BAB 1 SEJ T4

SEJARAH TINGKATAN 4 KSSM

BAB1:WARISANNEGARA
BANGSA

1

Standard Pembelajaran

9.1.1- Latar belakang negara bangsa sebelum kedatangan Barat.
9.1.2- Ciri-ciri negara bangsa sebelum kedatangan Barat.
9.1.3- Keunggulan sistem pentadbiran dan undang-undang sebelum
kedatangan Barat.
9.1.4- Peranan pemerintah dan rakyat dalam pemerintahan sebelum
kedatangan Barat.
K9.1.5- Kepentingan kesetiaan kepada raja dan negara.
K9.1.6- Kebanggaan terhadap warisan negara bangsa.
K9.1.7- Kepentingan kepimpinan untuk kemakmuran negara kita.
K9.1.8- Kepentingan mematuhi undang-undang untuk kesejahteraan negara.

2

Kemahiran Pemikiran Sejarah

• Memahami kronologi ciri-ciri perkembangan negara bangsa kerajaan
Alam Melayu

• Meneroka bukti warisan negara bangsa sebelum kedatangan Barat.
• Membuat interpretasi keunggulan pentadbiran dan undang-undang di

negara kita.
• Membuat imaginasi hubungkait peranan rakyat dan pemerintah di

negara kita.
• Membuat rasionalisasi pengukuhan pentadbiran dan undang-undang

di negara kita.

3

OBJEKTIF
PEMBELAJARAN

Pada akhir
pembelajaran, murid
akan dapat:

Menerangkan latar belakang
negara bangsa Warisan Alam
Melayu.

4

SEJ RINGKAS

1.1 Latar Belakang Negara Bangsa
Sebelum Kedatangan Barat

Abad Pertama • Kerajaan Funan
Abad Kedua • Kerajaan Champa
Abad Ketujuh • Kerajaan Srivijaya
Abad Ke-15 • Kesultanan Melayu Melaka
Abad Ke-16 • Kerajaan Johor-Riau

5

LATAR BELAKANG NEGARA BANGSA
KERAJAAN ALAM MELAYU

1. Kemunculan kerajaan Alam Melayu membuktikan telah wujud asas
negara bangsa sebelum kedatangan Barat.

2. Proses pembentukannya mengambil masa yang lama dan melalui
beberapa tahap.

3. Contohnya; Kerajaan Funan, Champa, Kedah Tua, Gangga Negara,
Srivijaya, Angkor dan Majapahit.

4. Ciri-ciri negara bangsa telah berkembang dan diwarisi oleh kerajaan
Alam Melayu selepasnya.

6

CIRI-CIRI NEGARA BANGSA KERAJAAN ALAM
MELAYU

7

CIRI-CIRI NEGARA BANGSA KERAJAAN ALAM

RAJA MELAYU

• Tonggak utama kerajaan
• Dibantu oleh pembesar Melayu
• Ketaatan diberikan rakyat dan dianggap suci
• Contoh; Raja Champa yang dikaitkan dengan Dewa Siva

UNDANG² • Memastikan kesejahteraan kerajaan
• Terpakai di seluruh wilayah pengaruh
• Menjadi panduan pemerintahan
• Contoh; Undang-undang Kutara Manawa di Majapahit

WILAYAH • Kawasan yang diakui dan diterima rakyat sesuatu
PENGARUH pemerintahan raja

• Contoh; Kerajaan Funan meliputi dari Sungai Mekong,
Teluk Cam Ranh, Selatan Myanmar & Segenting Kra

• Penduduk yang setia kepada raja dan tidak menderhaka Ilustrasi Raja Champa Inskripsi Telaga Batu yang
digunakan dalam upacara
• Contoh; rakyat Srivijaya memperakui kesetiaan dengan persetiaan antara pemerintah
dengan golongan yang diperintah
RAKYAT upacara persetiaan dan meminum air sumpah di Telaga
Batu 8

KAJIAN KES
Kerajaan Srivijaya

Pratisara

Dandanaya
ka (Hakim)

Pentadbira (Parvanda) Tuhan Vatakuurah (Penyelia
n Daerah Bhupati Perdagangan)

Datu Hulun Haji
(Hamba Raja)

RAJA Murdhaka
(Penghulu)

Pentadbira Pervanda Nayaka (Penghulu
n Pusat SENAPATI Bendahari)

Kumaramatya PratyakaTemenggung
(Orang Kaya-

kaya)

Struktur Organisasi Pentadbiran Srivijaya 9
Berdasarkan Batu Bersurat Telaga Batu, Palembang, bertarikh 683 M.

