فصلنامه زمستان 1398

‫از ایـن روش‌هـا امـروزه نیـز معمـول بـوده و سـبب‬ ‫نـدارد‪ ،‬از ضروریـات اسـت‪ .‬در چنیـن زمانـی مثـ ً̋ا در‬
‫کاهــش هزین ‌ههــای درمانــی نیــز م ‌یگــردد ( ‪.)9‬‬ ‫طــول زمســتان در آفریقــای جنوبــی‪ ،‬لاشــه‌ها بایــد‬
‫ســوزانده شــده و یــا ابتــدا بــا حشــره‌کش‌ها آغشــته‬
‫در همیــن راســتا‪ ،‬تحقیقــی کــه توســط ســویلو و‬
‫همــکاران (‪ )2009‬در کشــور آفریقــای جنوبــی بــه‬ ‫شـده و سـپس دفـن گردنـد‪.‬‬
‫انجــام رســید‪ ،‬مشــخص گردیــده دامــداران نواحــی‬ ‫درمـان میازیـس‪ :‬هـدف از درمـان عبـارت از معـدوم‬
‫مختلــف ایــن کشــور از بــرگ گونههــای گیاهــی‬ ‫سـاختن نوزادهـا‪ ،‬تسـریع در بهبـود و التیـام زخـم و‬
‫مختلــف شــامل‪:‬آلوئه ورا‪ ،‬آکاســیا‪ ،‬ســرخاب کولیــو‬ ‫ســرانجام جلوگیــری از آلودگیهــای بعــدی اســت‪ .‬در‬
‫آلوچــه‪ ،‬جهــت درمــان میازیــس و یــا زخ ‌مهــای‬ ‫بــکار بــردن مــواد شــیمیائی بــرای مبــارزه بــا ایــن‬
‫حاصـل از آن‌هـا بهـره میبرنـد(‪ .)20‬مزایـای اسـتفاده‬ ‫بیمـاری بایسـتی از ایجـاد مسـمومیت در گوسـفندان‬
‫از روش سـنتی در درمـان میازیـس بسـیار زیـاد بـوده‪،‬‬ ‫جلوگیــری شــود‪ .‬ب ‌ههرحــال در صــورت ایجــاد میــاز‬
‫ازجملــه اینکــه در مصــرف گوشــت دا ‌مهــای تحــت‬ ‫در زخـم و یـا پوسـت اولیـن اقـدام پوشـاندن محـل‬
‫درمــان هی ‌چگونــه دوره منــع مصــرف نیــز وجــود‬ ‫آلودگــی بــا لایهــای از روغن‌هــای نفتــی مثــل‬
‫پارافیــن اســت‪ .‬ایــن اقــدام باعــث مســدود کــردن‬
‫نــدارد( ‪.)9‬‬ ‫ســورا ‌خهای تنفســی عقبــی لاروهــا و خــارج شــدن‬
‫آ ‌نهــا از محــل زخــم بــرای دســتیابی بــه اکســیژن‬
‫میازیس در ایران‬ ‫اســت‪ ،‬ســپس بایــد بلافاصلــه لاروهــا را خــارج‬
‫کــرد‪ .‬همچنیــن اســتفاده از مــواد ضدعفون ‌یکننــده‬
‫تاکنــون مطالعــات متعــددی درزمینــه میازیــس دام‬ ‫وحشــره کشــها ب ‌هویــژه لا روک ‌شهــا در درمــان‬
‫و انســان در کشــور انجام‌شــده کــه نتایــج آ ‌نهــا‬ ‫بیمــاری بســیار مهــم اســت‪ .‬حشــر‌هکش‌های‬
‫در مقــالات متعــدد منعکــس گردیــده اســت‪ .‬در‬ ‫مثــل کومافــوس‪ ،‬کلروفــن‪ ،‬دیازینــون مالاتیــوس و‬
‫بررســی دهقانــی و همــکاران(‪ )2010‬در کشــتارگاه‬ ‫دیکلروفـس بـرای درمـان مفیـد می‌باشـند‪ .‬حیوانـات‬
‫کاشـان بـر روی دا ‌مهـای گاو‪ ،‬گوسـفند و بـز‪ ،‬چهـار‬ ‫بشــدت آلــوده بــه درمــان عمومــی آنت ‌یبیوتیــک و‬
‫گونــه از مگس‌هــای مولــد میــاز شــامل‪ :‬هیپــو‬ ‫درما ‌نهـای حمایتـی نظیـر سـر ‌مدرمانی نیـاز دارنـد‪.‬‬
‫درمــا لینــه اتــوس (‪ ،)% 61/4‬هیپودرمــا بوویــس‬ ‫در صــورت لــزوم می‌بایســت لاروهــا بــا جراحــی‬
‫(‪ ،)% 12/6‬اســتروس اوویــس(‪ )% 22/7‬و والفارتیــا‬ ‫از پوســت یــا عضــو موردتهاجــم بخصــوص چشــم‬
‫مگنیفیــکا (‪ )% 3/8‬جداســازی و شناسایی‌شــده‌اند(‪)4‬‬ ‫یــا گــوش خــارج شــوند‪ .‬در میازهــای حلــق و گلــو‬
‫‪ .‬همچنیـن پیـر علـی و همـکاران(‪ )2014‬بـرای اولین‬ ‫خـوردن روغـن ولـرم باعـث تحریـک لاروهـا و رهـا‬
‫بـار‪ ،‬بامطالعـه بـر روی یـک گلـه ‪ 35‬نفـری از شـتر‬ ‫شـدن آن‌هـا از مخـاط گلـو می‌شـود ( ‪ .)24‬اسـتفاده‬
‫در منطقـه جنـوب غـرب کشـور ‪،‬در ‪ 5‬نفـر از شـترها‪،‬‬ ‫از حمامهــای محتــوی حشــره‌ک ‌شها بخصــوص‬
‫لارو مگـس والفارتیـا مگنیفیـکا را جداسـازی نمـوده‬ ‫مــواد حشــره‌کش فســفر دار بســیار متــداول بــوده و‬
‫انــد(‪ .)15‬درزمینــه میازیــس انســانی در کشــور نیــز‬ ‫نتایـج خوبـی بـه دنبـال داشـته اسـت‪ .‬در ورش حمـام‬
‫اطلاعاتــی ب ‌هصــورت گــزارش مــوردی‪ ،‬وجــود دارد‪.‬‬ ‫دادن ‪ ،‬گوسـفند بایـد بـرای حداقـل ‪ 30‬ثانیـه غوط ‌هور‬
‫در بررســی به‌عمل‌آمــده از یــک دختربچــه ‪5/5‬‬ ‫گــردد ‪.‬پاشــیدن محلو ‌لهــای محتــوی حشــر‌هکش‬
‫ســاله کــه از ترشــحات بینــی رنــج می‌بــرد ‪ ،‬لارو‬ ‫تحت‌فشــار کافــی و لازم و درجاهایــی کــه اســتفاده‬
‫مگــس والفارتیــا نوبــا جــدا گردیــده اســت( ‪.)11‬‬
‫درمجمــوع تاکنــون ‪ 77‬مــورد میازیــس انســانی در‬ ‫از حمـام مقـدور نباشـد نیـز مفیـد اسـت‪.‬‬
‫کشـور گـزارش شـد کـه علائـم کلینیکـی آ ‌نهـا بـه‬ ‫از آنجائـی کـه بـرای برخـی از دا ‌مپـروران‪ ،‬دسترسـی‬
‫شــکل زخم‌هــای جلــدی‪ ،‬عارضــه چشــمی‪ ،‬گــوش‪،‬‬ ‫بـه امکانـات مناسـب درمانـی مقـدور نبـوده اسـت‪،‬‬
‫حلــق‪ ،‬بینــی و دهانــی مشــاهده گردیــده اســت‪ .‬در‬ ‫لـذا از دیربـاز در برخـی از جوامـع بـه روش سـنتی‬
‫ضمـن مگ ‌سهـای مولـد ایـن نـوع میازیـس متعلـق‬ ‫اقـدام بـه درمـان میازیـس م ‌ینمودنـد (‪ .)13‬اسـتفاده‬
‫به خانــواده کالیفوریــده‪ ،‬ســارکوفاژیده و اســتریده بــود ه‬

‫انــد(‪.)1‬‬

‫‪46‬‬

‫توصیه ترویجی‬

‫ حتــی خراشــیدگی بســیار کوچــک در ســطح بــدن ســبب تشــویق‬،‫از آنجائــی کــه وجــود هرگونــه زخــم‬
‫ لــذا توصیــه می‌گــردد کــه از ایجــاد هرگونــه زخــم‬،‫مگســهای مولــد میــاز جهــت تخ ‌مگــذاری می‌باشــد‬
‫ قطــع دم و‬،‫ ضربــات وارده‬،‫در ســطح بــدن جلوگیــری شــود و در مــواردی نظیــر پشــ ‌مچینی گوســفندان‬
‫ اســپری و حمــام دادن بــا‬.‫ حتمــ ًا موضــع موردنظــر ضدعفونــی گــردد‬،‫زخ ‌مهــای حاصــل از اختــه کــردن‬
‫ کومافــوس و دیازینــون) و پایرتروئیدهــا (پرمتریــن وســیپرمترین) در‬،‫ترکیبــات اورگانوفســفرها ( کلروفــن‬
‫ بـا توجـه بـه اینکـه پشـ ‌مهای سـفت آلـوده بـه مدفـوع نقـاط بسـیار‬.‫جلوگیـری از میازیـس مؤثـر می‌باشـند‬
‫ توصیــه می‌گــردد این‌گونــه پشــم‌ها ب ‌هطــور منظــم و‬،‫مناســبی بــرای تخــم گــزاری مگســها می‌باشــند‬

. ‫متوالـی چیـده شـوند‬

: ‫منابع مورداستفاده‬

1) Alizadeh, M., Mowlavi, G., Nateghpour, K., Akbarzadeh, K., Tehrani,M.(2014). A Review
of Myiasis in Iran and a New Nosocomial Case from Tehran, Iran. J Arthropod-Borne Dis,
December, 8(2): 124–131

2) Bristow, G.A., Berland, B., FossB, S.A. (1990). A first case of myiasis in fish. Journal of
Parasitology 76, 256257.

3) Carpenter, T.L., Chastain, D.O. (1992). Facultative myiasis by Megaselia sp. (Diptera:
Phoridae) in Texas: a case report. Journal of Medical Entomology 29, 651-653.

4) Dehghani1, R., Sedaghat, M M., Esmaeli, N., Ghasemi, A. (2010). Myiasis among slaugh-
tered animals in Kashan, Iran: descriptive a veterinary entomological problem in the
tropics. Iranian Journal of Veterinary Science and Technology Vol. 4, No. 1, 19-28

5) Hope, F.W. (1840). On insects and their larvae occasionally found in the human body.
Transactions of the Royal Entomological Society of London 2, 256-271.

6) Kearney, M.S., Nilssen, A.C., Lyslo, A., Syrdalen, P., Dannevig, L. (1991). Phthalmomyia-
sis caused by the reindeer warble fly larva. Journal of Clinical Pathology 44, 276-284.

7) Kirby, W., Spence, W. (1815). “An Introduction to Entomology”. London, Volume 1, edi-
tion 3, 5 19 pp.

8) Kaufman, P.E., Koeler, P.G., Butler, J.F. (2006). External parasites on beef cattle. Ento-
mology and Nematology Department document, ENY-274. University of Florida

9) LUSEBA, D., VAN DER MERWE, D. (2006). Ethnoveterinary medicine practices
among Tsonga speaking people of South Africa. Onderstepoort Journal of Veterinary Re-
search, 73115-122 :.

10) Luseba, D., Elgorashi, E.E., NtloedibeE, D.T., Vansta -Den, J. (2007). Antibacterial,
anti-inflammatory and mutagen-ic effects of some medicinal plants used in South Africa
for the treatment of wounds and retained placenta in livestock South African. Journal of
Botany, 73:378–383.

47

11) Maleki Ravasan, N., Shayeghi M, Najibi, B., Oshaghi, M. A. (2012). Infantile Nosocomial
Myiasis in Iran .J Arthropod-Borne Dis, 6(2): 156–163.
12) McAlpine, J.F. (1989). Phylogeny and classification of the Muscomorpha. In “Manual
of Nearctic Diptera” Vol. 3. pp. 1397-1518. McAlpine J.F. (ed.), Research Branch, Agriculture
Canada, Monograph no. 32
13) Meyer, J.M., Afolayan, A.J., Taylor M.B., Engel-Brecht, L. (1996). Inhibition of Herpes
simplex virus type 1 by aqueous extracts from shoots of Helicrysum aureonites (Asterace-
ae). Journal of Ethnopharmacology, 52:41–43
14) Patton, W.S. (1922). Notes on the myiasis-producing Diptera of man and animals. Bulle-
tin of Entomological Research 12, 239-261.
15) Pirali Kheirabadi, K., Samani, A D., Vardanjani, H. R. (2014). A report on the genital myia-
sis by Wohlfahrtia magnifica in camel herds in southwest of Iran. Veterinary Research Forum.
2014; 5 (4) 329 – 332.
16) Puccini, V., Otranto, D. (2000). Goat Warble Fly Infestation by Przhevalskiana silenus
(Diptera, Oestridae), www.ivis.org.
17) Saleh, M.S.M., El Sibae, M.M. (1993). Urino-genital myiasis due to Piophila cQsei. Jour-
nal of the Egyptian Society of Parasitology 23, 737-739.
18) Singh, I., Gathwala, G., Yadav, S.P.S., Wig, U., Jakhar, K.K. (1993). Myiasis in children:
the Indian perspective. International Journal of Pediatric Otorhi-nolaryngology 25, 127-13 1.
19) Singh, T.S., Rana, D. (1989). Urogenital myiasis caused by Megaselia scalaris (Diptera:
Phoridae): a case report. Journal of Medical Entomology 26, 228-229.
Soyelui O, T., Masika, P.J. (2009). Traditional remedies used for the treatment of20 )
Cattle wounds and myiasis in Amatola Basin. Eastern Cape Province, South Africa. Onder-
stepoort Journal of Veterinary Research, 76:393–397
21) Tarry, D. (1986). Progress in warble fly eradication. Parasitology Today 2:111-116
22) Vahedi, N. N., Rahbari, S., Bokaei, S. (2012). The Seasonal activity of Rhipicephalus bur-
sa in Cattle in Amol (Northern Iran). World Applied Sciences Journal 18 (4): 590-593.
23) Vahedi, N. N., Rahbari, S., Bokaei, S. (2012). The Seasonal Activity of Ixodes ricinus Tick
in Amol, Mazandaran Province, Northern Iran. J Arthropod Borne Dis 6(2): 129–135.
24) Zumpt, F. (1965). “Myiasis in Man and Animals in the Old World.” London, Butter-
worths, pp 267.

48

‫اصول مدیریت و درمان هیپوترمی و تشــکیل مــی دهدکــه ایــن چربــی ‪1/5-4/5‬‬
‫درصــد وزن تولــد مــی باشــد‪،‬چربی قهــوه ای‬ ‫هیپوگلیسمی در بره ها‬
‫انـرژی مـورد نیـاز بـره را تـا ‪ 24‬سـاعت بعـد از‬
‫تولـد فراهـم مـی کنـد حـال اگـر یـک بـره در‬ ‫حیدر خلیلی بگلوی*‪،1‬جواد نگارستانی‪ ،2‬فیروزه زارع پور‪3‬‬

‫زمـان تولـد وزن پایینـی داشـته باشـد‪ ،‬چربـی‬ ‫دکتری تخصصی بیماریهای داخلی دامهای بزرگ‪،‬‬
‫قهــوه ای اش کــم مــی باشــد بنابرایــن نیــاز‬ ‫کارشناس مبارزه با بیماری های دام شهرستان‬
‫حیـوان بـرآورده نمـی شـود و در نتیجـه ایـن‬
‫حیوانــات مســتعد هیپوگلیســمی مــی شــوند‪.‬‬ ‫نرماشیر‪ ،‬اداره کل دامپزشکی استان کرمان پست‬
‫در بـره هـا وبزغالـه هـا ازدسـت دادن مـادر‪1‬از‬ ‫الکترونیکی‪[email protected]:‬‬

‫دکتری عمومی دامپزشکی‪ ،‬مسئول روابط‬
‫عمومی اداره کل دامپزشکی استان کرمان پست‬
‫الکترونیکی ‪ [email protected]‬اهمیــت بســیار بالایــی برخــوردار مــی باشــد‬
‫دکتری عمومی دامپزشکی‪،‬کارشناس نظارت بر بطــوری کــه در صــورت ایــن اتفاق‪،‬حیوانــات‬
‫بســیار مســتعد افــت دمــا و قنــد خــون مــی‬ ‫فرآورده های خام دامی شهرستان بم ‪ ،‬اداره کل دامپزشکی‬
‫باشــند‪.‬در ایــن پژوهــش ســعی شــده اســت‬ ‫استان کرمان‬

‫پست الکترونیکی‪ [email protected] :‬در ارتبــاط بــا راهکارهــای درمانــی در ســطح‬
‫مزرعـه بـه منظـور نجـات نـوزادن مبتـا بـه‬
‫هیپوترمـی و هیپوگلایسـمی نکاتـی بیان شـود‪.‬‬
‫کاهـش گرمـا ( هیپوترمـی ) زمانی رخ‬
‫بهتریــن راه تشــخیص هیپوترمــی‬ ‫مـی دهـد کـه مقـدار زیـادی گرمـا دفـع شـود‬
‫اخــذ دمــای مقعــدی و مشــاهده حــالات و‬ ‫و یـا تولیـد گرمـا در بـدن غیـر کافـی باشـد و‬
‫رفتــار دام مــی باشــد‪ .‬دمــای نرمــال بــره هــا‬ ‫در نتیجـه آن درجـه حـرارت بـدن پاییـن مـی‬
‫در حــدود ‪ 39-40‬درجــه ســانتی گــراد مــی‬ ‫آیـد‪ .‬در صورتیکه دام در معرض سـرمای شـدید‬
‫باشــد‪ .‬حــال در بــره هایــی کــه ضعیــف و‬ ‫قـرار گیـرد بطوریکـه افزایـش متابولیسـم بـدن‪،‬‬
‫بــی حــال بــوده و قــادر بــه گرفتــن پســتان‬ ‫انقبـاض عضلانـی و انقبـاض عـروق سـطحی‬
‫مادرشـان نیستندبایسـتی دمـای مقعـدی اخـذ‬ ‫قـادر بـه جبـران سـرمای محیط خـارج نباشـند‪،‬‬
‫شـود زیـرا کـه تشـخیص و درمـان سـریع ایـن‬ ‫موجـب کاهـش گرمـای بـدن خواهـد گردیـد‪.‬‬
‫حالـت مـی توانـد شـانس زنـده مانـدن بـره را‬ ‫عواملــی ماننــد ناکافــی بــودن ذخایــر انــرژی‬
‫افزایـش دهـد‪ .‬یکـی از مـوارد اساسـی در درمان‬ ‫در بــدن و نارســایی در دریافــت خــوراک نیــز‬
‫هیپوترمــی بــره گــرم کــردن بــدن و تامیــن‬ ‫باعـث کاهـش تولیـد حـرارت بـدن مـی شـوند‪.‬‬
‫انـرژی بـرای تولیـد گرمـای لازم بـرای بـدن‬ ‫همچنیــن نــوزادان حیوانــات اهلــی در چنــد‬
‫مــی باشــد (‪.)CONSTABLE,2017:40‬‬ ‫سـاعت اول زندگـی در محیـط سـرد قـادر بـه‬

‫نگهـداری دمـا بـدن در حد نرمـال نیسـتند‪.‬افت هیپوترمی ملایم‪:‬‬
‫قنـد خـون( هیپوگلیسـمی) در بـره هـا بویـژه‬
‫زمانـی کـه درجـه حـرارت بـدن بـره‬ ‫آنهایـی کـه دو قلـو یـا سـه قلـو بـه دنیـا آمـده‬
‫بیـن ‪ 37-39‬درجـه سـانتی گرادباشـد‪ ،‬در ایـن‬ ‫انــد بــه وجــود مــی آیــد‪ .‬بایــد توجــه داشــت‬
‫حالـت بـره بـی حـال بـوده امـا هنـوز سـر پـا‬ ‫کــه در بــدن چربــی بــه نــام چربــی قهــوه‬
‫مـی باشـد‪ .‬اقداماتـی کـه بایـد صـورت گیـرددر‬ ‫ای وجــود دارد کــه ‪50‬درصــد لیپیــد بــدن را‬

