνολογία και πρακτικός
και οι δύο από τον επιχειρηματικό κλάδο της τις υψηλότερες τιμές σχεδιασμός
παραγωγής ενέργειας, συνένωσαν τις γνώ- Πράγματι, όποιος επισκέπτεται τις εγκα-
σεις τους και το μεράκι τους για να δημιουρ- της αγοράς ταστάσεις του Μαγικού Κήπου, διαπιστώνει
γήσουν αυτήν τη μονάδα, εφαρμόζοντας ό,τι απευθείας την αρτιότητα του σχεδιασμού της
πιο νέο και καινοτόμο έχει να επιδείξει ο κλά- παραγωγής και της συσκευασίας του προϊό-
δος της λαχανοκομίας σε παγκόσμιο επίπεδο. ντος. Ο Μαγικός Κήπος διαθέτει ένα μοναδι-


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

φροντίδα, ενώ ο αυστηρός έλεγχος από τους
γεωπόνους του Μαγικού Κήπου προλαμβάνει
και αντιμετωπίζει τυχόν προβλήματα που ανα-
κύπτουν σε κάθε παρτίδα.
Φτάνοντας στην άλλη άκρη της παραγωγι-
κής μονάδας, τα λαχανικά έχουν πλέον ολο-
κληρώσει την ανάπτυξή τους και αφαιρούνται
από τα κανάλια είτε με το γλαστράκι τους, είτε
χωρίς αυτό, ανάλογα με τις παραγγελίες των
πελατών. Με μία απλή κίνηση, οι εργάτριες
αφαιρούν το φυτό που έρχεται μόνο του μπρο-
στά τους και με μία ακόμα το τοποθετούν σε
μία λωρίδα μεταφοράς που το στέλνει απευ-
θείας στο χώρο συσκευασίας. Τα άδεια πλέον
κανάλια απολυμαίνονται απευθείας και στέλ-
νονται πάλι στην άλλη άκρη, για να ξαναγεμί-
σουν με γλαστράκια κ.ο.κ.

Αναπτυξιακά σχέδια
Το καινοτόμο σύστημα των μετακινούμε-
νων καναλιών πραγματοποιεί αποδόσεις ζη-
λευτές για άλλα θερμοκήπια που λειτουργούν
χωρίς αυτόν τον τρόπο, αλλά οι επικεφαλής
του Μαγικού Κήπου δεν αρκούνται σε αυτό.
Εξετάζοντας τρόπους ώστε να αυξήσουν κι
άλλο την παραγωγικότητα του θερμοκηπί-
ου τους, αποφάσισαν να «αγοράσουν φως».
Εφαρμόζοντας ειδικό θερμοκηπιακό φωτι-
σμό στη μισή παραγωγική μονάδα, κατάφεραν
να μειώσουν τον απαιτούμενο χρόνο ανάπτυ-
ξης των λαχανικών από εξήντα σε σαράντα
ημέρες, ενώ στόχος είναι να καταφέρουν να
μειώσουν αυτήν τη διάρκεια κατά ακόμα δέ-
κα ημέρες, φτάνοντας δηλαδή να καλλιερ-
γούν και να συγκομίζουν κάθε κανάλι λαχα-
νικών 16 φορές.
Για να μιλήσουμε με περισσότερους αριθ-
μούς, ο Μαγικός Κήπος ξεκίνησε τον πρώτο
χρόνο λειτουργίας του με παραγωγή 2,5 εκατ.
μαρουλιών, φέτος ανεβαίνει στα 5 εκατ., ενώ
στόχος όλων των παραπάνω σχεδιασμών εί-
ναι σύντομα να φτάσει τα 9 εκατ. και, προφα-
κό στην Ελλάδα σύστημα μετακινούμενων νώς, χάρη στην καινοτομία των προϊόντων
καναλιών, που λειτουργεί με έναν πολύ απλό του, να αποσπάσει τις υψηλότερες τιμές της
αλλά και έξυπνο τρόπο. Τα λαχανικά ξεκινούν αγοράς.
την πορεία της ανάπτυξής τους, μπαίνοντας Στα μακροπρόθεσμα σχέδια, μάλιστα, συ-
ως γλαστράκια με σπορόφυτα μέσα σε μα- γκαταλέγεται και η επέκταση των παραγωγι-
κρόστενα κανάλια στη μία άκρη της παραγω- κών εγκαταστάσεων κατά ακόμα 11 στρέμ-
γικής μονάδας. Από εκεί και πέρα -και μέσα σε ματα.
ένα διάστημα μάξιμουμ εξήντα ημερών, τα κα-
νάλια μετακινούνται σταδιακά προς την άλλη Δύσκολοι καιροί για επενδυτές
άκρη της παραγωγικής μονάδας, περνώντας Δεν είναι όμως όλα «μαγικά» σε αυτήν τη
ενιαία τα γλαστράκια που περιέχουν, από όλες σύγχρονη μονάδα λαχανικών στο Κάστρο της
τις φάσεις της αναπτυξιακής τους διαδικασί- Βοιωτίας. «Σήμερα, ένας επενδυτής στη χώ-
ας. Έτσι, κάθε γραμμή δέχεται ενιαία τη βασική ρα μας έχει να αντιμετωπίσει πολλά προβλή-


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

68 ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤ ΩΝ






































ματα, όπως τη γραφειοκρατία και το αντιεπεν-
δυτικό κλίμα των κρατικών υπηρεσιών, την
έλλειψη έγκυρης και αξιόπιστης επιστημονι-
κής υποστήριξης για την παραγωγή, αλλά και
τον αθέμιτο ανταγωνισμό», μας είπε κατά τη
διάρκεια της επίσκεψής μας στο θερμοκήπιο
ο κ. Φιλιππακόπουλος, ο οποίος συνέχισε λέ-
γοντας ότι για να αντιμετωπιστούν όλα αυτά τα
προβλήματα, απαιτούνται κεφάλαια και χρό-
νος, ελλοχεύοντας έτσι ο κίνδυνος να εκτρο-
χιαστεί η επένδυση πριν ακόμη ξεκινήσει.
Όμως, η αγάπη των κ.κ. Φιλιππακόπουλου
και Φιλιππίδη για το υδροπονικό τους θερμο-
κήπιο είναι ισχυρή και ξεπερνάει όπως αποδεί-
χτηκε όλα αυτά τα προβλήματα, ενώ παράλ-
ληλα πραγματοποιούν συνεχώς επενδύσεις,
ώστε να καταστήσουν το «Μαγικό Κήπο» ως Φρεσκότατα, γευστικά και τα θέλουν όλοι!
μία μονάδα πρότυπο για την παραγωγή φυλ-
λωδών λαχανικών στη χώρα μας. Τα μαρούλια και οι σαλάτες του Μαγικού Κήπου είναι έτοιμα για κατανάλωση από
Από την ξενάγησή μας στο θερμοκήπιο, δι- την πρώτη στιγμή της συγκομιδής τους. Η φιλοσοφία των επικεφαλής του θερμο-
απιστώσαμε ότι ο στόχος αυτός, δηλαδή η κηπίου είναι να προσφέρουν στους καταναλωτές ένα απόλυτα φυσικό προϊόν, χω-
δημιουργία μίας σύγχρονης και πρότυπης μο- ρίς καμία εφαρμογή χημικών συστατικών, ακόμα και αν χρειαστεί να χάσουν ένα
κομμάτι της παραγωγής τους.
νάδας, έχει μάλλον επιτευχθεί, απλά οι επικε- Χάρη σε αυτό όμως, κερδίζεται η αυθεντική γεύση μαρουλιού με τρυφερά φύλλα,
φαλής του «Μαγικού κήπου» δεν αρκούνται ενώ η επιλογή να προσφέρεται το προϊόν και σε γλαστράκι, ενισχύει τη διατηρησι-
όπως φαίνεται σε αυτό και ψάχνουν τρόπους μότητα και τη φρεσκάδα των προϊόντων και τα καθιστά ένα κόσμημα για την κου-
για να βελτιώσουν ακόμα περισσότερο τη μο- ζίνα των καταναλωτών.
νάδα τους, ώστε να φτάσουν στο άριστο επί- Γενικότερα, οι καλαίσθητες και οικολογικές συσκευασίες των λαχανικών που «φυ-
πεδο. Είμαστε σίγουροι ότι θα το πετύχουν σύ- τρώνουν» στο Μαγικό Κήπο, ολοκληρώνουν το προφίλ τους ως προϊόντων που
ντομα, έτσι ώστε ο «Μαγικός Κήπος» να είναι συμβαδίζουν με τις σύγχρονες τάσεις της υγιεινής διατροφής, οικολογικής καλ-
ένα στολίδι στον κλάδο των φρέσκων φρού- λιέργειας, χωρίς σπατάλη φυσικών πόρων, παραγμένων στη λογική της αειφό-
των και λαχανικών. ρου ανάπτυξης.
Σε αυτούς τους ανήσυχους, επίμονους και
τολμηρούς ανθρώπους, ευχόμαστε να ευδο-
κιμήσουν σύντομα οι προσπάθειές τους.

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279



70 ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤ ΩΝ







ΘΈΡΜΟΚΗΠΙΑΚΈΣ ΚΑΛΛΙΈΡΓΈΙΈΣ


ΈΝ ΜΈΣΩ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ & ΈΝΈΡΓΈΙΑΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ




Με ποιον τρόπο μπορεί να εξασφαλιστεί φτηνή και οικολογική ενεργειακή τροφοδότηση των θερμοκηπίων για
ρεύμα και θέρμανση; Ποιές κρατικές πρωτοβουλίες υποστήριξης χρειάζονται;



απόδοσης ≥ 5)
• αξιοποίηση θερμικής ενέργειας
που παράγεται ως παραπροϊόν καύσης
βιοαερίου που παράγεται σε μονάδες
αξιοποίησης αγροτοκτηνοτροφικών
αποβλήτων