OBJEKTIF
PEMBELAJARAN

Pada akhir
pembelajaran, murid
akan dapat:

Menganalisis ciri² negara bangsa
sebelum kedatangan Kuasa
Barat.

10

WARISAN NEGARA BANGSA
Kesultanan Melayu Melaka

LAMBANG WILAYAH
KEBESARAN PENGARUH

UNDANG- KERAJAAN
UNDANG

KEDAULATAN RAKYAT

11

CIRI-CIRI NEGARA BANGSA- KMM
Kerajaan

Raja
Pemerintah

tertinggi

Pemerintahan Dibantu
Sultan oleh

Melaka Kerajaan Pembesar
sebagai
Empayar Tonggak Sistem
pentadbiran Pembesar

Melaka Empat
Lipatan

12

CIRI-CIRI NEGARA BANGSA KMM
Rakyat

Sultan Golongan • Rakyat taat setia kepada Sultan Melaka
dan Pemerintah • Rakyat mematuhi undang-undang yang

Pembesar dikuatkuasakan
• Rakyat terdiri daripada Orang Melayu &
Golongan
Orang Laut
Rakyat Diperintah • Golongan diperintah terdiri daripada

golongan merdeka & hamba
• Kesejahteraan dijamin sultan, dan

rakyat mengakui kekuasaan sultan
• Hubungan timbal-balik antara golongan

pemerintah dengan golongan
diperintah.

13

CIRI-CIRI NEGARA DAN BANGSA KMM
Kedaulatan

✓ Bahasa Melayu; ✓ Hak mutlak sultan
untuk mengawal
Lambang kekuasaan rakyat & wilayah

✓ Bahasa Yunani; tertinggi pemerintah ✓ Diakui oleh
kerajaan lain
supernuus@ superanus

“agung @ Tertinggi

✓ Bahasa Inggeris; sovereignty Kedaulatan ✓ Bebas daripada
“Negara mempunyai kuasa campur tangan
penuh terhadap asing
pemerintahan

✓ Bahasa Arab; daulah ✓ Cth, KMM menerima
“kuasa pemerintahan utusan kerajaan
sesebuah kerajaan Dinasti MIng

14

CIRI-CIRI NEGARA BANGSA KMM
Wilayah Pengaruh

•Melalui peperangan •Mengakui Ketuanan
•Pahang, Kuala Linggi, KMM
Kelantan, Rokan, •Perkahwinan@
Inderagiri & Kampar Persahabatan
•Lingga, Pattani & Kedah
Wilayah
Taklukan Wilayah
Naungan

Perolehan
melalui

Perkahwinan

•Kerajaan Majapahit
menghadiahkan
Siantan kepada Sultan
Mansur Shah kerana
mengahwini Puteri
Majapahit

15

CIRI-CIRI NEGARA BANGSA KMM
Undang-undang

Keratan Hukum Kanun Melaka ➢ Undang-undang digunakan untuk Keratan Undang-Undang Laut
Melaka 16
mengukuhkan kerajaan & melindungi

rakyat
➢ Menjadikan KMM sebuah kerajaan yang

unggul
➢ Mengekalkan kedaulatan empayar

daripada penjajahan asing
➢ Membentuk kestabilan pemerintahan

tanpa gangguan asing
➢ Menjadi panduan sultan dalam

pemerintahan
➢ Mengenakan hukuman yang setimpal

kepada kesalahan jenayah
➢ Pemerintahan mengikut acuan sendiri

tanpa pengaruh asing
➢ Undang-undang berlandaskan syari’at

Islam

AKTIVITI KUMPULAN (BEE GROUP) ARAS MENGANALISIS Undang-undang Pahang

01 Undang-undang 99 Perak

Undang-undang di atas
dipengaruhi undang²
Kesultanan Melayu Melaka.
a) Kumpulkan maklumat

yang berkaitan dengan
undang-undang di atas
dari aspek kandungan
secara ringkas.
b) Bentangkan dapatan
kajian anda.

17

CIRI-CIRI NEGARA BANGSA KMM
Lambang Kebesaran

Lambang kebesaran merupakan identiti sesebuah kerajaan dan keistimewaan Kesultanan
Melayu Melaka. Lambang kebesaran juga menjadi symbol kedaulatan sultan yang
memerintah. Penggunaannya digunakan sebagai alat untuk melambangkan kerajaan
Kesultanan Melayu Melaka seperti Cap Mohor yang digunakan untuk mengesahkan
arahan daripada sultan.