‫ ‪1‬‬

‫‪49‬‬

‫مرحلــه اول بــره را بــه یــک مــکان بســته و بــی حــال بــوده و قــادر بــه ایســتادن نمــی‬
‫سـر پوشـیده منتقـل کـرده و درمـواردی کـه باشـد کـه جهـت درمـان ایـن مـوارد بایسـتی‬
‫بـدن بـره خیـس مـی باشـد‪ ،‬بایـد اقـدام بـه ابتـدا بـره و بزغالـه را از مـادر جـدا کـرده و در‬
‫خشـک نمـودن آن گـردد‪ .‬در مرحلـه دوم بـا صـورت خیـس بـودن‪ ،‬خشـک شـود‪ .‬سـپس‬
‫اسـتفاده از سـوندمعدوی آغـوز بـه میـزان ‪ 50‬آغـوز گـرم بـه وسـیله سـوند بـه میـزان ‪50‬‬
‫میلـی لیتـر بـه ازای هـر کیلوگـرم وزن بـدن میلـی لیتـر بـه ازای هـر کیلوگـرم وزن بـدن‬
‫بــه آرامــی و درمــدت ‪ 5-10‬دقیقــه خورانــده قبـل از گـرم کـردن بـدن خورانـده شـود‪ .‬بایـد‬
‫شـود‪ .‬در مرحلـه سـوم مـادر و بـره را بـه یـک بـه ایـن نکتـه توجـه کـرد درصورتیکـه اقـدام‬
‫مـکان سـر پوشـیده و بـه دور از کـوران هـوای بـه گـرم کـردن بـدن قبـل از تجویـز آغـوز‬
‫ســرد جهــت نگهــداری منتقــل گردند‪.‬نکتــه و یــا خورانــدن دکســتروزانجام گیرد‪،‬حیــوان‬
‫قابــل توجــه در اینجــا ایــن اســت کــه مــی دچــار تشــنج و مــرگ خواهــد شــد‪.‬زمانی‬
‫تــوان از دکســتروز ‪ 20‬درصدبــه مــدت یــک کــه دمــای بــدن بــره کمتــر از ‪ 37‬درجــه‬
‫سـاعت بعـد از خورانـدن آغـوز نیـز اسـتفاده ســانتی گــراد باشــد و نــوزادان ســنی بیــش‬
‫کـرد کـه بایـد توسـط سـوند بـه بـره خورانـده از ‪ 5‬سـاعت داشـته باشـند اماقـادر بـه انجـام‬
‫شـود‪.‬در مـواردی کـه بـره هـادارای وزن بدنی رفلکـس مکـش و ایسـتادن نباشـد‪ ،‬بایـد دقت‬
‫کمـی ( کمتـر از ‪ 2‬کیلـو گـرم) مـی باشـند می کـرد کـه در ایـن وضعیـت بـرای سـوند زدن‬
‫تـوان از پلیورهـای پشـمی بـه مـدت ‪ 2-4‬روز جهـت خورانـدن شـیر یـا آغـوز اقدامـی انجـام‬
‫اسـتفاده کـرد تـا دمـای بـدن را حفـظ نمایـد‪ .‬نشـود چـون ممکـن اسـت شـیر یـا آغـوز وارد‬
‫ریــه شــود و متعاقــب آن منجــر بــه مــرگ‬
‫بــره گــردد‪ .‬از آنجــا کــه حیــوان در چنیــن‬ ‫هیپوترمی متوسط تا شدید‪:‬‬

‫زمانــی کــه دمــای بــدن بــره کمتــر وضعیتــی دچــار هایپوگلایســمی شــده اســت‬
‫یــا مســاوی ‪ 37‬درجــه ســانتی گــراد باشــد‪ ،‬در ایــن مرحلــه ابتــدا بایــد بــرای درمــان‬
‫بایــد ایــن موضــوع را مــد نظــر قــرار دهیــم هیپوگلیسـمی اقـدام شـود و بعـد از آن سـعی‬
‫کــه نوزادانــی کــه بیــش از ‪ 5‬ســاعت ســن بـر گـرم نمـودن بـره و بزغالـه شـود‪.‬برای این‬
‫دارنـد دچـار هیپوگلیسـمی و هیپوترمیمـی مـی منظوربایســتی از محلــول اســتریل دکســتروز‬
‫شـوند و ایـن بـره هـا را نبایـد قبـل از تجویـز ‪ 20‬درصـد بـا دوز ‪ 10‬میلـی لیتـر بـه ازای هـر‬
‫آغـوز یـا دکسـتروز گـرم کـرد‪ .‬در ارتبـاط بـا کیلوگـرم وزن بـدن بصـورت داخـل صفاقـی‬
‫بـره هایـی کـه رفلکـس مکـش دارنـد بایـد جهـت تزریـق بـه بـره اسـتفاده کـرد و سـپس‬
‫توســط ســوند تغذیــه شــوند امــا در مــواردی حیــوان را در داخــل باکــس گــرم قــرار داده‬
‫کـه بـره هارفلکـس مکـش را ندارنـد بایسـتی تــا دمــای آن بــه بــالای ‪ 37‬درجــه ســانتی‬
‫دکسـتروز داخـل صفـاق تزریـق شـود و اقـدام گــراد برســد‪ .‬حــال زمانــی کــه بــره قــادر‬
‫بـه گـرم کـردن بـره پـس از تغذیـه و تزریـق بـه انجـام رفلکـس مکـش بـود‪ ،‬آغـوز گـرم‬
‫دکسـتروز انجـام گیرد‪.‬زمانـی کـه دمـای بـدن بـه وسـیله سـوند بـه میـزان ‪ 50‬میلـی گـرم‬
‫بــره کمتــر و یــا مســاوی ‪ 37‬درجــه ســانتی بـه ازای هـر کیلـو گـرم وزن بـدن خورانـده‬
‫گـراد باشـد‪،‬درحالیکه نـوزادان سـن بیشـتر از شـود( در طـول ‪ 24‬سـاعت بایـد بیـش از سـه‬
‫‪ 5‬سـاعت همـراه بـا توانایـی انجـام رفلکـس وعـده آغـوز بـه میـزان ‪ 200‬میلـی لیتـر بـه‬
‫مکـش باشـند‪ ،‬در ایـن حالـت بـره و بزغالـه ازای هــر کیلــو گــرم وزن بــدن داده شــود)‪.‬‬

‫‪50‬‬

‫روش تجویــز محلــول دکســتروز‪ 20‬درصــد صــورت مــی گیــرد(‪.)John Martin,2010‬‬
‫بـا تکنیـک تزریـق داخـل صفاقی‪:‬بـا اسـتفاده‬
‫از یــک ســرنگ ‪ 60‬میلــی لیتــری اســتریل ‪،‬‬
‫میــزان ‪ 20‬میلــی لیتــر از محلــول اســتریل‬
‫دکسـتروز ‪ 50‬درصـد بـا سـر سـوزن اسـتریل‬
‫کشــیده شــود‪ .‬ســپس داخــل همیــن ســرنگ‬
‫میــزان ‪ 30‬میلــی لیتــر آب مقطــر اســتریل‬
‫کشــیده شــود‪ .‬در ایــن صــورت محلــول ‪20‬‬
‫درصــد دکســتروز آمــاده مــی شــود‪ .‬دقــت‬
‫شـود کـه ایـن محلـول بایـد قبـل از تزریـق‬
‫گــرم شــود ( در حــدود دمــای‪ 38-40‬درجــه‬
‫ســانتی گــراد)‪ .‬مقــدار دوز دکســتروز ‪20‬‬
‫درصــد بــرای بــره‪ 10‬میلــی لیتــر بــه ازای‬
‫هـر کیلوگـرم وزن بـدن مـی باشـد‪ .‬بعبارتـی‬
‫یعنـی بـرای یـک بـره بـا پنـج کیلوگـرم وزن‬
‫بایــد ‪ 50‬میلــی لیتــر از محلــول دکســتروز‬
‫‪ 20‬درصــد داخــل صفــاق تزریــق شــود‪.‬‬

‫تصویــر‪ :1‬نحــوه تزریــق داخــل صفاقــی‬

‫بــرای تزریــق داخــل صفاقــی‪ ،‬بــره‬
‫بایدبصــورت عمــودی از ناحیــه دســت هــا‬
‫آویـزان شـود (مطابـق تصویرشـماره‪ .)1‬در ایـن‬
‫حالــت احشــا بــه ســمت پاییــن کشــیده مــی‬
‫شـود و احتمـال آسـیب بـه آنهـا کـم می باشـد‪.‬‬
‫محـل تزریـق ‪ 2/5‬سـانتی متـر پایین تـر و ‪2/5‬‬
‫سـانتی متـر بـه طـرف چـپ یـا راسـت نـاف‬
‫مــی باشــد (مطابــق تصویــر‪ .)1‬بعــد از ضــد‬
‫عفونـی کـردن محـل تزریق بـا اسـتفاده از یک‬
‫سـر سـوزن شـماره ‪ 20‬و بـا زاویـه ‪ 45‬درجـه‬
‫نسـبت بـه سـطح بـدن‪ ،‬تزریـق داخـل صفاقـی‬

‫‪51‬‬

: ‫منابع مورد استفاده‬

1. PETER D. CONSTABLE(2017) “ VETERINARY MEDI-
CINE”, A TEXTBOOK OF THE DISEASES OF CAT-
TLE, HORSES, SHEEP, PIGS, AND GOATS, ELEV-
ENTH EDITION,p:40.

2. John Martin(2010),Hypothermia in Newborn Lambs, Orig-
inal Factsheet.

52

‫تأثیـر عصـاره پوسـت انـار بـه عنـوان محـرک هــای مصنوعــی اســت‪.‬‬
‫رشـد طبیعـی بـر عملکـرد تولیـدی و میکروب‬
‫مقدمه‬ ‫هـای روده جوجـه های گوشـتی‬

‫انـار صدهـا سـال بـه دلیـل فوایـد متعـدد‬ ‫پروین لایق رفعت‪،‬‬
‫ســامتی از جملــه فعالیــت ضــد میکروبــی‬
‫شــناخته شــده اســت‪ .‬افزایــش اخیــر‬ ‫کارشـناس امـور قرنطینـه و امنیت زیسـتی اداره دامپزشـکی‬
‫باکتریهــای مقــاوم در برابــر دارو و احتمــال‬ ‫شهرسـتان سـراوان‪ ،‬دکتـرای عمومی دامپزشـکی‬
‫شــیوع همــه گیــری ویــروس هــای جهانــی‬ ‫پست الکترونیک ‪،[email protected]‬‬
‫‪ ،‬نیـاز بـه گزینـه هـای پیشـگیرانه و درمانـی‬ ‫محمـد بشـیر دهـواری محمـدی‪ ،‬کارشـناس نظـارت بـر‬
‫را بــرای داروهــای معمولــی ضــروری مــی‬ ‫گشـتارگاهها ‪ ،‬لیسـانس بهداشـت مـواد غذایـی بـا منشـا‬
‫ســازد ‪ .‬تحقیقــات نشــان مــی دهــد کــه‬
‫دامـی اداره دامپزشـکی شهرسـتان سـراوان‬

‫پست الکترونیک ‪Dehvaribashir @gmail.com:‬‬

‫در ایــن تحقیــق بــه بررســی اثــر ترکیبــات انــار و عصــاره آن در برابــر طیــف گســترده‬
‫فیتوشـیمیایی عصـاره پوسـت انـار ‪،‬بـر رشـد ای از پاتــوژن هــای باکتریایــی و ویروســی‬
‫جوجــه هــای گوشــتی پرداختــه مــی شــود‪ .‬ممکـن اسـت بـه عنـوان جایگزیـن طبیعـی‬
‫طبــق آزمایشــات غربالگــری فیتوشــیمیایی ‪ ،‬عمــل کننــد‪ .‬در رژیــم هــای طیــور از آنتــی‬
‫عصـاره پوسـت انـار حـاوی چندیـن ترکیـب بیوتیـک بـه عنـوان محـرک رشـد در تولیـد‬
‫فعـال زیسـتی ماننـد فنـل هـا و فلاونوئیدهـا مـرغ اسـتفاده مـی شـود‪ .‬بـه دلیـل ایجـاد‬
‫مــی باشــد ‪ .‬اثــر عصــاره انــار بــه عنــوان مقاومـت و سیسـتم ایمنـی بـدن ‪ ،‬اسـتفاده از‬
‫محــرک رشــدباعث افزایــش وزن بــدن و آنتـی بیوتیـک هـا بـه عنـوان محرک رشـد در‬
‫جـذب خـوراک در مـرغ هـا شـده و همچنیـن تولیـد مـرغ ممنـوع شـده اسـت(‪ .)2‬تخمیـن‬
‫نتایــج تســت ضــد باکتریایــی نشــان مــی زده مــی شــود ممنوعیــت اســتفاده از آنتــی‬
‫دهـد کـه عصـاره پوسـت انـار در برابـر هـر بیوتیـک هـا در جیـره غذایـی طیـور ‪ ،‬باعـث‬
‫دو گونـه باکتـری گـرم مثبـت و گـرم منفـی خسـارت اقتصـادی بزرگـی مـی گـردد ‪ ،‬گونـه‬
‫اثـر مهـاری دارد‪ .‬عصـاره پوسـت انـار فعالیـت هـای طیـور بیشـتر در معـرض بیمـاری قـرار‬
‫ضــد باکتریایــی مشــابه (‪ )in vitro‬را بــه مـی گیرنـد‪ ،‬تخمیـن زده مـی شـود هزینـه‬
‫عنــوان آنتــی بیوتیــک اســتاندارد "آمپــی هــای درمــان بیمــاری را افزایــش دهنــد(‪.)3‬‬
‫ســیلین" انجــام مــی دهــد نتایــج مطالعــه یافتــن آنتــی بیوتیــک هــای جایگزیــن کــه‬
‫باکتــری شناســی نشــان مــی دهــد کــه نـه تنهـا ایمـن تـر بلکـه کارآمـد تـر باشـند‬
‫افـزودن عصـاره پوسـت انـار بـه رژیـم غذایی حائـز اهمیـت فراوانـی مـی باشـد‪ .‬اسـتفاده از‬
‫مـرغ منجـر بـه کاهـش تعـداد باکتـری هـای اســیدهای آلــی ‪ ،‬پروبیوتیــک هــا و عصــاره‬
‫روده جوجـه هـای گوشـتی مـی شـود‪ .‬نتایـج هــای گیاهــی در جیــره طیــور بــه عنــوان‬
‫کلــی حاکــی از اســتفاده مفیــد از عصــاره جایگزیــن هــای موفــق آنتــی بیوتیــک بــا‬
‫پوســت انــار بــه عنــوان محــرک رشــد و اثـرات مثبـت بـر مـرغ گـزارش شـده اسـت‬
‫آنتـی بیوتیـک طبیعـی در رژیـم هـای غذایـی (‪ .)4‬ترکیــب فیتوشــیمیایی و ترکیبــات فعــال‬
‫گوشـتی بـه عنـوان جایگزیـن آنتـی بیوتیـک زیسـتی موجـود در عصـاره هـای گیاهـی آنهـا‬

‫‪53‬‬

‫را بــه عنــوان منابــع طبیعــی ضــد میکروبــی ضـد میکروبـی عصـاره هـای گیاهـی حـاوی‬
‫مــورد اســتفاده قــرار داده اســت(‪ .)5‬انــار فنولیــک بــه دلیــل توانایــی ایــن ترکیبــات‬
‫معمـول ًا پـس از جداسـازی دانـه هـا از پوسـت فنلـی در اختـال در غشـای سـلولی باکتـری‬
‫مصـرف شـده و از دانـه هـا در تولیـد آب میـوه هـا اسـت‪ .‬ترکیبـات فیتوشـیمیایی انـار قبـ ًا‬
‫اسـتفاده مـی شـود‪ .‬مقـدار زیـادی پوسـت انار گــزارش شــده اســت کــه پلــی فنــل هــا‬
‫تولیـد مـی شـود کـه دفـع آن یـک مشـکل شـامل فلاونوئیـد (فلاوانـول و آنتوسـیانین) ‪،‬‬
‫زیســت محیطــی اســت(‪ .)6‬فیتواســتروژنها از تانـن هـای تغلیـظ شـده (پروانتوسـیانیدین) و‬
‫دیگــر ترکیبــات پلــی فنلــی و ســامت زای تانـن هـای قابـل هیدرولیـز (اللاگیتانیـن هـا‬
‫موجــود در پوســت انــار هســتند (‪ .)13‬طــی و گالوتانیــن هــا) هســتند‪.)6( .‬‬
‫مطالعــات انجــام شــده در مــورد انــار ثابــت‬
‫فعالیت ضد باکتریایی‬ ‫شـده کـه آب انـار سرشـار از آنتوسـانین هـا‬

‫و پوســت انــار سرشــار از تانــن اســت کــه از اثــر و فعالیــت ضــد باکتریایــی عصــاره‬
‫دســته ترکیبــات فنولیــک بــوده کــه دارای پوســت انــار بــر اشرشــیاکلی ‪ ،‬ســالمونلا و‬
‫خاصیـت ضـد اکسایشـی مـی باشـند‪ .‬از انـواع اســتافیلوکوکوس اورئــوس مــورد پژوهــش‬
‫ایـن ترکیبـات مـی تـوان بـه ایزومـر هـای قــرار گرفــت‪ .‬نتایــج آن بــا نتایــج آنتــی‬
‫پونیکالاجیـن هـا و الاجیـک اسـید شناسـایی بیوتیــک اســتاندارد "آمپــی ســیلین" مــورد‬
‫شــده در پوســت انــار اشــاره کــرد‪ .‬ایــن مقایسـه قـرار گرفـت کـه عصـاره پوسـت انـار‬
‫ایزومــر هــا اصلــی تریــن ترکیبــات موجــود در صـورت وجـود باکتـری هـای گـرم منفـی‬
‫در پوســت انــار هســتند‪.‬که ایــن مــواد دارای ماننــد اشریشــیا کلــی و ســالمونلا دارای اثــر‬
‫خاصیـت ضـد میکروبـی هسـتند(‪.)14‬ترکیبات مهـاری مشـابه آمپـی سـیلین اسـت‪ .‬از طـرف‬
‫بیولوژیکــی عصــاره پوســت انــار و تأثیــر دیگـر عصـاره پوسـت انـار اثـر مهـاری بهتری‬
‫اســتفاده از عصــاره پوســت انــار بــه عنــوان بـر باکتـری اسـتافیلوکوکوس اورئـوس نشـان‬
‫محـرک رشـد و اثـرات آنتـی باکتریـال آن در داد(‪ .)7‬نشــاندهنده برتــری عصــاره الکلــی‬
‫رژیـم جوجـه هـای گوشـتی و عملکـرد آن بـر پوسـت انـار در مهـار باکتـری هـای بیمـاری‬
‫کیفیــت لاشــه و تعــداد باکتــری هــای روده زا در مقایسـه بـا آمپـی سـیلین و کلرامفینیـکل‬
‫بــه عنــوان آنتــی بیوتیــک هــای اســتاندارد‬ ‫بســیار جالــب توجــه اســت‪.‬‬

‫مــی باشــد (‪ .)8‬فعالیــت ضــد باکتریایــی‬ ‫ترکیب فیتوشیمیایی‬
‫عصــاره پوســت انــار بــه طــور عمــده بــه‬
‫عصــاره پوســت انــار سرشــار از ترکیبــات ترکیبــات شــیمیایی اصلــی پوســت انــار کــه‬
‫فیتوشــیمیایی مختلــف ماننــد فنولیــک هــا ‪ ،‬شـامل ترکیبـات ضـد باکتریایـی قدرتمنـدی‬
‫فلاونوئیدهـا ‪ ،‬تانـن هـا و سـاپونین هـا اسـت‪ .‬همچـون گالوتانیـن ‪ ،‬مشـتقات اسـید الاژیـک‬
‫حضـور ایـن ترکیبـات به ویـژه ترکیبـات فنلی و فلاونــول مــی باشــد ‪ ،‬نســبت داده مــی‬
‫در عصـاره بسـیار مهـم اسـت و ایـن نشـانگر شــود(‪8‬و‪.)9‬‬
‫فعالیــت ضــد باکتریایــی آن اســت ‪.‬فعالیــت محرک رشد‬

‫‪54‬‬

‫نتایــج کلــی آزمایــش رشــد (‪ 42-1‬روز) مکانیســم گیرنــده (گیرنــده لکتین)باعــث‬
‫بــه روشــنی نشــان داد کــه افــزودن عصــاره مســدود کــردن چســبندگی عوامــل بیمــاری‬
‫پوســت انــار بــه عنــوان محــرک رشــد بــه زا بـر روی لایـه مخاطـی روده شـده و مـی‬
‫جیــره غذایــی مــرغ باعــث بهبــود قابــل تواننـد تأثیـر مسـتقیمی بـر عوامـل بیمـاری زا‬
‫توجهـی در پارامترهـای تولیـدی جوجـه هـای داشــته باشــند(‪.)12‬‬
‫گوشــتی مــی شــود‪ .‬افزایــش وزن و میــزان‬
‫نتیجه گیری‪:‬‬ ‫مصــرف خــوراک جوجــه هــای گوشــتی در‬

‫گـروه عصـاره پوسـت انـار نسـبت بـه گـروه نتایـج مطالعـه حاضـر حاکـی از آن اسـت که‬
‫کنتـرل بیشـتر بـود کـه ایـن بهبـود عملکـرد عصـاره پوسـت انـار حـاوی تعـدادی ترکیبـات‬
‫تولیـدی جوجـه هـای گوشـتی پـس از افزودن فیتوشــیمیایی بــوده کــه دارای فعالیــت ضــد‬
‫عصـاره پوسـت انـار بـه عنـوان محـرک رشـد باکتریایــی اســت کــه باعــث مــی شــود آن‬
‫طبیعـی در رژیـم هـای غذایی جوجه گوشـتی را بــه عنــوان محــرک رشــد طبیعــی جوجــه‬
‫منجـر بـه ایجـاد اثـرات مثبتـی بـر فعالیـت هـای گوشـتی انتخـاب مناسـبیکرده و افزودن‬
‫آنزیمــی معــده و روده شــده و در نتیجــه عصـاره پوسـت انـار بـه رژیـم هـای غذایـی‬
‫باعـث افزایـش جـذب و قابلیـت هضـم مـواد گوشـتی منجـر بـه بهبـود عملکـرد تولیـدی ‪،‬‬
‫مغـذی مـی شـود(‪ .)10‬وجـود مـواد فعـال در وزن بــدن و نســبت درصــد وزن لاشــه مــی‬
‫عصــاره هــای گیاهــی باعــث بهبــود هضــم گــردد ‪ .‬عصــاره پوســت انــار باعــث کاهــش‬
‫و ســوخت و ســاز بــدن و فعالیــت محــرک کل باکتــری هــای هــوازی موجــود در روده‬
‫هـای ضدباکتـری و ایمنـی در حیوانـات مـی مــرغ شــده و باعــث تقویــت ســامتی آنهــا‬
‫شـود(‪ .)11‬یکـی دیگـر از دلایـل تأثیـر مفیـد مـی شـود‪ .‬مطالعـات بیشـتر مـی توانـد بـرای‬
‫اســتفاده از عصــاره پوســت انــار بــه عنــوان یافتــن منابــع طبیعــی دیگرمحــرک رشــد‬
‫محـرک رشـد مـی توانـد بـه دلیـل فعالیـت بــرای تولیــد جوجــه هــای گوشــتی مــورد‬
‫ضـد باکتریایـی آن در کاهـش عوامـل بیماری بررسـی قـرار گیـرد‪.‬‬
‫زا در روده و در نتیجـه مـواد مغـذی بیشـتری‬
‫در روده بــرای جــذب و تبدیــل بــه گوشــت‬
‫شــود (‪.)1‬‬

‫تاثیر بر باکتری های بیماری زا روده‬

‫نتایــج حاصــل از شــمارش کل باکتــری‬
‫هـای هـوازی‪،‬در جیـره غذایـی جوجـه هـای‬
‫گوشــتی تغذیــه شــده بــا عصــاره پوســت‬
‫انـار‪ ،‬مـواد فعـال کننـده زیسـتی فیتوژنیـک‬
‫بـا چسـبندگی خـاص بـه پاتوژنهـا از طریـق‬

‫‪55‬‬

: ‫منابعمورد استفاده‬

1. Bozkurt M, Küçükyilmaz K, AUÇ MÇ (2008). Growth Performance and
Slaughter Characteristics of Broiler Chickens Fed with Antibiotic, Man�
nan Oligosaccharide and Dextran Oligosaccharide Supplemented Di�
ets. Int. J. Poult. Sci. 7: 969-977. doi:10.3923/ijps.2008.969.977.

