การช่วยแพทย์ในการเจาะปอด Assisting the physician with Thoracocentesis
หัวข้อการนำ เสนอ ความหมาย ข้อบ่งชี้ ภาวะแทรกซ้อน การพยาบาล วิธีการทำ
การแทงเข็มเพื่อดูดของเหลวหรืออากาศออกจากช่องเยื่อหุ้มปอด ใช้ในการรักษา เช่น ลดแรงดันในเยื่อหุ้มปอด , ระบายน้ำ ออกจากเยื่อหุ้มปอด ใช้ในการวินิจฉัย โดยนำ plural fluid ส่งตรวจเพาะเชื้อเพื่อหาสาเหตุของ อาการคนไข้ Thoracocentesis (การเจาะปอด) ความหมาย (โรงพยาบาลมหาสารคาม, 2562)
ข้อ ข้ บ่ง บ่ ชี้ Large Plural effusion Empyema R/O Pulmonary Tuberculosis Chest X-ray : Infiltration Clinical อื่นๆ เช่น ไอมาก เหนื่อย นอนราบไม่ได้ Thoracocentesis
Pt. หญิงไทย อายุ 63 ปี รู้สึกตัวดี E4M6V5 หายใจ on Canular 3 LPM O2sat 97-98% มีอาการเหนื่อยและมีเสมหะเล็กน้อย ไอมาก เวลาไอจะเจ็บชายโครงด้านซ้าย Physical examination : Fine crepitation Both lung แพทย์จึงพิจารณาทำ Thoracocentesis ได้ Plural fluid ออกมาปริมาณ 250 ml ภายหลังทำ คนไข้เหนื่อยลดลง Plural fluid ที่ได้นำ ไปเพาะเชื้อ : ไม่พบเชื้อ ตัวอย่า ย่ ง Case Dx.Pneumonia c parapneumonic effusion c pericarditis Thoracocentesis
ภาวะแทรกซ้อนหลังการเจาะปอด Pneumothorax Pleural Effusion Re-expansion pulmonary edema Subcutaneous Emphysema Shock จากของเหลวในเส้นเลือดซึมเข้า pleural splace ทำ ให้เลือดใน เส้นเลือดลดลง โรงพยาบาลหางดง กลุ่มการพยาบาล, 2562
วิธีการเจาะปอด
การพยาบาลก่อนเจาะปอด 1.1.1 ชุดเจาะปอดปราศจากเชื้อ ประกอบด้วย 1) Syringe ขนาด 3-5 mL 2) หัวเข็ม No. 18-19 และ No. 23-25 3) Syringe ขนาด 50 mL 4) หัวเข็มสำ หรับเจาะปอด Medicut No. 18 5) ถ้วยใส่น้ำ ยา และสำ ลี 6) ปากคีบ และปากคีบจับหลอดเลือด (Artery forceps) 7) ผ้า Gauze ขนาด 2x2 นิ้ว จำ นวน 2 ชิ้น 8) ขวดเก็บตัวอย่างส่งตรวจพร้อมฝาปิด 9) จุกปิดเปิด 3 ทาง (Three way stopcock) 10) ผ้าสี่เหลี่ยมเจาะกลาง การพยาบาลผู้ผู้ ผู้ ป่ ผู้ ป่ป่ ว ป่ วยเจาะปอด 1.1.2 ยาชา เช่น 1% Xylocaine 1.1.3 ถุงมือสะอาดปราศจากเชื้อ 1.1.4 น้ำ ยาทำ ลายเชื้อ เช่น 2% Chlorhexidine Gluconate 1.1.5 Fixomull stretch 1.1.6 ถุงขยะรองรับสิ่งสกปรก 1.1 เตรียมอุปกรณ์ ดังนี้ (การพยาบาลพื้นฐาน:ปฏิบัติการพยาบาล, 2559)
1. Syringe ขนาด 3-5 ml. 2. หัวเข็ม No. 18-19 และ No. 23-25 การพยาบาลก่อนเจาะปอด (เตรียมอุปกรณ์ดังนี้) ชุดเจาะปอดปราศจากเชื้อ ประกอบด้วย
3. Syringe ขนาด 50 mL 4. Medicut No. 18 สำ หรับเจาะปอด