18

CAKNA MINDA

ARAS MENGAPLIKASI Berdasarkan

pengetahuan anda,

02 apakah lambang
kebesaran negara kita?

Mengapakah lambang

tersebut penting

kepada negara kita?

19

OBJEKTIF
PEMBELAJARAN

Pada akhir
pembelajaran, murid
akan dapat:

Menjelaskan keunggulan sistem
pentadbiran dan undang²
sebelum kedatangan Barat

20

KEUNGGULAN SISTEM PENTADBIRAN & UNDANG-UNDANG

Sultan/Raja ❑ Sistem pentadbiran yang tersusun
Pembesar dan berhierarki.
Berempat
Pembesar Berlapan ❑ Sultan mengetuai pentadbiran &
berkuasa mutlak dalam
Pembesar Enam Belas pemerintahan, peperangan,
hubungan diplomatik dan agama.
Pembesar Tiga Puluh Dua
❑ Pentadbiran dibantu oleh pembesar
Susun Lapis Sistem Pembesar Empat Lipatan berempat dan pembesar-pembesar
lain.

❑ Pelaksanaan pemerintahan
sistematik menjadikan KMM sebuah
kerajaan yang unggul.

21

SISTEM PENTADBIRAN KESULTANAN MELAYU MELAKA

Sultan Peringkat ✓ Dilaksanakan oleh Pembesar Berempat
Pusat ✓ Permuafakatan antara sultan dengan pembesar

Bendahara mewujudkan kesempurnaan pemerintahan.
✓ Sultan memberikan kuasa memerintah wilayah, sungai
Penghulu Temenggung Laksamana
Bendahari atau pulau kepada pembesar yang dinamakan kawasan

pegangan.
✓ Bendahara ditugaskan sebagai ketua pentadbir/ ketua

turus angkatan tentera dan menasihati sultan dalam

pelbagai hal serta menjadi pemangku sultan.
✓ Sistem kewangan diuruskan Penghulu Bendahari yang

menguruskan perbendaharaan kerajaan
✓ Syahbandar ditugaskan mengutip cukai di Pelabuhan
✓ Temenggung ditugaskan menjaga keselamatan kota

Melaka.
✓ Laksamana bertindak sebagai panglima angkatan laut

Melaka.

Peringkat ✓ Pembesar ditugaskan menguruskan pentadbiran di
Jajahan daerah dan kampung.

Sumber; Adaptasi daripada Muhammad Yusoff Hashim, 2015. ✓ Pembesar ini dilantik oleh Sultan dan Pembesar
Kesultanan Melayu Melaka, Edisi Kedua. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa Berempat.
dan Pustaka
✓ Menjaga dan mengekalkan keamanan kawasan mereka.
✓ Dibenarkan mengutip cukai di kawasan mereka.

22

CAKNA MINDA

ARAS MENGAPLIKASI Berdasarkan
pengetahuan anda,
apakah kriteria
pemimpin yang layak

03 memimpin negara kita

pada masa kini?
Berikan alasan anda
terhadap pilihan
kepimpinan anda di
atas.

23

SISTEM PERUNDANGAN KESULTANAN MELAYU MELAKA

Kesultanan Melayu Melaka mempunyai dua undang-undang yang berasaskan Syariah dan hukum adat; Hukum

Kanun Melaka & Undang-Undang Laut Melaka yang diperkenalkan bagi melaksanakan pentadbiran serta

menjamin kemakmuran dan kesejahteraan Melaka.

✓ Mengandungi 44 Fasal Hukum Ekonomi
Kanun ✓ Fasal 30: Amalan riba
✓ Berkait tntg jenayah, bdg Melaka
kuasa Sultan/Pembesar, diharamkan dalam
kekeluargaan & ekonomi
urusan perniagaan
✓ Orang yg akil baligh,

siuman boleh berniaga
✓ Adat jual beli mestilah

melafazkan niat jual beli

Peranan Sultan dan Jenayah Kekeluargaan
✓ Fasal 5.1: Membunuh ✓ Fasal 26: Pernikahan
Pembesar
✓ Fasal 1: Tugas Sultan, dengan niat memerlukan empat
✓ Fasal 4: Hukuman bunuh orang saksi & golongan
Bendahara, Temenggung hamba abdi serta wanita
bagi engkar arahan @ tidak boleh menjadi saksi
& Penghulu Bendahari
✓ juga berkenaan memalsukan perintah