2. Ocak N, Erener G, Ak FB, Sungu M, Altop A, Ozmen A (2008). Perfor�
mance of broilers fed diets supplemented with dry peppermint (Men�
tha piperita L.) or thyme (Thymus vulgaris L.) leaves as growth promoter
source. Czech J. Anim. Sci. 53(4): 169–175.

3. Buchanan NP, Hott JM, Cutlip SE, Rack AL, Asamer A, Moritz JS (2008).
The Effects of a Natural Antibiotic Alternative and a Natural Growth
Promoter Feed Additive on Broiler Performance and Carcass Quality.
J. Appl. Poult. Res. 17:202-210. doi:10.3382/japr.2007-00038.

4. Khosravi A, Boldaji F, Dastar B, Hasani S (2008). The Use of Some
Feed Additives as Growth Promoter in Broilers Nutrition. Int. J. Poult.
Sci. 7:1095–1099.

5. Mansy E, Tanahy E, Waseif E (2015). Chemical Composition , Antioxi�
dant and Antimicrobial Properties of the Essential Oils and Extracts of
Some Aromatic Plants. Middle East J. Appl. Sci.. 344-352.

6. Kanatt, S.R, Chander, R, Sharma, A, 2010. Antioxidant and antimi�
crobial activity of pomegranate peel extract improves the shelf life of
chicken products. Int. J. Food Sci. Technol. 45, 216–222. doi:10.1111
/j.1365-2621.2009.02124.

7. Hameed TAN, Farhan HM, Turkey A (2009). The Inhabation Activi�
ty Of Extract Punica Grantum Cortex On Growth Some Pathogenic
Bacteria Which Isolate From Human Stomach And Intestinal. Al-Anbar
J. Ure Sci. 3:1–5.

8. Dahham SS, Ali N, Tabassum H, Khan M (2010). Studies on Antibac�
terial and Antifungal Activity of Pomegranate (Punica granatum L.).
Environ. Sci 9, 273–281. doi:10.3412/jsb.21.609.

9. Tayel AA, El-Tras WF (2010). Anticandidal activity of pomegranate
peel extract aerosol as an applicable sanitizing method. Mycoses.
53: 117–122. doi:10.1111/j.1439-0507.2008.01681.

10. Banerjee S, Mukhopadhayay SK, Haldar S, Ganguly S, Pradhan S, Patra
NC, Niyogi D, Isore DP (2013). Effect of Phytogenic Growth Promot�

56

‫بیمـاری در کشـور ایـن بیمـاری در ایـران آندمیـک‬ ‫مقایسه روشهای سرولوژیک تشخیص‬
‫بــوده و علیرغــم صــرف هزینــه بــالا بــرای انجــام‬ ‫بروسلوز در گوسفند و بز‬
‫واکسیناسـیون‪ ،‬تسـت و کشـتار بـرای قریـب بـه نیـم‬
‫قــرن‪ ،‬در همــه نقــاط کشــور دیــده شــده و ســالانه‬ ‫مهدی پورمهدی بروجنی‪ ،∗1‬مسعود قربانپور‪ ،2‬مصطفی کنارکوهی‪،3‬‬
‫هـزاران نفـر بـه ایـن بیمـاری دچـار میشـوند (امیـری‬ ‫رضا اسدی‪ ،3‬محمد گودرزی‪ ،3‬محمد آنتیکچی‪3‬‬
‫و همــکاران‪ .)1396 ،‬گونــه هایــی از بروســا کــه‬
‫باعـث بیمـاری در دامهـای اهلـی مـی شـوند شـامل‬ ‫‪1‬دانشیار گروه بهداشت و مواد غذایی‪ ،‬دانشکده‬
‫بروسـا آبورتـوس در گاو و گاومیـش‪ ،‬بروسـا اویـس‬
‫در گوســفند‪ ،‬بروســا ملیتنســیس در گوســفند و بــز‪،‬‬ ‫دامپزشکی‪ ،‬دانشگاه شهید چمران اهواز‪*-‬نویسنده مسئول‪:‬‬
‫بروســا ســوئیس در خــوک و بروســا کنیــس در‬
‫سـگ میباشـند‪ .‬باکتـری بروسـا بیشـتر تمایـل بـه‬ ‫‪[email protected]‬‬
‫جفـت‪ ،‬مایعـات جنینـی و دسـتگاه تناسـلی دامهـای‬
‫نـر و مـاده دارد و عمدتـا تولیـد مثـل‪ ،‬بقـای نـوزادان‬ ‫‪ 2‬استاد گروه پاتوبیولوژی‪ ،‬دانشکده دامپزشکی‪،‬‬
‫و تولیـد شـیر را در حیوانـات مبتـا تحـت تاثیـر قـرار‬ ‫دانشگاه شهید چمران اهواز‬
‫میدهــد و لــذا باعــث ضررهــای اقتصــادی زیــادی‬
‫در صنعــت دامپــروری میشــود (‪ Acha‬و‪،Szyfres‬‬ ‫چکیده‬
‫‪1987‬؛ ‪ Bryan‬و همــکاران‪2013 ،‬؛ اســماعیلی‬ ‫بروسـلوز بیمـاری مسـری و مشـترک بیـن انسـان‬
‫و همــکاران‪ .)1392 ،‬بــا توجــه بــه نــوع پــرورش در‬ ‫و دام اسـت کــه توســط باکتریهـای جنـس بروسـا‬
‫ایـران و همچنیـن عـدم توانایـی واکسـن بروسـلوز در‬ ‫ایجــاد میشــود‪ .‬ایــن بیمــاری ســبب خســارتهای‬
‫جلوگیـری از آلودگـی دام‪ ،‬امـکان آلودگـی گوسـفند و‬ ‫اقتصـادی ماننـد سـقط‪ ،‬کاهـش تولیـد شـیر و کاهـش‬
‫بـز وجـود دارد و لـذا ایـن حیوانـات و فـراورده هـای‬ ‫بـاروری در حیوانـات میشـود‪ .‬در ایـن تحقیـق‪ ،‬حضـور‬
‫تهیــه شــده از آنهــا میتوانــد منبــع آلودگــی بــرای‬ ‫آنتـی بادیهـای ضـد بروسـا در نمونـه سـرمی ‪449‬‬
‫عفونـت در انسـان باشـند‪ .‬مسـلما تشـخیص سـریع‪،‬‬ ‫رأس گوســفند و بــز بــا کیــت الایــزای تجــاری ‪ID‬‬
‫آســان و دقیــق آلودگــی در دامهــا در پیشــگیری از‬ ‫‪ vet‬و روشـهای رایـت‪ ،‬رزبنـگال و ‪ 2‬مرکاپتواتانـول‬
‫آلودگـی در انسـان اهمیـت وافـری دارد‪ .‬امـروزه روش‬ ‫مـورد بررسـی قـرار گرفـت و داده هـای حاصـل بـا‬
‫الیـزا بعنـوان یـک روش سـریع و آسـان در دسـترس‬ ‫اسـتفاده از آزمـون کوکـران و مکنمـار مـورد تجزیـه و‬
‫اسـت‪ ،‬امـا کیتهـای الیـزای در دسـترس بومـی نبـوده‬ ‫تحلیـل قـرار گرفتنـد‪ .‬نتایـج نشـان داد تفـاوت معنـی‬
‫و در کشـورهای دیگـر نظیـر فرانسـه سـاخته میشـوند‬ ‫داری بیـن کیـت الایـزای ‪ ID vet‬بـا روش رزبنـگال‬
‫و مسـلما بـا توجـه بـه نحـوه کنتـرل و پیشـگیری در‬ ‫و رایــت وجــود دارد (‪ .)0P/001‬توافــق بیــن روش‬
‫کشــورهای ســازنده کیــت و عــدم همســانی نحــوه‬ ‫رزبنـگال و رایـت بـا کیـت الایـزا حـدود ‪ 70‬درصـد و‬
‫کنتـرل در ایـران بـا آنهـا بایسـتی نسـبت بـه ارزیابـی‬ ‫مقـدار آمـاره کاپـا بـه ترتیـب ‪ 0/32‬و ‪ 0/26‬محاسـبه‬
‫ایــن کیــت هــا اقــدام نمــود تــا بــه اشــتباه تعــداد‬ ‫شـد‪ .‬ایـن بررسـی نشـان داد کـه حساسـیت الایـزا‬
‫زیــادی از دامهــا بعنــوان مثبــت از نظــر بروســا‬ ‫نسـبت بـه روش رزبنـگال و رایـت بیشـتر اسـت‪ ،‬امـا‬
‫شــناخته نشــوند و بــه کشــتارگاه فرســتاده شــوند‪،‬‬ ‫بـا توجـه بـه نحـوه کنتـرل بیمـاری در ایـران توصیـه‬
‫لـذا در ایـن تحقیـق بـه ارزیابـی روشـهای مرسـوم‬ ‫میشـود کـه ایـن روش بـا تعییـن نقطـه بـرش جدیـد‬
‫در تشــخیص بروســلوز یعنــی رزبنــگال‪ ،‬رایــت و ‪2‬‬ ‫(‪ )SP=200‬بــه عنــوان یــک آزمایــش تکمیلــی در‬
‫مرکاپتواتانــول بــا کیــت الیــزای ســاخت شــرکت‬ ‫تاییـد مـوارد رزبنـگال و رایـت مثبـت اسـتفاده گـردد‪.‬‬
‫‪ ID vet‬فرانســه در گوســفند و بــز اقــدام گردیــد‪.‬‬
‫مقدمه‬
‫مواد و روش کار‬
‫بروسـلوز بیمـاری مسـری و مشـترک بیـن انسـان‬
‫و دام اسـت کـه توسـط گونـه هـای مختلـف جنـس‬
‫بروسـا ایجـاد میشـود‪ .‬بـا توجـه بـه نحـوه کنتـرل‬

‫‪57‬‬

‫به‌منظــور مقایســه روشــهای ســرمی تشــخیص رایــت در الایــزا نیــز مثبــت بـوده انـد‪ ،‬همچنیــن تعــداد‬
‫بروسـلوز در گوسـفند و بز‪ ،‬از نمونـه های خون که قابــل توجهــی از مــوارد مثبــت در الایــزا (‪ 77/5‬درصــد)‬
‫بـرای پایـش بروسـلوز از شهرسـتانهای بهبهـان‪ ،‬در رایـت منفـی بودهانـد‪ .‬آزمـون آمـاری مکنمـار نشـان‬
‫شوشــتر‪ ،‬هندیجــان‪ ،‬اهــواز‪ ،‬مسجدســلیمان‪ ،‬داد روش رایـت بـا الایـزای ‪ ID vet‬تفـاوت معنیـداری در‬
‫دزفــول‪ ،‬ایــذه و دشــت آزادگان در اســتان تشـخیص بروسـلوز گوسـفند و بـز دارد (‪ .)0P/001‬میـزان‬
‫خوزسـتان جمـع آوری شـده بـود اسـتفاده گردیـد‪ .‬توافـق دو روش ‪ 69/27‬درصـد و آمـاره کاپـا برابـر با ‪0/26‬‬
‫بـر روی تمـام نمونـه هـای سـرم (‪ 449‬نمونـه) ( آمـاره کاپـا تعدیـل شـده بـرای شـیوع و تـورش ‪)0/39‬‬
‫آزمای ‌شهــای رزبنــگال‪ ،‬رایــت‪ 2 ،‬مرکاپتواتانــول بــود (‪ .)0P/001‬در نمــودار ‪ 1‬ســطح زیــر منحنــی راک‬
‫و الیـزا (کیـت الیـزای تجـاری شـرکت ‪ ID vet‬ارائـه گردیـده اسـت‪ .‬سـطح زیـر منحنـی برابـر بـا ‪0/886‬‬
‫فرانسـه) بصـورت توصیـه شـده انجـام گرفـت و (فاصلــه اطمینــان ‪ 95‬درصــد‪ )0/85-0/92:‬بــود‪ .‬نقطــه‬
‫مـوارد مثبـت تعییـن گردیـد (ذوقـی و همـکاران‪ ،‬بــرش بــرای حساســیت ‪ 100‬درصــد برابــر بــا ‪126/05‬‬
‫‪ .)1383‬داد‌ههــای جمع‌آوری‌شــده بــه کمــک و بــرای ویژگــی ‪ 100‬درصــد برابــر بــا ‪ 204/4‬و بــرای‬
‫نرم‌افــزار ‪ SPSS‬نســخه ‪ 16‬ب ‌هطــور توصیفــی بیشـترین حساسـیت و ویژگـی برابـر بـا ‪ 126/05‬بـود کـه‬
‫و تحلیلــی بررســی شــدند‪ .‬تحلیــل داد‌ههــا بــا در ایـن نقطـه بـرش حساسـیت ‪ 100‬درصد و ویژگـی برابر‬
‫آزمــون کوکــران (‪ ،)Cochran test‬آزمــون بــا ‪ 68/7‬درصــد خواهــد بــود‪ .‬در نقطــه بــرش ‪170/65‬‬
‫مکنمــار(‪ ،)McNemar’s test‬محاســبه حساسـیت و ویژگـی ایـن کیـت ‪ 55‬و ‪ 90/2‬درصـد اسـت‪.‬‬
‫آمــاره کاپــا (‪ ،)kappa statistic‬منحنــی‬
‫جدول‪ )1‬مقایسه روشهای رزبنگال و کیت الایزای ‪ID‬‬ ‫راک( (�‪Receiver operating charac‬‬
‫‪ vet‬در نقطه برش ‪ SP=120‬در تشخیص بروسلوز در‬ ‫‪ ،)teristic curve‬آزمــون کولموگــروف‬
‫اســمیرنوف (‪Kolmogorov–Smirnov‬‬
‫گوسفند و بز‬

‫منفی جمع‬ ‫مثبت‬ ‫‪ID vet‬‬ ‫‪ )test‬و آزمــون ‪ t‬بــرای دو نمونــه وابســته‬
‫(‪ )Paired samples t-test‬انجــام گرفــت‪.‬‬
‫رزبنگال‬
‫نتایج‬

‫‪69 11‬‬ ‫‪58‬‬ ‫آزمـون کوکـران نشـان داد تفـاوت معنـی داری مثبت‬
‫‪380 260‬‬ ‫‪120‬‬ ‫بیـن روشـهای تشـخیصی وجـود دارد (‪ .)0P/001‬توزیـع منفی‬
‫‪449 271‬‬ ‫‪178‬‬ ‫فراوانـی مـوارد مثبـت و منفـی در روش رزبنـگال و کیـت‬
‫جمع‬ ‫الیـزای ‪ ID vet‬در جـدول ‪ 1‬ارائـه گردیـده اسـت‪ .‬بررسـی‬

‫چشـمی ایـن جـدول نشـان میدهـد کـه ‪ 84‬درصـد مـوارد‬
‫مثبــت در رزبنــگال در الیــزای ‪ ID vet‬نیــز بــا در نظــر‬
‫گرفتـن نقطـه بـرش کیـت (‪ )SP=120‬مثبـت بودنـد‪ ،‬امـا‬
‫بیـش از ‪ 67‬درصـد مـوارد مثبـت در الیـزای ‪ ID vet‬در‬
‫رزبنـگال منفـی بودنـد‪ .‬روش رزبنـگال بـا الیـزای ‪ID vet‬‬
‫بـا در نظـر گرفتـن نقطـه بـرش کیـت تفـاوت معنـی داری‬
‫داشـت (‪ .)0P/001‬میـزان توافـق دو روش ‪ 70/82‬درصـد‬
‫و آمــاره کاپــا آن برابــر بــا ‪ ( 0/32‬آمــاره کاپــا تعدیــل‬
‫شــده بــرای شــیوع و تــورش ‪ )0/42‬بــود (‪.)0P/001‬‬
‫توزیــع فراوانــی مــوارد مثبــت و منفــی در روش رایــت و‬
‫کیـت الایـزای ‪ ID vet‬بـا در نظـر گرفتـن نقطـه بـرش‬
‫کیـت در جـدول ‪ 2‬ارائـه گردیـده اسـت‪ .‬بررسـی چشـمی‬
‫ایــن جــدول نشــان میدهــد کــه تمــام مــوارد مثبــت در‬

‫‪58‬‬

‫جدول‪ )2‬مقایسه روشهای رایت و الایزای ‪ ID vet‬همــکاران‪2014 ،‬؛ ‪ Garin-Bastuji‬و همــکاران‪،‬‬
‫در تشخیص بروسلوز در گوسفند و بز در نقطه برش ‪ .)2006‬برنامـه هـای کنتـرل و ریشـه کنـی بروسـلوز‬
‫براسـاس روشـهای سـرولوژی بنـا شـدهاند و در ایـن‬ ‫‪SP=120‬‬
‫روشــها تمــام باکتــری و یــا اجزایــی از آن نظیــر‬
‫لیپوپلــی ســاکارید و پروتئیــن غشــاء بعنــوان آنتــی‬ ‫رایت‬

‫ضـد بروسـا اسـتفاده‬ ‫ژن بـرای ردیابـی آنتـی بـادی‬ ‫جمع‬ ‫منفی‬ ‫مثبت‬ ‫‪ID vet‬‬
‫‪ .)2016‬آزمایـش الایزا‬ ‫میشـود (‪ Geresu‬و‪،Kassa‬‬
‫و رزبنـگال بـرای غربالگـری بروسـلوز در جمعیتهـای‬
‫‪ 178‬انسـانی و دامـی اسـتفاده میشـود البتـه آزمایـش الایزا‬ ‫‪138‬‬ ‫‪40‬‬ ‫مثبت‬
‫حساسـتر اسـت (‪ Hussain‬و همـکاران‪ .)2008 ،‬در‬ ‫‪271‬‬ ‫‪0‬‬ ‫منفی‬
‫بیـن روشـهای سـرولوژیک‪ ،‬آزمایـش الایـزا بـا توجـه‬ ‫‪271‬‬ ‫‪409‬‬ ‫‪40‬‬ ‫جمع‬
‫بـه نحـوه انجـام ارجحیـت دارد‪ ،‬بطـوری کـه ایـن‬ ‫‪449‬‬

