หน่วยที่ 4 การดำรงชีวิตของพืช ตอนที่ 1 ครู

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

การเจรญิ หลงั การปฏสิ นธขิ องพชื ดอก

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 51

หน่วยที่ 4 การดารงชวี ติ ของพชื

กิจกรรม เมล็ดงอกไดอ้ ยา่ งไร

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 52

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 53

หน่วยที่ 4 การดารงชวี ติ ของพชื

วธิ กี ารทดลอง สังเกตลักษณะภายนอกและภายในของเมลด็ ถ่วั แดงและเมลด็ ขา้ วโพด โดย
ใชใ้ บมดี โกน ผ่าเมล็ดตามยาว บันทึกผล โดยการวาดภาพสว่ นประกอบของเมลด็

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ตน้ 54

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 55

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 56

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 57

หน่วยที่ 4 การดารงชวี ติ ของพชื

คาถามท้ายกจิ กรรม
1. เมลด็ ถวั่ แดงและเมล็ดข้าวโพด มีสว่ นประกอบเหมอื นหรือแตกตา่ งกัน อยา่ งไร
ตอบ เมลด็ ถัว่ แดงและเมล็ดขา้ วโพดมีเปลอื กหมุ้ เมลด็ และเอม็ บริโอ เหมือนกัน แต่เมล็ด
ขา้ วโพดมเี อนโดสเปริ ์ม ซึ่งเมลด็ ถั่วแดงไมม่ ี

เพจวทิ ยาศาสตร์ ประถม ม.ตน้ 58

หนว่ ยที่ 4 การดารงชวี ติ ของพชื

คาถามทา้ ยกจิ กรรม
2. สว่ นประกอบตา่ ง ๆ ของเมลด็ มหี น้าทอ่ี ยา่ งไร

- เปลือกหมุ้ เมลด็ เป็นส่วนทีอ่ ยชู่ นั นอกสุด ทาหนา้ ที่ หอ่ หมุ้ สว่ นประกอบอนื่ ๆ ของเมลด็
- เอม็ บริโอจะประกอบดว้ ย 3 สว่ น ไดแ้ ก่ รากแรกเกดิ จะเจรญิ เติบโตเปน็ รากแกว้

ต้นอ่อน จะเจรญิ เปน็ ลาต้น และใบเลยี งทาหนา้ ท่ีเปน็ แหล่งอาหารให้กบั ตน้ อ่อน
- เอนโดสเปริ ์มทาหน้าที่เป็นแหลง่ อาหารสาหรับต้นออ่ น ท่กี าลังงอกในระยะแรก

เพจวทิ ยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 59

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 60

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 61

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 62

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 63

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 64

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 65

หนว่ ยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

ปัจจยั ในการงอกของเมลด็ 4. ออกซเิ จน
1. นา 2. แสง 3. อุณหภูมิ
ชนดิ การงอกของเมลด็ (seed germination)
1. การงอกทใ่ี บเลยี งอย่เู หนอื ดนิ (epigeal germination)
2. การงอกทใ่ี บเลยี งอยู่ใต้ดิน (hypogeal germination)

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ตน้ 66

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 67

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 68

หนว่ ยที่ 4 การดารงชวี ติ ของพชื

การงอกของเมลด็ 69
https://www.youtube.com/watch?v=VzVjCRPvDfg

เพจวทิ ยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 70

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 71

หนว่ ยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

การสบื พนั ธุแ์ บบไม่อาศยั เพศ (Asexual reproduction)

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 72

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 73

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 74

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 75

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 76

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 77

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 78

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 79

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 80

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 81

หน่วยที่ 4 การดารงชวี ติ ของพชื 82

ข้อดีและขอ้ เสยี ของการขยายพนั ธแุ์ บบไมอ่ าศัยเพศ

ขอ้ ดี

1. ใหผ้ ลตรงตามพนั ธทุ์ ่ีต้องการ
2. ให้ผลเรว็ กว่าการปลกู ดว้ ยเมลด็
3. ใช้ขยายพนั ธท์ุ ีป่ ลกู ดว้ ยเมล็ดแล้วไม่ขึน
ข้อเสยี
1. ตน้ ไม้ไมแ่ ข็งแรงเพราะไมม่ ีรากแก้ว (ยกเว้นการตอ่ กง่ิ ตดิ ตา และทาบกิ่ง)
2. วิธีการเก็บรกั ษาและยา้ ยพันธ์ุทายากกว่า
3. สินเปลอื งคา่ ใช้จ่ายในการปลูกมากกวา่

