Modern Atom Teorisi .......................................................................................................................................5 Gazlar ...........................................................................................................................................................39 Sıvı Çözeltiler ve Çözünürlük ........................................................................................................................67 Kimyasal Tepkimelerde Enerji.......................................................................................................................89 Kimyasal Tepkimelerde Hız ........................................................................................................................103 Kimyasal Tepkimelerde Denge ...................................................................................................................117 Kimya ve Elektrik ........................................................................................................................................163 Karbon Kimyasına Giriş ..............................................................................................................................187 Organik Bileşikler ........................................................................................................................................199 Enerji Kaynakları ve Bilimsel Gelişmeler ....................................................................................................237 İ Ç İNDEK İ LER
21ASİTMEN 1.B 2.A 3.C 4.C MODERN ATOM TEORİSİ (Periyodik Özellikler) Test : 09 4. Periyodik sistemden alınan yandaki kesitte Q X Y T Z X, Y, Z, T ve Q elemetleri bulunmaktadır. X, Y, Z, T ve Q baş grup elementi olduklarına göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? C A) X atomun temel haldeki elektron dağılımı p6 ile sonlanır. B) Y atomunun 1. iyonlaşma enerjisi Z atomununkinden küçüktür. C) T ve Q elementleri periyodik sistemde 3. periyotta yer alır. D) T atomunun atom yarıçapı Q atomununkinden küçüktür. E) Z atomunun elektron ilgisi Y atomununkinden küçüktür. 3. 2 1 Periyodik sistemde yer alan baş grup elementlerinin periyodik özelliklerindeki değişimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? C A) 1 yönünde atom yarıçapı artar. B) 2 yönünde iyonlaşma enerjisi genellikle artar. C) 1 yönünde metalik özellik azalır. D) 2 yönünde elektron ilgisi genellikle artar. E) 1 yönünde oksitlerin bazik özelliği artar. 2. Element Elektron ilgisi (kJ/mol) 3Li –59,6 4Be +240 6C –153,9 14Si –133,6 Yukarıdaki tabloda bazı elementlerin elektron ilgileri verilmiştir. Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A A) Bazı metaller kendiliğinden elektron alabilirler. B) Bir grupta yukarıdan aşağıya doğru elektron ilgisi artar. C) Bir periyotta soldan sağa doğru elektron ilgisi daima artar. D) 1 mol C atomu 1 mol elektron aldığında ortamdan 153,9 kJ ısı çeker. E) 1 mol Be atomu 1 mol elektron aldığında ortama 240 kJ ısı verir. 1. Gaz halindeki X atomundan bir elektron kopartılarak X+ iyonu oluşturuluyor. Bu olaya ait, I. Endotermiktir (ısı alandır). II. X’in hacmi azalır. III. X+ iyonunun çekirdeğinin çekim kuvveti X atomundan daha fazladır. yargılarından hangileri doğrudur? B A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III
31ASİTMEN 1.B 2.D 3.C 4.A 5.A MODERN ATOM TEORİSİ Test : 01 1. W Y X Q T Z Yukarıdaki periyodik sistemde yer alan elementlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? B A) T ve Q bileşiklerinde tek ve pozitif yükseltgenme basamağı alır. B) X ve Y’nin bileşiklerinde alabilecekleri yükseltgenme basamakları, grup numaralarıyla aynıdır. C) W, bileşiklerinde hem negatif hem de pozitif yükseltgenme basamağı alabilir. D) Y’nin temel halde son katmanında 3 elektron bulunur. E) Q, bileşiklerinde sadece +4 yükseltgenme basamağını alabilir. 3. Temel haldeki elektron dağılımı 2p2 ile biten X elementi için, I. Küresel simetriktir. II. Ametaldir. III. Hidrojenle yaptığı bileşikte +4 yükseltgenme basamağını alır. IV. Oksijenle oluşturduğu XO2 bileşiği XO bileşiğinden daha kararlıdır. yargılarından hangileri doğrudur? C A) I ve II B) II ve III C) II ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 5. Azot (N2) elementi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A A) Oldukça kararlı (inert) bir gazdır. B) Kendine özgü kokusu ve rengi vardır. C) Yakıldığında ısı açığa çıkar. D) Polar kovalent bağlar içerir. E) Havada yaklaşık hacimce % 20 oranında bulunur. 2. T Y X Q Z Yukarıdaki periyodik sistemde yer alan elementlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? D A) X metali, Y ve Z metallerinden daha aktiftir. B) Y’nin T ile yaptığı bileşik bazik karakterlidir. C) Oda şartlarında Z ile Q heterojen karışım oluşturur. D) X’in bileşiklerindeki elektron dağılımı Q’ninki ile aynıdır. E) X ile T aralarında iyonik yapıda bileşik oluşturur. 4. Değerlik elektron sayısı 6 olan 2. periyot elementi oksijen elementi için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A A) Doğada O2 ya da O3 şeklinde bulunur. B) Düşük sıcaklıklarda oldukça aktiftir. C) Yanıcı özelliği vardır. D) Bileşiklerinde sadece –2 yükseltgenme basamağına sahip olur. E) Elektronegatifliği oldukça düşüktür.