‫روش نسـبت بـه ثبـوت مکمـل تکـرار پذیـر بـوده و‬
‫زمـان کمتـری بـرای انجـام نیـاز دارد (‪Abuhafeil‬‬
‫و ‪ .)1998 ،Abo-shehada‬بــا توجــه بــه اینکــه‬
‫در کشــورهای اروپایــی کنتــرل بروســلوز از طریــق‬
‫روش بهداشــتی یعنــی عــدم اســتفاده از واکســن و‬
‫حـذف مـوارد مثبـت در آزمـون انجـام م ‌یگیـرد‪ ،‬در‬
‫ایــن کشــورها کی ‌تهــای الایزایــی کــه طراحــی و‬
‫وارد بـازار م ‌یشـوند‪ ،‬بـه علـت پاییـن بـودن نقطـه‬
‫بـرش بسـیار حسـاس هسـتند تـا بتواننـد مقادیـر کـم‬
‫آنت ‌یبـادی را ردیابـی نماینـد و مـوارد مثبـت و حتـی‬
‫مشـکوک را تشـخیص و حـذف نماینـد؛ امـا در ایـران‬
‫نمودار ‪ ) 1‬سطح زیر منحنی راک در بروسلوز گوسفند کنتــرل دارویــی بــوده و از طریــق واکسیناســیون‪،‬‬
‫آزمـون و کشـتار مـوارد مثبـت انجـام می‌گیـرد‪ ،‬لـذا‬ ‫و بز‬
‫اســتفاده از کی ‌تهــای ســاخت کشــورهای اروپایــی‬
‫چنــدان توصیه‌شــده نیســت و بهتــر اســت بــرای‬
‫اسـتفاده از ایـن کی ‌تهـا نقطـه بـرش آن‌هـا مجـدداً‬ ‫بحث‬

‫تشــخیص ســریع و صحیــح در کنتــرل و ریشــه محاســبه و بوم ‌یســازی شــود کــه در ایــن تحقیــق‬
‫کنــی بیماریهــای مســری زئونــوز نظیــر بروســلوز ایـن امـر صـورت گرفـت‪ .‬ایـن تحقیـق نشـان داد که‬
‫نقـش اساسـی دارد‪ .‬بروسـلوز در ایـران یـک بیمـاری حساسـیت الایـزا بسـیار بیشـتر از روش سـرولوژیک‬
‫آندمیـک اسـت و آلودگـی بـه آن از تمـام نقاط کشـور مرسـوم (ترکیـب رزبنـگال‪ ،‬رایـت و ‪ 2‬مرکاپتواتانـول)‬
‫گـزارش شـده اسـت‪ .‬در مطالعـه حاضـر بـه مقایسـه در تشـخیص بروسـلوز اسـت‪ .‬بطـوری کـه در روش‬
‫رو ‌شهــای رزبنــگال‪ ،‬رایــت‪ -2 ،‬مرکاپتواتانــول و مرســوم ‪ 40‬نمونــه از ‪ 449‬نمونــه‪ ،‬نتیجــه مثبــت‬
‫داشــتند‪ ،‬در حالیکــه در الایــزا و در نقطــه بــرش‬ ‫الایـزا در تشـخیص آلودگـی بـه بروسـا در گوسـفند‬
‫‪ SP=120‬کـه توسـط شـرکت سـازنده توصیـه شـده‬ ‫و بـز اقـدام گردیـده اسـت‪ .‬بـرای تشـخیص بروسـلوز‬
‫اگرچـه کشـت و جداسـازی روش اسـتاندارد طلایـی اسـت عـاوه بـر ایـن ‪ 40‬نمونـه‪ 138 ،‬نمونـه دیگـر‬
‫محسـوب میشـود‪ ،‬امـا بـا توجـه بـه حساسـیت کـم‪ ،‬نیـز نتیجـه مثبـت داشـتند و لـذا ارزش اخبـاری مثبت‬
‫زمانبـر بـودن و مخاطـره آمیـز بـودن بـرای انسـان‪ ،‬الایـزا در شـیوع حـدود ‪ 9‬درصـد (سـرمهای آزمایـش‬
‫روش ســرولوژیک ارجحیــت دارد (‪ Kaltungo‬و شـده) نسـبت بـه روش مرسـوم بسـیار پاییـن اسـت‬

‫‪59‬‬

‫و قریـب بـه ‪ 78‬درصـد مـوارد مثبـت تشـخیص داده‬
‫شـده در الایـزا در واقـع آلـوده نیسـتند‪ .‬مسـلم ًا بـا‬
‫توجـه بـه وابسـتگی شـدید ارزش اخبـاری مثبـت بـه‬
‫شـیوع در شـرایط میدانـی کـه آلودگـی بـه بروسـا‬
‫بســیار پاییــن تــر از ‪ 9‬درصــد (حــدود ‪ 2‬درصــد)‬
‫اســت‪ ،‬ارزش اخبــاری بســیار پایینتــر خواهــد بــود‪.‬‬
‫در واقـع اسـتفاده از ‪ LPS‬بعنـوان آنتیـژن در الایـزا‬
‫باعــث واکنــش متقاطــع و پاییــن آمــدن ویژگــی‬
‫شـده اسـت (‪ Mantecon‬و همـکاران‪ .)2006 ،‬در‬
‫صورتـی کـه نقطـه بـرش بـه کمـک منحنـی راک‪،‬‬
‫‪ 126/05‬درصـد کـه حداکثـر حساسـیت و ویژگـی را‬
‫دارد انتخــاب گــردد ارزش اخبــاری مثبــت نزدیــک‬
‫بــه ‪ 24‬درصــد مــی شــود و لــذا ‪ 76‬درصــد مــوارد‬
‫مثبـت واقعـا آلـوده بـه بروسـا نیسـتند‪ .‬در صورتـی‬
‫کـه نقطـه بـرش ‪ 170/65‬لحـاظ گـردد کیـت الایـزا‬
‫قــادر بــه شناســایی ‪ 22‬نمونــه مثبــت از ‪ 40‬نمونــه‬
‫مثبـت (حساسـیت برابـر بـا ‪ 55‬درصـد) خواهـد بـود‬
‫و ارزش اخبــاری مثبــت الایــزا بــه ‪ 35/5‬درصــد‬
‫میرسـد کـه مجـددا نزدیـک بـه ‪ 65‬درصـد از مـوارد‬
‫مثبــت تشــخیص داده شــده واقعــا آلــوده نیســتند‪.‬‬
‫بــا توجــه بــه اینکــه واکسناســیون بــا دوز کامــل‬
‫‪ Rev1‬در گوسـفند و بـز در کشـور انجـام میگیـرد و‬
‫ایمنـی خوبـی نیـز بوجـود میـآورد‪ ،‬امـا در روشـهای‬
‫تشـخیص اختـال ایجـاد میکنـد و تـا مدتهـا عیـار‬
‫وجـود دارد (‪1990 ،Alton‬؛ ‪)1990 ،MacMillan‬‬
‫و از آنجایــی کــه در الیــزای غیرمســتقیم امــکان‬
‫تفکیـک آنتیبـادی ناشـی از بیمـاری و واکسیناسـیون‬
‫وجـود نـدارد‪ ،‬بایسـتی از الیـزای رقابتـی بـا لیپوپلـی‬
‫سـاکارید صـاف بروسـا کـه امـکان تفکیـک بیـن‬
‫آنتیبـادی ناشـی از بیمـاری و واکسیناسـیون میدهـد‪،‬‬
‫اســتفاده شــود (‪ Geresu‬و‪.)2016 ،Kassa‬‬
‫درمجمـوع بـا توجـه بـه نتیجـه مطالعـه حاضـر در‬
‫صورتـی کـه اسـتفاده از کیتهـای سـاخت ‪ID vet‬‬
‫مـد نظـر اسـت‪ ،‬بهتـر اسـت در شـرایط ایـران کـه‬
‫واکسیناسـیون ضـ ِد بروسـلوز متـداول اسـت‪ ،‬از کیـت‬
‫فـوق بـه عنـوان یـک آزمایـش تکمیلـی در تاییـد‬
‫مـوارد رزبنـگال و رایـت مثبـت اسـتفاده گردیـده و‬
‫نقطـه بـرش آن ‪ SP=200‬در نظـر گرفتـه شـود تـا‬

‫ویژگـی آن حـدود ‪ 100‬درصـد باشـد‪.‬‬

‫‪60‬‬

: ‫منابع مورد استفاده‬

‫ ارزيابي تاثير واكسيناسيون بروسلوز‬.)1392( ‫ کریم‬،‫ حسن و امیری‬،‫ حسین؛ اسماعیلی‬،‫اسماعیلی‬1 .1
‫ مجله علوم پزشكي‬.‫در جمعيت دامي كشور بر ميزان موارد بروز تب مالت در جمعيت انساني ايران‬ .2

.81-85:)109(20،‫رازي‬ .3
،‫ داریوش؛ شعله پاش‬،‫ عبدالامیر؛ جهان پیما‬،‫ نرگس؛ رضایی‬،‫ یوسف ؛ خرمی‬،‫ کریم؛ بهیار‬،‫امیری‬2
‫ سهیلا؛‬،‫ مصطفی؛ گل باباپور‬،‫ داراب؛ عزیزیان‬،‫ سعید؛ عبدالهی‬،‫ عباس؛ صادقی‬،‫محمدرضا؛ صاحبی‬
.)1396( ‫ سهیلا‬،‫ احسان و نیسی‬،‫ رضا؛ مقدس‬،‫ مراد؛ محمدی‬،‫ علی صفر؛ مرادی گراوند‬،‫ماکنعلی‬
‫ سازمان‬.1396 ‫برنامه و دستورالعملهای اجرایی دفتر بهداشت و مدیریت بیماری های دامی در سال‬

.27-51:‫ صفحات‬،‫ تهران‬،)‫دامپزشکی کشور (نشریه درون سازمانی‬
‫ تکنیکهای آزمایشگاهی بروسلوز در‬.)1383( ‫ رامین‬،‫ جلیل وحاجیخانی‬،‫ اسماعیل؛ وندیوسفی‬،‫ذوقی‬3
‫قلمستان‬:‫ ناشر‬،‫ چاپ اول‬،Alton, Jones, Angus and Verger:‫ تألیف‬.‫دامپزشکی و پزشکی‬

.100 -220‫ و‬42 -56 :‫ صفحات‬،‫هنر دانشگاه آزاد اسلامی‬

4-Abuhafeil, N.; Abo-shehada, MN. (1998) Comparison between Three
serological tests for Brucella melitensis infection in sheep. Turkish
Journal of Veterinary and Animal Sciences, 22 :119-122.

5-Acha, PN. and Szyfres, B. (1987). Zoonoses and Communicable Diseas�
es Common to Man and Animal. 2nd ed., Pan American Health Organi�
zation, Washington DC., PP:24-45.

Alton, G.G., 1990. Brucella melitensis. In: Nielsen, K., Duncan, J.R. (Eds.),
Animal Brucellosis. CRC Press Inc., Boca Raton, pp. 383–409.

6-Bryan, M.; Finola, L.; Marie A. C.; Doris, M. (2013). Clinical veterinary
microbiology. Second edition. London, Mosby Elsevier, pp: 325-334.

7-Garin-Bastuji, B.; Blasco, J.M.; Marın, C.; Albert, D. (2006). The diag�
nosis of brucellosis in sheep and goats, old and new tools. Small Ru�
minant Research, 62: 63–70.

8-Geresu, M.A.; Kassa, G.M.(2016). A Review on Diagnostic Methods
of Brucellosis. Journal of Veterinary Science &Technology,7(3): DOI:
10.4172/2157-7579.1000323.

9-Hussain, I.; Arshad MI.; Mahmood, MS. and Akhtar, M. (2008). Sero�
prevalence of brucellosis in human, cattle and buffalo populations
in Pakistan. Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences, 32(4):
315-318.

61

10-Kaltungo, B.K.; Saidu, S. N. A.; Sackey, A. K. B.; Kazeem, H. M.(2014).
A review on diagnostic techniques for brucellosis. African Journal of
Biotechnology, 13(1): 1-10.
MacMillan, A., 1990. Conventional serological tests. In: Nielsen, K., Dun�
can, J.R. (Eds.), Animal Brucellosis. CRC Press Inc., pp.153–198.
11-Mantecon, M. A.; Gutierrez, P.; Del Pilar Zarzosa, M.; Duen˜as, A.
I.; Solera, J.; Ferna´ndez-Lago, L;, Vizcaı´no, N.; Almaraz, A.; Bratos,
M. A.; et al. (2006). Utility of an immunocapture agglutination test
and an enzyme-linked immunosorbent assay test against cytosolic
proteins from Brucella melitensis B115 in the diagnosis and follow-up
of human acute brucellosis. Diagnostic microbiology and infectious
disease, 55: 27–35.

62

‫مروری بر تکثیرو پرورش میگوی دراز آب شیرین ماکروبراکیوم روزنبرگی‬
‫(‪) Macrobrachium rozenbergi‬‬

‫دکتر مصطفی کنارکوهی مدیرکل اداره کل دامپزشکی استان خوزستان‬
‫دکترای عمومی دامپزشکی ‪[email protected]‬‬

‫دکتر رضا اسدی معاون سلامت اداره کل دامپزشکی استان خوزستان‬
‫دکترای عمومی دامپزشکی ‪[email protected]‬‬

‫دکتــر فاطمــه بــرون کارشــناس تشــخیص و درمــان اداره دامپزشــکی آبــادان دکتــری عمومــی دامپزشــکی‪ ،‬دکتــرای تخصصــی‬
‫میکروبیولــوژی‪[email protected]‬‬

‫علیاکبر شفیعی فر کارشناس مبارزه اداره کل دامپزشکی استان خوزستان‬
‫فوق لیسانس بافت شناسی دامپزشکی ‪[email protected]‬‬

‫ارزش غذايي ميگو‪ ‬‬
‫ميگـو كيـي از آبزيـان خـوش خـوراك محسـوب مي‌شـود كـه در تغذيـه انسـان به‌عنـوان يـك‬
‫منبــع پروتئيــن دريايــي اهميــت زيــادي دارد واز لذيذتريــن غذاهــاي دريايــي اســت‪ .‬از نظــر مقايســه‌اي‬
‫نســبت بــه ســاير غذاهايــي كــه پروتئيــن زيــادي دارنــد‪ ،‬ماننــد گوشــت ماهــي و گــروه مايكــان ‪ ،‬ميگــو‬
‫كالــري كمتــري دارد‪ .‬پروتئيــن موجــود در ميگــو يكفيــت بالايــي داشــته و حــاوي تمــام اســيدآمين ‌ه‌هاي‬
‫لازم جهـت رشـد اسـت‪ .‬پروتئيـن ميگـو هماننـد سـاير جانـوران دريايـي بـه دليـل نداشـتن بافـت همبنـد‬
‫بـه راحتـي هضـم مي‌شـود‪ .‬بـراي گروه‌هايـي از مـردم ماننـد افـراد مسـن كـه در جويـدن و هضـم غـذا‬
‫مشــكل دارنــد‪ ،‬غــذاي حــاوي ميگــو گزينــه مناســبي بــراي تاميــن پروتئيــن روزانــه آنهــا اســت (احمــد‬
‫مجيـدي نسـب‪ .)1377‬ميگـوي بـزرگ آب شـيرين ‪Macrobrachium rosenbergii (De Man‬‬
‫‪1879‬و‪( Lalrinsanga ( 2012‬شـکل ‪ .)1‬يکـی از اوليـن گونـه هـاي جنـس ‪Macrobrachium‬‬

‫میباشـد کـه تاکسـونومی علمـی آن مشـخص شـده اسـت‪.‬‬

‫شکل‪ :1‬ماکروبرراکیوم روزنبرگی‬

‫‪63‬‬

‫اگر چه گونه های دیگری از جنس ماکروبراکیوم در‬ ‫پرورش و تولیدمثل ‪Breeding‬‬
‫نواحی جنوبی آمریکا به صورت بومی وجود دارند ولی‬
‫رسیدگی و آمادگی جنسی میگوی ماده‬
‫این گونه ها به واسطه ی استعداد کم در رسیدن به‬ ‫ماکروبراکیوم روزنبرگی قبل از اتمام شش ماهگی‬
‫سایز مناسب و مطلوب و در نتیجه عدم بازارپسندی آن‬ ‫حاصل شده و عملیات جفت گیری در شرایطی که‬
‫‪ ،‬به عنوان طعمه برای اهداف صید مورد استفاده قرار‬ ‫میگوی نر دارای پوسته ی سخت و میگوی ماده‬
‫دارای پوسته ای نرم می باشد صورت می گیرد (شکل‬
‫می گیرند ‪.‬‬ ‫‪ .)2‬فرآيند توليدمثل در تمام طول سال صورت مي‬
‫فن آوری تولید پایه ای میگوی ماکروبراکیوم‬ ‫گيرد اما فراوانی تولید مثل در فصل بهار (اسفند –‬
‫روزنبرگی از اواخر دهه ‪ 1950‬میلادی در مالزی‬ ‫خرداد) و پاييز (مهر و آبان) بیشتر مي باشد(‪New,‬‬
‫توسعه و گسترش یافت و در طی سه دهه اخیر نیز‬ ‫‪ M.B., 2010‬و ‪New, M.B. and M.N.‬‬
‫کشورهایی نظیر امریکا (هاوایی) و فلسطین اشغالی‬
‫به این امرمبادرت ورزیدهاند‪ .‬در طول دهه ‪ 1970‬و‬ ‫‪)Kutty, 2010‬‬
‫اوایل دهه ‪ 1980‬میلادی ‪ ،‬ایالتهای کارولینای جنوبی‬ ‫‪.‬‬
‫‪ ،‬فلوریدا ‪ ،‬تگزاس ‪ ،‬لوییزیانا هدایت و راهبری پروژه‬
‫های تحقیقاتی و فن آوری تولید پایه ای این گونه به‬ ‫شکل‪ :2‬جفتگیری ماکروبراکیوم رروزنبرگی‬
‫همراه اقدامات بازاریابی ‪ ،‬عمل آوری و فرآیند تولید‬ ‫انواع روشهاي پرورش میگو‬

‫بچه میگو در مراکز تکثیر را بر عهده داشتهاند‪.‬‬
‫در سال ‪ 1984‬میلادی دانشگاه ایالتی میسیسی پی‪،‬‬
‫برنامه تحقیقاتی گستردهای را برای توسعه و همچنین‬
‫ارزیابی فرآیند عملیات مدیریتی در تولید این گونه را‬

‫آغاز نمود که نتایج آن منجر به برقراری فن آوری‬
‫تولید تجاری در آن کشور شد‪.))Hasnita,2014‬‬
‫قبل از سال ‪ 1989‬میلادی این تفکر حاکم بوده‬

‫است که پرورش میگوی ماکروبراکیوم روزنبرگی‬
‫از نظر بیو لوژیکی در نواحی جنوب آمریکا قابل‬
‫دستیابی و امکانپذیر ولی از نظر اقتصادی عملی و‬
‫اجرایی نیست ولی با تلاشهای انجام شده در طی‬
‫‪ 6‬سال گذشته و با اجرای عملیات مدیریتی نوین و‬
‫طراحی پروژه های تحقیقاتی و کاربردی و روش های‬
‫ارزیابی پرورش‪ ،‬پتانسیل اقتصادی پرورش تجاری این‬
‫گونه در نواحی جنوبی آمریکا به اثبات رسیده است‪(.‬‬

‫خبرنامه شيلات ايران‪)1380،‬‬

‫ايــن گونــه در آبهــاي شــيرين داخلــی شــامل‬ ‫‪   ‬میگـوی آب شـیرین بـه روشـهای زیر پـرورش داده‬
‫درياچــه هــا‪ ،‬رودخانــه هــا‪ ،‬مردابهــا‪ ،‬کانالهــاي‬ ‫مـی شـود ‪ :‬پـرورش در محیـط محصـور ‪ ،‬پـرورش‬
‫آبيــاري و حتــی در مصبهــاي مناطــق اســتوايی و‬ ‫در قفـس‪ ،‬پـرورش متراکـم در اسـتخرهای خاکـی و‬
‫نيمـه اسـتوايی زيسـت میکنـد‪ .‬ميگـوي بـزرگ آب‬ ‫کشـت تـوام بـا ماهـی‪ .‬در کنـار همـه ایـن روشـها‬
‫شــيرين در شــش ماهگــی در آب شــيرين رودخانــه‬ ‫پـرورش میگـو ممکـن اسـت بصـوررت مونوکالچـر‬
‫بــه ســن بلــوغ میرســد (‪ . )New, 2002‬زمــان‬ ‫یـا پلیکالچـر بـا سـایر گونـه هـا باشـد و آن چیـزی‬
‫اوج توليدمثـل ايـن گونـه در محيـط هـاي اسـتوايی‬ ‫کـه امـروزه در کل دنیـا اجـرا میشـود پـرورش تـوام‬
‫همزمـان بـا بـاران هـاي موسـمی و در محيطهـاي‬ ‫بـا ماهیـان گرمابـی اسـت‪ .‬در ایـن روش فیتوفـاگ‪،‬‬
‫معتـدل در فصـل تابسـتان اسـت (;‪Nhan, 2009‬‬ ‫بیـگ هـد و میگـوی آب شـیرین بـه جـای کپـور بـه‬
‫طـور تـوام پـررورش داده میشـود (شـركت سـهامي‬
‫‪. )Mente, 2009‬‬
‫شـيلات ‪.)1371.‬‬