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ตน้

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

แบบฝกึ หัด
1. วธิ ีการสบื พันธุ์แบบไม่อาศยั เพศของพืชมกี ว่ี ธิ ี ..........................
2. การสบื พันธุ์แบบไม่อาศยั เพศของพืชมอี ะไรบา้ ง
.......................................................................................................................................................
3. ให้นกั เรยี นบอกตวั อยา่ งพืชที่มกี ารสืบพนั ธดุ์ ว้ ยลาตน้
.............................................................................................................................................

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 83

หน่วยที่ 4 การดารงชวี ติ ของพชื

4. ให้นกั เรียนบอกตวั อยา่ งพืชทมี่ กี ารสืบพันธ์ุดว้ ยการสรา้ งสปอร์
.............................................................................................................................................
5. ให้นักเรียนบอกตวั อยา่ งพชื ที่มีการสืบพนั ธุ์ดว้ ยการแตกหนอ่
.............................................................................................................................................

เพจวทิ ยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 84

หนว่ ยที่ 4 การดารงชวี ติ ของพชื

6. จงพิจารณาขอ้ ความต่อไปนี และเขียน√ หนา้ ขอ้ ความทีถ่ ูก และ X หนา้ ข้อความท่ผี ดิ

 6.1 การขยายพนั ธพ์ุ ืชเป็นการทีท่ าใหเ้ กิดการเพ่มิ ปริมาณของตนั พืชให้มากขึนและดารงสายพนั ธพ์ุ ืช

 6.2 การขยายพันธ์ุพืชแบบอาศยั เพศ ทาให้ปรับปรุงพันธพ์ุ ชื สายพันธ์ใุ หม่ ๆ

 6.3 พชื ทมี่ ีขยายพนั ธโ์ุ ดยใชล้ าต้น ได้แก่ สตรอเบอรี่ ผกั กาดขาว กลว้ ยไม้

 6.4 พชื ท่ีนิยมใช้วธิ ีการขยายพันธุด์ ้วยก่ิง โดยการปักชา ไดแ้ กช่ บา มะม่วง ดาวเรือง

 6.5 การเพาะเลียงเนอื เย่ือของพชื เปน็ วธิ กี ารขยายพันธุพ์ ชื ทีม่ ีการปฏิบตั ภิ ายใตส้ ภาพ

ที่ควบคุมโดยนาชืนส่วนพชื มาเพาะเลียงบนอาหารสังเคราะห์ 85

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ตน้

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 86

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 87

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 88

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 89

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 90

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 91

หนว่ ยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

แบบฝกึ หัด B = การตอนกง่ิ C = การทาบก่ิง D = การตดิ ตา
F = การปักชา G = การเพาะเลียงเนือเยอ่ื
A = การเพาะเมล็ด
E = การเสียบยอด

.......... 1. การขยายพันธท์ุ ีน่ าตันพืช 2 ต้นเปน็ ตน้ เดยี วกนั โดยมีตนั ตอและตน้ พันธ์ดุ ี
.......... 2. การขยายพันธุ์ทเี่ ชอื่ มประสานส่วนของต้นพชื เขา้ ด้วยกนั เพอื่ ใหเ้ จรญิ เปน็ พชื ตนั เดยี วกนั
.......... 3. การขยายพนั ธ์ุทท่ี าใหก้ ิง่ หรอื ตันพชื ติดรากขณะตดิ อยู่กับต้นแม่
.......... 4. การขยายพนั ธ์ทุ ่ีเกดิ จากการผสมเกสร ระหว่างเกสรเพศผู้และเกสรเพศเมีย
.......... 5. การขยายพนั ธ์ุที่นาสว่ นตา่ ง ๆ ของพืชพนั ธ์ุดี มาตัดใส่ลงในวสั ดุเพาะชา เพ่ือใหไ้ ดพ้ ืชตนั ใหม่
.......... 6. การขยายพนั ธ์ทุ ีเ่ ชอ่ื มประสานเนอื เย่อื ของต้น 2 ตน้ เข้าด้วยกนั เพ่อื ให้เจริญเตบิ โต
.......... 7. การขยายพันธ์ุท่นี าสว่ นหนงึ่ ส่วนใดของพืช แลว้ นามาเลียง ในอาหารสงั เคราะห์
และสภาพปลอดเชอื