Αποτελέσματα χρήσης των παραπάνω εί-
ναι η παραγωγή αγροτικών προϊόντων φι-
λικών προς το περιβάλλον, αφού έχουν ου-
δέτερο αποτύπωμα άνθρακα και διαθέτουν
καινοτόμα χαρακτηριστικά όπως, επώνυμες
ετικέτες ποιότητας και καταγραφής εισρο-
ών που προσδίδουν προστιθέμενη αξία μιας
κι ο καταναλωτής έχει τη δυνατότητα άμεσης
πληροφόρησης για το τρόφιμο που ενδιαφέ-
ρεται να αγοράσει.
Η καλλιέργεια αγροτικών προϊόντων γίνε- μοκηπίου, παραγωγή προϊόντων με φιλικές
ται στον αγρό ή υπό κάλυψη. Στα θερμοκήπια προς το περιβάλλον μεθόδους). Άμεσα εφαρ- Αειφόρα θερμοκήπια με ουδέτερο
αποτύπωμα άνθρακα
παράγονται κυρίως κηπευτικά (φρούτα και μόσιμες ΑΠΕ στην Ελλάδα σήμερα είναι η ηλι-
λαχανοκομικά) και βιομηχανικά φυτά (βιομη- ακή ενέργεια, η ενέργεια από γεωθερμικά πε- Σήμερα γίνεται μεγάλη κουβέντα για τις
χανική και φαρμακευτική κάνναβη). Για τη με- δία και η ενέργεια από βιομάζα, οι οποίες έχουν επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στο περι-
ταπήδηση της καλλιέργειας λαχανικών από ουδέτερο αποτύπωμα άνθρακα. βάλλον αλλά και στην αγροτική παραγωγή. Ο
το χωράφι στο θερμοκήπιο είναι απαραίτη- Παραδείγματα αξιοποίησης ΑΠΕ σε θερμο- Έλληνας παραγωγός ίσως θεωρεί μακρινές
το να αξιοποιηθούν τα χρηματοδοτικά εργα- κήπια είναι: τις προβλέψεις για υπερθέρμανση του πλανή-
λεία της πολιτείας, όπως σχέδια βελτίωσης, • ενεργειακός συμψηφισμός τη και άνοδο της στάθμης του νερού της θά-
αναπτυξιακός νόμος, επενδυτικά και ερευνη- (net metering) με εγκατάσταση λασσας. Ολοένα και πιο συχνά όμως συμβαί-
τικά έργα. Με τον τρόπο αυτό θα είναι εφικτό φωτοβολταϊκών, Φ/Β πάνελ (δίπλα νουν ακραία καιρικά φαινόμενα, που οδηγούν
να κατασκευαστούν καινούρια θερμοκήπια, ή πάνω στα θερμοκήπια) στο ίδιο στην καταστροφή ή υποβάθμιση των υπαίθρι-
να εκσυγχρονιστούν τα ήδη υπάρχοντα και να αγροτεμάχιο (Ν. 4254/2014) ων καλλιεργειών, όπως έντονες βροχοπτώ-
ενσωματωθούν νέες τεχνολογίες και συστή- • εικονικός ενεργειακός συμψηφισμός σεις με αποτέλεσμα πλημμύρες, χαλαζοπτώ-
ματα αξιοποίησης ανανεώσιμων πηγών ενέρ- (virtual net metering) με σεις και έντονη ξηρασία σε συνδυασμό με
γειας (ΑΠΕ). εγκατάσταση Φ/Β πάνελ σε άλλο υπερβολικά υψηλές θερμοκρασίες (καύσω-
αγροτεμάχιο εντός της ίδιας νες). Παράλληλα υπάρχουν μη βιώσιμες γε-
Μονόδρομος η χρήση των ΑΠΕ περιφερειακής ενότητας (ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/ ωργικές πρακτικές όπως υπερβολική κατα-
Σε αυτήν την κατεύθυνση, μονόδρομο απο- 15084/382(ΦΕΚ Β΄ 759/05.03.2019) νάλωση νερού για άρδευση καλλιεργειών
τελεί η ενσωμάτωση ΑΠΕ για την αποκλειστι- • αξιοποίηση γεωθερμικών πεδίων που οδηγεί σε μεγάλες απώλειες μέσω εξά-
κή κάλυψη ενεργειακών αναγκών των θερ- (π.χ. χρήση νερού θερμοκρασίας 45-80 °C τμισης λόγω ζέστης ή με απορροή προς το
μοκηπίων (με ταυτόχρονη βελτίωση της όπως σε θερμοκήπια στους Ν. Σερρών, υπέδαφος, υπερβολική κατανάλωση χημι-
μόνωσης και πλήρη έλεγχο κλίματος), αφού Ξάνθης και Καβάλας) κών (λιπάσματα-φυτοφάρμακα) για θρέψη
παρά το υψηλό αρχικό κόστος εγκατάστασης, • αξιοποίηση αβαθούς γεωθερμίας με φυτών-καταπολέμηση εχθρών/ασθενειών
τα πλεονεκτήματα είναι πολλαπλά (εξοικο- αντλίες θερμότητας, Α.Θ. (π.χ. χρήση εδάφους, ρύπανση υπόγειου υδροφόρου ορί-
νόμηση ενέργειας, ουδέτερο αποτύπωμα άν- νερού θερμοκρασίας 15-20 °C ζοντα μέσω απορροής περίσσιου νερού που
θρακα και μηδενική έκλυση αερίων του θερ- σε συνδυασμό με Α.Θ. και συντελεστή περιέχει νιτρικά και άλλα ιόντα, επιβάρυνση


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

των παραγόμενων προϊόντων από ρυπογό-
να σωματίδια της ατμόσφαιρας.
Εκτός των παραπάνω, στην Ελλάδα εί-
ναι περιορισμένες οι διαθέσιμες εκτάσεις για
καλλιέργεια λαχανικών, ενώ οι στρεμματικές
αποδόσεις ανοιχτού αγρού είναι έως και δέ-
κα φορές μικρότερες συγκριτικά με αντίστοι-
χες σε θερμοκήπια. Έτσι, οι παραγωγοί οδη-
γούνται σε εκτεταμένη χρήση γης και εισροών
για την επίτευξη των ζητούμενων αποδόσε-
ων, ενώ τα παραγόμενα προϊόντα δε διαθέ-
τουν ονοματεπώνυμο ή στοιχεία ταυτότητας,
όπως προέλευση, μέθοδο παραγωγής και
στοιχεία εισροών.
Επομένως, κρίνεται αναγκαία – στην ου-
σία αποτελεί μονόδρομο για την Ελλάδα- η
μετάβαση της καλλιέργειας φρούτων και λα-
χανικών σε θερμοκήπια, αφού εξαλείφονται
τα προαναφερθέντα μειονεκτήματα και εξα- δυνατότητα σε αγρότες να κάνουν χρήση του ρώσει 25 φορές λιγότερο φόρο ή και καθό-
λου αφού μπορεί να τύχει απαλλαγής φόρου
σφαλίζεται απόλυτος έλεγχος των εισροών net metering και του virtual net metering για
και γενικά της παραγωγής με ταυτόχρονα ση- μικρά Φ/Β (Ν. 4602/2019 “Φ/Β Σταθμοί - 500 λόγου χρήσης ΑΠΕ. Με δεδομένο την ακραία
και πρωτόγνωρη ενεργειακή κρίση που βιώ-
μαντική αύξηση των αποδόσεων. kW” και Ν. 4643/2019 “25% αυτοπαραγωγή-
Η καλλιέργεια σε θερμοκήπια δεν είναι βέ- 75% πώληση ηλ. Ενέργειας”) δυνατότητα που νει ιδιαίτερα η Ευρώπη την ώρα που γράφε-
βαια ερασιτεχνική καλλιέργεια. Χαρακτηρίζε- σήμερα πρακτικά βρίσκει πολλά εμπόδια. Πο- ται το παρόν άρθρο, κάθε ημέρα που περνάει η
ται από αυξημένο κόστος αρχικής επένδυσης λύ σημαντική είναι εξίσου η ενίσχυση του δι- γεωθερμική ενέργεια αποδεικνύεται σωτήρια
για όσους την αξιοποιούν. Παραμένει η σημα-
και επιπλέον κόστος λειτουργίας λόγω κατα- κτύου της ΔΕΔΔΗΕ, ώστε τα δίκτυα να μην
νάλωσης ενέργειας για έλεγχο του κλίματος καθίστανται κορεσμένα ήδη από μεγάλα έργα. ντικότερη ΑΠΕ για φορτία βάσης, με τον υψη-
λότερο συντελεστή χρήσης >85% και το χα-
χειμώνα-καλοκαίρι (θέρμανση-ψύξη), ενώ
απαιτεί και εξειδικευμένο προσωπικό. Οι πα- Αξιοποίηση της γεωθερμίας μηλότερο κόστος παραγωγής της θερμικής
kWh, το κόστος της οποίας επηρρεάζεται μό-
ραγωγοί θερμοκηπίου πρέπει να αναλάβουν Επιπρόσθετα, το ελληνικό κράτος οφείλει
δράση προκειμένου να βελτιώσουν τη διαχεί- να θεσπίσει μέτρα προστασίας τόσο του εισο- λις κατά 1,5-2.2% από τις δραματικές αυξή-
σεις στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος.
ριση της ενέργειας, να μεγιστοποιήσουν την δήματος του Έλληνα παραγωγού όσο και του
Στον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, λαμβάνουμε υπό-
αποδοτικότητα των πόρων και να επενδύ- περιβάλλοντος. Στα πλαίσια αυτά μία λύση θα ψη τα παραπάνω και επενδύουμε στην έρευ-
σουν σε τεχνολογίες ΑΠΕ προκειμένου να πα- ήταν να φορολογηθούν τα εισαγόμενα προϊ-
ρέχουν καθαρά τρόφιμα για έναν αυξανόμενο όντα βάσει διανυθέντων τροφομιλίων και εκ- να καινοτόμων εφαρμογών και συστημάτων
αξιοποίησης ΑΠΕ σε θερμοκήπια, με στόχο τη
πληθυσμό, καθώς η επισιτιστική ασφάλεια, η πομπών CO2. Αυτήν τη στιγμή η νομοθεσία
λειψυδρία, η κλιματική αλλαγή και η ενεργει- στην Ε.Ε. αλλάζει. Ο φόρος άνθρακα (Carbon μείωση του κόστους παραγωγής, την επιμή-
κυνση της καλλιεργητικής περιόδου όλο το
ακή ασφάλεια γίνονται όλο και περισσότερο Tax) έχει ήδη υιοθετηθεί από αρκετές ευρω-
σημαντικά, όπως περιγράφεται από τους στό- παϊκές χώρες (Γαλλία, Ισπανία, Σκανδιναβι- έτος και την αύξηση φιλικών προς το περιβάλ-
λον πρακτικών παραγωγής αγροτικών προϊ-
χους αειφόρου ανάπτυξης του ΟΗΕ 2, 6, 7, 12 κές Χώρες) και διεξάγεται έντονη συζήτηση
και 13 (UN, 2014). στην Ε.Ε. για το αν θα αντικαταστήσει το σύ- όντων που θα χαρακτηρίζονται από ουδέτερο
στημα ανταλλαγής δικαιωμάτων εκπομπών αποτύπωμα άνθρακα, θα διαθέτουν ετικέτες
Κρατική μέριμνα και πρωτοβουλίες αερίων του θερμοκηπίου (Emission Trading ποιότητας και εν τέλει θα αποκτούν προστιθέ-
μενη αξία στο ράφι.
Σημαντική παράμετρο φυσικά, αποτελεί η System, E.T.S) που ισχύει σήμερα στην Ελλά-
υποχρέωση της πολιτείας να συμπεριλάβει δα και άλλες χώρες όπως η Ιταλία και η Γερ- Γεώργιος Ντίνας,
τα παραπάνω σε ουσιαστικές πολιτικές στή- μανία (World Bank, 2020). Σημειώνεται ότι η
γεωπόνος-ερευνητής,
ριξης των παραγωγών, ενόψει και της νέας τιμή του φόρου άνθρακα στη Γαλλία καθορί- υπεύθυνος Εργ. Αειφόρων
ΚΑΠ που δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο περιβαλ- στηκε στα 50 €/tn CO2-eq. Λαμβάνοντας την
Αγροτικών Κατασκευών
λοντικό αποτύπωμα των παραγόμενων προ- τιμή αυτή ως αναφορά, ένα θερμοκήπιο που & Ανανεώσιμων Ενεργειακών
ϊόντων. Πρόσφατη απόδειξη της ανάγκης θερμαίνεται με φυσικό αέριο και έχει αποτύ-
στήριξης από την πολιτεία είναι η κατακόρυ- πωμα άνθρακα (CF = 10.0 tn CO2-eq/tn πα- Πόρων, ΑΑΚΑΕΠ/ΙΓΒΦΠ,
ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ
φη αύξηση των τιμών των καυσίμων και του ραγόμενου προϊόντος) θα πληρώσει φόρο
ρεύματος, πάνω από 50% σε μόλις ένα μήνα, άνθρακα 200 €/μήνα, ενώ ένα θερμοκήπιο Πασχάλης Δαλαμπάκης,
λόγω και των εξελίξεων στην Ανατολική Ευ- θερμαινόμενο με γεωθερμία και σαφώς μι-
ρώπη. Έτσι, η πολιτεία οφείλει να παρέχει τη κρότερο αποτύπωμα άνθρακα (CF = 0.4 tn γεωλόγος-ερευνητής σε θέματα
CO2-eq/tn παραγόμενου προϊόντος) θα πλη- γεωθερμίας, ΙΕΥΠ, ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

72 ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤ ΩΝ







ΚΗΠΕΥΤΙΚΑ - ΡΏΣΙΑ
ΈΙΝΑΙ ΓΈΓΟΝΟΣ! ΈΞΑΓΩΓΈΣ ΡΩΣΙΚΩΝ ΚΗΠΈΥΤΙΚΩΝ!