‫پراکنش میگوهاي بزرگ آب شیرين‬

‫‪64‬‬

‫تولیـد جهانـی میگـوي بزرگ آب شـیرين گرديـد امـا بـه علـت نبـود دانـش کافـی در مـورد‬
‫بيوتکنيـک تکثيـر ايـن گونـه در کشـور‪ ،‬تکثيـر ايـن‬ ‫و اهمیـت اقتصادي آن‬
‫گونـه در کشـور بـا مشـکل مواجـه گرديـد و توليـد‬
‫ميگـوي بـزرگ آب شـيرين داراي مزايايـی اسـت لارو بــا موفقيــت همــراه نبــود ( گروهــي ‪1371 ،‬‬
‫کــه بــا توجــه بــه رشــد ســريع‪ ،‬قابليــت تکثيــر در )‪ .‬دو ســال بعــد‪ ،‬در ســال ‪ 1373‬ســازمان شــيلات‬
‫مراکـز تکثيـر مصنوعـی‪ ،‬توليـد مثـل آسـان در تمـام ايــران ميگوهــاي پيــش مولــد را از کشــور مالــزي‬
‫ايــام ســال بــه شــرط مهيــا بــودن دمــا و غــذاي جهـت پـرورش در مـزارع خاکـی اسـتان خوزسـتان‬
‫مناســب‪ ،‬قابليــت پــرورش در سيســتمهاي مختلــف وارد نمـود کـه ايـن تـاش نيـز بـا شکسـت مواجـه‬
‫پرورشـی و سـازگاري در شـرايط مختلـف محيطـی گردیـد‪ .‬در سـال ‪ 1370‬در سـومين تجربـه مجـدداً‬
‫و تــوأم بــا ماهيــان گرمابــی و شــاليزارهاي برنــج‪ ،‬ســازمان شــيلات ايــران ميگوهــاي پيــش مولــد را‬
‫ارزش غذايــی و اقتصــادي بــالا‪ ،‬رژيــم غذايــی از کشـور مالـزي جهـت پـرورش در مـزارع کپـور و‬
‫همـه چيزخـواري بـه شـرط آنکـه اسـيدهاي آمينـه تکثيـر در مرکـز تکثيـر کوفيشـه در اسـتان خوزسـتان‬
‫ضـروري در رژيـم غذايـی تأميـن شـوند بـه عنـوان معرفـی نمـود کـه ايـن تجربـه بـا موفقيـت همـراه‬
‫يـک گونـه کلاسـيک در تکثيـر و پـرورش آبزيـان بـود و در همـان سـال از مولديـن بدسـت آمـده در‬
‫مطــرح شــده اســت؛ بطوريکــه امــروزه در بيشــتر اسـتخرهاي خاکـی و مخـازن پرورشـی لارو و پسـت‬
‫مناطــق اســتوايی و نيمــه اســتوايی جهــان تکثيــر لارو بدسـت آمـد و تکثيـر و پـرورش ميگـوي بـزرگ‬
‫و پــرورش آن توســعه يافتــه يــا رو بــه توســعه آب شــيرين در کشــور آغــاز گرديــد (‪New and‬‬
‫‪. )Kutty, 2010‬‬ ‫اســت(‪. )New, 2002‬‬

‫سـال ‪ 1992‬سـازمان فائـو در راسـتاي سياسـت ویژگ ‌یهــای ایــن نــوع میگو‪ ‬توقــع غذایــی‬
‫توليــد پروتئيــن از سيســتمهاي آبــزي پــروري و پاییـن‪ ،‬تکثیـر و پـرورش آسـان‪ ،‬رسـیدن بـه اوزان‬
‫کاهـش فشـار بـر منابـع آبزيـان دريايـی بـا اقدامـات بـالای ‪ 70‬گـرم در یـک دوره شـش ماهـه پـرورش‪،‬‬
‫ترويجـی سـعی درتوسـعة تکثيـر و پـرورش مـدرن رشـد سـریع‪ ،‬قابلیـت پـرورش در آب شـیرین و لـب‬
‫ايـن گونـه در کشـورهاي اسـتوايی و نيمـه اسـتوايی شــور‪ ،‬قابلیــت پــرورش تــوام بــا ماهیــان‪ ،‬قابلیــت‬
‫رسـیدگی جنسـی در اسـتخرهای پـرورش‪ ،‬مقاومـت‬ ‫نمــود و از ايــن ســال بــه بعــد معرفــی ايــن گونــه‬
‫در شـرایط‪  ‬محیطی نسـبت بـه سـایر گون ‌ههـا‪ ،‬بـازار‬ ‫بـه کشـورها و مناطـق جديـد آغـاز گرديـد و توليـد‬
‫آبـزي پـروري سـالانه ميگـوي بـزرگ آب شـيرين جهانــی مطلــوب و رژیــم غذایــی همــه چیزخــواری‬
‫وارد آمارجهانـی بخـش آبـزي پـروري سـازمان فائـو توجـه بسـیاری از پـروررش دهنـدگان میگـو را بـه‬
‫خــود جلــب کــرده اســت‪ .‬ازجملــه اهــداف اصلــي‬ ‫گرديـد؛‬
‫توسـعه و گسـترش صنعـت پـرورش ميگودر كــشور‪،‬‬
‫مــي تــوان بــه گسـترش زمينـه اشـتغال زايـي ‪،‬‬ ‫وضعیــت تکثیــر و پــرورش میگــوي‬
‫بــزرگ آب شــیرين در ايــران‬
‫بسترســازي جهــت توســعه منطقــه اي در ســواحل‬
‫خليـج فـارس و دريـاي عمـان با توجه بــه اســتمرار‬
‫توليــد و پـي آمــدهاي مثبـت اجتمــاعي ‪ ،‬سياسـي‪،‬‬ ‫ميگـوي بـزرگ آب شـيرين گونـة بومـی ايـران‬
‫اقتصــادي آن در منطقــه و درآمــد ارزي و افزايــش‬ ‫نبـوده و در راسـتاي سياسـت هـاي افزايـش توليـد‬
‫آبـزي پـروري و توسـعة گونـه هـاي جديـد آبـزي‬
‫صــادرات غيرنفتي‪،‬اشــاره نمــود‪.‬‬ ‫ابتــدا در ســال ‪ 1370‬مولديــن و پســت لاروهــاي‬

‫پيشنهادات‬ ‫ايــن گونــه توســط موسســه تحقيقــات شــيلات‬
‫ايــران از کشــور بنــگلادش وارد ايــران شــد و در‬
‫پژوهشـکدة آبـزي پـروري آبهـاي داخلـی در بنـدر توسـعه پايـدار پـرورش ميگـو مسـتلزم رعايـت‬
‫انزلــی در مخــازن و تانکهــاي پرورشــی نگهــداري شرايط بهداشــتي و ايمنــي زيــستي در كليـه مراحل‬
‫و پــرورش آنهــا آغــاز گردیــد ‪ .‬پــرورش لاروهــا و توليــد اســت‪ .‬عليرغــم اينکــه پــرورش ميگــوي‬
‫پسـت لاروهـاي توليـدي تـا توليـد مولديـن انجـام بـزرگ آب شـيرين در اسـتخرهاي خاکـی و بصـورت‬

‫‪65‬‬

‫سـنتی انجـام میگيـرد‪ ،‬تکثيـر نيمه‪-‬مصنوعـی و پـرورش لارو آن معمـول ًا بصـورت مـدرن و در مراکـز تکثيـر‬
‫در شـرايط آزمايشـگاهی انجـام میشـود‪ ،‬ايـن امـر مسـتلزم شـناخت شـرايط بهينـه محيطزيسـت طبيعـی ايـن‬
‫گونه در مراحل مختلف لاروي است‪ .‬با توجه به روند رشــد و گــسترش ايــن صــنعت در كــشور و آگــاهي‬
‫از فرصــت هــايي همچـون وجـود بـازار جهانـي رشـد يابنـده بـراي ميگوي پرورشـي و وجـود اراضي وســيع‬
‫بــا شـرايط اقليمـي مناسـب در سـواحل جنوبـي كشـور مـي تـوان برنامـه ريـزي دقيقـي بـراي توسـعه ايـن‬
‫صنعت در جهت توسـعه اقتصادي كــشور انجــام داد و بــا اســتفاده از كارشناســان و متخصصين محدوديتها‬

‫و چالشها را شناسايي نمــوده و بــراي آنهــا چــاره ســازي نمود‪.‬‬

‫منابع مورد استفاده ‪:‬‬

‫‪ .۱‬مجيـدي نسـب‪ ،‬احمـد (‪ « )1377‬بيماريهـاي ميگوهـاي پرورشـي» انتشـارات نوربخـش‪ ،‬چـاپ اول ‪ ،‬ص‬
‫‪10-110‬‬

‫‪ .2‬مهندسـين مشـاور آبـزي گسـتر (‪ ،)1380‬برنامـه پـرورش ميگـو در جنـوب‪ ،‬انتــشارات شـركت سـهامي‬
‫شـيلات ايـران‪ ،‬مطالعـات جامـع توسـعه اقتصـادي و اجتمــاعي شــيلات در خليـج فـارس و دريـاي عمـان‪،‬‬

‫گـزارش مرحلـه چهـارم‬
‫‪ . 3‬شـركت سـهامي شـيلات (‪ ،)1371‬گـزارش عمليـات تكثيـر و پـرورش ميگـو در اســتان هرمـزگان‪ ،‬اداره‬

‫كل شـيلات اسـتان هرمـزگان‪ ،‬معاونـت تكثيـر و پـرورش آبزيـان‬
‫‪ .4‬گروهـی ( ‪ )1371‬گـزارش نهايـي تكثيـر و پـرورش ميگـوي آب شـيرين ‪ ،‬انتشـارات مؤسسـه تحقيقـات‬

‫شـيلات ايـران‪ ،‬صفحـه ‪29‬‬
‫‪ .5‬خبرنامــه شــيلات ايــران (‪ )1380‬انتشــارات مديريــت روابــط عمومــي و بيــن الملــل شــركت ســهامي‬

‫شــيلات ايــران ‪ ،‬شــماره ‪ 36‬و صفحــه‪20‬‬

‫‪6-De Man (1879) Dataset; GBIF Backbone Taxonomy: Rank; SPECIES Mac-‬‬
‫‪robrachium rosenbergii.‬‬
‫‪7-. FAO (2011) Fisheries and Aquaculture‬‬
‫‪8-Lalrinsanga PL, Pillai BR, Patra G, Mohanty S, Naik NK, Sahu S. Length‬‬
‫‪(2012) weight relationship and condition factor of giant freshwater prawn‬‬
‫‪Macrobrachium rosenbergii (De Man, 1879) based on developmental stag-‬‬
‫‪es, culture stages and sex. Turkish Journal of Fisheries and Aquatic Scienc-‬‬
‫‪es.12:917-924.‬‬
‫)‪9-. Hasnita, C.H., A.A.T. Nur Rabiatul, A. Yusrina and S. Shazani (2014‬‬
‫‪Morphological Variability of Wild Populations of Giant Freshwater Prawn‬‬
‫‪(Macrobrachium rosenbergii) In Malaysia. Journal of Applied Science and‬‬
‫‪Agriculture, 9(15): 43-48.‬‬
‫‪10. New Michael B (2002) United Kingdom. FAO FISHERIES TECHNI-‬‬
‫‪CAL‬‬
‫‪PAPER. Farming freshwater prawns A manual for the culture of the giant‬‬
‫‪river‬‬
‫)‪prawn (Macrobrachium rosenbergii‬‬
‫‪11-. Nhan, D.T., Wille, M., Hung, L.T., Sargeloos, P (2009) Comparison of‬‬

‫‪66‬‬

reproductive performance and offspring quality of giant freshwater prawn
(Macrobrachium rosenbergii) broodstock from different regions. Aquacul-
ture 298, 36-42.
12-New MB( 2009) Farming freshwater prawns: A manual for the culture of
the giant freshwater prawn (Macrobrachium rosenbergii). FAO Fisheries
Technical Paper No. 428, Rome212.
13-Nhan (2009) Life cycle of Macrobrachium rosenbergii _fig1_317887376.
14-. New, M.B (2010) History and Global Status of Freshwater Prawn Farm-
ing. In: Freshwater Prawns:Biology and Farming (ed. by M.B. New, W.C. Val-
enti, J.H. Tidwell, L.R., D’Abramo, M.N. Kutty). Wiley-Blackwell Publishing,
pp: 1-9.
15-New, M.B. and M.N. Kutty (2010) Commercial Freshwater Prawn Farm-
ing and Enhancement around the World. Freshwater Prawns: Biology and
Farming (ed. by New, M.B., Valenti, W.C., Tidwell, J.H., D’Abramo, L.R.,
Kutty, M.N.) Wiley-Blackwell Publishing, pp: 356-396.

67

‫آلترناتيــو كمپلمــان‪ ،‬مســير لكتيــن‪ ،‬آنت ‌يباد ‌يهــا‪،‬‬ ‫ايمنــي ذاتــي و اكتســابي در ماهيــان‬
‫ســيتويك ‌نها و پپتيدهــاي آنتي‌باكتريــال مي‌باشــند‪.‬‬ ‫اســتخواني‬
‫فاكتورهــاي مختلــف داخلــي و خارجــي مي‌تواننــد‬
‫بــر پاســ ‌خهاي ايمنــي تأثيرگــذار باشــند‪ .‬تغييــرات‬ ‫نجمه خسرويان‌فر‬
‫دمـا و اسـترس ممكـن اسـت اثـر سـركوب‌كنندگي‬
‫بــر پاســخ‌هاي ايمنــي داشــته باشــند در حالــي‬ ‫كارشـناس ارشـد ايمني شناسـي ‪،‬کارشـناس بیماری های آبزیان‬
‫كــه افزودن ‌يهــاي غذايــي شــامل پروبيوتيك‌هــا‬ ‫آزمایشـگاه اداره کل دامپزشـکی استان چهار محال و بختیاری‬
‫م ‌يتواننـد اثـر پاسـخ‌هاي ايمنـي را افزايـش دهنـد‬
‫پست الکترونیک ‪khosravian _ [email protected] :‬‬

‫‪ :‬ارگا ‌نهاي لنفاوي‪:‬‬ ‫مقدمــه‬

‫‪-۱‬تيموس‬ ‫سيسـتم ايمنـي ماهـي بسـيار شـبيه بـه مهـره‌داران‬
‫مي‌باشــد‪ ،‬امــا تفاو ‌تهــاي مهمــي نيــز بيــن آنهــا‬
‫تيمــوس حــاوي دو لــوب همــوژن و‬ ‫وجــود دارد‪ .‬ماهيــان موجــودات آزادزي از مرحلــه‬
‫كپســول‌دار اســت كــه در بيــن ماهيــان‬ ‫جنينــي در محيــط آبزيــان خــود مي‌باشــند‪ .‬آنهــا‬
‫اســتخواني تفــاوت ســاختاري بســيار زيــادي‬ ‫مكانيســم‌هاي مختلفــي بــراي محافظــت از خــود‬
‫دارد‪ .‬تيمــوس مســئول ســاخت لنفوســيت‌هاي‬ ‫در برابــر طيــف گســترده‌اي از مكيروارگانيســم‌ها‬
‫‪ T‬مي‌باشــد‪ .‬همچنيــن در تيمــوس ســلول‌هاي‬ ‫دارنــد‪ .‬ارگا ‌نهــاي لنفــاوي نقــش اصلــي را در‬
‫ماكروفــاژ حضــور دارنــد كــه نقــش مهمــي‬ ‫توليــد و بلــوغ ســلو ‌لهاي ايمنــي بــر عهــده‬
‫در تكثيــر ســلول‌هاي ‪ T‬ايفــا م ‌ينماينــد‬ ‫دارنــد‪ .‬در ماهيــان اســتخواني تيمــوس‪ ،‬كليــه‬
‫و طحــال بزرگتريــن ارگا ‌نهــاي لنفــاوي توليــد‬
‫‪-۲‬كليه‬ ‫كننــده ســلول‌هاي ايمنــي مي‌باشــند‪ .‬بــه طــور‬
‫كلـي هـدف از ايـن مقالـه بررسـي سيسـتم ايمنـي‬
‫كليــه در ماهيــان اســتخواني معــادل مغــز‬ ‫در ماهيــان اســتخواني از جملــه مكانيســ ‌مهاي‬
‫اســتخوان در مهــره‌داران اســت‪ .‬در ماهــي‬ ‫ايمنــي غيــر اختصاصــي (ذاتــي) و اختصاصــي‬
‫قــز ‌لآلا‪ ،‬كليــه در توليــد گلبو ‌لهــاي قرمــز و‬ ‫(اكتســابي) و همچنيــن بررســي اثــر محيــط‬
‫گلبو ‌لهــاي ســفيد بعــد از خــروج بچــه ماهــي‬ ‫بــر سيســتم ايمنــي ايــن ماهيــان م ‌يباشــد‪.‬‬
‫از تخــم (‪ )Hatching‬نقــش مهمــي دارد‪.‬‬ ‫ايمنـي ذاتـي مكانيسـم دفـاع اصلـي در ماهـي‬
‫ســلو ‌لهاي اصلــي در قســمت قدامــي كليــه‬ ‫مي‌باشــد كــه نقــش اساســي را در پاســخ‌هاي‬
‫ماكروفاژهــا و لنفوســي ‌تهاي ‪ B‬م ‌يباشــند كــه‬ ‫ايمنــي و هموســتاتكي از طريــق سيســتم‬
‫در ســاختارهايي بــه نــام مراكــز ملانوماكروفــاژ‬ ‫گيرند‌ههــاي پروتئينــي ايفــا مي‌نمايــد ‪ .‬ايــن‬
‫‪MMCs:‬‬ ‫(‪Melanomacrophage‬‬ ‫گيرند‌ههــاي پروتئينــي‪ ،‬الگوهــاي مولكولــي كــه‬
‫‪ )Centers‬تجمــع يافتــه و نقــش توليــد‬ ‫عمدتــ ًا اجــزاي ميگروارگانيســ ‌مهاي پاتوژنيــك‬
‫آنت ‌يبــادي از كلاس ‪IgM‬را بــر عهــده دارنــد‬ ‫شــامل پلي‌ســاكاريدها‪ ،‬ليپوپلي‌ســاكاريدها (‪LPS:‬‬
‫‪ ،)lipopolysaccharide‬پپتيدوگليــكان‬
‫‪-۳‬طحال‬ ‫باكتريايـي‪ RNA ،‬ويروسـي كـه بـه طـور طبيعـي‬
‫در ســطح ارگانيســم وجــود نــدارد را شناســايي‬
‫طحــال يــك بافــت بيضــوي شــكل‬ ‫مي‌نماينــد‪ .‬پاســ ‌خهاي ايمنــي اكتســابي بــه‬
‫اســت كــه ســلو ‌لهاي ديــواره ايــن بافــت در‬ ‫دوبخــش پاســخ‌هاي ايمنــي هومــورال و ســلولي‬
‫فاگوســيتوز آنتــي‌ژن توســط ماكروفــاژ نقــش‬ ‫تقســيم‌بندي م ‌يشــوند‪ .‬پارامترهــاي ايمنــي‬
‫مهمــي را ايفــا مي‌نماينــد‪ .‬محصــور شــدن‬ ‫اكتسـابي شـامل مهاركنند‌ههـاي رشـد‪ ،‬آنزي ‌مهـاي‬
‫آنتــي‌ژن در بافــت طحــال بــه مــدت طولانــي‬ ‫ليــز كننــده‪ ،‬پروتئي ‌نهــاي مســير كلاســكي و‬
‫نقــش مهمــي در ايجــاد خاطــره ايمونولوژكيــي‬
‫عليــه آن آنتــ ‌يژن در ماهيــان اســتخواني دارد ‪.‬‬