6 . ป า ก คี บ แ ล ะ ป า ก คี บ จั บ ห ล อ ด เ ลื อ ด ( A r t e r y f o r c e p s ) 5 . ถ้ ว ยใ ส่ น้ำ ย า แ ล ะ สำ ลี
8 . ข ว ด เ ก็ บ ตั ว อ ย่ า ง ส่ ง ต ร ว จ พ ร้ อ ม ฝ า ปิ ด 7. ผ้ า G a u z e ข น า ด 2 x 2 นิ้ ว จำ น ว น 2 ชิ้ น
1 0 . ผ้ า สี่ เ ห ลี่ ย ม เ จ า ะ ก ลา ง 9 . จุ ก ปิ ด เ ปิ ด 3 ท า ง ( T h r e e w a y s t o p c o c k )
ยาชา เช่น 1% Xylocaine อุปกรณ์นอกชุดเจาะปอดปราศจากเชื้อที่ต้องเตรียม ได้แก่ ถุงมือสะอาดปราศจากเชื้อ
น้ำ ยาทำ ลายเชื้อ เช่น 2% Chlorhexidine Gluconate Fixomull stretch ถุงขยะรองรับสิ่งสกปรก
การพยาบาลก่อนเจาะปอด 1. ตรวจสอบชื่อผู้ป่วย 2. อธิบายขั้นตอนการปฏิบัติแก่ผู้ป่วย บอกผู้ป่วยห้ามไอ ห้ามหายใจลึกๆ และห้ามเคลื่อนไหวขณะเจาะ ถ้าจะไอให้ส่งสัญญาณให้ทราบ ถ้าผู้ป่วยมีอาการไอมาก แพทย์อาจให้ยาระงับไอ 1 ชม. ก่อนเจาะ การพยาบาลผู้ผู้ ผู้ ป่ ผู้ ป่ป่ ว ป่ วยเจาะปอด 4. เตรียมผิวหนังบริเวณที่จะเจาะให้สะอาด อาจต้องโกนขน (ถ้าจำ เป็น) 5. นำ เครื่องมือเครื่องใช้ที่เตรียมไว้ไปที่เตียงผู้ป่วย 6. จัดสภาพแวดล้อมให้เป็นสัดส่วนมิดชิด มีบริเวณในการจัดวางเครื่องมือเครื่องใช้ 3. ตรวจสอบสัญญาณชีพ (การพยาบาลพื้นฐาน:ปฏิบัติการพยาบาล, ) (การพยาบาลพื้นฐาน:ปฏิบัติการพยาบาล, 2559)
การพยาบาลก่อนเจาะปอด การพยาบาลผู้ผู้ ผู้ ป่ ผู้ ป่ป่ ว ป่ วยเจาะปอด 7. จัดให้ผู้ป่วยให้อยู่ในท่า ดังนี้ 7.1 ท่านั่งห้อยเท้าข้างเตียงโดยมีที่รองรับเท้าแล้วฟุบศีรษะลงบนหมอนที่วาง ไว้บนโต๊ะคร่อมเตียง ยกแขนทั้งสองข้างขึ้นวางบนหมอน 7.2 ท่านอนตะแคง ยกศีรษะสูง หันข้างที่จะเจาะไว้ ข้างบน มือจับหัวเตียง (การพยาบาลพื้นฐาน:ปฏิบัติการพยาบาล, 2559)
การพยาบาลก่อนเจาะปอด 11. ใช้สำ ลีชุบแอลกอฮอล์ 70% เช็ดจุกขวดยาชา ส่งขวดยาให้แพทย์ เห็นฉลากยาชัดเจนก่อนดูดยา การพยาบาลผู้ผู้ ผู้ ป่ ผู้ ป่ป่ ว ป่ วยเจาะปอด 8.ล้างมือให้สะอาด และเช็ดให้แห้ง 9. จัดวางเครื่องใช้ให้สะดวก เปิดชุดเจาะปอด และเทน้ำ ยาทำ ลายเชื้อใส่ในถ้วยน้ำ ยา 10. ใช้พลาสเตอร์ยึดมุมผ้าเจาะกลาง ที่แพทย์คลุมบริเวณที่เจาะไว้ (การพยาบาลพื้นฐาน:ปฏิบัติการพยาบาล, 2559)
การพยาบาลขณะเจาะปอด การพยาบาลผู้ผู้ ผู้ ป่ ผู้ ป่ป่ ว ป่ วยเจาะปอด 1) ตรวจสอบอาการเปลี่ยนแปลงโดยประเมินสัญญาณชีพ เตือนผู้ป่วยไม่ให้ไอและเคลื่อนไหว 2) ในกรณีที่ช่ที่ช่ วยแพทย์เก็บตัวอย่างส่งตรวจ ต้องระมัดระวังการปนเปื้อนเชื้อ 3) ในกรณีที่เจาะปอดเพื่อบรรเทาอาการหายใจลำ บาก ให้สังเกตอาการและความรู้สึกของผู้ป่วยเป็นระยะๆ 4) เมื่อแพทย์ดูดของเหลวออกได้จำ นวนตามต้องการแล้ว แพทย์จะดึงเข็มออก จากนั้นปิดบริเวณรอยเจาะให้แน่นด้วยผ้าก็อซ และ fixomull (การพยาบาลพื้นฐาน:ปฏิบัติการพยาบาล, 2559)