Η ανάπτυξη των θερμοκηπίων αγγουριών στη Ρωσία έχει φτάσει σε τέτοια έκταση, που πλέον μπορούν να γίνονται
και εξαγωγές των προϊόντων τους.


των ρωσικών αγγουριών περνάει σε μία
νέα εποχή, καθώς συμβαίνει κάτι πρωτοφα-
νές για το εμπόριο φρούτων και λαχανικών
στην ανατολική Ευρώπη: πλέον, για πρώτη
φορά εξάγονται ρωσικά αγγούρια σε συνο-
ρεύουσες με τη Ρωσία ευρωπαϊκές χώρες
και, μάλιστα, σε χώρες οι οποίες πραγματο-
ποιούσαν οι ίδιες εξαγωγές προς τη Ρωσία.
Συγκεκριμένα, η Ρωσία πραγματοποίη-
σε εξαγωγές 244 τόνων αγγουριών στην
Πολωνία το δίμηνο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου
2020, για να συνεχίσει με 579 τόνους αγγου-
ριών το τρίμηνο Ιανουαρίου-Μαρτίου 2021.
Εισαγωγές ρωσικών αγγουριών για
πρώτη φορά στα εμπορικά χρονικά πραγ-
ματοποίησε το 2021 και η Ουκρανία, σύμ-
φωνα με όσα κατέγραφε το Νοέμβριο του
2021 η έγκυρη ειδησεογραφική ιστοσελίδα
hortidaily. Μάλιστα, σημειώνεται πως τα
ρωσικά αγγούρια εκείνη την περίοδο ήταν
τα φθηνότερα από όλα τα υπόλοιπα που κυ-
Σε παλαιότερα τεύχη των Φρουτονέων, κλοφορούσαν στην ουκρανική αγορά, δη-
έχουμε καταγράψει αρκετά στοιχεία σχετικά λαδή και από τα ντόπια, αλλά και από τα λευ-
με την ανάπτυξη των θερμοκηπίων λαχανι- κορωσικά και τα τουρκικά.
κών στη Ρωσία, η οποία άρχισε να λαμβάνει Ωστόσο, οι διεθνείς οικονομικές και
χώρα -υποβοηθούμενη από κρατική χρημα- Στις αρχές του 2022, εμπορικές κυρώσεις που υφίσταται η Ρω-
τοδότηση- μετά το εμπάργκο που επέβαλε η σία μετά τη στρατιωτική εισβολή της στην
Ρωσία στην εισαγωγή φρούτων και λαχανι- η ακαθάριστη σοδειά θερμο- Ουκρανία φαίνεται πως θα βάλουν πρόωρο
κών από την ΕΕ το 2014. κηπιακών λαχανικών και άδοξο τέλος στις εξαγωγές των κηπευ-
Μάλιστα, το 2018 αποτέλεσε χρονιά - τικών της, τουλάχιστον στην Ανατολική Ευ-
ορόσημο για τα ρωσικά αγγούρια, καθώς στη Ρωσία ανερχόταν ρώπη -αν δεν το έχουν βάλει ήδη. Σε κάθε
όπως καταγράφαμε στο τεύχος 241, εκείνη σε 105,5 χιλιάδες τόνους, περίπτωση, πάντως, αυτό που φαίνεται να
τη χρονιά, σύμφωνα με έκθεση του ρωσι- παραμένει είναι ότι η Ρωσία δεν θα αποτελέ-
κού Υπουργείου Γεωργίας, η εγχώρια παρα- η οποία είναι 2,6% σει ξανά στο μέλλον κάποια αγορά πρόσφο-
γωγή θερμοκηπιακών αγγουριών κάλυψε μεγαλύτερη από την αντίστοι- ρη για εξαγωγές ευρωπαϊκών κηπευτικών,
για πρώτη φορά σχεδόν μόνη της την εθνι- ακόμα και αν κάποτε στο μέλλον αρθεί το
κή ζήτηση, μην αφήνοντας τις εισαγωγές να χη περίοδο του 2021. ρωσικό εμπάργκο που ισχύει από το 2014.
ξεπεράσουν το 10% της συνολικής διακί- Κυριότερα προϊόντα είναι
νησης στη ρωσική Αγορά, από το 20% στο Συνεχίζεται η ραγδαία θερμοκηπια-
οποίο είχαν ανέλθει το 2017. Μάλιστα, η πα- τα αγγούρια με 62,2 χιλιάδες κή ανάπτυξη
ραγωγή ρωσικών αγγουριών έφτασε τους τόνους (+1,5%) και Στο μεταξύ, η παραγωγή θερμοκηπιακών
483.100 τόνους μέχρι τις 15 Οκτωβρίου, πο- οι τομάτες με 41,2 χιλιάδες λαχανικών στη Ρωσία αυξάνεται σταθε-
σοστό που ήταν κατά 14,3% υψηλότερο από ρά. Στις αρχές του 2022, η ακαθάριστη σο-
ό,τι την ίδια μέρα του προηγούμενου έτους. τόνους (+4,3%). δειά τους ανερχόταν σε 105,5 χιλιάδες τό-
νους, η οποία είναι 2,6% μεγαλύτερη από
Ξεκίνησαν οι εξαγωγές την αντίστοιχη περίοδο του 2021. Κυριότε-
Από εκείνο το χρονικό σημείο, ο κλάδος
ρα προϊόντα είναι τα αγγούρια με 62,2 χιλιά-

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

δες τόνους (+1,5%) και οι τομάτες με 41,2
χιλιάδες τόνους (+4,3%). Σύμφωνα με το
Υπουργείο Γεωργίας της Ρωσίας, οι ηγέτες
στην παραγωγή λαχανικών θερμοκηπίου
είναι οι περιφέρειες της Μόσχας, του Λιπέ-
τσκ, της Καλούγκα, του Βόλγογκραντ, του
Μπέλγκοροντ, του Τσελιαμπίνσκ, του Νο-
βοσιμπίρσκ, οι περιοχές του Κράσνονταρ και
της Σταυρούπολης και οι Δημοκρατίες της
Mordovia και του Tatarstan.
Γενικά, οι σχεδιασμοί για την κατασκευή
σύγχρονων θερμοκηπίων στο ευρωπα-
ϊκό τμήμα της Ρωσίας έχουν σχεδόν ολο- Ακμάζει και η παραγωγή φρούτων
κληρωθεί, με τα υπόλοιπα μεγάλα έργα να
αποπερατώνονται έως το 2024. Στην Ομο- Το 2021, η Ρωσία πέτυχε νέο ρεκόρ στην παραγω-
σπονδιακή Περιφέρεια Άπω Ανατολής, η γή φρούτων. Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της
κατασκευή συγκροτημάτων θερμοκηπί- Rosstat, η ακαθάριστη παραγωγή όλων των κατηγορι-
ων θα συνεχιστεί, αλλά θα είναι μικρότε- ών εκμεταλλεύσεων ανήλθε σε 3,9 εκατομμύρια τόνους,
ρης έκτασης και θα προσανατολίζεται στην 7% υψηλότερη από το 2020. Η αύξηση της παραγωγής
παροχή φρέσκων λαχανικών στους τοπι- οφείλεται κατά κύριο λόγο στον υψηλό ρυθμό ίδρυσης
κούς πληθυσμούς. Επίσης, λαμβάνουν χώ- σύγχρονων εντατικών οπωρώνων, θερμοκηπίων και φυ-
ρα αναβαθμίσεις της παραγωγικότητας των τωρίων. Τα κύρια είδη φρούτων που καλλιεργούνται στη
θερμοκηπίων, ενώ ίσως ορισμένες επιχει- χώρα είναι τα μήλα, τα δαμάσκηνα, τα κεράσια, τα βερίκοκα, τα φραγκοστάφυλα,
ρήσεις να στραφούν σε καλλιέργειες εξει- τα σμέουρα και οι φράουλες. Η παραγωγή blueberries αναπτύσσεται επίσης ενερ-
δικευμένες, όπως οι πιπεριές και οι μελι- γά. Το Υπουργείο Γεωργίας της Ρωσίας παρέχει υποστήριξη στην ανάπτυξη των καλ-
τζάνες. λιεργειών φρούτων, διαθέτοντας για αυτόν το σκοπό διάφορα είδη χρηματοδοτι-
Τέλος, να σημειώσουμε πως, παρά την κής στήριξης.
πρόοδο που έχει επιτευχθεί και στην παρα- Χαρακτηριστικό παράδειγμα των επενδύσεων στην ανάπτυξη της παραγωγής φρού-
γωγή τομάτας, η ρωσική αγορά συνεχίζει των αποτελεί η ρωσική εταιρεία λιανικής Magnit, που σχεδιάζει την κατασκευή μίας
να έχει ανάγκη μεγάλων εισαγωγών. Μά- μονάδας παραγωγής φρούτων του δάσους στο θερμοκηπιακό της συγκρότημα στο
λιστα, σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο Tikhoretsk, στην περιοχή του Κρασνοντάρ. Η νέα μονάδα που αναμένεται να μπει σε
Interfax, η Ρωσία εξέφρασε πρόθεση να αυ- λειτουργία το 2023 θα έχει έκταση 160 στρεμμάτων, με 60 στρέμματα να διατίθενται
για φράουλες κήπου και 10 στρέμματα για blueberries. Η εγκατάσταση θα παράγει
ξήσει τις εισαγωγές της σε τομάτες από την καρπούς όλο το χρόνο και, όταν η παραγωγή φτάσει στην προβλεπόμενη δυναμικό-
Τουρκία από 300.000 σε 350.000 τόνους. τητά της, η Magnit σχεδιάζει να αντικαταστήσει ένα σημαντικό μερίδιο των εισαγω-
Φ.Κ. γών φρούτων του δάσους με το δικό της προϊόν.
















Μαγικός Κήπος
Κάστρο Βοιωτίας
Τηλ: 22680 41 159
[email protected]



ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

74 ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤ ΩΝ












ÒΚαρπούζια




ΜΈΙΩΜΈΝΗ Η ΥΠΑΙΘΡΙΑ ΚΑΛΛΙΈΡΓΈΙΑ ΣΤΗΝ ΗΛΈΙΑ



Στα τέλη Απριλίου εκτιμάται ότι θα ξεκινήσει η συγκομιδή των θερμοκηπιακών καρπουζιών στην περιοχή της
Ηλείας, με τη φετινή παραγωγή να εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στα περυσινά επίπεδα και τις αντίστοιχες προ-
βλέψεις για την υπαίθρια να κάνουν λόγο για πτώση.