‫‪68‬‬

‫بـه طـور كلـي سيسـتم ايمنـي در ماهـي بـه دو بـه ليكتـن فعـال مي‌شـود‪ .‬ايـن سيسـتم در ماهيـان‬
‫بخـش ايمنـي ذاتـي (غيـر اختصاصـي) و ايمنـي اســتخواني بــه كمــك آنتي‌بــادي ‪ IgM‬م ‌يتوانــد‬
‫اكتسـابي (اختصاصـي) تقسـيم بنـدي مي‌گـردد‪ .‬ويـروس ‪ IHN‬و ويـروس ‪ VHS‬را خنثـي نمايـد‪ ،‬امـا‬
‫مكانيسـم عمـل آن هنوز ناشـناخته باقي مانده اسـت‪٪‬‬
‫ايمني ذاتي(غير اختصاصي)‪:‬‬
‫سيســتم ايمنــي ذاتــي از ابتــداي جنينــي ايمني اكتسابي(اختصاصي)‪:‬‬
‫در ماهــي شــروع بــه فعاليــت م ‌ينمايــد كــه پاسـخ‌هاي ايمنـي اكتسـابي از طريـق شـبك ‌هاي‬
‫بــه ســه بخــش اصلــي تقســيم م ‌يشــود‪ :‬پيچيــد‌هاي از ســلو ‌لها‪ ،‬پروتئي ‌نهــا‪ ،‬ژ ‌نهــا و‬
‫پيا ‌مهـاي بيوشـيميايي كـه پاسـخ مناسـب در برابـر‬
‫آنتــي‌ژن را فعــال مي‌نماينــد‪ ،‬عمــل مي‌كنــد‪.‬‬ ‫‪-۱‬سـد موكوسـال‪ /‬اپـي تليـال كـه خـود شـامل‬
‫ايمنــي اكتســابي در ماهــي بــه دو بخــش ايمنــي‬ ‫پوسـت‪ ،‬آبشـ ‌شها و دسـتگاه تغذيـه‌اي اسـت و بـه‬
‫هومــورال و ايمنــي ســلولي تقســيم‌بندي م ‌يشــود‪.‬‬ ‫عنـوان اوليـن سـد دفاعـي در برابـر عفون ‌تهـا نقـش‬
‫در ايمنــي هومــورال‪ ،‬آنت ‌يبادي‌هــا نقــش اصلــي‬ ‫ايفـا مي‌نمايـد‪ .‬موكـوس در ماهـي شـامل لكتي ‌نهـا‪،‬‬
‫را در پاســ ‌خهاي ايمنــي عليــه ارگانيســ ‌مهاي‬ ‫پنتراكســي ‌نها‪ ،‬ليزوزيــم‪ ،‬پروتئي ‌نهــاي كمپلمــان‪،‬‬
‫پاتــوژن ايفــا مي‌نماينــد‪ ،‬كــه مهم‌تريــن آن‌هــا در‬ ‫پپتيدهــاي آنتي‌باكتريــال و آنت ‌يبــادي ‪IgM‬مــي‬
‫ماه ‌يهــاي اســتخواني آنت ‌يبــادي ‪ IgM‬مي‌باشــد ‪٪‬‬ ‫شـود (‪ .)8‬ايـن تريكبـات گيرند‌ههـاي سـطح سـلولي‬
‫يـا محلـول در پلاسـما و ديگـر مايعـات بـدن دارنـد ‪٪‬‬
‫در مطالعــات انجــام شــده نشــان داده شــده‬
‫اســت كــه ايــن آنت ‌يبــادي در ماهــي قــز ‌لآلا‬ ‫‪-۲‬ســلو ‌لهاي سيتوتوكســكي غيــر اختصاصــي‬
‫شــبيه بــه آنت ‌يبــادي پســتانداران ســبب فعــال‬ ‫كــه مهم‌تريــن ايــن ســلو ‌لها‪ ،‬ســلول‌هاي‬
‫شــدن كمپلمــان و در نهايــت حــذف عامــل‬ ‫‪ NK‬مي‌باشــند‪ .‬اگــر چــه ايــن ســلو ‌لها از‬
‫بيمــاري‌زا را موجــب م ‌يگــردد ‪ .‬در ايمنــي ســلولي‪،‬‬ ‫نظــر مورفولوژيــك از ســلو ‌لهاي پســتانداران‬
‫ســلول‌هاي ‪ TCD8+CD3+‬بــه عنــوان ســلول‬ ‫بزرگترنــد‪ ،‬امــا عملكــرد مشــابه بــه كيديگــر دارنــد‬

‫‪-3‬فاكتورهـاي محلـول در مايعـات بـدن شـامل سيتوتوكســكي و از بيــن برنــده عامــل بيمــاري‌زا از‬
‫طريــق كمپلكــس مولكو ‌لهــاي ســازگاري نســجي‬ ‫اجــزاي سيســتم كمپلمــان‪ ،‬فاكتــور نكروزدهنــده‬
‫كلاس‪ )MHC class I( 1‬نقــش خــود را ايفــا‬ ‫تومــور(‪)TNF: Tumor Necrosis Factor‬‬
‫م ‌ينماينــد ‪ ٪‬ســيتويك ‌نهاي ايمنــي اكتســابي در‬ ‫اينترفرو ‌نهــا‪ ،‬ســيتويك ‌نها‪ ،‬مهاركننده‌هــاي‬
‫ماهيـان اسـتخواني نقـش مهمـي در پيشـبرد تمايـز‬
‫لنفوســيت‌هاي ‪ T‬كمكــي (‪ )T helper‬دارنــد كــه‬ ‫پروتئـازي‪ ،‬ليزوزيـم و ترانسـفرين مي‌باشـند ‪٪‬كيـي از‬
‫مي‌تــوان بــه اينترفــرون كلاس ‪1‬و ‪)IFN I &II(2‬‬ ‫فرآيند‌هايــي كــه در ايمنــي ذاتــي مهم‌تريــن نقــش‬
‫در تماي�ـز به لنفوسـ�ي ت ‪ T‬كمكـي كلاس‪T help�( 1‬‬ ‫را ايفـا مـي نمايـد‪ ،‬فاگوسـيتوز م ‌يباشـد (سـلول‌هاي‬
‫‪ )er I‬و اينترلويكـن ‪ )IL-4(4‬در تمايـز بـه لنفوسـيت‬ ‫اصلــي در انجــام فرآينــد فاگوســيتوز در ماهيــان‬
‫‪ T‬كمكــي كلاس ‪ )T helper II(2‬اشــاره نمــود‬ ‫نوتروفيــل و ماكروفــاژ هســتند‪ ،‬كــه باكتري‌هــاي‬
‫بيمــاري‌زا را بــا توليــد گون ‌ههــاي واكن ‌شدهنــده بــا‬
‫اكسـيژن(‪ROS: Reactive Oxygen Species‬‬
‫اثـر عوامـل محيطـي بـر پاسـ ‌خهاي‬ ‫) طــي فرآينــد انفجــار تنفســي از بيــن مي‌برنــد‪.‬‬
‫بــه عــاوه نوتروفي ‌لهــا در سيتوپلاســم خــود داراي ايمنـي در ماهيـان اسـتخواني‪:‬‬
‫گرانو ‌لهـ�اي حـ�اوي ميلوپراكسـ�يدازز(�‪MPO: My‬‬
‫سيســتم ايمنــي ماهيــان مــي توانــد تحــت‬ ‫‪ )eloperoxidase‬هسـتند كـه در حضـور هاليـد‬
‫تاثيـر فاكتورهـاي محيطـي نظيـر دمـا‪ ،‬نـور‪ ،‬يكفيـت‬ ‫و پراكســيد‌ هيــدروژن ديــواره ســلولي باكتر ‌يهــا را‬
‫آب و القــا كننده‌هــاي اســترس قــرار بگيــرد ‪ ٪‬در‬ ‫حـذف مي‌نماينـد‪ .‬سيسـتم كمپلمـان كيـي ديگـر از‬
‫ماهــي قــزل‌آلا مــدت زمــان نورگيــري بــر تعــداد‬ ‫اجـزاي ايمنـي ذاتـي اسـت‪ ،‬كـه در ماهيان اسـتخواني‬
‫گلبو ‌لهـاي سـفيد در حـال گـردش در خـون تاثيـر‬ ‫از سـه طريـق كلاسـكي‪ ،‬آلترناتيـو و مانـوز متصـل‬

‫‪69‬‬

‫مســتقيم دارد‪ .‬افزايــش زمــان نورگيــري مي‌توانــد‬
‫ســبب افزايــش فعاليــت ليزوزيــم و ميــزان آنتــي‬
‫بـادي ‪ IgM‬در گـردش خـون شـود‪ .‬از سـوي ديگـر‬
‫سـطح اكسـيژن م ‌يتوانـد بـر پاسـ ‌خهاي ايمنـي تاثيـر‬
‫مسـتقيم داشـته باشـد‪ ،‬بـه ايـن صـورت كـه كاهـش‬
‫اكســيژن فعاليــت انفجــار تنفســي در ماكروفاژهــا‬
‫و ميــزان آنت ‌يبــادي در گــردش خــون را كاهــش‬
‫م ‌يدهــد (‪ .‬بعضــي از مطالعــات نشــان م ‌يدهــد‬
‫كــه افزايــش ســطح نمــك در آب م ‌يتوانــد باعــث‬
‫افزايــش فعاليــت آنزي ‌مهــاي ليزكننــده‪ ،‬افزايــش‬
‫انفجــار تنفســي در ماكروفاژهــا و افزايــش ســطح‬
‫آنتــي بــادي ‪ IgM‬در گــردش خــون گــردد‪ .‬امــا‬
‫دليــل اينكــه چــرا نمــك م ‌يتوانــد ســبب ايجــاد‬
‫ايــن تغييــرات گــردد‪ ،‬هنــوز ناشــناخته باقــي مانــده‬
‫اسـت ‪ ٪‬اسـترس در ماهـي در نتيجـه تراكـم جمعيـت‪،‬‬
‫ســبب افزايــش ترشــح كورتيــزول‪ ،‬كاهــش فعاليــت‬
‫ايمنـي ذاتـي و اختصاصـي و در نهايـت شـانس ابتـا‬
‫ماهيـان بـه عوامـل بيمـاري‌زا را افزايـش م ‌يدهـد ‪٪‬‬

‫نتيجه گيري‪:‬‬

‫در ســا ‌لهاي اخيــر پيشــرفت‌هايي در زمينــه‬
‫شـناخت پاسـخ‌هاي ايمنـي در ماهيـان انجـام گرفتـه‬
‫كــه در رشــد صنعــت آبز ‌يپــروري جهانــي تاثيــر‬
‫مثبــت داشــته اســت‪ .‬توليــد لارو اغلــب بــا موانعــي‬
‫نظيــر افزايــش مــرگ و ميــر و زيا ‌نهــاي اقتصــادي‬
‫بـه دليـل بيمار ‌يهـاي عفونـي روبـرو مـي باشـد‪ .‬از‬
‫ســوي ديگــر پاســخ‌هاي ايمنــي ذاتــي بــه عنــوان‬
‫يـك بخـش ضـروري در مبـارزه بـا عوامـل بيمـاري‌زا‬
‫شــناخته شــده‌اند‪ .‬بنابرايــن ايجــاد تعــادل ايمنــي‬
‫(‪ )Immunomodulation‬م ‌يتوانــد عامــل‬
‫مهمــي در بقــاي لارو از طريــق افزايــش پاســخ‌هاي‬
‫ايمنـي بـر عليـه عوامـل بيمـاري‌زا باشـد‪ .‬در نهايـت‬
‫پيشـرف ‌تهاي اسـتراتژكيي بـه منظـور كنتـرل عوامـل‬
‫بيمــار ‌يزا و توليــد بالقــوه لارو ماهــي و در نهايــت‬
‫توليــد ماهــي بالــغ بايــد بــه كار گرفتــه شــوند ‪٪‬‬

‫‪70‬‬

: ‫منابع مورد استفاده‬

1- Maria van der Marel and et al (2012) Molecular cloning and expres-
sion of two β-defensin and two mucin genes in common carp (Cyp-
inus carpio L.) and their up-regulation after β-glucan feeding. Fish
and Shellfish Immunology, 32(3):494-501.

2- Minglan GUO and et al (2012). Antiviral effects of β–defensin derived
from orange-spotted grouper (Epinephelus coiodes). Fish and Shell-
fish Immunology, 32(5):828-38.

3- Bo- Hye Nam and et all (2010). Multiple β-defensin isoforms identi-
fied in early developmental stages of the teleost Paralichthys oliva-
ceus Immunity, 28(2):267-274.

4- Castillo A, Sanchez C, Dominguez J (1993) Ontogeny of IgM and
IgM-bearing cells in rainbow trout. Developmental and comparative
Immunology17, 419-424.

5- Ralph Kuehn and et al (2018) identification of a piscine reovirus-re-
lated pathogen in proliferative darkening syndrome (PDS) infected
brown trout (Salmo trutta fario) using a next-generation technology
detection pipeline. Journal.pone 13(10):e0206164

6- Baojian Sun and et al (2009) Identification of an Atlantic salmon IFN
multigene cluster encoding three IFN subtypes with very different
expression properties. Developmental and comparative immunology
33(4):547-558

7- Alejo A, Tafalla C (2011) Chemokines in teleost fish species. Dev
Comp Immunol 35:1215–1222. doi:10.1016/j.dci.2011.03.011.

8- Bahr A, Wilson AB (2012) The evolution of MHC diversity: evidence
of intralocus gene conversion and recombination in a single-locus
system. Gene 497:52–57.

9- Barrangou R, Marraffini LA (2014) CRISPR-CAS systems: prokary-
otes upgrade to adaptive immunity. Mol Cell 54:234–244..

10- Magnadottir B (2010) Immunological control of fish disease. Jour-
nal of Marine Biotechnology 12, 361-379.

11- Beemelmanns A, Roth O (2017) Grandparental immune priming in
the pipefish Syngnathus typhle. BMC Evol Biol 17:44.

12- Birrer SC, Reusch TBH, Roth O (2012) Salinity change impairs
pipefish immune defence. Fish Shellfish Immunol 33:1238–1248.

71

13- Boehm T (2011) Design principles of adaptive immune systems.
Nat Rev Immunol 11:307–317

14- Datta SK, Redecke V, Prilliman KR et al (2003) A subset of toll-like
receptor ligands induces cross-presentation by bone marrow-de-
rived dendritic cells. J Immunol 170:4102–4110

15- Grimholt U (2016) MHC and evolution in teleosts. Biology (Ba-
sel).

16- Grimholt U, Tsukamoto K, Azuma T et al (2015) A comprehensive
analysis of teleost MHC class I sequences. BMC Evol Biol 15:32

17- Magnadóttir B (1998) Comparison of immunoglobulin (IgM) from
four fish species. Icel Agr Sci 12:47–59

18- Malmstrøm M, Matschiner M, Tørresen OK et al (2016) Evolution
of the immune system influences speciation rates in teleost fishes.
Nat Genet 48:1204–1210. doi:10.1038/ng.3645

19- Rölle A, Pollmann J, Cerwenka A (2013) Memory of infections:
an emerging role for natural killer cells. PLoS Pathog 9:e1003548.
doi:10.1371/journal.ppat.1003548

20- Secombes CJ, Wang T, Bird S (2011) The interleukins of fish. Dev
Comp Immunol 35:1336–1345. doi:10.1016/j.dci.2011.05.001

21- Sundaram AY, Kiron V, Dopazo J, Fernandes JM (2012) Diversifica-
tion of the expanded teleost-specific toll-like receptor family in At-
lantic cod, Gadus morhua. BMC Evol Biol 12:256. doi:10.1186/1471-
2148-12

22- Dalmo RA (2005) Ontonegy of the fish immune system. Fish and
Shellfish immunology 19, 395-396.

72

‫دامپزشكي ‪ ،‬نقش و جايگاه آن در پدافند راهبـردي پدافنـد غيـر عامـل كشـور هم راسـتا‬
‫مـي باشـد‪.‬‬ ‫غير عامل كشور‬
‫از منظــر حفــظ ذخائــر دامی (دام ‪ ،‬طيــور ‪،‬‬
‫دکتر اردلان مظاهری ‪ ،‬دکترای عمومی دامپزشکی‬

‫کارشناس بررسی و مراقبت بیماری های ویروسی دام اداره کل آبزيـان و ‪ ) ...‬ايجـاد امنيـت غذایـی و اجـرای‬
‫دســتورالعمل هــای بهداشــتی بــراي پــرورش‬ ‫دامپزشکی استان اصفهان‬

‫دهنـدگان دام ‪ ،‬طیـور و آبزیـان ‪ ،‬ضمـن ايجـاد‬ ‫‪[email protected]‬‬

‫امنيــت اقتصــادي و امنيــت غذايــي (‪Food‬‬ ‫پدافنــد غيــر عامــل بــه مجموعــه اقداماتــی‬
‫‪ )security‬جامعـه را جهـت تاميـن نيـاز هاي‬ ‫كــه موجــب كاهــش آســيب پذيــري نيــروي‬
‫غذايـي ( فـرآورده هـاي خـام دامـي) تضمیـن‬ ‫انسـاني‪ ،‬تاسيسـات‪ ،‬تجهيـزات و ذخائـر كشـور‬
‫مـی نمایـد ‪ .‬همچنيـن از منظـر مقابلـه و كنترل‬ ‫اعــم از غــذا‪ ،‬ســوخت و ‪ ...‬در مقابــل حــوادث‬
‫بيمــاري و بهداشــت دام نيــز اهتمــام در امــر‬ ‫وتهدیــدات عمــدی مــي شــود‪ ،‬اطلاق مــي‬
‫مقابلـه بـا عوامـل زیسـتی بيمـاري زا و مبـارزه‬ ‫گـردد كـه بـا اجـراي صحیـح اصـول پدافنـد‬
‫بـا اثـرات زیانبـار انهـا از جملـه اقدامـات پدافنـد‬ ‫غیـر عامـل مـي تـوان از وارد شـدن خسـارات‬
‫غیـر عامـل در دامپزشـكي مـي باشـد كـه بـه‬
‫صــورت ذاتــي اهــداف و روكيردهــاي پدافنــد‬ ‫جانــي و مالــي جلوگيــري نمــود‪.‬‬
‫غيـر عامـل را بـه ذهـن متبـادر مـي سـازد ‪.‬در‬ ‫از آنجــا كــه ممکــن اســت عوامــل زیســتی‬
‫ايـن مقولـه ‪ ،‬از عوامـل انسـان سـاخت ‪(man‬‬ ‫بــه صــورت عمــدی تولیــد و تهیــه گردنــد‬
‫)‪ made‬نبایـد غافـل بـود كـه ممکـن اسـت‬ ‫ایـن امـر مـی توانـد بـه بـروز برخـي بحـران‬
‫از آن بـه صـورت هدفمنـد و بـا اهـداف رقابتـي‬ ‫هــاي زيســتی در بيــن انســان و دام مشــترك‬
‫و تخاصمــي همچــون ايجــاد تلفــات در دام و‬ ‫منجـر گـردد يـا نتايـج زیانبـار آن را در زندگـي‬
‫شـيوع عمـدي عوامـل بيمـاري زا و تهديـدات‬ ‫انســان نمايــان ســازد و در صــورت شــیوع‬
‫بيوتروريسـمي در جهـت آلـوده نمـودن اماكـن‬ ‫عوامـل بيمـاري زای دامـی و بالطبـع اثـرات آن‬
‫و واحدهــاي دامــي و جوامــع انســاني بهــره‬ ‫بـر روي انسـان‪ ،‬باعـث بـروز تلفـات گسـترده‬
‫گرفتـه شـود‪ ،‬لـذا مهمتريـن و اساسـي تريـن‬ ‫گـردد ‪.‬لـذا ارتقـاي جايـگاه دامپزشـكي و توجـه‬
‫كاركــرد هــاي دامپزشــكي در ايجــاد امنيــت‬ ‫بــه آن بــه عنــوان كيــي از كليــدي تريــن‬
‫زیسـتی ‪ ،‬در زمـان بـروز بحـران ‪ ،‬اصـل تـاب‬ ‫بخـش هـاي عملياتـي حـوزه پدافنـد غيرعامـل‬
‫آوری ودر نهایـت حفـظ اقتـدار ملـي مـي باشـد‪.‬‬ ‫بايسـتي مـورد بازنگـري و حمايـت ويـژه قـرار‬
‫از ديگـر نقـش هـاي برجسـته دامپزشـكي در‬
‫حــوزه پدافنــد غیــر عامــل ‪ ،‬اعمــال ضوابــط‬ ‫گي ـرد‪.‬‬
‫بهداشــتی‪ -‬قرنطينــه اي در هنــگام حمــل دام‬ ‫فعالیــت هــای دامپزشــكي از دو منظــر حفــظ‬
‫و فـرآورده هـاي آن در داخـل كشـور (اسـتاني‬ ‫ذخائـر دامـي كشـور و تاميـن سـامت جامعـه‬
‫و كشــوري) مــي باشــد كــه تضميــن كننــده‬ ‫انســاني بــا روكيــرد تضميــن غــذاي ســالم‬
‫ســامت دام و امنيــت فــراورده هــاي خــام‬
‫دامــي مــی باشــد ‪ .‬همچنيــن طبــق الزامــات‬ ‫(فــرآورده هــا‬
‫بيــن المللــي هيــچ يــك از فــرآورده هــا و‬ ‫ي خـام دامـي) و كنتـرل و مقابلـه بـا بيمـاري‬
‫هــاي مشــترك بيــن انســان و دام( بیمــاری‬
‫هـای زئونـوز) كامـا بـا اهـداف و ماموريتهـاي‬