39ASİTMEN 1.A 2.D 3.E 4.C 5.B 6.E GAZLAR (Gazların Özellikleri ve Gaz Yasaları) Test : 01 1. Gazların genel özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A A) Farklı gazlar aynı şartlarda farklı oranlarda genleşirler. B) Miktarı ve bulunduğu kabın hacmi ne olursa olsun bütün gazlar bulundukları kabın hacmini ve şeklini alırlar. C) Bütün gaz karışımları çözeltidir. D) Katı ve sıvılara göre yoğunlukları daha düşüktür. E) Maddenin en sıkıştırılabilir hâlidir. 2. Gazların özellikleri ile ilgili, I. Gaz molekülleri, bulundukları kabın iç yüzeylerine çarptığında gaz basıncı oluşur. II. Gazlar bulundukları kabın her yüzeyine farklı basınç yaparlar. III. Kapalı kaplardaki gazların basıncının ölçülmesinde manometreler kullanılır. IV. Gaz hâli, maddenin en düzensiz fiziksel hâlidir. yargılarından hangileri doğrudur? D A) I ve IV B) II ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 4. • Birbirleriyle her oranda karışarak homojen karışımlar oluşturabilir. • Tanecikli yapıdadırlar. • Sudaki çözünürlükleri sıcaklık arttıkça artar. • Yüksek basınçta sıvılaştırılabilir. • Suda çözünerek daha düzensiz hale geçerler. Gazlara ait yukarıdaki özelliklerden kaç tanesi doğrudur? C A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 3. Atmosfer basıncı ile ilgili, I. Barometrelerle ölçülür. II. Dünya’nın etrafını saran atmosferdeki gazların yaptığı basınçtır. III. Atmosfer basıncının değeri yükseltiye, sıcaklığa ve havanın nem oranına bağlıdır. IV. Deniz seviyesinden itibaren yükselti arttıkça atmosfer basıncı azalır. yargılarından hangileri doğrudur? E A) I ve IV B) II ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 5. Su Zeytinyağı Cıva P0 P0 P0 X(g) Y(g) Z(g) Aynı ortamda su, zeytinyağı ve cıva bulunan kaplara içlerinde X, Y ve Z gazları bulunan tüpler daldırılmıştır. Buna göre, X, Y ve Z gazlarının basınçlarının karşılaştırılması aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? (dcıva> dsu > dzeytin yağı) B A) Z>X>Y B) Y>X>Z C) X>Y>Z D) Y>Z>X E) Y=Z>X 6. İdeal gazlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? E A) Taneciklerinin hacimleri ihmal edilen gazlardır. B) Mutlak sıfır noktasına kadar (0 K = – 273°C) gaz hâlini koruyan gazlardır. C) İdeal gaz tanecikleri birbirini itmez veya çekmez. D) Doğada tamamen ideal gaz olarak davranan bir gaz yoktur. E) Gerçek gazlar genellikle düşük sıcaklık ve yüksek basınç koşullarında ideale yaklaşır.
