01 ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

11. การกาหนดและควบคุมตวั แปร
(Identifying and controlling Variables)

หมายถงึ ความสามารถทจี่ ะชี้บ่งได้ว่าในการทดลองหน่ึงๆ
ตวั แปรใด เป็ น ตวั แปรต้น ตัวแปรตาม และ ตัวแปรที่จะต้อง
ควบคุม

เราสามารถจาแนกตัวแปรได้เป็ น 3 ชนิด คือ
1. ตัวแปรต้น หรือ ตวั แปรอสิ ระ
2. ตัวแปรตาม
3. ตวั แปรทตี่ ้องควบคุม

1. ตวั แปรต้นหรือตัวแปรอสิ ระ คือ ส่ิงทเ่ี ราต้องการทดลองดูว่า เป็ นสาเหตุ
ท่กี ่อให้เกดิ ผลเช่นนีจ้ ริงหรือไม่

2. ตัวแปรตาม คือ สิ่งทเ่ี ป็ นผลเนื่องมาจากตวั แปรต้น
3. ตวั แปรทตี่ ้องควบคุม คือ สิ่งอื่นๆ นอกเหนือจากตัวแปรต้น ท่ีมผี ลต่อการ

ทดลอง ซึ่งจะต้องควบคุมให้เหมือนๆ กนั มฉิ ะน้ันจะทาให้ผลการทดลอง
คลาดเคลื่อน

ดนิ
ป๋ ุย
นา้
แสงแดด

สภาวะแวดล้อม

มผี ลต่อการเจริญเตบิ โตของพืช

* ความสูงของต้นถั่วขนึ้ อยู่กบั ปริมาณของนา้ ทต่ี ้นถ่วั ได้รับ

ตัวแปรต้น คือ ........................................................
ตวั แปรตาม คือ ......................................................

** เม่ือนา้ มอี ณุ หภูมสิ ูงขนึ้ ไข่จะต้มสุกเร็วขนึ้

ตัวแปรต้น คือ ........................................................
ตวั แปรตาม คือ ......................................................

*** หญ้าจะสูงขนึ้ ถ้าได้รับปริมาณนา้ และป๋ ุยมากขนึ้

ตวั แปรต้น คือ ........................................................
ตวั แปรตาม คือ ......................................................

12. การทดลอง (Experimenting)

หมายถึง กระบวนการปฏบิ ตั ิ เพ่ือหา
คาตอบหรือตรวจสอบสมมตฐิ านทต่ี ้ังไว้

การทดลอง ประกอบด้วยกจิ กรรมดงั นี้

1. การออกแบบการทดลอง
1.1 วธิ ีการทดลอง
1.2 วสั ดอุ ปุ กรณ์ทใ่ี ช้ในการทดลอง

2. การปฏบิ ตั กิ ารทดลอง

3. การบนั ทกึ ผลการทดลอง

เธอจะทาการทดลองได้อย่างไร
จงึ จะทราบว่าลมทาให้ผ้าแห้งเร็ว

ขึน้ จริงหรือไม่

เอาผ้าเปี ยกมา 2 ผืน ขนาดและชนิด
เดยี วกนั ผืนหน่ึงไว้ในที่อบั ลม อกี

ผืนหน่ึงไว้ในท่ีลมพดั ค่ะ

เอาผ้าเปี ยก ขนาดและชนดิ
เดยี วกนั มา 2 ผืน ผืนหนึ่งไว้ใน
ทรี่ ่ม อกี ผืนหนึ่งไว้กลางแดดค่ะ

ท่านคดิ ว่า คนใดออกแบบ
การทดลองได้ถูกต้อง

จะทาการทดลองอย่างไร จงึ จะทราบว่า
รากมหี น้าทด่ี ูดนา้ จริงหรือไม่...นาพืชชนิดลาต้นใสต้นเลก็ ๆ มา 1 ต้น
จุ่มรากลงในนา้ สีแช่ทงิ้ ไว้ 1 ช่ัวโมง

นาพืชชนิดลาต้นใสต้นเลก็ ชนิดและ ปรียา
ขนาดเดยี วกนั มา 2 ต้น ตดั รากต้น
หนึ่งออก แล้วจุ่มพืชท้งั 2 ในนา้ สี

แช่ทงิ้ ไว้ 1 ช่ัวโมง

สมชาย

คาถามของครูต้องการให้ทาอะไรและคาตอบของใครดกี ว่ากนั

13. การตคี วามหมายข้อมูลและลงสรุปข้อมูล
(Interpreting data and making conclusions)

การตคี วามหมายข้อมูล หมายถึง การแปลความหรือบรรยาย
ความหมายของข้อมูลทไี่ ด้จัดกระทาแล้ว หรือ ข้อมูลทม่ี ีอยู่และ อยู่ใน
รูปแบบใช้ในการส่ือความหมายแล้ว

การลงข้อสรุป หมายถึง การสรุปความสัมพนั ธ์ของข้อมูล
ซ่ึงจะเกย่ี วข้องกบั ความสัมพนั ธ์ของตัวแปรต่างๆ ท่ีต้องการศึกษา
การลงข้อสรุปจะเกย่ี วข้องกบั สมมติฐานทต่ี ้ังไว้ก่อนการทดลอง

จากตารางการทดลองนาภาชนะขนาดเท่ากนั แต่ต่างชนิดกนั

มาใส่นา้ ร้อนปริมาณเท่ากนั ปล่อยทงิ้ ไว้ สังเกตผลได้ดังนี้

ชนิดภาชนะ อุณหภูมนิ า้ ทลี่ ดลง (° C)

จานกระดาษ 2.5
จานพลาสตกิ 3.0
จานแก้ว 3.5

จากการทดลอง คดิ ว่าชนิดของภาชนะ
มผี ลต่อการลดอุณหภูมหิ รือไม่

มีครับ ภาชนะต่างชนิดกนั
ทาให้อุณหภูมลิ ดต่างกนั ครับ !

คาถามนีม้ ุ่งหมายให้ใช้ทกั ษะการตคี วามหมายข้อมูล หรือทกั ษะการลงข้อสรุป



“เท่านีห้ รือคือ...ชีวติ ”