tanggungjawab sultan sultan

melantik pembesar

24

SISTEM PERUNDANGAN KESULTANAN MELAYU MELAKA

Percukaian ➢ Diusahakan oleh Nakhoda Jenal, ➢ Diperkanan oleh Sultan
➢ Pelbagai jenis cukai: cukai Nakhoda Diri dan Nakhoda Mahmud Shah.
Sahak.
perjalanan/ hasil perniagaan. ➢ Mengandungi peranan
➢ Fasal 6.3: Cukai satu persepuluh Undang² nakhoda, pelayaran, jenayah
Laut di atas kapal & percukaian
dikenakan ke atas penumpang
sekiranya penumpang ingin Melaka Peranan Nakhoda
turun sebelum sampai janjinya ➢ Nakhoda diibaratkan sebagai
samada tiga tahun, tiga bulan Jenayah
atau tiga hari. ➢ Meliputi perkara mencuri, raja dalam pelayaran
➢ Fasal 13.1: Nakhoda diberikan
Pelayaran membunuh & memberontak
➢ Dijelaskan peranan Nakhoda, ➢ Fasal 5: Seseorang berkelakuan keutamaan berniaga selama
empat hari
jurumudi, malim & jurubatu jahat @ membunuh orang atas ➢ Fasal 13.3: Nakhoda perlu
➢ Fasal 9: Malim perlu arif ilmu kapal, maka hukumannya mati bermesyuarat dengan semua
anak kapal sekiranya ingin
pelayaran; keadaan ombak, arus singgah di tempat yang tiada
dan kedudukan bulan/bintang dalam senarai persinggahan
➢ Malim yang lalai hingga
menyebabkan pelanggaran@ 25
kerosakan, maka hukuman
bunuh.

CAKNA MINDA

ARAS MENILAI Sejauh manakah

04 undang² penting

kepada
kesejahteraan dan
kemakmuran negara?

26

OBJEKTIF
PEMBELAJARAN

Pada akhir
pembelajaran, murid
akan dapat:

Menghuraikan hubungkait peranan
rakyat & pemerintah dalam
pemerintahan sebelum
kedatangan Barat.

27

PERANAN PEMERINTAH & RAKYAT Peranan Rakyat
➢ Tata setia kepada pemerintah
Golongan ➢ Patuh arahan & tidak menderhaka
Pemerintah
❑ Sultan (takutkan tulah)
❑ Pembesar ➢ Jadi tentera
❑ Kerabat Raja ➢ Hadir ke majlis umum (spt gotong
❑ Ulama
royong)
Peranan Sultan ➢ Menjadi pendayung kapal perang
➢ Menaungi & menjaga keselamatan rakyat ➢ Menyumbang tenaga melalui sistem
➢ Mewujudkan perpaduan
➢ Jaga kemakmuran dan kestabilan kerajaan kerah
➢ Memperkenalkan undang² utk kawal rakyat ➢ spt membina istana @ jalan

Peranan Pembesar Golongan Diperintah
➢ Pelihara keamanan/ kebajikan rakyat di ❑ Rakyat

kwsn pegangan Peniaga/petani/tukang/ne
➢ Menjadi perantara antara sultan & rakyat layan
➢ Kutip hasil melalui sistem serah
➢ Bekal tenaga tentera melalui sistem kerah ❑ Hamba
Hamba raja/ Hamba
berhutang/ Hamba biasa

28

CAKNA MINDA

ARAS MENGAPLIKASI Berdasarkan

pengetahuan anda,

05 bagaimanakah rakyat
Malaysia dapat

menjalani hidup pada

hari ini berteraskan

konsep Wa’adat?

29

SOALAN OBJEKTIF (ANEKA PILIHAN)

Baca soalan dengan teliti, pilih dan tandakan jawapan yang tepat bagi setiap soalan.

1. Apakah kerajaan yang 2. Apakah undang-undang 3. Apakah peranan laksamana
wujud selepas kejatuhan yang dilaksanakan dalam dalam sistem pentadbiran
Kesultanan Melayu Melaka? pemerintahan Kesultanan Kesultanan Melayu Melaka?
Melayu Melaka?
A. Kerajaan Jambi i. Undang² Manu A. Ketua Pentadbir
B. Kerajaan Srivijaya ii. Hukum Kanun Melaka B. Ketua angkatan laut
C. Kerajaan Majapahit iii. Undang² Laut Melaka C. Pengurus kewangan
D. Kerajaan Johor Riau iv. Undang² 99 Melaka D. Penjaga Kota Melaka

(Modul Jaguh) A. I dan II (Modul Jaguh)
B. II dan III
C. I dan IV
D. III dan IV

(Modul Jaguh)

30

SOALAN OBJEKTIF (ANEKA PILIHAN)

Baca soalan dengan teliti, pilih dan tandakan jawapan yang tepat bagi setiap soalan.