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 92

หน่วยที่ 4 การดารงชวี ติ ของพชื

แบบฝกึ หดั ทา้ ยบท

1. เพราะเหตุใด เกษตรกรบางพืนท่จี ึงเลียงผึงไว้ในสวนผลไม้
ตอบ เพราะตอ้ งการใหผ้ งึ เป็นพาหะในการถา่ ยเรณู เพ่ือใหไ้ ม้ผลมโี อกาสตดิ ผลได้มากขนึ

2. การฉีดสารกาจัดศัตรูพชื ในพืนท่กี ารเกษตรส่งผลกระทบต่อการสืบพันธุข์ องพชื ดอก
หรอื ไม่ อย่างไร

ตอบ ส่งผลกระทบ เน่อื งจากสารกาจดั ศัตรพู ืชสามารถทาลายแมลงทเ่ี ป็นพาหะของ
การถ่ายเรณดู ว้ ย

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 93

หน่วยที่ 4 การดารงชวี ติ ของพชื

3. พืชแตล่ ะชนิดนา่ จะมีส่งิ ใดช่วยในการถ่ายเรณู เพราะเหตุใด
ชนดิ ของพชื ส่ิงทชี่ ว่ ยในการถา่ ยเรณ/ู เหตุผล

พะยอม แมลงชนดิ ต่าง ๆ เพราะดอกขนาดเล็ก มีกลน่ิ และนาหวาน
ทีด่ ึงดดู แมลง

ทเุ รียน สตั วท์ ี่ออกหากินชว่ งเวลากลางคนื เช่น คา้ งคาว เพราะบาน
ช่วงกลางคนื มีกล่นิ และนาหวานดงึ ดดู สตั ว์

เพจวทิ ยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 94

หนว่ ยที่ 4 การดารงชวี ติ ของพชื

3. พืชแต่ละชนดิ นา่ จะมีสงิ่ ใดชว่ ยในการถา่ ยเรณู เพราะเหตุใด
ชนิดของพชื ส่ิงทชี่ ว่ ยในการถา่ ยเรณ/ู เหตุผล

ข้าว ลม เพราะดอกขนาดเลก็ ไมม่ ีกลบี ดอก และมอี ับเรณูยน่ื
ออกมาจากใบประดับ ดงั นันลมจงึ ชว่ ยพดั
พาเรณูไปได้ หรือมแี มลงชว่ ยในการถา่ ยเรณไู ดเ้ ช่นกนั

ชงโค สัตว์ เช่น นก แมลง ผีเสือ เนอ่ื งจากดอกมขี นาดใหญ่
กลีบดอกมีสีสนั และมกี ลน่ิ ดงึ ดูดสัตว์
ให้มาช่วยในการถ่ายเรณูได้

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 95

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

4. หลอดเรณมู คี วามสาคัญอยา่ งไร
ตอบ ทาหนา้ ทส่ี ่งสเปิร์มไปยงั ถงุ เอม็ บรโิ อในรังไข่

5. ไซโกตและเอม็ บริโอเกดิ ไดอ้ ยา่ งไร และเจรญิ อยใู่ นส่วนใด ตามลาดบั
ตอบ ไซโกตเกดิ จากการปฏิสนธขิ องสเปิรม์ กับเซลลไ์ ข่ ส่วนเอ็มบรโิ อเกดิ จากการพัฒนาของไซโกต

ทเี่ จรญิ อยใู่ นถุงเอ็มบริโอซึง่ อยู่ในออวลุ
6. ดอก ผล และเมลด็ ของพืชเก่ยี วข้องกันหรอื ไม่ อย่างไร

ตอบ ดอก ผล และเมล็ดของพืชมีความเก่ียวข้องกัน เพราะดอกมีสว่ นประกอบทที่ าหน้าที่สรา้ ง
เซลล์สืบพันธุ ์ของพืช หลงั จากเกิดการปฏิสนธิขึนในดอก รงั ไขจ่ ะพฒั นาไปเปน็ ผล และ
ออวุลในรงั ไข่จะพฒั นาไปเป็นเมลด็ จงึ สงั เกตได้วา่ บางส่วนของดอกของพชื จะกลายเป็นส่วน
ของผล