Οι φετινές φυτεύσεις στα θερμοκήπια ξεκίνησαν τον περασμένο Ιανουάριο και οι ποικιλίες που
επέλεξαν φέτος οι εγχώριοι παραγωγοί είναι οι Μποστάνες, οι Βαρέλες, η Σελήνη και η Φλόρι-
ντα. Όσον αφορά στην υπαίθρια καλλιέργεια της περιοχής, οι φυτεύσεις ξεκίνησαν στις αρχές
Μαρτίου και οι βασικές ποικιλίες που συνθέτουν φέτος την παραγωγή είναι οι Μποστάνες και
η Σελήνη. Ωστόσο, σύμφωνα με τους εγχώριους διακινητές, η άσχημη εικόνα που παρουσία-
σε πέρυσι η εμπορική σεζόν του καρπουζιού, οδήγησε στη συρρίκνωση των καλλιεργούμενων
στρεμμάτων στην περιοχή, με αποτέλεσμα η φετινή υπαίθρια καλλιέργεια να εκτιμάται ότι θα εί-
ναι μειωμένη κατά 25% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Καλώς εχουσών των καιρικών
συνθηκών, στις αρχές Ιουνίου θα έχουμε τις πρώτες ποσότητες υπαίθριων καρπουζιών από την
ευρύτερη περιοχή.
Περνώντας στην περιοχή της Μεσσηνίας, η καλλιέργεια καρπουζιού διαμορφώνεται στα ίδια
στρέμματα με τα αντίστοιχα περυσινά. Πρώτα θα βγουν σε εμπορική κυκλοφορία από τα τέλη
Απριλίου τα θερμοκηπιακά προϊόντα, η καλλιέργεια των οποίων δεν θα ξεπεράσει φέτος τα 70
στρέμματα. Η Μεσσηνία -αν δεν υπάρξουν απώλειες από τον καιρό- θα μπει δυναμικά στην αγο-
ρά με τις πρώτες υπαίθριες ποσότητες μέσα στο Μάιο. Ο συνολικός όγκος της παραγωγής των
περίπου 6.000 στρεμμάτων υπαίθριας καλλιέργειας υπολογίζεται στους 35-40.000 τόνους, με
την πλειοψηφία των καρπουζιών -περίπου το 70%- να είναι στρογγυλά και το υπόλοιπο 30% να
είναι τύπου Βαρέλα.


ÒΠατάτες




ΣΈ ΑΝΑΜΟΝΗ ΤΗΣ ΈΑΡΙΝΗΣ ΚΑΛΛΙΈΡΓΈΙΑΣ




Σε εξέλιξη βρίσκεται η σεζόν της εαρινής υπερπρώιμες καλλιέργειες, ιδιαίτερα εκεί- ζήτηση καλύπτουν ποσότητες από την Πελο-
πατάτας στην περιοχή της Μεσσηνίας, με τις νες που φυτεύτηκαν στα μέσα Νοεμβρίου και πόννησο και τη Θήβα, καθώς και εισαγωγές
άστατες καιρικές συνθήκες να έχουν ωστό- αντιπροσωπεύουν το 10% της παραγωγής. από την Αίγυπτο, τη Γαλλία και την Κύπρο. Η
σο επηρεάσει σε σημαντικό βαθμό την καλ- Όσον αφορά την έναρξη της συγκομιδής, αυ- κατανάλωση και οι τιμές του προϊόντος -με-
λιέργεια στο σύνολό της. Πιο συγκεκριμέ- τή αναμένεται να ξεκινήσει στα μέσα Απριλί- τά από την πτωτική πορεία στην οποία κινήθη-
να, οι ισχυρές βροχοπτώσεις και οι χαμηλές ου και να ενταθεί στα τέλη του ίδιου μήνα, με καν τους δύο πρώτους μήνες της νέας χρο-
θερμοκρασίες την περίοδο Ιανουαρίου - Φε- τις βασικές ποικιλίες της καλλιέργειας να εί- νιάς- έχουν σταθεροποιηθεί, ενώ αναμένεται
βρουαρίου, προκάλεσαν μεγάλες καθυστε- ναι οι Spunta, Voyager, Farida και Barcelona. να κυμανθούν σε κανονικά για την εποχή επί-
ρήσεις στην καλλιέργεια και έπληξαν εν μέρει Αναφορικά τώρα με την εικόνα που πα- πεδα και το προσεχές διάστημα, μέχρι να κά-
την πρωιμότητα. Στη συνέχεια, οι παγετοί που ρουσιάζει η εγχώρια αγορά, οι πατάτες από νουν την εμφάνισή τους οι νέες ποσότητες της
ακολούθησαν επηρέασαν με τη σειρά τους τις το Νευροκόπι έχουν πλέον εξαντληθεί και τη Μεσσηνίας.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279



76 ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤ ΩΝ







ΚΑΡΠΌΥΖΙΑ/ΠΕΠΌΝΙΑ – ΙΣΠΑΝΙΑ
ΜΈΙΩΜΈΝΗ ΚΑΤΑ 30% Η ΦΈΤΙΝΗ ΚΑΛΛΙΈΡΓΈΙΑ ΣΤΗΝ ΑΛΜΈΡΙΑ



Οι παραγωγοί καθυστερούν να φυτέψουν καρπούζια και πεπόνια, τουλάχιστον σε αυτήν τη φάση της σεζόν, που οι
τιμές των κηπευτικών παραμένουν υψηλές. Συνεπώς, δεν αναμένεται ιδιαίτερη παρουσία ισπανικών καρπουζιών
και πεπονιών στην αγορά πριν από τα μέσα Απριλίου.


καλλιέργεια καρπουζιών και πεπονιών. Πά-
ντως, όπως έχουν κυλήσει μέχρι στιγμής τα
πράγματα, δεν αναμένεται ιδιαίτερη παρου-
σία ισπανικών καρπουζιών και πεπονιών στην
αγορά πριν από τα μέσα Απριλίου.
Επιφυλακτικοί οι παραγωγοί στη
Μούρθια
Λίγο βορειότερα, στην περιφέρεια της
Μούρθια -που παράγει το 55% των ισπανι-
κών πεπονιών, καθώς και το 20% των ισπα-
νικών καρπουζιών- οι παραγωγοί είναι πολύ
επιφυλακτικοί όσον αφορά τις φετινές τους
δραστηριότητες, καθώς έχουν πολύ κακή
ανάμνηση από την περυσινή εμπορική σεζόν.
Επιπλέον, το κόστος παραγωγής που φέτος
Μειωμένη κατά 30% υπολογίζεται πως θα υπολογίζεται αυξημένο κατά μέσο όρο 21,1%
είναι η φετινή καλλιέργεια πεπονιών και καρ- (ενέργεια +77,9% / λιπάσματα +36% / πλαστι-
πουζιών στα θερμοκήπια της ευρύτερης πε- κά +29,3% / νερό +12,6% / εργατική δύναμη
ριοχής της Αλμερίας. Σύμφωνα με μία αρχι- +8% / υλικά συσκευασίας +26%), τους οδή-
κή εκτίμηση της ομοσπονδίας παραγωγών Τα ισπανικά καρπούζια γησε σε μαζικές κινητοποιήσεις με απαίτηση
ASAJA-Almería, η μείωση εμφανίζεται κυ- και πεπόνια βρίσκουν να πληρωθούν φέτος τιμές που να αποζημι-
ρίως στην περιοχή του Poniente και αφορά ώνουν τον κόπο των εργασιών τους.
πολύ περισσότερο τα πεπόνια, όπου το πο- τα θερμοκήπια να είναι ακόμα Ενδεικτικό της κατάστασης είναι δε, πως
σοστό της μείωσης σε σχέση με πέρυσι υπο- κατειλημμένα από από το τμήμα για τα καρπούζια και τα πεπόνια
λογίζεται ακόμα και στο 40%. Από την άλλη, του περιφερειακού συνδέσμου παραγωγικών
στην περιοχή της Almería και του Níjar, η πα- τα κηπευτικά, καθυστερώντας και εξαγωγικών επιχειρήσεων Proexport
ραγωγή καρπουζιού αναμένεται μειωμένη σημαντικά τις φυτεύσεις τους απευθύνθηκε ενημέρωση στους αγοραστές,
κατά 2-3%. Επίσης, υπάρχει και η περίπτωση πως καλό θα είναι να δηλώσουν από νωρίς
του Levante, για τις υπαίθριες καλλιέργειες σε σχέση με πέρυσι. λεπτομέρειες όσον αφορά το φετινό σχεδια-
του οποίου αναμένεται επίσης κάποια μείω- Συνεπώς, δεν αναμένεται σμό των παραγγελιών τους, ώστε οι παραγω-
ση της επιφάνειάς τους, στην περίπτωση αυ- γοί να ενθαρρυνθούν και να οργανώσουν κα-
τή λόγω ανομβρίας και γενικότερα έλλειψης μαζική κυκλοφορία τους λύτερα και πιο σίγουρα τις εργασίες τους εν
εγγυημένων υδάτινων πόρων. στην αγορά πριν τα μέσα όψει της σεζόν.

Καθυστέρηση εμφάνισης στην αγορά Απριλίου Για επάρκεια προϊόντος μιλούν στην
Ο λόγος αυτής της μείωσης της καλλιέρ- Καστίλη-Λα Μάντσα
γειας πεπονιών και καρπουζιών εντοπίζεται Τέλος, στην πιο όψιμη περιοχή καλλιέρ-
στη διατήρηση των καλλιεργειών πιπεριάς, γειας της Ισπανίας, την Καστίλη-Λα Μά-
τομάτας, αγγουριού, μελιτζάνας και κολο- Φυσικά, αυτή είναι η στάση των παραγω- ντσα, o επικεφαλής της τοπικής διεπαγγελ-
κυθιού, λόγω των πολύ καλών τιμών που γών την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμ- ματικής πεπονιών και καρπουζιών, Cristóbal
συνεχίζουν να λαμβάνουν οι παραγωγοί, οι μές, κατά τη δεύτερη εβδομάδα του Μαρτί- Jiménez, ανακοίνωσε πως θα υπάρχει επάρ-
οποίοι άλλωστε θυμούνται ακόμη την περυ- ου. Ωστόσο, δεν αποκλείεται αν η κατάσταση κεια και των δύο φρούτων μέχρι τον Οκτώ-
σινή απογοητευτική σεζόν των καρπουζιών στην αγορά κηπευτικών αλλάξει άρδην, να βριο και πως για αυτόν το λόγο δεν θα χρεια-
και των πεπονιών. δούμε άμεσα και πιο έντονη στροφή στην στούν εισαγωγές.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279



78 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΤΙΚΑ
























DECCO
NEXY®: TO ΝΕΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΚΕΥΑΣΜΑ


ΜΕΤΑΣΥΛΛΕΚΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΟ ΑΠΟ ΜΗΛΑ



Το μηκυτοκτόνο Nexy®, την αποκλειστική εμπορική κυκλοφορία του οποίου
εξασφάλισε η εταιρεία Decco, πρόκειται πρακτικά για έναν ζυμοκήκυτα
που προέρχεται από το μήλο Golden Delicious και ανταγωνίζεται με τους
παθογόνους μικροοργανισμούς στερώντας τους την δυνατότητα εύρεσης
θρεπτικών συστατικών για τη διατροφή τους.