4. Apakah maksud KMM Wilayah 6. Dalam Undang² Laut
kawasan pegangan dalam memperolehi X Melaka, Malim adalah
pemerintahan Kesultanan wilayah seorang yang arif tentang
Melayu Melaka? melalui ilmu pelayaran.
perkahwinan Apakah hukuman ke atas
A. Kawasan yang diberikan s dan seorang malim yang lalai
ultan kepada putera raja persahabatan hingga menyebabkan
untuk ditadbir kerosakan kepada kapal?
5. Berdasarkan
B. Kawasan yang diberikan pernyataan di atas, A. Dibuang daerah
Sultan kepada keluarga di apakah wilayah X?
raja untuk ditadbir B. Dihukum bunuh
A. Wilayah Taklukan
C. Kawasan yang diberikan B. Wilayah naungan C. Digantung kerja
Sultan kepada pembesar C. Wilayah pegangan
berempat untuk ditadbir D. Wilayah kedaulatan D. Dipenjara

D. Kawasan pemerintahan r (Modul Jaguh) (Modul Jaguh)
aja berdaulat.
31

SOALAN OBJEKTIF (ANEKA PILIHAN)

Baca soalan dengan teliti, pilih dan tandakan jawapan yang tepat bagi setiap soalan.

7. Siapakah yang 8. Kerajaan manakah 9. Apakah maksud wilayah
memperkenalkan yang dikaitkan dengan taklukan
Undang² Laut Melaka? Sistem Pembesar Empat
Lipatan?

A. Sultan Ahmad Shah A. Pasai A. Wilayah yang diperoleh
B. Sultan Mansur Shah B. Melaka melalui persahabatan
C. Sultan Mahmud Shah C. Srivijaya
D. Sultan Muzaffar Shah D. Majapahit B. Wilayah yang diperoleh
melalui perkahwinan
(Modul Jaguh)
C. Wilayah yang diperoleh
melalui perdagangan

D. Wilayah yang diperoleh
melalui peperangan

(Modul Jaguh)

32

SOALAN STRUKTUR

2. Kesultanan Melayu Melaka terbukti mempunyai c) Apakah kepentingan undang-undang dalam
sistem pentadbiran dan undang-undang yang Kesultanan Melayu Melaka. (3m)
tersusun yang menjadikan Melaka masyhur.
………………………………………………………
a) Nyatakan undang-undang yang diperkenalkan? ………………………………………………………
(1m)
…………………………………………………… ………………………………………………………
……………………………………………………....
b) Sultan dibantu 4 orang pembesar untuk
mentadbir pemerintahan di peringkat pusat. d) Sejauh manakah undang-undang dapat
Nyatakan dua pembesar tersebut (2m) manjadikan negara kita unggul di persada dunia.
(4m)
……………………………………………………
…………………………………………………… ……………………………………………………....
……………………………………………………....
………………………………………………………
………………………………………………………

33

SOALAN STRUKTUR

3. Sistem pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka c) Pada pandangan anda, mengapakah institusi
tersusun dan berhierarki diketuai oleh Sultan dan beraja perlu dipertahankan. (4m)
dibantu oleh Pembesar Berempat.
………………………………………………………
a) Siapakah dua Pembesar Berempat? (1m) ………………………………………………………
…………………………………………………….
…………………………………………………… ………………………………………………………………………………………….

b) Apakah peranan sultan dalam memastikan ………………………………………………………
kekukuhan Kesultanan Melayu Melaka. (4m) ……………………………………………………....

…………………………………………………… 34
……………………………………………………
……………………………………………………
……………………………………………………

SOALAN ESEI

5. Kemunculan dan kemasyhuran kerajaan Alam b) Jelaskan hubungan rakyat dan pemerintah dalam
Melayu membuktikan asas negara bangsa telah Kesultanan Melayu Melaka. (8m)
bermula sebelum kedatangan Barat.
………………………………………………………
a) i) Nyatakan dua ciri negara bangsa kerajaan ………………………………………………………
Alam Melayu (2m)
…………………………………………………… ………………………………………………………
…………………………………………………… ……………………………………………………....

ii) Nyatakan ciri negara bangsa Kesultanan Melayu c) Kejayaan sesebuah negara bergantung kepada
Melaka (2m) kepimpinan yang berwibawa.
Buktikan (8m)
……………………………………………………
…………………………………………………… ……………………………………………………....
……………………………………………………....
………………………………………………………
………………………………………………………

35

Terima Kasih
GURU SEJARAH ANDA
36