‫‪73‬‬

‫محصــولات وارداتــی و صادراتــي بــا منشــاء بیمـاری هـای دام و بیمـاری هـای مشـترک‬
‫دامــي بــدون تاييديــه بهداشــتي دامپزشــكي بیـن انسـان و دام و رصـد و تحليـل اطلاعـات‬
‫امــكان ورود یــا صــدور بــه كشــور هــاي بیمـاری هـا و عوامـل ایجـاد کننـده آنهـا را و‬
‫بـا اسـتفاده از سـامانه هـاي بومـي ‪ ،‬در آشـکار‬ ‫ديگـر را نخواهنـد داشـت‪.‬‬
‫در جهـت شناسـايي سـريع بيمـاري و پاسـخ سـازی عمـدی بـودن بیمـاری نقشـی اساسـی‬
‫دهــي مطلــوب بــه منظــور بــه حداقــل خواهــد داشــت ‪ .‬شــكل گيــري و گســترش‬
‫رســانيدن آلودگــي و انتشــار بيمــاري و نيــز سـامانه هـاي اطلاعـات جغرافيايـي بـا رویکرد‬
‫اقدامــات پيشــگيرانه بهداشــتي بــه منظــور رصـد بیمـاری نيـز بخـش ديگـري از اقدامـات‬
‫افزايــش تــاب آوري در برابــر مخاطــرات‪ ،‬پدافنــد غیــر عامــل همــگام بــا سیاســتهای‬
‫برخــورد بــا همــه گیــری ‪ ،‬شــیوع و طغيــان کلان پدافنـد غیـر عامـل در کشـور مـی باشـد‬
‫عوامـل بيمـاري زا عرصـه ديگـري از فعاليـت ‪.‬‬
‫دامپزشـکی در حـوزه پدافنـد غیـر عامـل مـی در پایـان ذکـر ایـن نکتـه ضـروری اسـت کـه‬
‫ســازمان دامپزشــکی کشــورو دیگــر مراجــع‬ ‫باشــد ‪.‬‬
‫نقـش و جايـگاه ويـژه دامپزشـكي در حيطـه ذیصــاح مــی تواننــد بــا تهیــه امکانــات و‬
‫پدافنـد غيرعامـل و امنيـت زيسـتي بـا روكيرد ســخت افــزار و نــرم افــزار در حــوزه پدافنــد‬
‫سـامت محـور در گسـتره پايداري ملي بسـيار غیــر عامــل بــه جــد اهتمــام ورزنــد ‪.‬‬
‫بـي بديـل اسـت لـذا مجموعـه دامپزشـكي بـا‬
‫بهـره گيـري از روكيـرد هـاي فناورانـه‪ ،‬پايش‬

‫‪74‬‬

‫کـه ایـن سـم پـس از رسـیدن بـه کبـد منجـر‬ ‫طــرح مطالعاتــی تعییــن میــزان‬
‫بـه تخریـب سـلول هـای کبـدی شـد ه و آنهـا‬ ‫آفلاتوکســین در گوشــت و خــوراک‬
‫را از بیــن مــی بــرد بنابرایــن میتوانــد عوارضــی‬ ‫طیــور گوشــتی اســتان خوزســتان‬
‫چـون تخریـب کبـد در طیـور و گاو هـای شـیری‬
‫را ایجـاد نمایـد ‪ .‬ایـن سـم باعـث کاهـش رشـد و‬ ‫دکتـر منصـور میاحـی (اسـتاد دانشـکده دامپزشـکی اهـواز‪ -‬دکتـرای‬
‫تولیـد ‪ ،‬افـت در راندمـان تبدیـل غذایـی ‪ ،‬کاهش‬ ‫تخصصـی دامپزشـکی‪)com.yahoo@mayahi_m -‬‬
‫تولیـد تخـم مـرغ ‪ ،‬نقـص سیسـتم ایمنـی و ضرر‬
‫هـای شـدید اقتصـادی میشـود ‪ ..‬آفلاتوکسـین در‬ ‫دکتـر رضـا اسـدی (معـاون سـامت دامپزشـکی خوزسـتان‪ -‬دکترای‬
‫پرنـدگان در کبـد و عضـات تجمـع مـی کنـد و‬ ‫دامپزشکی )‪[email protected] -‬‬
‫عـاوه بـر تضعیـف سیسـتم ایمنـی و ضررهـای‬
‫اقتصـادی در صـورت مصـرف بیـش از حـد مجـاز‬ ‫دکتــر مصطفــی کنارکوهــی (مدیــرکل دامپزشــکی خوزســتان‪-‬‬
‫توسـط انسـان عـوارض بهداشـتی زیـادی ایجـاد‬ ‫دکتــرای دامپزشــکی)‪[email protected] -‬‬
‫میکنــد‪ .‬تعییــن میــزان آلودگــی طیــور گوشــتی‬
‫اســتان جهــت بررســی یکــی از شــاخصه هــای‬ ‫دکتــر بهمــن جوشــن (رییــس اداره بهداشــت و مدیریــت بیمــاری‬
‫مهمتریـن منبـع پروتئینـی سـبد غذایـی خانوارهـا‬ ‫هــای طیــور خوزســتان‪ -‬دکتــرای دامپزشــکی‪@joshan.dr -‬‬
‫اهمیــت زیــادی داشــته و هــدف ایــن مطالعــه‬
‫‪)com.yahoo‬‬
‫مـی باشـد کـه در سـال ‪ 1396‬اجـرا گردیـد‪.‬‬ ‫دکتـر سـید مهـران ناطقـی (رییـس آزمایشـگاه اداره کل دامپزشـکی‬

‫خوزسـتان‪ -‬دکتـرای دامپزشـکی‪)com.yahoo@hasti536 -‬‬

‫طرح مطالعه‬ ‫مقدمه و هدف‬

‫در هـر یـک از فصـول گـرم و سـرد از ‪ 8‬گلـه‬
‫آفلاتوکسـینها گروهی وابسـته به مایکوتوکسـینها ماکیـان گوشـتی (در دو فصـل ‪ 16‬گلـه) و از هـر‬
‫هسـتند که سـمی بـوده و معمـولا در جیـره‪  ‬طیور گلـه در هـر نوبـت ‪ 10‬پرنـده بـه شـکل تصادفـی‬
‫یافـت مـی شـوند ‪ .‬مایکوتوکسـینها متابولیتهـای در ‪ 3‬نوبـت‪ ،‬یـک روزگـی و ‪ 21‬روزگـی و در ‪42‬‬
‫ثانویــه ســمی و ســرطان زای تولیــد شــده بــه روزگــی (در کشــتارگاه) نمونــه عضلــه‪ ،‬کلیــه و‬
‫وســیله برخــی از قارچهــا نظیــر آســپرژیلوس کبـد جمـع آوری و بـه آزمایشـگاه ارسـال شـد‪.‬‬
‫فـاوس تولیـد میشـوند و باعـث بـروز عوارضـی از مــزارع مــورد مطالعــه در ‪ 2‬نوبــت ‪ 21‬و ‪42‬‬
‫در دامهــا و طیــور میگردنــد ‪ .‬خوشــبختانه از روزگــی نمونــه خــوراک نیــز جمــع آوری و بــه‬
‫‪ 10000‬گونــه قارچــی تنهــا حــدود ‪ 50‬گونــه آزمایشـگاه ارسـال گردیـد‪ .‬در آزمایشـگاه مراحـل‬
‫تولیــد مایکوتوکســین مــی نماینــد ‪ .‬مایکــو آمـاده سـازی نمونههـای خـوراک‪ ،‬کبـد‪ ،‬کلیههـا‬
‫توکســینهای قارچــی مســئول ضررهــای مالــی و عضــات پرنــدگان زندهــی کشــتار شــده و‬
‫زیـادی هسـتند کـه خسـارت آن طیـف وسـیعی پرنــدگان جمــع آوری شــده از کشــتارگاه‪ ،‬بــر‬
‫از محصـولات کشـاورزی را در بـر مـی گیـرد و اســاس روش ‪ HPLC‬انــدازه گیــری شــد‪.‬‬
‫احتمــال گســترش آن در میــان زنجیــره غذایــی‬
‫بشــر نیــز وجــود دارد ‪ ،‬زیــرا ســم آفلاتوکســین نتایج‬
‫مــی توانــد از طریــق گوشــت ماکیــان‪ ،‬شــیر‬
‫نتایــج انــدازه گیــری آفلاتوکســین در عضــات‬ ‫دامهــا بــه مصــرف کننــدگان منتقــل گــردد و‬
‫سـینه‪ ،‬ران‪ ،‬کبـد و خـوراک جمـع آوری شـده از‬ ‫باعـث جهـش و موتاسـیون در سـلولهای کبـدی‬
‫شـده و احتمـال سـرطان را زیـاد نمایـد ‪ .‬در میـان‬
‫مرغداریهـا در جـداول ‪ 1‬تـا ‪ 4‬آمـده اسـت‪.‬‬

‫‪ 200‬نـوع از مایکوتوکسـین هـای شناسـایی شـده‬
‫یکـی از مهمتریـن آنهـا آفلاتوکسـین مـی باشـد‬

‫‪75‬‬

‫جدول‪-1‬میزان آفلاتوکسین در عضلات ماکیان در فصل سرد‬

‫نوبت سوم‬ ‫نوبت دوم‬ ‫محــل نمونــه نوبت اول‬ ‫شماره نمونه‬
‫بــرداری‬

‫آفلاتوکسین‬ ‫آفلاتوکسین تمام‬ ‫آفلاتوکسین تمام‬ ‫تمام‬

‫‪B1‬‬ ‫آفلاتوکسین بر‬ ‫‪B1‬‬ ‫آفلاتوکسین بر‬ ‫‪B1‬‬ ‫آفلاتوکسین بر‬
‫بر اساس ‪ppb‬‬ ‫اساس ‪ppb‬‬ ‫بر اساس ‪ppb‬‬ ‫اساس ‪ppb‬‬ ‫بر اساس ‪ppb‬‬ ‫اساس ‪ppb‬‬

‫‪ 1‬رامهرمز ‪- - - - - -‬‬
‫‪ 2‬شادگان ‪- - - - - -‬‬
‫‪ 3‬شادگان ‪- - - - - -‬‬
‫‪ 4‬دزفول ‪- - - - - -‬‬
‫‪ 5‬بهبهان ‪- - - - - -‬‬
‫‪ 6‬اهواز ‪- - - - - -‬‬
‫‪ 7‬دزفول ‪- - - - - -‬‬
‫‪ 8‬باوی ‪- - - - - -‬‬

‫جدول‪-2‬میزان آفلاتوکسین در عضلات ماکیان در فصل گرم‬

‫نوبت سوم‬ ‫نوبت دوم‬ ‫محــل نمونــه نوبت اول‬ ‫شماره نمونه‬
‫بــر د ا ر ی‬

‫آفلاتوکسین‬ ‫تمام‬ ‫آفلاتوکسین‬ ‫تمام‬ ‫آفلاتوکسین‬ ‫تمام‬ ‫شوشتر‬ ‫‪1‬‬
‫ایذه‬ ‫‪2‬‬
‫‪B1‬‬ ‫آفلاتوکسین بر‬ ‫‪B1‬‬ ‫آفلاتوکسین بر‬ ‫‪B1‬‬ ‫آفلاتوکسین بر‬ ‫‪3‬‬
‫اساس ‪ppb‬‬ ‫اساس ‪ppb‬‬ ‫اساس ‪ppb‬‬ ‫باغملک‬ ‫‪4‬‬
‫بر اساس ‪ppb‬‬ ‫بر اساس ‪ppb‬‬ ‫بر اساس ‪ppb‬‬ ‫دشت آزادگان‬ ‫‪5‬‬
‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪6‬‬
‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫خرمشهر‬ ‫‪7‬‬
‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫رامین‬ ‫‪8‬‬
‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫دزفول‬
‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫باوی‬
‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬
‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬
‫‪-‬‬

‫‪76‬‬

‫جدول‪-3‬میزان آفلاتوکسین در خوراک ماکیان در فصل گرم‬

‫نوبت سوم‬ ‫نوبت دوم‬ ‫محــل نمونــه نوبت اول‬ ‫شماره نمونه‬
‫بــر د ا ر ی‬

‫آفلاتوکسین‬ ‫کل‬ ‫آفلاتوکسین‬ ‫کل‬ ‫آفلاتوکسین‬ ‫کل‬ ‫شوشتر‬ ‫‪1‬‬
‫ایذه‬ ‫‪2‬‬
‫‪B1‬‬ ‫آفلاتوکسین بر‬ ‫‪B1‬‬ ‫آفلاتوکسین بر‬ ‫‪B1‬‬ ‫آفلاتوکسین بر‬ ‫‪3‬‬
‫اساس ‪ppb‬‬ ‫اساس ‪ppb‬‬ ‫اساس ‪ppb‬‬ ‫باغملک‬ ‫‪4‬‬
‫بر اساس ‪ppb‬‬ ‫بر اساس ‪ppb‬‬ ‫بر اساس ‪ppb‬‬ ‫دشت آزادگان‬ ‫‪5‬‬
‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪./36‬‬ ‫‪./36‬‬ ‫‪6‬‬
‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪./38‬‬ ‫‪./38‬‬ ‫خرمشهر‬ ‫‪7‬‬
‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪./36‬‬ ‫‪./36‬‬ ‫رامین‬ ‫‪8‬‬
‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪./58‬‬ ‫‪./36‬‬ ‫‪./36‬‬ ‫دزفول‬
‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪./42‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫باوی‬
‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬
‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬
‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪-‬‬
‫=‬ ‫‪-‬‬

‫بحث‬

‫بررسـی جـداول ‪1‬و ‪ 2‬نشـان مـی دهـد کـه میـزان آفلاتوکسـین در عضـات و کبـد ماکیـان هـای مـورد‬
‫آزمایـش قابـل انـدازه گیـری نبـود و از حـد مجـاز آن کـه ‪ 5‬میکروگـرم در هـر کیلوگـرم اسـت کمتـر و مصـرف‬
‫گوشـت ماکیـان خطـری بـرای مصـرف کننـدگان نـدارد‪ .‬جـداول ‪ 3‬و ‪ 4‬نشـان میدهـد آفلاتوکسـین در برخـی از‬
‫نمونـه هـای خـوراک مرغداریهـای مـورد مطالعـه وجـود دارد ولـی میـزان آن از حـد مجـاز آن کـه ‪ 5‬میکروگـرم‬
‫در هـر کیلوگـرم اسـت کمتـر اسـت و بـا نتایـج میـزان آفلاتوکسـین در عضـات ماکیـان هـم خوانـی دارد‪ .‬بـه‬
‫عبـارت دیگـر ایـن میـزان انـدک آفلاتوکسـین در خـوراک در هنـگام مصـرف و هضـم مـواد غذایـی از بیـن‬

‫میـرود و خطـری بـرای مصـرف کننـده نـدارد‪.‬‬

‫نتیجه گیری‬

‫میـزان آفلاتوکسـین در خـوراک‪ ،‬عضـات و کبـد ماکیـان مـورد مطالعـه در ایـن طـرح و در مقطـع زمانـی‬
‫بررسـی شـده از حـد مجـاز کمتـر و خطـری بـرای مصـرف کننـدگان نـدارد‪.‬‬

‫‪77‬‬

: ‫منابع مورد استفاده‬

.‫ انتشارات دانشگاه شهید چمران اهواز‬.‫ اختلالات متابولیک و مایکوتوکسین ها در پرندگان‬.)1386 (.‫ م‬،‫ و میاحی‬.‫ع‬.‫ ر‬،‫ جعفری‬-1
.‫مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه امام حسین‬.‫ مایکوتوکسینها‬.)1380 (.‫ م‬،‫ و رزاقی ابیانه‬.‫ ع‬،‫علامه‬-2

Maqbool, U., Maqbool, A., Haq,A.U., Aqbal, M.M.(2006).Determination of aflatoxin-B1 in poultry-3
feed and its components employing enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA). Toxicological and

.environmental Chemistry journal Journal. Volume 86: Pages: 213-218
4-Misihairabgwi, J. M., Ezekiel, C.N., Sulyok, M., Shephard, G. S. and Krska, R.( 2019).Mycotoxin con-
tamination of foods in Southern Africa: A 10 year review( 2007-2016). Critical Reviews in Food Science

.and Nutrition Journal. Volume: 59, Pages: 48-53
5-Reddy, AR., Parvathi, D. and Reddy, K. ( 2017). Incidence of mycoflora and mycotoxigenic fungi in

.poultry feeds in warangal ( TS} India. Int. j. Microbiol. App. Sci. pages: 2841-2850
6-Tola, M., Kebede, B. and Yildiz, F.( 2016). Occurrence importance of mycotoxins: A review. Cogent

.food and agriculture journal. V: 2, Pages: 1-12

78

‫اســتثنای اســترالیا‪ ،‬هاوایــی و بخــش هایــی از‬ ‫بیماری انگلی واروازيس در‬
‫آفریقـا انتقـال یافـت‪ .‬گونـه هـای جـرب واروا‬ ‫زنبور عسل‬
‫شـامل واروا جاکوبسـوني و واروا دسـتراکتور مـی‬
‫مهندس محمد محمودي*‪ ،‬كارشناسي ارشد انگل شناسي ‪1‬كارشناس اداره‬
‫باشـد‪.‬‬ ‫دارو و درمان اداره كل دامپزشكي ايلام‬
‫مشخصات ظاهري جرب واروا‬
‫جـرب واروا بیضـوی و بـا ابعـاد ‪1/1-6/1‬میلـی‬ ‫پست الکترونیک‪[email protected]‬‬
‫متـر کـه بـا چشـم غیـر مسـلح قابـل رویـت‬
‫اسـت ‪ .‬ایـن انـگل در انتهـای هـر پـا قـاب‬ ‫دكتر رامين پورنجف‪ ،‬دكتري عمومي دامپزشكي رئيس اداره دارو و‬
‫هایـی دارد کـه بـه کمـک آن مـی توانـد بـه‬ ‫درمان اداره كل دامپزشكي ايلام‬
‫راحتـی خـود را بـه بـدن زنبـور بچسـباند‪ ،‬بـه‬
‫عـاوه موهـای سـطح شـکمي آن نیز سـخت و‬ ‫پست الکترونیک ‪[email protected]‬‬
‫محکـم شـده كـه مـی توانـد بـه موهـای بـدن‬
‫زنبـور بچسـبد‪ ،‬بـه طـوری کـه زنبـور قـادر بـه‬ ‫دكتر الهام جم زاده‪ ،‬دكتري عمومي دامپزشكي رئيس اداره فن آوری‬
‫جـدا کـردن آن از بـدن خـود نمـی باشـد‪.‬‬ ‫اطلاعات‪ ،‬ارتباطات و تحول اداری اداره كل دامپزشكي ايلام‬

‫پست الکترونیک ‪[email protected]‬‬

‫نشانه های بیماری‬ ‫مقدمه‬

‫در ابتـدای آلودگـی ممکـن اسـت علائمـی در‬ ‫بيمــاري واروازيــس از بیمار ‌یهــای مهــم‬
‫کنـدو مشـاهده نشـود‪ .‬در عفونـت هـا و آلودگی‬ ‫زنبـور عسـل مـی باشـد کـه بـه وسـیله جـرب‬
‫هـای شـدید‪ ،‬زنبـور بـا بدشـکلی بـال وشـکم‬ ‫واروآ ایجـاد می‌شـود‪ .‬جـرب بـه زنبـور بالـغ و‬
‫در کنـدو مشـاهده مـی شـود‪ .‬در آلودگـی شـدید‬ ‫نـوزادان زنبـور عسـل مـی چسـبد و از همولنـف‬
‫ممکـن اسـت بـر روی هـر زنبـور تـا ‪ ۱۰‬جـرب‬ ‫آن تغذیــه مــی کنــد‪ .‬میزبــان طبیعــی جــرب‬
‫نیـز دیـده شـود‪ .‬ممكـن اسـت بـال یـا پـای‬ ‫زنبـور عسـل آسـیایی (آپیـس سـرانا ) اسـت كه‬
‫زنبــوران کارگــر و نــر آلــوده قطــع یــا دچــار‬ ‫ایـن گونـه زنبـور‪ ،‬نسـبت بـه آن مقـاوم اسـت‪،‬‬
‫خوردگــی بشــود و ایــن زنبورهــا بــه وســیله‬ ‫امــا وارد کــردن زنبــور آپيــس ملــی فــرا بــه‬
‫کشـورهای آسـیایی توسـط زنبـورداران و انتقـال‬
‫زنبــوران پرســتار بیــرون انداختــه میشــوند‪.‬‬ ‫جـرب بـه آن‪ ،‬سـبب ايجـاد خسـارات شـدیدی‬

‫در ایــن زنبورســتا ‌نها گردیــد‪ .‬جــرب واروا بــا بــه علــت ضعیــف شــدن زنبــوران و کاهــش‬
‫چشـم غیـر مسـلح قابـل مشـاهده اسـت‪.‬جرب تعــداد نــوزادان‪ ،‬کلنــی آنقــدر ضعیــف مــی‬
‫واروا ابتـدا تحـت نـام واروا جاکوبسـونی‪ ،‬توسـط گــردد کــه در بســیاری از مــوارد‪ ،‬ســه ســال‬
‫اودمـن (‪)audmans‬در سـال ‪ ۱۹۰۴‬در جـاوه بعـد از شـروع آلودگـی‪ ،‬کلنـی بـه کلـی از بیـن‬
‫اندونـزی از روی زنبـور عسـل آسـیایی (آپيـس مــی رود‪ .‬از مهــم‌تریــن نشــان ‌ههای آلودگــی‬
‫سـرانه) گـزارش گردیـد‪ .‬ایـن انـگل سـپس بـه می‌تـوان بـه وجـود زنبـوران ناقـص در بیـرون‬
‫ســایر زنبــوران عســل از جملــه زنبــور عســل کنــدو و ضعــف کنــدو اشــاره کــرد‪ .‬در اثــر‬
‫اروپایـی (آپيـس ملـی فـرا )در سراسـر دنیـا بـه ميكــده شــدن همولنــف زنبــور آلــوده توســط‬

‫‪79‬‬

‫جــرب‪ ،‬زنبــور ضعیــف شــده و زخــم حاصــل از جــرب‪ ،‬ســبب ورود عوامــل ثانویــه بــه بــدن‬
‫زنبـور مـی شـود‪ ،‬در نتیجـه عمـر زنبـور کوتـاه شـده و سـبب از بیـن رفتـن آن مـی شـود‪.‬‬
‫در شـکل شـماره يـك‪ ،‬مراحـل مختلـف نـوزادی زنبـوران آلـوده بـه جـرب وارواي بالـغ بـه‬