Κατά τη διάρκεια της πρώτης εμπορικής
υμφωνία με την εταιρεία Agrauxine, με κυκλοφορίας του Nexy® την τρέχουσα σεζόν,
Στην οποία αναλαμβάνει την αποκλειστική πολλά από τα μεγάλα συσκευαστήρια μήλων
εμπορική κυκλοφορία του Nexy®, του νέου, στις Βορειοδυτικές Η.Π.Α, προχώρησαν στην
βιολογικού σκευάσματος για τη μετασυλλε- εφαρμογή του χρησιμοποιώντας ένα νέο σύ-
κτική προστασία των καρπών από παθογό- στημα εφαρμογών της DECCO. Πριν από αυ-
νους μικροοργανισμούς υπέγραψε η εταιρεία τό, πι υπεύθυνοι συσκευασίας οργανικών μή-
Decco. λων αντιμετώπιζαν απώλειες 15% έως 35%
Το Nexy® (Candida oleophila Strain O) που λόγω της αποσύνθεσης κατά την αποθήκευ-
χρησιμοποιείται για την προστασία των μή- κά τα φρούτα από παθογόνους μύκητες συ- ση και της αποστολής στο λιανικό εμπόριο. Με
λων, των αχλαδιών, των εσπεριδοειδών και μπεριλαμβανομένων των Penicillium spp., την εισαγωγή του Nexy®, οι απώλειες μειώ-
της μπανάνας από πολύ βλαπτικούς μικρο- Botrytis spp., Colletotrichum spp. και άλλους θηκαν σημαντικά αυξάνοντας τη συσκευασία
οργανισμούς, αποτελεί στην ουσία έναν ζυμο- οργανισμούς αποσύνθεσης κυρίως μέσω του οργανικών φρούτων υψηλής αξίας.
κήκυτα που προέρχεται από το μήλο Golden τον ανταγωνισμού για τα θρεπτικά συστατικά Η Agrauxine και η DECCO αναμένουν γρή-
Delicious και ανταγωνίζεται με τους παθογό- και τον προ-αποικισμό των φυτικών τραυμά- γορη υιοθέτηση τόσο στις συμβατικές όσο
νους μικροοργανισμούς στερώντας τους την των. Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η ΕΕ έχουν ήδη χο- και στις οργανικές αγορές, λόγω της ζήτη-
δυνατότητα εύρεσης τροφής. Η Decco εκτι- ρηγήσει κανονιστική έγκριση, συμπεριλαμβα- σης φυσικών λύσεων για την αποφυγή ζη-
μά πως το Nexy® αποτελεί την ιδανική επιλο- νομένης της επιβεβαίωσης ότι το Nexy® είναι μιών μετά τη συγκομιδή λόγω της φθοράς.
γή βιώσιμης μετασυλλεκτικής φροντίδας που ασφαλές για την ανθρώπινη υγεία και το πε- Η DECCO θα λανσάρει εμπορικά το Nexy®σε
εγγυάται που αντιμετωπίζει την απόρριψη και ριβάλλον. Η OMRI και η ECOCERT (σύμφωνα όλη την Ευρώπη και στον Καναδά, την Αφρι-
σπατάλη τροφίμων, εντάσσοντας το στη σει- με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό ΕΚ 834/2007) κή, την Ασία, την Αυστραλία και τη Νέα Ζη-
ρά με τα βιολογικά και μηδενικών υπολειμά- έχουν επίσης κατατάξει το Nexy® ως εγκεκρι- λανδία, τη Χιλή, την Αργεντινή, τη Βραζιλία
των προϊόντα της. μένο βιολογικό προϊόν, επιβεβαιώνοντας την και άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής τα
τέλεια εφαρμογή του σε οργανικά προγράμ- επόμενα χρόνια.
Εγκεκριμένο και με συστάσεις από τη ματα UPL και μηδενικών καταλοίπων που
βιομηχανία ταιριάζουν στις προσδοκίες των καταναλω- Για περισσότερες πληροφορίες
Το Nexy®, που αρχικά απομονώθηκε από τών για ασφαλή και φυσικά προστατευμένα σχετικά με το βιομυκητοκτόνο Nexy:
τα μήλα Golden Delicious προστατεύει φυσι- φρούτα και λαχανικά. [email protected]


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΓΓΡΑΜΑ
ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ: ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ


ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ



Το σύγγραμμα του Αναστάσιου Σ. Σιώμου, Καθηγητή Λαχανοκομίας
στο Τμήμα Γεωπονίας του Α.Π.Θ. που είναι βασισμένο στη σύγχρονη
επιστημονική γνώση, τη διεθνή και ελληνική βιβλιογραφία αλλά και την
εμπειρία του συγγραφέα από την 35ετή ενασχόλησή του αποκλειστικά με τη
Λαχανοκομία, τόσο στην έρευνα όσο και τη διδασκαλία, έχει ως σκοπό την
εκτενή παρουσίαση των απαιτήσεων για επιτυχή άσκηση της Λαχανοκομίας,
όπως αυτές διαμορφώνονται με βάση τα σύγχρονα περιβαλλοντικά
προβλήματα, αλλά και τις συνθήκες του άκρως ανταγωνιστικού και
παγκοσμιοποιημένου περιβάλλοντος.


ύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσι- γότερο επικίνδυνη την έλλειψη στρατηγικού στα οποία δίνεται ιδιαίτερη έμφαση, αλλά και
Σμα στοιχεία, η Λαχανοκομία αποτελεί τον σχεδιασμού από την πλευρά της πολιτείας, τις συνθήκες του άκρως ανταγωνιστικού και
δυναμικότερο κλάδο της ελληνικής γεωργί- αλλά και την ένδεια της λαχανοκομικής έρευ- παγκοσμιοποιημένου περιβάλλοντος. Απευ-
ας, λαμβάνοντας υπόψη τη συμβολή της στο νας στη χώρα μας. Παράλληλα, με δεδομένη θύνεται κυρίως στον 3ετή φοιτητή του Τμή-
ακαθάριστο γεωργικό προϊόν, την αξία των την εντατικότατα της, η ενασχόληση με τη Λα- ματος Γεωπονίας του Αριστοτελείου Πανε-
παραγόμενων προϊόντων, την κάλυψη των χανοκομία αποτελεί δραστηριότητα μέσα από πιστημίου Θεσσαλονίκης, παράλληλα όμως
αναγκών της εγχώριας αγοράς στα αντίστοι- την οποία εξασφαλίζεται πλήρης απασχόλη- καταβλήθηκε προσπάθεια ώστε να οργανω-
χα προϊόντα, το ισοζύγιο εξαγωγών-εισα- ση σε ετήσια βάση. θεί και με τέτοιον τρόπο που να καταστεί χρή-
γωγών και την απόδοση των επενδύσεων Το σύγγραμμα αυτό βασισμένο στη σύγ- σιμο και για όποιον ενδιαφέρεται για επιτυχή
σε αυτήν. Η ενασχόληση με τη Λαχανοκομία χρονη επιστημονική γνώση, τη διεθνή και ενασχόληση με τη Λαχανοκομία. Στις 896 σε-
αποτελεί μια σημαντική διέξοδο για τους Έλ- ελληνική βιβλιογραφία αλλά και την εμπει- λίδες του βιβλίου (Α΄ έκδοση 2021) περιλαμ-
ληνες παραγωγούς, καθώς έχουν το πλεο- ρία του συγγραφέα από την 35ετή ενασχόλη- βάνονται 23 εικόνες, 52 σχήματα, 99 πίνακες
νέκτημα των κλιματικών συνθηκών, οι οποί- σή του αποκλειστικά με τη Λαχανοκομία, τό- και 221 φωτογραφίες.
ες τους εξασφαλίζουν παραγωγή πρώιμων σο στην έρευνα όσο και τη διδασκαλία, έχει
προϊόντων, υψηλής ποιότητας, ασφάλειας ως σκοπό την εκτενή παρουσίαση των απαι- ▶ Το βιβλίο διατίθεται από τις εκδόσεις
και διατροφικής αξίας (ουσιώδη χαρακτηρι- τήσεων για επιτυχή άσκηση της Λαχανοκο- Άγιος Σάββας Δ. Γαρταγάνης
στικά διαφοροποίησης των παραγόμενων μίας, όπως αυτές διαμορφώνονται με βάση (Κων. Μενελίκου 3, Θεσσαλονίκη)
σήμερα προϊόντων), στοιχεία που κάνουν λι- τα σύγχρονα περιβαλλοντικά προβλήματα, και σε όλα τα βιβλιοπωλεία.



ΤΑ ΦΡΟΥΤΟΝΕΑ ΕΙΝΑΙ ΟΝ

LINE ΤΩΡΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ!


Όλες οι εξελίξεις στον εγχώριο κλάδο των φρέσκων φρούτων και λαχανικών
µεταφράζονται στα αγγλικά σε µηνιαία βάση και «ταξιδεύουν» στο εξωτερικό!

Πληροφορίες: [email protected]





ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

80 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΤΙΚΑ







«ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ HYDROCOOLER ΜΕ


ΕΞΕΛΙΓΜΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗΣ


ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ»


Η προστασία της ποιότητας και της ακεραιότητας των φρέσκων
φρούτων και λαχανικών, ήδη από την πρώτη στιγμή της παραλαβής
τους, αποτελεί αναγκαία συνθήκη για την επιτυχημένη διαχείριση
τους από τα συσκευαστήρια. Ο κος Αντώνης Κολτσάκης, Marketing/
Export Manager της ΙΝΟΚΑΤ Food Machinery, εξηγεί τις πολλαπλές
ωφέλειες που έχει να προσφέρει πάνω σε αυτό το ζήτημα η
τεχνολογία hydrocooling.
ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΟΛΤΣΑΚΗΣ

MARKETING/EXPORT MANAGER
ΤΗΣ INOKAT FOOD MACHINERY




Τα φρούτα και τα λαχανικά είναι προϊόντα
που πρέπει να απολυμαίνονται από την πρώτη
στιγμή της άφιξης τους στα συσκευαστήρια,
σύμφωνα με τους τεχνολόγους τροφίμων,
προκειμένου να εξασφαλιστεί η ακεραιότητα
τους και η βέλτιστη εμπορική τους αξιοποίη-
ση. Ποια λύση προτείνει η εταιρεία σας στους
επιχειρηματίες του κλάδου για να το πετύχουν
αυτό;
Η εταιρία ΙΝΟΚΑΤ εδώ και δεκαετίες μέ-
σα από την εξέλιξη και βελτιστοποίηση στη
ποιότητα κατασκευής και λειτουργίας των
Ηydrocooler έχει καταφέρει να αναπτύξει συ-
στήματα απολύμανσης των προϊόντων με την Μηχάνημα HYDROCOOLER (Στατικό καμπίνας)
της εταιρείας ΙΝΟΚΑΤ Food Machinery.
παράλληλη χρήση του Hydrocooler και το τε-
λικό αποτέλεσμα να είναι σαφώς εντυπωσια-
κό. Οι επιλογές που προτείνονται στον πελά- και την εικόνα του προϊόντος γιατί αφαιρεί τυ- περίοδο συγκομιδής, αλλά και από άλλους
τη είναι οι εξής: χόν στίγματα αλάτων λόγω βαρέων μετάλ- παράγοντες εξασφαλίζει μεγαλύτερη εξυγί-
λων του νερού που θαμπώνουν τα προϊόντα! ανση και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής του προ-
1. Χρηση δοσομετρικής αντλίας απο- ϊόντος!
λυμαντικου υγρού (με κατάλληλο φάρ- 2. Χρηση συστηματος απολυμανσης με Η χρήση του Ηydrocooler μαζί με το καινο-
μακο για την απολύμανση νερού και Οζον (Ο3) τόμο σύστημα παροχής Όζοντος κατά τη λει-
των προϊόντων) Η χρήση του Όζοντος ακριβέστερα μείγμα τουργία βελτιώνει στο μέγιστο την ποιότητα
Η χρήση απολυμαντικού υγρού τροφο- οξυγόνου και όζοντος (Ο2/Ο3) είναι απολυτά του προϊόντος και αντίστοιχα μειώνει το κό-
δοτείται μέσω ειδικής ανοξείδωτης (ΑΙ- ασφαλής και πλέον το πιο ισχυρό αντιμικρο- στος συντήρησης του μηχανήματος.
SI316L) αντλίας στην δεξαμενή νερού του βιακό για την απολύμανση των προϊόντων
Hydrocooler που ελέγχει και ισορροπεί τα επί- με την παράλληλη χρήση του Hydrocooler. Η εταιρεία σας διαθέτει το Hydrocooler σε δι-
πεδα μικροβιακού φορτίου, όπως και την πο- Η ικανότητά του να εξουδετερώσει ιούς, βα- αφορετικούς τύπους. Υπάρχει κάποια διαφορά
σότητα παροχής υγρού μέσω ρύθμισης. κτήρια, μύκητες και παθογόνους μικροορ- στην απόδοση ή στη χρήση τους;
Παράλληλα, βελτιώνει την ποιότητα αλλά γανισμούς που έχουν αναπτυχθεί κατά την Απλώς προσαρμοζόμαστε στις λει-