50ASİTMEN 5.D 6.B 7.E 8.C GAZLAR (Gaz Karışımları – Kısmi Basınç – Gazların Su Üstünde Toplanması) Test : 06 6. K He gazı 2 atm H2 gazı 4 atm 3V, T A kabı 2V, T B kabı Yukarıdaki kaplarda aynı sıcaklığa sahip, aralarında K pompası bulunan, 2 atm basınçlı ideal He ve 4 atm basınçlı ideal H2 gazları vardır. A kabındaki H2 gazının % 25’i pompa yardımı ile B kabına aktarılıyor. Buna göre, I. A kabındaki H2 gazının basıncı 3 atm’ye düşer. II. B kabının basıncı 3,5 atm olur. III. B kabının ilk durumdaki yoğunluğunun son durumdakine oranı 2/3 olur. yargılarından hangileri doğrudur? (H =1 g/mol, He = 4 g/mol) B A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 5. Kapalı sabit hacimli bir kapta bulunan ideal X gazı üzerine aynı sıcaklıkta ideal Y gazı ilave edildiğinde gaz basıncı üç katına çıkarken gaz yoğunluğu iki katına çıkıyor. Buna göre, X ve Y gazı aşağıdakilerden hangisi olabilir? (H=1 g/mol, C=12 g/mol, N=14 g/mol, O=16 g/mol) D X Y A) CO N2O B) NO2 N2O4 C) C2H4 C4H8 D) C4H8 CO E) N2O CO2 7. CH4 gazı II. bölme He gazı I. bölme V V He gazı Sürtünmesiz piston K Yukarıdaki kapta aralarında sürtünmesiz piston bulunan, aynı hacim ve sıcaklığa sahip ideal He ve CH4 gazları vardır. CH4 gazı bulunan II. bölmeye aynı sıcaklıkta I.bölmedeki He gazı kadar He gazı ilave ediliyor. Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? (He = 4 g/mol, CH4 = 16 g/mol) E A) CH4 gazının kısmi basıncı azalır. B) I. bölmedeki He gazının basıncı II. bölmedeki He gazının basıncından daha yüksektir. C) II. bölmedeki gaz yoğunluğu azalır. D) Her iki bölmenin de basıncı artar. E) I. bölmedeki He gazının P • V (basınç hacim çarpımı) değeri artar. 8. X gazı I. kap Y gazı II. kap M Sürtünmesiz piston V, T V, T Şekildeki gibi M musluğu ile bağlanmış iki ayrı kapta ideal davranışta X ve Y gazları bulunmaktadır. X gazının basıncı 40 cmHg, Y gazının basıncı ise 50 cmHg’dir. Birbiriyle tepkime vermeyen bu gazların sıcaklıkları (T) ve hacimleri (V) eşittir. Sabit sıcaklıkta, pistonlar yardımıyla I. kaptaki gazın hacmi iki katına çıkartılırken, II. kaptaki gazın hacmi yarıya indiriliyor sonra da musluk açılıyor. Buna göre, dengeye gelen son durumdaki gaz karışımının toplam basıncı kaç cmHg’dir? C A) 48 B) 42 C) 36 D) 30 E) 24
59ASİTMEN 1.C 2.A 3.E 4.B GAZLAR Test : 01 1. K İ M Y A Sürtünmesiz piston X2 gazı Y2 gazı Yukarıdaki kapta 0,3’er mol ideal X2 ve Y2 gazları bulunmaktadır. Kabın bulunduğu ortamın basıncı ise 60 cmHg’dir. Bu gazlar, X2(g) + 3Y2(g) → 2XY3(g) denklemine göre tam verimle reaksiyona giriyor. Reaksiyon sonunda ise mutlak sıcaklık iki katına çıkıyor. Buna göre, I. Piston M - Y arasında durur. II. X2 gazının basıncı başlangıçtakinden daha düşük olur. III. Kapta bulunan X2 ve XY3 gazlarının kısmi basınçları eşit olur. yargılarından hangileri doğrudur? C A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 3. Gazların difüzyonu ve efüzyonu ile ilgili, I. Difüzyon gaz taneciklerinin başka gaz tanecikleri ile kinetik özelliklerinden dolayı yavaş yavaş karışması olayıdır. II. Sabit sıcaklıkta gazların yayılma hızları mol kütlelerinin karekökleri ile ters orantılıdır. III. Efüzyon vakuma doğru veya atmosfere olur. IV. Bir balonun yeterli süre bekletildiğinde sönmesi olayı efüzyondur. yargılarından hangileri doğrudur? E A) I ve IV B) II ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 4. O2 gazı 1. kap 2. kap 3V 2V M CO gazı Yukarıdaki sistemde CO gazının basıncı 40 cmHg, O2 gazının basıncı ise 50 cmHg’dir. Sıcaklığı aynı olan kaplar arasındaki M musluğu açıldığında gazlar, 2CO(g) + O2(g) → 2CO2(g) denklemine göre tam verimle tepkimeye