การพยาบาลหลังเจาะปอด 3) การจัดท่า โดยให้ผู้ ห้ ผู้ ป่วยนอนตะแคงทับด้านที่เจาะปอดอย่างน้อย 1 ชั่วโมง เพื่อป้องกันการรั่วซึมของน้ำ ในช่องเยื่อหุ้มปอด (pleural fluid) จากนั้นจึงให้ผู้ป่วยนอนในท่าที่ผู้ป่วยสบายที่สุด 4) ประเมินภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นภายหลังการเจาะปอด ได้แก่ ประเมินอัตราการหายใจ สังเกตการหายใจลำ บาก ดูลักษณะและสีของเสมหะว่ามีเลือดปนหรือไม่ มีอาการไออย่างควบคุมไม่ได้ หรือไอปนเลือด 1) ตรวจบริเวณที่เจาะว่ามีการรั่วซึมของของเหลวหรือไม่ ถ้ามีของเหลวไหลซึม ให้ทำ การเปลี่ยนผ้าก็อซใหม่ แล้วรายงานแพทย์ 2) แพทย์อาจมีคำ สั่งให้ผู้ป่วยถ่ายภาพรังสีทรวงอก หรือเจาะเลือดตรวจหาค่าเกลือแร่ เพื่อประเมินภาวะผู้ป่วยหลังเจาะปอด การพยาบาลผู้ผู้ ผู้ ป่ ผู้ ป่ป่ ว ป่ วยเจาะปอด (การพยาบาลพื้นฐาน:ปฏิบัติการพยาบาล, 2559)
จัจั จั ดจั ดทำทำ ทำทำโดยกลุ่ลุ่ ลุ่ ม ลุ่ ม Med 22D นางสาวนัฎณิชา แตงไทย นางสาวนันท์ชนก สุวรรณวัฒนกุล นางสาวนันทภัค ด้วงโต้ด นางสาวนันทวรรณ ทองลพ นางสาวปัณณพร กำ จรกิจการ นางสาวพรชนก ญะเมืองมอญ
อ้า อ้ งอิง อิ อัจฉรา พุ่มพวง. (2559). การพยาบาลพื้นฐาน: ปฏิบัติการพยาบาล Fundamentals of nursing: nursing practice. (พิมพ์ครั้งที่ 4). สำ นักพิมพ์โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์ม ณ์ หาวิทยาลัย. ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มศว. OSCE MEDSWU Channel. (2561). การเจาะน้ำ เยื่อหุ้มปอด (Thoracentesis) อายุรศาสตร์ มศว. https://www.youtube.com/watch?v=mK7RQivWhzg. คณะแพทยศาสตร์จุฬาลงกรณ์ม ณ์ หาวิทยาลัย.(ม.ป.พ.).วิธีการเจาะสารน้ำ ในช่องปอด. http://www.cai.md.chula.ac.th/lesson/lesson4614/html/page08.html. โรงพยาบาลมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม. (2562). การช่วยแพทย์ในการเจาะปอด. https://mkh.go.th/nurse/wp-content/plugins/download-attachments/includes/download.php?id=472 โรงพยาบาลหางดง กลุ่มการพยาบาล. (2562). ข้อกำ หนดวิธีปฏิบัติ เรื่องการพยาบาลผู้ป่ว ป่ ยเจาะเยื่อหุ้มปอด. https://www.hangdonghospital.go.th/hd/upload/nurse/WI-NUR-15_การพยาบาลผู้ป่ว ป่ ยที่ได้รับการเจาะโพรงเยื่อหุ้มปอด.pdf
Thank you for your attention
ถาม-ตอบ มีข้ออะไรสงสัยถามมาได้เลย Q&A