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

Και οι δυο τύποι του HYDROCOOLER Model
(Στατικό καμπίνας και Ροής τούνελ)

εξασφαλίζουν την άμεση και γρήγορη ψύξη
των προϊόντων, παράλληλα με την

εφαρμογή απολυμαντικών σκευασμάτων
διαφορετικών τύπων, ενώ διακρίνονται για
την οικονομία νερού και ενέργειας




τουργικές ανάγκες του πελάτη με σταθερή αποτελεσματικότητα. Το
HYDROCOOLER κατασκευάζεται εξολοκλήρου από ανοξείδωτο χά-
λυβα AISI316L και διατίθεται σε δύο τύπους:
1. Στατικό / καμπίνα παλετας ή bins.
2. Τούνελ - ροής παλέτας ή bins όπως και ελεύθερης ροής με σύ-
στημα ταινίας.
Η δυνατότητα επιλογής αναμεσά από τα 10 διαφορετικά μοντέλα
προσφέρει στον πελάτη την κατάλληλη δυναμικότητα που μπορεί να
φτάσει έως και 10tons/ώρα! Η εταιρεία παρέχει σωστή και ασφαλή
λειτουργία με εγγυημένη απόδοση για όποιο τύπο Hydrocooler επιλέ-
ξει ο πελάτης.
Η οικονομία νερού και ενέργειας είναι βασικός παράγοντας που
επηρεάζει την ανταγωνιστική λειτουργία των συσκευαστηρίων. Το
Hydrocooler εξασφαλίζει αυτά τα στοιχεία;
Και οι δυο τύποι του HYDROCOOLER Model (Στατικό καμπίνας και
Ροής τούνελ) έχουν μελετηθεί ώστε να διακρίνονται για την οικονο-
μία νερού και ενέργειας. Η μελέτη στην κατασκευή τους προσφέρει την
άμεση και γρήγορη ψύξη των προϊόντων που χρησιμοποιεί ψυχρό νε-
ρό ως μέσω αποθήκευσης πάγου, προκειμένου να διατηρήσει την ποι-
ότητα των φρέσκων φρούτων και λαχανικών ακέραια κατά την διάρ-
κεια χρήσης του μηχανήματος!

Τέλος, η εταιρεία σας προσφέρει τεχνική υποστήριξη και συμβουλευτική
στους πελάτες της για τη βέλτιστη αξιοποίηση του Hydrocooler;
Κάθε πελάτης είναι ξεχωριστός για εμάς. Έτσι και μετά την παράδο-
ση - εγκατάσταση και λειτουργία του Hydrocooler η ομάδα των τεχνι-
κών μας προσφέρει after sale service.
Συνοψίζοντας, επισημαίνω και πάλι πως τα φρούτα και τα λαχανικά
είναι ευαίσθητα προϊόντα, τα οποία όταν συλλέγονται εκτεθειμένα σε
υψηλές θερμοκρασίες χάνουν την υγρασία τους και έτσι υποβαθμίζο-
νται ποιοτικά, μειώνοντας τα οικονομικά οφέλη στους επιχειρηματίες
του κλάδου! Συγκεκριμένα, η μεγάλη περίοδος αναμονής κατά την πε-
ρίοδο συγκομιδής προκαλεί αφυδάτωση, ζάρωμα, αμαύρωση του στε-
λέχους, απώλεια βάρους και βλάβη στη γενική εμφάνιση του καρπού.
Το πρόβλημα αυτό μπορεί να εξαλειφθεί αποτελεσματικά με ειδική τε-
χνολογία άμεσης πρόψυξης & υδρόψυξης (Hydrocooling), αποτρέπο-
ντας παράλληλα τις μικροβιακές μολύνσεις.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

82 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΤΙΚΑ





ISOFRUIT
Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΨΥΞΗΣ ΣΤΑ ΣΠΑΡΑΓΓΙΑ


ΚΑΙ ΟΙ ΜΕΤΑΦΕΡΟΜΕΝΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΨΥΞΗΣ



Οι μεταφερόμενες συσκευές δυναμικής πρόψυξης έχουν τη δυνατότητα να προψύχουν τα προϊόντα στους
υπάρχοντες ψυκτικούς θαλάμους, πριν αυτά αποθηκευτούν μακροχρόνια ή συσκευαστούν για αποστολή, ενώ
κατόπιν μπορούν να μεταφέρονται και να αποθηκεύονται σε άλλο σημείο, αποδεσμεύοντας τους χώρους μέσα
στους οποίους ήταν τοποθετημένες.

σχετικά μικρές, ελαφριές, μεταφέρονται εύ-
κολα με κλαρκ και δεν απαιτούν για το χειρι-
σμό τους εξειδικευμένο προσωπικό. Τοποθε-
τούνται μέσα στους υπάρχοντες ψυκτικούς
θαλάμους και υλοποιούν την επιθυμητή πρό-
ψυξη των προϊόντων, χρησιμοποιώντας τον
ψυχρό αέρα του χώρου μέσα στον οποίο βρί-
σκονται.
Σύμφωνα με πληροφορίες που διαθέτει η
ISOFRUIT από την κατασκευάστρια εταιρεία
ALFA COOL HELLAS, οι ΜΕΤΑΦΕΡΟΜΕΝΕΣ
ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΨΥΞΗΣ διαθέ-
τουν μηχανισμό διαχείρισης των αερίων διο-
ξειδίου του άνθρακα CO2 και αιθυλενίου C2H4,
ανεμιστήρα υψηλής αναρροφητικής ικανότη-
Ψυκτικός θάλαμος δυναμικής ψύξης μακροχρόνιας συντήρησης και σχηματική απει-
κόνιση των εξαρτημάτων ελέγχου και ρύθμισης των παραμέτρων λειτουργίας. ALFA τας, ρυθμιστή στροφών (inverter) και τρία προ-
COOL HELLAS ABEE εγκατεστημένα προγράμματα λειτουργίας δυ-
ναμικής πρόψυξης, ως ακολούθως:
ανθοκυανών, με αποτέλεσμα την εμφάνιση
βιολετί χρωματισμών στην κορυφή των βλα- Πρόγραμμα 1 χαμηλής ταχύτητας: Αφο-
στών και απώλεια του λευκού χρώματος (για ρά προϊόντα που έχουν συγκομιστεί από το
τα λευκά σπαράγγια), ενώ η σύνθεση λιγνίνης χωράφι και έχουν τοποθετηθεί μέσα σε διά-
και απόθεσης αυτής στις αγγειώδεις δεσμί- τρητες κλούβες.
δες, έχει σαν αποτέλεσμα τη σκλήρυνση των
βλαστών. Επειδή οι διαδικασίες αυτές εξε- Πρόγραμμα 2 μέσης ταχύτητας: Αφορά
λίσσονται αργά στις χαμηλές θερμοκρασίες, προϊόντα που είναι προς εμπορική αποστολή
προκύπτει η ανάγκη για άμεση πρόψυξη των και είναι συσκευασμένα σε μονόσειρα ή δίσει-
βλαστών αμέσως μετά τη συγκομιδή τους και ρα χάρτινα κιβώτια, ή σε απλές συσκευασίες.
αποθήκευση σε ψυκτικούς θαλάμους.
Ψυκτικοί θάλαμοι και ψυχόμενος διά-
δρομος. ALFA COOL HELLAS ABEE Πρόγραμμα 3 υψηλής ταχύτητας: Αφο-
Η λύση βρίσκεται στις μεταφερόμενες ρά προϊόντα που είναι προς εμπορική απο-
συσκευές δυναμικής πρόψυξης στολή και είναι συσκευασμένα σε μικροσυ-
Μετά τη συγκομιδή, οι βλαστοί των σπα- Τι λύσεις μπορεί να έχει ένας παραγωγός ή σκευασίες ή σε συσκευασίες με επικάλυψη
ραγγιών αναπνέουν έντονα, με αποτέλεσμα ένας διακινητής που ασχολείται με τα εξαγώ- μεμβράνης (flow pack).
τη γρήγορη γήρανσή τους. Ιδιαίτερα υπό συν- γιμα σπαράγγια και αντιμετωπίζει το πρόβλη- Οι μεταφερόμενες συσκευές δυναμικής
θήκες υψηλών θερμοκρασιών, η εμφάνιση, η μα της πρόψυξης; Επίσης, τι μπορεί να γίνει πρόψυξης έχουν τη δυνατότητα να προψύ-
υφή και η σύσταση της μάζας τους υποβαθμί- στην περίπτωση που ο ενδιαφερόμενος δεν χουν τα προϊόντα στους υπάρχοντες ψυκτι-
ζονται ακόμα περισσότερο. διαθέτει προψυκτήρια κατάλληλα να προψύ- κούς θαλάμους, πριν αυτά αποθηκευτούν
Συγκεκριμένα, η απώλεια υγρασίας που ξουν σπαράγγια, αλλά διαθέτει ψυκτικούς θα- μακροχρόνια ή συσκευαστούν για αποστολή,
παρατηρείται λόγω της υψηλής αναπνοής λάμους κατάλληλους για τη συντήρησή τους; ενώ κατόπιν μπορούν να μεταφέρονται και να
των σπαραγγιών προκαλεί αφυδάτωση των Η ISOFRUIT προτείνει τη λύση που παρέ- αποθηκεύονται σε άλλο σημείο, αποδεσμεύ-
βλαστών, απώλεια βάρους και αύξηση της χεται από τις ΜΕΤΑΦΕΡΟΜΕΝΕΣ ΣΥΣΚΕΥ- οντας τους χώρους μέσα στους οποίους ήταν
σκληρότητας. Επίσης, προκαλείται σύνθεση ΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΨΥΞΗΣ, οι οποίες είναι τοποθετημένες.

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279



84 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΤΙΚΑ






ΔΙΑΤΗΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΟΥ


ΣΤΑΦΥΛΙΟΥ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ


ΜΈΡΟΣ 1ο


Η ανάγκη της διατήρησης των επιτραπέζιων σταφυλιών για μεγαλύτερο
χρονικό διάστημα είτε πάνω στο φυτό μετά την ωρίμανση τους, είτε στο
ψυγείο μετά τη συγκομιδή τους, είναι εξαιρετικά σημαντική. Σε πολλές
περιπτώσεις μάλιστα η αύξηση αυτού του χρονικού διαστήματος,
καθορίζει και την οικονομική επιτυχία του προϊόντος. Έχοντας μελετήσει
την ανάγκη αυτή, θα παρουσιάσουμε τα στάδια και τις παραμέτρους που
μπορούμε να ελέγξουμε ώστε να βελτιστοποιήσουμε τα αποτελέσματα.
ΚΩΣΤΑΣ ΤΡΥΦΩΝΟΠΟΥΛΟΣ Η μελέτη αυτή θα παρουσιαστεί σε δύο στάδια.