giriyor. Reaksiyon sonunda ise başlangıç sıcaklığına dönülüyor. Buna göre, I. Sistemin son basıncı 32 cmHg’dir. II. CO2 gazının kısmi basıncı O2 gazının kısmi basıncının üç katıdır. III. 1. kaptaki gaz yoğunluğu ilk duruma göre azalır. yargılarından hangileri doğrudur? (C = 12 g/mol, O = 16 g/mol) B A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 2. Maddenin halleri ile ilgili, I. Faz diyagramında üçlü nokta üç fazın dengede olduğu koşulları gösterir. II. Buhar olarak adlandırılan maddeler her zaman sıvısı ile birlikte bulunmalıdır. III. Sıkıştırılmış ideal gazlar hızlıca genleştirilirse sıcaklık değeri genellikle düşer. yargılarından hangileri doğrudur? A A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III
67ASİTMEN 1.E 2.C 3.B 4.E SIVI ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK (Çözücü ve Çözünen Etkileşimleri) Test : 01 1. Yukarıda çözünme süreci ve çözelti oluşumu gösterilmiştir. Buna göre, I. 1 ve 2. basamaklar moleküller arası çekim kuvvetlerini yenmek için bir miktar enerji gerektirir, endotermiktir. II. 3. basamak endotermik veya ekzotermik olabilir. III. 1., 2. ve 3.basamaklardaki enerji değişimlerinin toplamı çözünme sırasındaki ısı değişimine eşittir. yargılarından hangileri doğrudur? E A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 3. Çözeltilerin oluşumu ile ilgili, I. Bir çözelti oluşumunda çözünen ile çözücü arasındaki çekim kuvvetleri çözünen - çözünen ve çözücü - çözücü çekim kuvvetlerinden daha büyük ise çözünme gerçekleşir ve çözünme olayı ekzotermiktir. II. Bir çözelti oluşumunda çözünen ile çözücü arasındaki çekim kuvvetleri çözünen - çözünen ve çözücü - çözücü çekim kuvvetlerinden daha zayıf ise çözünme gerçekleşir ve çözünme olayı endotemiktir. III. Çözünme olayında güçlü etkileşimler kopar ve oluşur. yargılarından hangileri doğrudur? B A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 2. Yukarıdaki çözücü – çözünen çiftlerinin karşısında belirtilen etkileşim türlerinden hangileri doğrudur? C A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III Çözücü Çözünen Etkileşim türü I. H2O NH3 Hidrojen bağları II. CO2 CH4 Dipol – dipol etkileşimi III. C6H6 H2 London kuvvetleri 4. Çözeltiler ve oluşumlarıyla ilgili, I. NaCl bileşiğinin suda çözünmesi sonucunda hidratize olmuş iyonlar oluşur. II. CCl4 ve NaCl karıştığında iyon - indüklenmiş dipol etkileşimi gerçekleşir ve NaCl, CCl4 gibi apolar çözücülerde çözünmez kabul edilir. III. Apolar yapılı benzen ve toluen molekülleri London çekim kuvvetleri sayesinde homojen karışım oluştururlar. IV. Organik asitlerin alkolde çözünmesi sonucu solvatasyon olayı gerçekleşir. yargılarından hangileri doğrudur? E A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV
89ASİTMEN 1.A 2.E 3.D 4.C 5.C 6.C KİMYASAL TEPKİMELERDE ENERJİ (Tepkimelerde Isı Değişimi – Oluşum Entalpisi) Test : 01 5. I. H2O(g) → H2(g) + 1/2O2(g) II. Na(k) → Na+(g) + e– III. H2(g) → 2H(g) IV. O2(g) → O2(suda) Yukarıdaki olaylardan hangilerinin entalpi değeri pozitiftir? C A) I ve IV B) II ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 4. • DH > 0’dır. • Sistemin ortama ısı verdiği reaksiyonlardır. • Tepkime denklemlerinde enerji girenler kısmına yazılır. • Entalpi değişimi pozitiftir. • Girenlerin entalpileri toplamı, ürünlerin entalpileri toplamından büyüktür. Endotermik reaksiyonlar ile ilgili yukarıdaki ifadelerden kaç tanesi doğrudur? C A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 3. I. CI atomlarından Cl2 molekülünün oluşması, II. Demirin paslanması, III. Gaz halindeki Na atomundan 1 elektron kopartılması, IV. NaOH ile HCl’nin tepkimesi Yukarıdaki olaylardan hangileri ekzotermiktir? D A) I ve IV B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 1. Kimyasal tepkimelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A A) Maddelerin fiziksel hallerinin değişmesi DH’ı etkilemez. B) Sabit basınçlı sistemlerdeki enerji değişimi entalpiye eşittir. C) Endotermik tepkimelerde ürünlerin toplam entalpisi girenlerin toplam entalpisinden büyüktür. D) Ekzotermik tepkimeler genellikle istemlidir. E) Ortamın basıncında meydana gelen değişme tepkime entalpisini değiştirir. 