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 96

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

7. ผลของพชื ชนิดหนึ่งมขี นเสน้ ยาวออ่ นนุ่ม ดงั ภาพ ขนนีมีสว่ นชว่ ยในการดารงพนั ธข์ุ อง
พืชหรอื ไม่ อย่างไร

ตอบ ขนเส้นยาวอ่อนนุม่ ของผลพืชมสี ่วนชว่ ยให้ผลปลิวไปกับลมได้ ซง่ึ ทาให้
ผลมีโอกาสไปตกในบริเวณต่าง ๆ

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 97

หน่วยที่ 4 การดารงชวี ติ ของพชื

8. ขา้ วเปน็ พชื ทง่ี อกและเจริญไดด้ ีท่อี ณุ หภูมเิ ฉล่ียของประเทศไทย ทปี่ ระมาณ 25 - 33 องศา
เซลเซยี ส ถ้าเพาะเมล็ดข้าวในภาชนะ 4 ใบ โดยจดั ใหม้ สี ภาพแวดลอ้ มทีแ่ ตกตา่ งกนั ดังตาราง เมล็ดข้าว
ในภาชนะใบท่ีเทา่ ใดท่สี ามารถงอกไดเ้ พราะเหตุใด

ตอบ เมลด็ ขา้ วในภาชนะใบที่ 4 สามารถงอกได้ เพราะมปี ัจจัยที่เหมาะสมต่อการงอก
ของเมล็ด คือ มีนา และมอี ณุ หภูมิที่เหมาะสม สว่ นดนิ เป็นเพียงสว่ นทีร่ ากใชย้ ึดเกาะ
หลังจากเมล็ดงอกแลว้

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ตน้ 98

หนว่ ยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

9. นกั เรียนคนหนง่ึ ปลกู ตน้ กลว้ ยไว้ 1 ตน้ ต่อมาไมน่ านมตี น้ กลว้ ยตน้ ใหม่หลายต้น
เกิดขึนตดิ กับโคนตน้ กล้วยตน้ เดิม ทงั ที่ต้นเดมิ ยงั ไม่มดี อก ต้นกล้วยตน้ ใหมเ่ กดิ ขึนได้
อยา่ งไร

ตอบ ต้นกลว้ ยตน้ ใหมเ่ หล่านเี กิดจากการแตกหน่อมาจากลาตน้ ใต้ดินของกล้วยต้นเดิม ซงึ่ เปน็ การ
สบื พนั ธแ์ุ บบไมอ่ าศัยเพศของพชื ดอก

เพจวทิ ยาศาสตร์ ประถม ม.ต้น 99

หน่วยท่ี 4 การดารงชวี ติ ของพชื

10. กลว้ ยไมช้ นิดหนึ่งมลี ักษณะของดอกทสี่ วยงามแต่ปัจจุบันจัดเปน็ กล้วยไม้ที่ใกลส้ ูญพนั ธุ์
จึงต้องมีการขยายพนั ธุเ์ พื่อเพม่ิ จานวน

10.1 ถ้าต้องการการขยายพนั ธุก์ ลว้ ยไม้ชนิดนี โดยใหต้ ้นใหม่ยงั คงมลี ักษณะ
เหมอื นเดิม จะใช้วธิ ใี ด เพราะเหตใุ ด

ตอบ ถา้ ตอ้ งการเพม่ิ จานวนต้นกล้วยไมช้ นิดนี โดยให้ตน้ ใหม่ยงั คงมีลกั ษณะ
เหมอื นเดิม ควรใช้วิธกี ารเพาะเลียงเนอื เยือ่ พืช ซงึ่ เปน็ วิธีท่สี ามารถเพ่ิมจานวนพชื ได้จานวน
มากจากชนิ สว่ นของต้นเดิมเพียงไม่ก่ีชนิ และทาให้ได้พชื ต้นใหมท่ ม่ี ีลกั ษณะเหมอื นต้นเดิม

เพจวิทยาศาสตร์ ประถม ม.ตน้ 100