BUSINESS DEVELOPMENT • Πράσινο και «φρέσκο» ποδίσκο, χωρίς στή διαχείριση της κόμης (φύλλων και βλα-
MANAGER FOLIAR σημάδια αφυδάτωσης και ξήρανσης στών) σε ορισμένες ποικιλίες, μπορούν να
AND FERTIGATION, YARA ΕΛΛΆΣ • Καθαρές ράγες χωρίς στίγματα, επιφέρουν καλύτερο χρωματισμό και εμφά-
εγκαύματα και σαπίσματα νιση του σταφυλιού.
• Ισχυρή πρόσφυση της ράγας στον Τέλος, ένας από τους σημαντικότερους πα-
Έχουν αναπτυχθεί πολλές τεχνικές και πολ- ποδίσκο (μειωμένη αποκόλληση ράγοντες για την επίτευξη υψηλών ποιοτικών
λά σκευάσματα με σκοπό να αυξήσουν τον των ραγών) χαρακτηριστικών των επιτραπέζιων σταφυ-
χρόνο, που το επιτραπέζιο σταφύλι διατηρεί τα • Ράγες χωρίς σχισίματα λιών είναι η σωστή θρέψη του αμπελώνα. Η
ποιοτικά του χαρακτηριστικά αναλλοίωτα, από Yara ως παγκόσμιος ηγέτης στην θρέψη των
την ωρίμανσή του έως ότου φτάσει στον κα- καλλιεργειών έχει αναπτύξει ένα πολύ πλού-
ταναλωτή. Οι χειρισμοί που αυξάνουν τον χρό- σιο χαρτοφυλάκιο προϊόντων που μπορεί να
νο ζωής του επιτραπέζιου σταφυλιού μετά την καλύψει όλα τα στάδια ανάπτυξης της καλ-
ωρίμανσή του χωρίζονται σε τρία στάδια. Το λιέργειας. Τελευταία, έχει επεκτείνει το χαρ-
πρώτο στάδιο είναι οι χειρισμοί και επεμβάσεις τοφυλάκιο των προϊόντων YaraVita και στην
πριν τη συγκομιδή, το δεύτερο είναι χειρισμοί κατηγορία των βιοδιεγερτών, με την τεχνο-
κατά τη συγκομιδή και το τρίτο είναι οι χειρισμοί λογία Biotryg. Η σημασία της εφαρμογής των
και οι επεμβάσεις μετά τη συγκομιδή, κατά τη βιοδιεγερτών της Yara στην καλλιέργεια του
διατήρηση του προϊόντος στο ψυγείο. Για το επιτραπέζιου σταφυλιού είναι πολύ μεγάλη.
πρώτο στάδιο υπεύθυνος είναι συνήθως ο πα- Πειραματικές δοκιμές που πραγματοποιήθη-
ραγωγός, για το δεύτερο και τρίτο τις περισσό- Χειρισμοί πριν τη συγκομιδή καν στην περιοχή της Κορινθίας, σε ποικιλία
τερες φορές υπεύθυνος είναι ο τυποποιητής – Ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα φυτοπρο- Σουλτανίνας το 2021 με την εφαρμογή δυο
διακινητής του προϊόντος. στασίας με τα κατάλληλα φυτοπροστατευτικά σκευασμάτων βιοδιεγερτών της Yara, είχαν
Πριν όμως δούμε αναλυτικά τα τρία αυτά σκευάσματα είναι απαραίτητο για να φτάσουν εντυπωσιακά αποτελέσματα. Το πειραματι-
στάδια, είναι χρήσιμο να αναφέρουμε τα ποι- τα σταφύλια έως τη συγκομιδή, χωρίς απώ- κό οργανώθηκε για λογαριασμό της Yara από
οτικά χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει το λειες και προβλήματα από εχθρούς και ασθέ- την Anadiaq Hellas και οι αναλύσεις πραγμα-
επιτραπέζιο σταφύλι, ώστε να επιτύχει καλή νειες.Ένα ορθολογικό πρόγραμμα άρδευσης τοποιήθηκαν στα εργαστήρια του παρόχου.
αποδοχή από την αγορά και τον καταναλωτή. είναι κρίσιμο για την παραγωγή επιτραπέζι- Χρησιμοποιήθηκαν οι βιοδιεγέρτες YaraVita
ων σταφυλιών με υψηλά ποιοτικά χαρακτη- BIOMARIS και YaraVita ACTISIL.
Τα χαρακτηριστικά αυτά είναι: ριστικά, ιδίως μάλιστα μετά την ολοένα και πιο
• Μεγάλες ράγες συχνή εμφάνιση ακραίων θερμοκρασιών και Οι παράγοντες που μετρήθηκαν ήταν:
• Ωραίο χρώμα και σχήμα παρατεταμένης ανομβρίας. • Απόδοση (Kg/plot)
(χαρακτηριστικό της ποικιλίας) Η χρήση αντιχαλαζικών διχτυών και αντι- • Μέγεθος ράγας (μήκος / πλάτος)
• Νόστιμες ράγες με σωστά βρόχηνων μεμβρανών είναι καθοριστικής • Σκληρότητα σάρκας
σάκχαρα (brix) σημασίας στα ποιοτικά χαρακτηριστικά των • Διαλυτά σάκχαρα (Brix)
• Τραγανές και συνεκτικές ράγες επιτραπέζιων σταφυλιών σε χρονιές με χαλα- • Απορόγωση
• Γεμάτα τσαμπιά ζοπτώσεις και όψιμες βροχοπτώσεις. Η σω- • Σχίσιμο ραγών

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

• Ηλιοεγκαύματα
• Διάρκεια μετασυλλεκτικής ζωής -
απώλεια βάρους

Παραθέτουμε συνοπτικά τα
αποτελέσματα ορισμένων μετρήσεων:
Άπόδοση (Kg/plot): Καταγράφηκε αύξη-
ση της απόδοσης στο εμπορεύσιμο / εξαγώ-
γιμο προϊόν συγκριτικά με τον Μάρτυρα, πά-
νω από 35%.
Σχίσιμο ραγών: Παρατηρήθηκε μείωση
στο σχίσιμο των ραγών έως και 51% (η μέ-
τρηση έγινε μετά την τοποθέτηση των ραγών
σε απιονισμένο νερό για τρεις ημέρες σε θερ-
μοκρασία δωματίου).
Διαλυτά σάκχαρα (Brix): Καταγράφηκε 1. Αύξηση Παραγωγής
αύξηση των διαλυτών σακχάρων (Brix) έως
και 2.1 μονάδες.
Άπορόγωση: Το ποσοστό απορόγωσης
μειώθηκε έως και 69%. Η μέτρηση έγινε με τη
μέθοδο της πτώσης του σταφυλιού από ύψος
1 μέτρου σε χωμάτινη επιφάνεια (Μάρτυρας
39% - Εφαρμογή YaraVita ACTISIL 12%).
Διάρκεια μετασυλλεκτικής ζωής (Shelf-
life): Η απώλεια βάρους μειώθηκε έως και
50% (Μάρτυρας: 16% - Με την εφαρμογή
YaraVita ACTISIL: 8%) κατά την αποθήκευση
ο
10 ημερών σε θερμοκρασία δωματίου (20 C).
Λίγα λόγια για τους βιοδιεγέρτες
YaraVita BIOMARIS και YaraVita
ACTISIL
Το YaraVita BIOMARIS είναι ένα υγρό σκεύ-
ασμα με επιλεγμένα βιοενεργά συστατικά από 2. Αύξηση Brix μετά την εφαρμογή των YaraVita ACTISIL και YaraVita BIOMARIS
φύκια Ascophyllum nodosum για διαφυλλι-
κές εφαρμογές. Περιέχει άλατα αλγινικού
οξέος, φουκοϊδάνη, μαννιτόλη, φλοροταννί-
νες, αμινοξέα και πρωτεΐνες.
Έχει σχεδιαστεί για να βοηθήσει το φυ-
τό κατά τις περιόδους υψηλής μεταβολικής
δραστηριότητας όπως η έντονη βλαστική
ανάπτυξη και η ανάπτυξη των καρπών. Βελ-
τιώνει και μεγιστοποιεί την ποιότητα και πο-
σότητα παραγωγής, ενώ βοηθά το φυτό να
ξεπεράσει συνθήκες αβιοτικού στρες (π.χ. ξη-
ρασία, κρύο, ζέστη).
Το YaraVita ACTISIL είναι ένα υγρό σκεύ-
ασμα για διαφυλλικές εφαρμογές και υδρο-
λίπανση. Περιέχει οργανικά σταθεροποιημέ- 3. Βελτίωση του ποσοστού απορόγωσης
νο (ορθο)πυριτικό οξύ με χλωριούχο χολίνη σε επιτραπέζιες ποικιλίες μετά την εφαρμογή βιοδιεγερτών YaraVita
(Choline chloride). Το προϊόν αποτελεί πηγή
πυριτίου και χολίνης. Η σταθεροποίησή του χή καρπών - αποθήκευση - διατηρησιμότητα Η ενίσχυση των κυτταρικών τοιχωμάτων
διασφαλίζει ότι το (ορθο)πυριτικό οξύ, η μό- στο ράφι - shelf life) αυξάνει την απόδοση του σημαίνει και μηχανική ενίσχυση των καρπών,
νη βιο-διαθέσιμη μορφή πυριτίου, παραμένει φυτού. Η χλωριούχος χολίνη βελτιώνει την που βελτιώνει την αντίσταση των καρπών σε
σε μορφή χαμηλού μοριακού βάρους και εί- απορρόφηση και δρα ως «μεταφορέας» ώστε φυσικές καταπονήσεις, δίνοντας τους μεγα-
ναι αφομοιώσιμο από τα φυτά. Το πυρίτιο είναι να βοηθήσει το πυρίτιο να φτάσει στα κύττα- λύτερη διάρκεια ζωής μετασυλλεκτικά.
συστατικό των κυτταρικών τοιχωμάτων και ρα. Η χλωριούχος χολίνη αποτελεί συστατικό Η συνέχεια του άρθρου στο επόμενο τεύ-
παίζει δομικό ρόλο στην ενίσχυση τους. Βελ- των κυτταρικών μεμβρανών και βοηθάει τα χος. Για περισσότερες πληροφορίες, επισκε-
τιώνει την ποιότητα των καρπών (π.χ. αντο- φυτά έναντι του ωσμωτικού στρες. φθείτε το www.yara.gr


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

86 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΤΙΚΑ












AGROFRESH

SCHOLAR®: Η ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΛΥΣΗ

ΣΤΗ ΜΕΤΑΣΥΛΛΕΚΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΩΝ



Οι διακυμάνσεις της αγοράς και η ανάγκη παροχής υγιών καρπών στην αγορά φρούτων, έχουν οδηγήσει
αυτούς που ασχολούνται με τα πυρηνόκαρπα να δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία του προϊόντος,
ώστε να εξασφαλίζεται η υψηλότερη ποιότητα.