2. Kimyasal olaylardaki enerji değişimleri ile ilgili, I. Kimyasal tepkimeler gerçekleşirken tepkimeye eşlik eden bir ısı değişimi oluşur. II. Maddelerin sahip olduğu potansiyel enerji kimyasal olaylar sırasında ısı, ışık, ses, elektrik veya hareket enerjisine dönüşebilir. III. Kimyasal tepkimelerde potansiyel enerji zamanla değişir. yargılarından hangileri doğrudur? E A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 6. 0,3 mol CaCO3 katısı 12,9 kJ ısı aldığında tamamen CaO katısı ve CO2 gazına ayrışır. Buna göre, 1 mol CaCO3 katısının ısıtılmasına ait tepkimenin denklemi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? C A) CaCO3(k) → CaO(k) + CO2(g) + 43 kJ B) CaCO3(k) + 12,9 kJ → CaO(k) + CO2(g) C) CaCO3(k) + 43 kJ → CaO(k) + CO2(g) D) CaCO3(k) → CaO(k) + CO2(g) + 12,9 kJ E) CaCO3(k) → CaO(k) + CO2(g) + 64 kJ
127 Test : 01 ASİTMEN 1.B 2.B 3.D 4.D 5.D KİMYASAL TEPKİMELERDE DENGE (Kimyasal Denge – Dengeyi Etkileyen Faktörler) 3. A2(g) + B2(k) + ısı 2AB(g) denklemine göre dengede olan tepkimenin sıcaklığı artırılıyor. Buna göre, bu olayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? D A) Denge sabiti Kc nin değeri değişir. B) İleri ve geri yöndeki tepkime hızları artar. C) Denge ürünlere doğru kayar. D) AB gazı derişimi azalır. E) B2 katısının mol sayısı azalır. 2. 2X(k) + Y(g) 2X2Y(g) Yukarıdaki tepkimenin derişimler cinsinden denge sabiti 25 °C’de K1 = 5.10–3, 50 °C’de K2 = 3.10–2 olarak ölçülmüştür. Buna göre, dengedeki sistemle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? B A) Sıcaklık artırıldığında katı kütlesi azalır. B) Aynı sıcaklıkta tepkime kabının hacmi yarıya indirilirse X2Y derişimi iki katına çıkar. C) Tepkime endotermiktir. D) Aynı sıcaklıkta tepkime kabının hacmi artırılırsa denge ürünler yönüne kayar. E) Sıcaklık azaltıldığında Y derişimi artar. 1. C(k) + CO2(g) 2CO(g) reaksiyonu dengede iken aynı sıcaklıkta kabın hacmi yarıya indirilip sistemin yeniden dengeye gelmesi bekleniyor. İlk denge duruma göre, I. C katı kütlesi, II. CO gazının derişimi, III. CO2 gazı molü niceliklerindeki değişim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? B C katı kütlesi CO gazı derişimi CO2 gazının molü A) Artar Azalır Azalır B) Artar Artar Artar C) Değişmez Artar Artar D) Azalır Artar Değişmez E) Değişmez Değişmez Artar 4. N2(g) + 3H2(g) 2NH3(g) denge reaksiyonu için 25 °C’deki Kc değeri 4’tür. Buna göre, aynı sıcaklıktaki NH3(g) 1 / 2N2(g) + 3 / 2H2(g) denge reaksiyonunun Kp değeri kaçtır? D A) 1 4 (0,082 . 298) B) 1 2 (0,082 . 298)2 C) 1 2 (0,082 . 298)–2 D) 1 2 (0,082 . 298) E) 1 2 (0,082 . 298)–1 5. COCI2(g) CO(g) + CI2(g) DH>0 tepkimesinin ileri aktifleşme enerjisi 230 kJ, geri aktifleşme enerjisi 173 kJ’dir. Sabit hacimli bir kapta dengede olan bu reaksiyonun sıcaklığı artırılıyor. Buna göre, aşağıdaki niceliklerden hangisi artmaz? D A) Denge sabiti Kc nin değeri B) İleri reaksiyon hızı C) Geri reaksiyonun hız sabiti D) COCl2 gazı derişimi E) Kaptaki gazların toplam mol sayısı
138ASİTMEN 9. HCN ile hazırlanan oda koşullarındaki 0,01 M’lik sulu çözelti için, I. HCN’nin ayrışma oranı % 1’dir. II. pH değeri 4’tür. III. Su ilave edilirse OH– iyonları derişimi artar. yargılarından hangileri doğrudur? (HCN için Ka = 1•10–6) E A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 11. Aşağıda oda koşullarında hazırlanan ve tesir değerliği 1 olan asit ya da baz çözeltilerinin pOH değerleri verilmiştir. Sulu çözelti pOH 0,1 M X 1 10–4 M Y 8 0,01 M Z 12 Buna göre, çözeltilerden hangileri kuvvetli asit ya da kuvvetli baz çözeltisidir? E A) Yalnız X B) Yalnız Y C) X ve Y D) Y ve Z E) X ve Z 7.D 8.A 9.E 10.C 11.E KİMYASAL TEPKİMELERDE DENGE (Asitlerin ve Bazların Ayrışma Dengesi – Kuvvetli ve Zayıf Asit Bazların pH Değeri) Test : 04 7. HF(g) + H2O(s) H3O+(suda) + F – (suda) İyonlaşma denklemi yukarıdaki gibi olan HF asidinin oda koşullarındaki sulu çözeltisi için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? (HF için Ka = 6,6•10–4) D A) Elektrik akımını iyi iletir. B) %100 iyonlarına ayrışır. C) pH değeri 7’nin üstündedir. D) [H+] = [F – ] dir. E) Bazlarla reaksiyon vermez. 10. I II III 0,2 M HY çözeltisi 0,2 M HZ çözeltisi 0,2 M HX çözeltisi Oda koşullarında hazırlanan eşit derişimli yukarıdaki sulu asit çözeltilerinin pH’leri arasında I>III>II ilişkisi vardır. Buna göre; iyonlaşma yüzdesi, Ka sabiti değeri ve OH– derişimi değeri en büyük olan çözeltiler hangisidir? C İyonlaşma yüzdesi Ka [OH– ] A) I II III B) II I I C) II II I D) II III I E) III II I 8. 68 gram NH3 gazının saf suda çözünmesi ile hazırlanan 20 litre çözeltinin oda koşullarındaki pH değeri 11’dir. Buna göre, NH3 ün bu sıcaklıktaki bazlık sabiti (Kb) aşağıdakilerden hangisidir? (NH3 = 17 g/mol) A A) 5•10–6 B) 5•10–5 C) 2•10–6 D) 2•10–5 E) 4•10–6
147ASİTMEN 1.D 2.A 3.D 4.D 5.B KİMYASAL TEPKİMELERDE DENGE (Sulu Çözeltilerde Asit – Baz Dengesi) Test : 01 1. H2O(s) + 56,8 kJ H+(suda) + OH– (suda) dengesine göre saf su için 25 °C’deki iyonlaşma sabiti Ksu=1•10–14 tür. Sıcaklığı 25 °C’den 10 °C’ye düşürülen saf su için aşağıdaki niceliklerden hangisi artar? D A) H+ iyonları derişimi B) Ksu değeri C) İyonlaşma yüzdesi D) pH değeri E) OH– iyonları derişimi 3. Oda koşullarında derişimi 0,1M olan HX asidinin pOH değeri 10’dur. HX(s) + H2O(s) H3O+(suda) + X– (suda) Bu asidin sudaki iyonlaşma reaksiyonu yukarıdaki gibi olduğuna göre, bu reaksiyonun denge sabiti Ka nın değer kaçtır? D A) 10–2 B) 10–3 C) 10–5 D) 10–7 E) 10–11 5. KOH : Kuvvetli baz NH3 : Zayıf baz HNO3 : Kuvvetli asit HF : Zayıf asit Yukarıda verilen asit ve bazların tepkimesinden oluşan, I. KF II. KNO3 III. NH4NO3 tuzların sulu çözeltilerinin özellikleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? B I II III A) Bazik Asidik Nötr B) Bazik Nötr Asidik C) Asidik Nötr Bazik D) Bazik Bazik Asidik E) Asidik Bazik Nötr 2. I II III 0,1M BaF2 çözeltisi 0,1M KF çözeltisi Saf su HF saf suda % 100 iyonlaşmayan bir maddedir. Aynı ortamda bulunan kaplara, eşit derişimli HF çözeltisinden ayrı ayrı eşit hacimde ilave ediliyor. Oluşan yeni çözeltilerin pH’lerinin karşılaştırılması aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? A A) I > II > III B) III > II > I C) I > III > II D) I = II > III E) III > I = II 4. I II III 0,2M 100 mL HCl çözeltisi 0,1M 200 mL KOH çözeltisi 0,1M 200 mL H2SO4 çözeltisi Oda koşullarında bulunan yukarıdaki çözeltilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? D A) Çözünen maddelerin mol sayıları birbirine eşittir. B) l ve lll çözeltilerinin pH değerleri aynıdır. C) l ve ll karıştırılırsa ortamın pH değeri 7 olur. D) ll ve lll karıştırılırsa ortamın pH değeri 7 olur. E) Üçü ayrı bir kapta karıştırılırsa ortamın pH değeri 7’den küçük olur.