χαμηλής τοξικότητας, ενώ δεν ανεβάζει την
Οξεία δόση αναφοράς (mg kg⁻¹ bw ημέρα⁻¹)
ArfD. Είναι ένα μυκητοκτόνο επιφανειακής
δράσης που δρα προληπτικά, παρέχοντας με-
γαλύτερης διάρκειας προστασία, χαμηλή το-
ξικότητα και υψηλή εγγύηση.
Πλήρης κατάλογος λύσεων από την
AGROFRESH
Η AGROFRESH, εταιρεία με μεγάλη διεθνή
Γι’ αυτόν το λόγο στηρίζονται στο Scholar®, Το κεράσι έχει μικρή μετασυλλεκτική ζωή, παρουσία, ειδικεύεται σε προϊόντα, τεχνο-
την καλύτερη λύση για την αντιμετώπι- καθώς πρόκειται για ένα φρούτο πολύ ευαί- λογίες και υπηρεσίες για τη διασφάλιση της
ση των κύριων μετασυλλεκτικών ασθενει- σθητο, με μεγάλες απώλειες. Το μεγαλύτε- υγείας και της ποιότητας των φρούτων και
ών που προκαλούν προβλήματα κάθε χρό- ρο ποσοστό απωλειών οφείλεται σε μυκη- των λαχανικών. Η εταιρεία έχει τον πιο πλή-
νο: Monilia spp., Botrytis cinerea, Penicillium τολογικές ασθένειες όπως οι: Monilia spp., ρη κατάλογο στη μετασυλλεκτική διαχείρι-
ssp., Rhizopus spp. και Colletotrichum Botrytis cinerea, Penicillium expansum και ση για την εξασφάλιση της προστασίας των
gloeosporioides, μύκητες που προκαλούν Rhizopus stolonifer. καρπών, από τη συγκομιδή τους μέχρι να φτά-
απώλειες μεγάλης σημασίας. H αποτελεσματικότητα του Scholar® έφτα- σουν στον καταναλωτή.
To Scholar® είναι ευρέως γνωστό στους σε σε τιμές άνω του 95%, ακόμα και σε ερ- Για τα πυρηνόκαρπα, η εταιρεία προσφέρει
εξαγωγείς πυρηνόκαρπων και χρη- γαστηριακές δοκιμές υπό αναγκα- επίσης το SmartFresh™, τεχνολογία για τους
σιμοποιείται στα πιο σημαντι- στικές συνθήκες τεχνητής συσκευαστές πυρηνόκαρπων (βερίκοκα, ρο-
κά διαλογητήρια φρούτων επιμόλυνσης. δάκινα και νεκταρίνια), με την οποία αποκτούν
της χώρας. Η υψηλή To τη δυνατότητα να διαχειριστούν φαινόμενα
προστασία που παρέ- Scholar® είναι Πειράματα εσωτερικού καφετίσματος, να συντηρούν τη
χει, έχει επισημανθεί AgroFresh Fruit σκληρότητα και να διασφαλίζουν την ποιό-
ως η καλύτερη λύ- ευρέως γνωστό στους Protection SAU τητα σε κάθε στάδιο. Παράλληλα, αποκτούν
ση μετά τη συγκομι- εξαγωγείς πυρηνοκάρπων Η Monillia spp. εί- ευελιξία για τη μεταφορά σε απομακρυσμέ-
δή για τη μετασυλ- και χρησιμοποιείται στα ναι η αιτία έως και νες αγορές και διατηρούν την ποιότητα των
λεκτική διαχείριση, πιο σημαντικά διαλογητήρια του 90% των συ- φρούτων κατά τη διάρκεια της μεγάλης πα-
τη διατήρηση και την νολικών απωλειών ραγωγής, ή στο τέλος των περιόδων συγκο-
εξαγωγή με μεγαλύ- φρούτων της χώρας. που οφείλονται σε μιδής.
τερη ασφάλεια των ρο- σήψεις. Για να ελαχι- Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με
δάκινων, νεκταρινιών, στοποιήσουμε αυτές τις αυτό το προϊόν, καθώς και άλλες λύσεις, επι-
δαμάσκηνων και κερασιών, απώλειες χρησιμοποιούμε κοινωνήστε με τον τοπικό αντιπρόσωπο της
καθιστώντας ευκολότερο το να το Scholar®, ένα μυκητοκτό- AgroFresh ή επισκεφθείτε το agrofresh.com.
φτάσουν σε βέλτιστες συνθήκες στον νο με βάση την ουσία fludioxonil, που Πάντα να διαβάζετε την ετικέτα και τις οδηγίες
τελικό καταναλωτή, διασφαλίζοντας την ανήκει στην ομάδα των φαινυλοπυρρολών. χρήσης του προϊόντος πριν από τη χρήση του
υψηλή ικανοποίηση των πελατών στην Ελ- Έχει πολύ καλό τοξικολογικό προφίλ, έχει και να προσέχετε τις προειδοποιητικές φρά-
λάδα ή στις αγορές του εξωτερικού. χαρακτηριστεί από την EPA ως μυκητοκτόνο σεις και τα εικονογράμματα.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279



Πάμε Θεσσαλονίκη… πάμε FRESKON!
Ναι, ήρθε επιτέλους η ώρα να ετοιμάσουμε ξανά την βαλίτσα μας για τα ταξίδια μας
στις διάφορες εκθέσεις. Και φυσικά θα ξεκινήσουμε από την Θεσσαλονίκη και από την δική μας
Τίποτα δεν πάει καλά από έκθεση την FRESKON! Χαθήκαμε! Τελευταία φορά που ανταμώσαμε σε αυτή την έκθεση ήταν
το μακρινό 2019 επί κυβερνήσεων ΣΥΡΙΖΑ παρακαλώ (τι θυμήθηκα τώρα ε;)
το έμπα κιόλας του 2022 Άντε λίγες μέρες εβδομάδες έμειναν για να ξανανταμώσουμε… τα λέμε Θεσσαλονίκη!
και όπως φαίνεται τα ζόρια Α… και κάτι ακόμα… διαψεύδω κατηγορηματικά τις φήμες, που λένε, ότι όσοι έρθουν
στην Freskon θα επιδοτηθούν με 50 λίτρα δωρεάν βενζίνη! Να πάρετε το τρένο!
θα συνεχιστούν για πολλούς
μήνες ακόμα!
Με τις υγείες μας…



Έχω και απλικέσιο!
Πάμε μια βόλτα Τασούλα;
Για να μην μας ψάχνετε και χάνε-
στε στον ατελείωτο κόσμο της πλη-
ροφόρησης, αλλά και της προπαγάν-
δας, δουλέψαμε για σας και ετοιμάσαμε μια
εφαρμογή, την οποία κάνουμε δώρο στους
συνδρομητές μας!
Ναι, αποκτήσαμε και εμείς ένα απλικέσιο…
Όχι, σαν αυτό του Κίτσου από την γνωστή δι-
αφήμιση (πάμε μια βόλτα Τασούλα; Έχω και
απλικέσιο!), αλλά καλύτερο Τι… δεν πιστεύ-
ετε; Μπείτε στο Google Play ή στο Apple
Store, κατεβάστε το Froutonea App και μετά
πέστε μου εάν δεν καλύτερο από του Κίτσου.

Ο κορωνοϊός φεύγει, Κι όχι τίποτα άλλο, αλλά όταν πιέσεις λίγο «Σούζα το αλογάκι»!!! Που κολλάει αυτό;
αλλά ο Άδωνις δεν ξεχνάει!!! παραπάνω «τους εν λόγω κυρίους και κυ- Κολλάει και παρακολάει!!! Εδώ είμαστε,
Λέει το ρεπορτάζ ότι από την Διυπη- ρίες» σκούζουν σαν δαρμένο σκυλί! και θα το δείτε!!!
ρεσιακή Μονάδα Ελέγχου της Αγο- Άντε μην αρχίσω και γράφω ονοματεπώ- ΥΓ. Το έργο «μπανάνες και κοκαΐνη από το
ράς (ΔΙΜΕΑ) έγινε έλεγχος σε εμπο- νυμα, γιατί κάτι τέτοιοι άνθρωποι Αμέρικα» το έχουμε ξαναδεί και
ρική εταιρεία αγροτικών προϊόντων και μόνο έτσι καταλαβαίνουν… Άλ- ΚΟΥΙΖ με άλλους πρωταγωνιστές, οπότε
διαπιστώθηκε ότι αυτή πωλούσε με μεγα- λαξε λοιπόν τροπάρι «γλυ- γνωστό το τέλος!!!
λύτερο μεικτό περιθώριο κέρδους κατά πα- κούλι μου» γιατί υπάρ- Τα πράγματα στην αγορά
ράβαση του άρθρου 21 (παρ. 4β) τής από χουν και άλλα βέλη Ρε καλώς τα παιδιά
δεν πάνε καθόλου καλά...
20/3/2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομέ- στην φαρέτρα! Πολλές εμπορικές επιχειρήσεις Τα καλά πουλάκια
νου (ΦΕΚ Α' 68) "Κατεπείγοντα μέτρα για την μου από την Δυτι-
αντιμετώπιση των συνεπειών του κινδύνου Χασάπη έχουν ήδη γράψει ζημιές και το ζητούμενο κή Ελλάδα, μου εί-
είναι εάν μπορούν πλέον τις καλύψουν.
διασποράς του κορωνοϊού" και της επιβλή- σκηνοθέτη!!! πανε, ότι το «fund»
θηκε πρόστιμο 151.680 ευρώ! Μπλεγμένοι Τι βλέπετε εσείς; Θα μπορέσουν να γυρίσουν που θέλει να γί-
το «φύλλο», ή θα πάνε για τον «κουβά»;
Ω ρε παγωτό που έφαγε ο άνθρωπος… βρέθηκαν μια νει μεγάλος φρου-
Πάσα βοήθεια δεχτή.
Δεν ξέρω εάν είναι στημένη η δουλειά. Αυτό ομάδα φρουτέ- Τι λέω εγώ επ' αυτού του θέματος; τέμπορας και αγο-
που ξέρω είναι ότι ελάχιστοι άνθρωποι από μπορων από την ράζει μερίδια σε
Ότι θα σωθούν όσοι έχουν καβάτζα
τον χώρο γνωρίζουν ότι υπάρχει ακόμα αυ- Ημαθία, πολλοί και τα «λιμά» θα πάνε στον «κουβά»! διάφορα συσκευα-
τός ο πέλεκάς πάνω από το κεφάλι μας. εκτελωνιστές και στήρια, έγραψε ήδη
Τι θα κάνεις Γιώργο γι αυτό; οδηγοί φορτηγών, Αλληλούια! τις πρώτες του ζημιές
γιατί σε ένα κοντέινερ με σε αυτή την πρώτη φετινή
Και χρωστάει και φωνάζει μπανάνες από την Κεντρική σεζόν. Επειδή όμως πρόκειται
Το να μην έχεις λεφτά, να είσαι στην Αμερική βρέθηκαν και κάτι κού- για ξύπνια παιδιά που τα παίρνουν τα
πρέσα και να αδυνατείς να πληρώ- τες με κοκαΐνη! γράμματα και απεχθάνονται την χασούρα,
σεις τα χρέη σου, άντε το καταλαβαί- Μετά τις εξηγήσεις που έδωσαν οι άνθρω- για να μετριάσουν τη ζημιά από τα εσπε-
νω… Σε αυτή τη θέση έχουμε βρεθεί λί- ποι στα όργανα, αφέθηκαν ελεύθεροι από ριδοειδή και τα ακτινίδια ζητάνε από τους
γο-πολύ όλοι μας. Όμως να χρωστάς και την τον εισαγγελέα και η υπόθεση πάει για «πε- παραγωγούς «ψαλιδάκι» 15% επί της
ίδια ώρα να κάνεις ψώνια στην Γλυφάδα, δι- ραιτέρω διερεύνηση»! συμφωνηθείσας τιμής!
ακοπές στη Μύκονο και υπερατλαντικά ταξί- Και μετά από αυτή την εξέλιξη, μάλλον Καλώς τα παιδιά τα ζουρμπουλούδικα! Θα
δια, ε… αυτό με ξεπερνάει!!! δεν θα ανέβει κατηγορία η Βέροια και έτσι κάτσετε μέρες ακόμα;

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2022 ● ΤΕΥΧΟΣ 279

Συμμετέχουμε






Hall 4.1, Stand A-13