179ASİTMEN 1.D 2.E 3.A 4.D KİMYA VE ELEKTRİK Test : 01 2. Erimiş AlCI3 tuzunun elektrolizi ile ilgili, I. Anotta CI2 gazı açığa çıkarken katotta Al metali toplanır. II. Devreden 2 faradaylık akım geçtiğinde katotta 18 gram Al metali toplanır. III. Anotta toplanan CI2 gazının hacmi devreden geçen elektrik akımı miktarı ile doğru orantılıdır. yargılarından hangileri doğrudur? (Al = 27 g/mol) E A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 1. X(k) Y(k) Tuz köprüsü Voltmetre X2+(suda) H+ (suda) Yukarıda bir galvanik hücre düzeneği verilmiştir. X2+, Y2+ ve H+ iyonlarının elektron alma eğilimleri Y2+ > H+ > X2+ olduğuna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? D A) X elementi anottur. B) Katot tepkimesi 2H+(suda) + 2e– → H2(g) şeklindedir. C) Y elementi bir soy metal olan Ag metali olabilir. D) Net pil tepkimesi X(k) + Y2+(suda) → X2+(suda) + Y(k) şeklindedir. E) Zamanla galvanik hücrenin gerilimi azalır. 3. I.kap II.kap Zn(k) Cu(k) Tuz köprüsü Voltmetre 1M Zn(NO3)2 e e – – 1M Cu(NO3)2 İletken telde elektronların hareket yönü görülen yukarıdaki Zn – Cu pilinin standart şartlardaki gerilimi E°pil = 1,1 volttur. Buna göre, I. kaptaki Zn2+ nin derişimi 0,1M alındığında pil gerilimi kaç volt olur? (Nernst eşitliğinde logaritmik terimin katsayısı 0,06/n olarak alınacaktır. Burada n, tepkimede aktarılan elektron sayısıdır.) A A) 1,13 B) 1,07 C) 0,55 D) 1,16 E) 1,22 4. Oda koşullarında çalışan bir pilin şeması, Cu(k) I Cu2+(suda)(1M) II X3+(suda)(1M) I X2+(suda)(1M) I Pt(k) I. kap II. kap şeklindedir. Buna göre, galvanik hücre ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? D A) Pt elektrot katot, Cu elektrot anottur. B) Zamanla X2+ iyonları derişimi artar. C) Tuz köprüsündeki katyonlar II. kaba göç eder. D) Katot tepkimesi X3+(suda)+ 3e– → X(k) şeklindedir. E) Zamanla Cu2+ iyonları derişimi artar.
197ASİTMEN 1.C 2.E 3.C 4.E 5.D KARBON KİMYASINA GİRİŞ Test : 03 4. 2C + H2 → X Yukarıdaki tepkimede oluşan X bileşiği ile ilgili, I. Yapısında 3 tane sigma, 2 tane pi bağı bulunur. II. Organik bir bileşiktir. III. Açık formülü, H – C ≡ C – H şeklindedir. yargılarından hangileri doğrudur? E A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 1. Eten (C2H4) molekülünde atomların orbitallerinin örtüşmesi aşağıda gösterilmiştir. b d b a a H H a a H H C C Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? ( 1H, 6C) C A) a ve d ile gösterilenler sigma bağlarıdır. B) b ile gösterilenler pi bağıdır. C) Moleküldeki p orbitallerinin tamamı hibritleşmeye katılmıştır. D) d ile gösterilen bağda karbon atomlarının sp2 orbitalleri örtüşmüştür. E) C – H bağında karbon atomlarının sp2 hibrit orbitalleri ile hidrojenlerin s orbitalleri örtmüştür. 5. Bileşiklerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? D A) Yapısında karbon atomu bulunduran her bileşik organik değildir. B) Yapısında sadece karbon ve hidrojen atomu içeren tüm bileşikler organiktir. C) Organik bileşiklerin sayısı anorganik bileşiklerden daha fazladır. D) Anorganik bileşiklerin reaksiyonları organik bileşiklere göre genelde daha yavaştır. E) Organik bileşiklerde atomlar arasında polar ya da apolar kovalent bağlar bulunabilir. 3. Bir bileşiğin yalnız basit formülünden yararlanarak o bileşik ile ilgili, I. Hangi elementlerden meydana geldiği II. Elementlerin kütlece birleşme oranı III. Molekül kütlesi bilgilerinden hangilerine ulaşılabilir? (Elementlerin atom kütleleri biliniyor.) C A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 2. Etilen molekülünün yapı formülü yukarıdaki gibidir. Buna göre, I. Karbon atomları sp2 hibritleşmesi yapmıştır. II. C – H bağları C’nin sp2 hibrit orbitali ile H’nin s orbitalinin örtüşmesi sonucunda oluşur. III. C = C bağındaki pi bağı C atomlarının p orbitallerinin örtüşmesi sonucu oluşur. IV. Molekül apolardır. yargılarından hangileri doğrudur? (1H, 6C) E A) I ve IV B) II ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV
239ASİTMEN 1.B 2.C 3.D 4.A 5.C ENERJİ KAYNAKLARI VE BİLİMSEL GELİŞMELER (Alternatif Enerji Kaynakları - Sürdürülebilirlik - Nanoteknoloji) Test : 02 1. Çevreyi kirletici atıkları olmayan, kükürt dioksit (SO2), karbon dioksit (CO2), azot oksit (NOx) gazlarını veya katı ya da sıvı parçacıklar gibi kirleticileri çevreye en az veren enerji türlerinin genel adı aşağıdakilerden hangisidir? B A) Biyokütle B) Alternatif enerji C) Fermantasyon D) Güneş enerjisi E) Hidroelektrik enerji 3. Yenilenebilir enerji kaynakları ile ilgili, I. Fosil yakıtların yerine kullanımı sera etkisini artırır. II. Katı atık yöntemi ile elde edilen enerji atıklarının çevreyi kirletmesini engellemektedir. III. Sürekli devam eden doğal süreçlerdeki var olan enerji akışından elde edilen enerjidir. yargılarından hangileri doğrudur? D A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 2. Biyokütle enerjisi ile ilgili aşağıda verilen yargılardan hangisi yanlıştır? C A) Odun, talaş, kuru meyve kabukları ve bitkisel atıklardan elde edilen enerjidir. B) Hayvan gübreleri ve çöplerden elde edilebilir. C) Kullanımı, taşınımı ve depolanması zordur. D) Organik atıkların havasız ortamda mikroorganizmalar tarafından parçalanması ile oluşur. E) Organik maddelerden çeşitli yollarla elde edilen enerji, biyokütle enerjisidir. 5. Rüzgar enerjisi ile ilgili aşağıdaki özelliklerden hangisinin avantaj ya da dezavantaj olma durumu yanlış verilmiştir? C Özellik Avantaj Dezavantaj A) Yakıt sorunu yoktur. + – B) Kurulum maliyeti yüksektir. – + C) Hava değişimlerinden etkilenir. + – D) Yenilenebilir enerji kaynağıdır. + – E) Çevreyi kirletici atıkları yoktur. + – 4. Eşit miktardaki çeşitli enerji kaynaklarından enerji üretilmesi sırasındaki oluşan çevre kirliliğinin dağılımı yukarıdaki dairesel grafikte gösterilmiştir. Verilen grafiğe göre, I. Fosil yakıtlar çevre kirliliğine en çok neden olan enerji kaynaklarıdır. II. Doğal gazın çevre kirliliğine etkisi biyogaz (biyokütle enerjisi) ile aynıdır. III. Petrol kullanımının artması çevre kirliliğini azaltır. yargılarından hangileri doğrudur? A A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III
243ASİTMEN 1.C 2.B 3.E 4.A 5.D 6.B ENERJİ KAYNAKLARI VE BİLİMSEL GELİŞMELER Test : 01 5. Yenilenebilir enerji kaynakları fosil yakıtlara göre çevre dostu enerji olarak bilinmektedir. Fakat yenilenebilir enerji kaynaklarının da çevreye verdikleri zararlar vardır. Buna göre, I. Jeotermal enerji santrallerinden çevreye yayılan sıcak suların bitki ve hayvan yaşamına etkisi, II. Biyokütle enerjisi elde edilirken çevreye bırakılan atıklar, III. Suyun ayrıştırılarak H2 gazı eldesi sırasında açığa çıkan oksijen gazı, IV. Rüzgar güllerinin görüntüsü ve çalışırken çıkardığı ses yukarıdakilerden hangileri bu zararlar arasında yer alır? D A) I ve IV B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 6. Aşağıdakilerden hangisi biyokütle enerji kaynağı değildir? B A) Ağaç atıkları B) Pil atıkları C) Elyaf bitkiler D) Hayvansal atıklar E) Yağlı tohum bitkileri 3. Nanoteknolojiyle ilgili, I. Atom ve moleküllerin birleşmesi ile oluşan nanometre ölçekli yapılardır. II. Fizik, kimya, biyoloji, bilgisayar, malzeme bilimi, elektronik, tıp gibi alanlarda kullanımı vardır. III. Nanoteknoloji ile daha az maliyet ile daha fazla üretim sağlanılabilir. yargılarından hangileri doğrudur? E A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 4. Aşağıdakilerden hangisi petrolün yapısındaki elementlerden biri değildir? A A) Argon (Ar) B) Azot (N) C) Hidrojen (H) D) Kükürt (S) E) Karbon (C) 2. Aşağıdakilerden hangisi kömürün yanması ile açığa çıkan, havayı, toprağı ve suyu kirleten gazlardan biri değildir? B A) SO2 B) H2 C) SO3 D) NO2 E) CO 1. • Kömür, yenilenebilir enerji kaynağıdır. • Rüzgar enerjisinin yakıta gereksinimi yoktur. • Güneş enerjisi çevre kirliliğine yol açmaz. • Nükleer enerjinin küresel ısınmada payı vardır. Yukarıda verilen bilgiler doğru ise yanındaki kutucuğa ''D'' , yanlış ise ''Y'' yazılıyor. Buna göre, verilen bilgilerin sırayla doğru (D) veya yanlış (Y) olarak değerlendirilmesi aşağıdakilerden hangisindeki gibidir? C A) D B) D C) Y D) D E) Y D D D Y D Y D D D D Y Y Y D D