‫تصویـر کشـیده شـده اسـت‪.‬‬

‫شكل شماره كي‪ :‬مراحل مختلف نوزادی زنبوران آلوده به جرب وارواي بالغ‬
‫انتقال بیماری‬

‫انتقـال آلودگـی از طریـق زنبـور نـر‪ ،‬مهاجـرت زنبورسـتان بـه مناطـق آلـوده‪ ،‬خریـد و فـروش‬
‫کنـدوي آلـوده‪ ،‬انتقـال قـاب هـای آلـوده بـه ایـن کنـدو هـا و خریـد ملکـه آلـوده صـورت مـی‬

‫گیر د ‪.‬‬
‫انتشار بیماری در جهان و ایران‬
‫ایـن جـرب در سراسـر دنیـا بـه اسـتثنای اسـترالیا‪ ،‬هاوایـی و بخـش هایـی از آفریقـا گـزارش‬
‫شـده اسـت‪ .‬جـرب واروا در ایـران بـرای اولیـن بـار در خـرداد ‪ ۱۳۶۳‬در مشـکین شـهر واقـع در‬
‫اسـتان آذربایجـان شـرقی توسـط دکتر پوراصغر تشـخیص داده شـد‪ .‬بعـد از آن در زنبورسـتانهای‬
‫شـمال و شـمال غربـی و مرکـزی ایـران گـزارش گردیـد‪ .‬همچنیـن در اسـتان‌های دیگـر کشـور‬
‫نیــز آلودگــی وجــود دارد‪ .‬در مازنــدران از ســه و نیــم درصــد بالغیــن و هشــت و نیــم درصــد‬
‫نـوزادان گـزارش شـده اسـت‪ .‬از ایـام‪ ،‬تنکابـن و تاکسـتان گـزارش شـده اسـت‪ .‬یخچالـی و‬
‫همـکاران(‪ )1۳۸۷‬در اردبیـل آلودگـی بـه واروا را ‪ 30/9‬درصـد گـزارش نمـوده انـد‪ .‬در آذربایجـان‬
‫شــرقی آلودگــی بــه واروا ‪ ۴۴‬درصــد گــزارش شــده اســت‪ .‬محمــودی و همــکاران(‪ )۱۳۸۹‬در‬
‫مطالعاتشـان نشـان دادنـد کـه در منطقـه ایـام جـرب واروا دسـتراکتور فـراوان تریـن انـگل‬

‫‪80‬‬

‫خارجــی زنبــور بــوده بــه طــوری کــه ‪ 46/6‬تـری دارنـد و اسـتفاده از زنبورهایـی کـه رفتـار‬
‫درصـد زنبورسـتان هـا‪ ،‬آلـوده بـه ایـن انـگل بهداشــتی بیشــتری دارنــد‪.‬‬
‫بودنـد‪ .‬شـرایط آب و هوایـی و نـژاد زنبـور در‬
‫روش شیمیایی‬ ‫ایـن زمینـه موثـر هسـتند‪.‬‬

‫اســتفاده از داروهــای ثبــت شــده توســط‬ ‫تشخیص‬
‫ســازمان دامپزشــکی توصیــه مــی گــردد‬
‫واروا دسـترآکتور در زنبـور هـای بالـغ بـه روش ‪ .‬درمــان تمــام کنــدو هــای موجــود در‬
‫هـاي شـمارش سـاده جـرب هـا روي زنبـور زنبورســتان آلــوده ضــروری اســت و درمــان‬
‫هـاي بالـغ و همچنیـن تشـخیص جـرب هـا زمانـی در کنـدو صـورت مـی گیـرد کـه در آن‬
‫بــر روی نــوزادان داخــل حجــره هــا قابــل نـوزاد وجـود نداشـته باشـد‪ .‬هنـگام جمـع آوری‬
‫شــهد و عســل نبایــد هیــچ درمانــی صــورت‬ ‫تشـخيص مـي باشـد‪.‬‬
‫گیـرد‪ .‬اکثـر زنبـورداران در پاییـز از داروهـای‬
‫ضـد جـرب واروا اسـتفاده مـی کننـد‪ .‬از آنجـا‬ ‫کنترل واروا‬

‫تاکنـون در هیـچ کشـوری از کشـورهای آلـوده‪ ،‬کـه تحقیقـات نشـان داده کـه حتـی پـس از‬
‫ریشــ ‌هکنی صــورت نگرفتــه اســت‪ .‬رعایــت گذشــت چهــار مــاه‪ ،‬نــوار آپیســتان قــادر بــه‬
‫فاصلــه بیــن زنبورســتان _هــا‪ ،‬عــدم خریــد آزاد سـازی مـاده موثـر اسـت و خاصیـت ضـد‬
‫کنــدو و ملکــه از مناطــق آلــوده‪ ،‬ممانعــت از جــرب خــود را حفــظ مــي کنــد‪ ،‬متاســفانه‬
‫مهاجــرت زنبورســتان هــای آلــوده‪ ،‬تقویــت بعضــی از زنبــورداران از ایــن موضــوع ســوء‬
‫جمعیـت کلنـی و درمـان به موقـع زنبورسـتان‪ ،‬اســتفاده کــرده و در موعــد مقــرر نــوار را از‬
‫در پیشــگیری از ایــن بیمــاری موثــر اســت‪ .‬کنــدو خــارج نمــی کننــد کــه ایــن ســبب‬
‫ایجــاد باقیمانــده‬
‫روشهای مبارزه‬
‫در مـوم و ایجـاد گونـه هـای مقـاوم بـه درمان‬
‫میشو د ‪.‬‬ ‫شـامل روش هـای بیولوژیک‪ ،‬ژنتیکـی و روش‬
‫شـیمیایی می شـود‪.‬‬

‫روش بیولوژیک‬

‫اســتفاده از ســلول هــای نــر‪ ،‬حبــس ملکــه‬
‫در آلودگـی هـای بسـیار شـدید‪ ،‬تغییـر رفتـار‬
‫بهداشــتی زنبورهــای کارگــر بــا دادن پــودر‬
‫شــکر بــه آنهــا‪ ،‬اســتفاده از گرمــا و اعمــال‬
‫گرمـای حـدود ‪ ۴۴‬درجـه سـانتیگراد بـه مـدت‬
‫چنـد سـاعت و اسـتفاده از روغـن هـای طبیعی‬

‫و اســیدهای آلــی‬

‫روش ژنتكيي‬

‫تکثیــر نژادهایــی کــه بــه واروا مقاومنــد‪،‬‬
‫پــرورش زنبورهایــی کــه دوره شــفیره کوتــاه‬

‫‪81‬‬

‫منابع مورد استفاده ‪:‬‬

‫‪1 1-‬محمـودي‪ ،‬محمـد‪ ،)1389( .‬بررسـي فـون انگلـي زنبـور عسـل در ايـام و ارتبـاط آن‬
‫بـا ريـزش كلنـي‪ ،‬پايـان نامـه كارشناسـي ارشـد انـگل شناسـي دامپزشـكي‪ ،‬دانشـگاه‬

‫تهـران‪ ،‬شـماره ‪4‬‬
‫‪2 2-‬احمــدي‪ ،‬علــي اصغــر و عبــادي‪ ،‬رحيــم(‪ .)1385‬پــرورش زنبــور عســل‪ ،‬چــاپ اول‬

‫انتشــارات اركان ص ‪450-458‬‬
‫‪3 3-‬اسـدي‪،‬نعمت الله‪ .)1385( .‬نقـس سـلول نـر زنبـور عسـل و برتـري آن هـا در انتشـار‬

‫كنـه واروا‬

‫‪4- Cakmak I, Leventaydin E and Harrington W.(2003). Varroa destructur‬‬
‫‪and Tracheal mite(Acarapis woodi) incidence in the republic of turkey,‬‬
‫‪Journal of apicultural, 42(4): 57-60‬‬

‫‪82‬‬

‫مروری بر استراتژی های مبارزه با بیماری کـه در پایانـه ‪ N‬پروتئیـن ‪ F1‬میباشـد ‪ ،‬قـرار دارنـد ‪.‬‬
‫نیوکاسل‬
‫توجـه داشـته باشـید جدایـه هـای واریانـت ‪APMV-‬‬
‫‪ 1‬بــه دســت آمــده از کبوترهــا ‪ ،‬معمــولا بــه‬
‫پارامیکسـوویروس نـوع ‪ 1‬کبوتـر خوانده میشـود ( ‪208‬‬ ‫ترجمه و گردآوری ‪:‬‬

‫) ‪ .‬بـا ایـن حـال ‪ ،‬بـه رغـم قرارگیـری ویـروس هـا در‬ ‫دکتر علیرضا گائینی ‪ ،‬دستیار تخصصی بهداشت و‬
‫بیماری های طیور‪ ،‬اداره کل دامپزشکی استان قم رده هـای یـاد شـده ‪ ،‬فقـط برخـی از ‪ PPMV-1‬هـا‬
‫سـبب بـروز بیمـاری هـای بالینـی در مـرغ میشـود ‪.‬‬
‫ایـن موضـوع حتـی در مـواردی کـه ‪ ، ICPI‬بیـش از‬ ‫‪[email protected]‬‬ ‫پســت الکترونیــک‪:‬‬

‫‪ 0.7‬میباشـد نیـز مصـداق دارد ‪ .‬ایـن نکتـه را نیابـد از‬ ‫سـویه هـای ویروسـی پارامیکسـو ویـروس ‪ 1‬پرنـدگان‬
‫یـاد بـرد کـه پـس از چندیـن پاسـاژ در مـرغ ‪ ،‬حـدت‬ ‫کــه بــه اختصــار ‪ AMPV-1‬خوانــده میشــوند ‪ ،‬از‬
‫ویـروس عامـل ایـن بیمـاری افزایـش مـی یابـد (‪15‬‬ ‫جنــس ارتوآوولاویــروس و گونــه آرتوآوولاویــروس ‪1‬‬
‫پرنــدگان ‪ ،‬حداقــل ‪ 236‬گونــه از پرنــدگان وحشــی‬
‫و ‪. ) 38‬‬

‫و طیــور پرورشــی را درگیــر میکننــد و منجــر بــه پایــه هــای ملکولــی بیمــاری زایــی بــه شــکافت‬
‫رخـداد و شـیوع بیمـاری نیوکاسـل میشـوند ‪ .‬سـازمان سـکانس اسـیدهای آمینـه پروتئیـن فیـوژن و همچنین‬
‫جهانـی بهداشـت حیوانـات ‪ ،‬موسـوم بـه ‪ ، OIE‬ایـن ‪ ،‬توانایــی پروتئازهــای ســلولی خــاص در شکســتن‬
‫درگیـری را از جملـه بیمـاری هـای قابـل گـزارش بـه پروتئیــن فیــوژن پاتوتایــپ هــای مختلــف ‪ ،‬بســتگی‬
‫دارد ‪ .‬در خــال تکثیــر ‪ ،‬قطعــات ویــروس بیمــاری‬ ‫ایـن سـازمان مـی دانـد ‪.‬‬

‫نیوکاسـل همـراه بـا گلیکوپروتئیـن و همچنیـن ‪F0‬‬ ‫ایــن بیمــاری بــر سیســتم هــای تنفســی ‪ ،‬دســتگاه‬
‫میباشــند ‪.‬‬ ‫گـوارش ‪ ،‬عصبـی و تولیـد مثـل پرنـدگان تأثیـر مـی‬

‫توجـه داشـته باشـید کـه ‪ F0‬به منظـور ایجـاد حالات‬ ‫گــذارد و در برخــی مــوارد ‪ ،‬تلفاتــی ‪ 100‬درصــدی را‬
‫بیمـاری زایـی ‪ ،‬بایسـتی شکسـته شـده و بـه ‪ F1‬و‬ ‫در طیـور واکسـینه نشـده سـبب میشـود ‪ .‬نیوکاسـل ‪،‬‬
‫‪ F2‬تبدیـل گـردد ‪ .‬آن دسـته از ویـروس هایـی کـه‬ ‫از جملـه مهمتریـن بیمـاری هایـی اسـت کـه طیـور و‬
‫در بخـش هـای شکسـته شـده ‪ F0‬حـاوی اسـیدهای‬ ‫سـایر گونـه هـای پرنـدگان را درگیـر نمـوده و تهدیدی‬
‫آمینـه منوبازیـک میباشـند را غیربیمـاری زا مـی دانیـم‬ ‫جهانـی بـرای تولیـدات طیـور صنعتـی در سراسـر دنیـا‬
‫‪ .‬چـرا کـه ایـن لایـه ‪ ،‬تنهـا بـه آنزیـم هـای تریپسـین‬
‫بـه شـمار میـرود ‪.‬‬

‫خـارج سـلولی شـبه پروتئولایتیکـی کـه درون سـطوح‬ ‫ایـن ویـروس از طریـق بـزاق و مدفـوع آلـوده منتقـل‬
‫غشــای موکوســی ترشــح میشــود ‪ ،‬حســاس اســت ‪.‬‬ ‫شــده و شــیوعی جهانــی دارد ‪ .‬گرچــه جداســازی‬
‫بنابرایــن ‪ ،‬تحــت چنیــن حالتــی ‪ ،‬بیمــاری فــوق بــه‬ ‫ویـروس ‪ ،‬اسـتانداردی طلایـی اسـت ‪ ،‬بـا ایـن حـال‬
‫صـورت منطقـه ایـی و بـدون نشـانه ‪ ،‬باقـی مـی مانـد‬ ‫تکنیـک هـای تشـخیص ملکولـی ماننـد ‪RT-PCR‬‬
‫نیـز در راسـتای تسـهیل و تسـریع تشـخیص ‪ ،‬مـورد‬
‫‪.‬‬

‫در ایـن بیـن ‪ ،‬مفاهیمـی چـون مـزوژن هـا و ولـوژن‬ ‫اسـتفاده قـرار مـی گیـرد ‪.‬‬

‫هایـی کـه توسـط سـازمان جهانـی بهداشـت حیوانـات‬ ‫‪ ، OIE‬بیمـاری نیوکاسـل را نوعـی عفونـت پرنـدگان‬
‫مـورد اسـتفاده قـرار مـی گیرنـد ‪ ،‬بـه ‪ ، Vndv‬بـدون‬ ‫تعریــف کــرده اســت کــه ناشــی از درگیــری بــا‬
‫علائــم ‪ NDV ،‬و حــدت پائیــن کــه ‪loNDV‬‬ ‫ســروتایپ ‪ 1‬پارامیکســوویروس پرنــدگان بــوده و بــا‬
‫خوانــده میشــود ‪ ،‬بــاز میگــردد ‪ .‬جداســازی ویــروس‬
‫عامـل بیمـاری نیوکاسـل از انسـان در مـوارد نـادری‬ ‫یکــی از معیارهــای ذیــل مطابقــت دارد ( ‪: ) 43‬‬

‫‪.1‬ویـروس در جوجـه هـای یکـروزه گالـوس گالـوس گـزارش شـده اسـت ‪ .‬بـا ایـن حـال ‪ ،‬جداسـازی هـای‬
‫روی داده ‪ ،‬در اکثـر مـوارد در افـراد فعـال در مرغـداری‬ ‫واجـد ‪ 0.7 ، ICPI‬یـا بیشـتر باشـد ‪.‬‬
‫هــا ‪ ،‬عفونــت هــای آزمایشــگاهی و یــا آلودگــی بــه‬
‫واکسـن هـای زنـده اعـام شـده اسـت ( ‪. ) 6‬‬ ‫‪ .2‬اسـیدهای آمینـه پایـه متعـددی در ویـروس عامـل‬
‫ایـن بیمـاری شناسـایی شـده کـه در پایانـه ‪ C‬پروتئین‬
‫‪ F2‬و همچنیـن ‪ ،‬فنیـل آلانیـن در باقـی مانـده ‪ 117‬جدایــه هــای ویــروس عامــل بیمــاری نیوکاســل‬

‫‪83‬‬

‫( ‪ ) NDV‬در ‪ 5‬پاتوتیــپ تقســیم بنــدی بــه نوعــی ‪ ،‬محلــی بــر امــرار معــاش محســوب‬
‫میشــوند ‪ .‬توجــه داشــته باشــید کــه پاتوتیــپ میگردنــد ‪ ،‬اهمیــت ویــژه ایــی دارد ( ‪. ) 3‬‬
‫هــای فــوق ‪ ،‬بــا نشــانه هــای بیمــاری فــوق‬
‫ورم ملتحمــه محــدود ‪ ،‬بــدون درگیــری قرنیــه ‪،‬‬ ‫در جوجــه هــای درگیــر ‪ ،‬مرتبــط میباشــند ‪.‬‬
‫شــایع تریــن تظاهــرات روی داده در انســان ‪ ،‬بــه‬
‫دنبـال تلقیـح مسـتقیم چشـمی بـا عامـل بیمـاری‬ ‫‪: Viscerotropic velogenic NDV‬‬

‫تولیدکننــده بیمــاری حــاد و کشــنده ایــی نیوکاسـل در انسـان اسـت ( ‪ . ) 11‬برخـی محققیـن‬
‫میباشــند کــه ضایعــات خونریــزی دهنــده و نیـز از گـزارش هایـی نـادر سـخن گفتـه انـد کـه‬
‫برجســته ایــی را در روده ایجــاد مــی کننــد ‪ .‬پـس از تلقیـح چشـمی ‪ ،‬ممکـن اسـت علائـم شـبه‬
‫‪ : Neurotropic velogenuc NDV‬آنفلوآنــزا ظهــور یابــد ( ‪ . ) 8‬امــا از ســویی دیگــر‬
‫‪ ،‬تلقیــح داخــل وریــدی ایــن ویــروس در درمــان‬
‫ســرطان مــورد اســتفاده قــرار گرفتــه اســت ( ‪) 32‬‬ ‫قبــل از بــروز نشــانه هــای تنفســی و عصبــی ‪،‬‬
‫‪ .‬تمـاس دائـم بـا طیـور واکسـینه شـده یـا درگیـر‬ ‫مســبب تلفــات بالایــی در گلــه هــا مــی باشــند ‪.‬‬

‫بـا بیمـاری ‪ ،‬خطـر درگیـری انسـان را افزایـش مـی‬ ‫‪: Mesogenic NDV‬‬
‫دهــد ‪ .‬بــا ایــن حــال ‪ ،‬مــواردی چــون درگیــری‬
‫تولیدکننــده تلفــات انــدک ‪ ،‬بیمــاری انسـان بـا بیمـاری هـای سـرکوب کننـده سیسـتم‬
‫حــاد تنفســی و همچنیــن ‪ ،‬نشــانه هــای ایمنـی ‪ ،‬میتوانـد احتمـال رخـداد عفونـت و ذات الریه‬
‫تنفســی در برخــی از پرنــدگان هســتند ‪ .‬را افزایـش دهـد ( ‪ . ) 30‬در نهایـت ‪ ،‬هنـوز هیچگونه‬
‫شــواهدی مبنــی بــر احتمــال انتقــال انســان بــه‬ ‫‪: Lenthogenic NDV‬‬

‫ســبب بــروز بیمــاری هــای تنفســی انسـان ایـن بیمـاری ‪ ،‬یافـت نشـده اسـت ‪.‬‬
‫ملایــم یــا نامشــخص مــی شــود ‪ .‬کشـورهایی کـه تولیدکننـده طیـور صنعتـی هسـتند‬
‫‪ ،‬ســالانه مقادیــر بســیار بالایــی هزینــه را صــرف‬ ‫‪: Asymptomatic enteric NDV‬‬

‫پیشـگیری از ایـن بیمـاری میکننـد ‪ .‬برخـی نیـز بـه‬ ‫ویروســی غیربیمــاری زاســت کــه بــه صــورت‬
‫دنبــال ریشــه کنــی ایــن بیمــاری در کشــور خــود‬ ‫اولیــه درون روده هــا تکثیــر مــی شــود ‪.‬‬
‫هسـتند کـه بـاز هـم نیازمنـد صـرف هزینـه زیـادی‬ ‫امـا توجـه داشـته باشـید کـه گـروه هـای یـاد شـده‬
‫میباشـد ( ‪ . ) 33‬کشـورهایی کـه تولیـد طیـور صنعتی‬ ‫را نمیتـوان بـه راحتـی از یکدیگـر تفکیـک نمـود ‪.‬‬
‫دارنـد نیـز مقادیـر زیـادی پـول بـرای جلوگیـری از‬ ‫ایـن در حالیسـت کـه گزارشـاتی مبنـی بـر مشـاهده‬
‫ابتـا بـه بیمـاری نادرسـت یـا جلوگیـری از خسـارت‬ ‫علائـم یـاد شـده در گـروه هـای مختلـف ‪ ،‬منتشـر‬
‫ناشـی از ‪ ، ND‬بـرای حفـظ وضعیـت بـدون ‪ND‬‬ ‫شــده اســت ‪ .‬بــه اعتقــاد بســیاری از محققیــن ‪،‬‬
‫یــا ریشــه کــن کــردن ‪ ND‬پــس از شــیوع هــدر‬ ‫بیمــاری نیوکاسـل بدخیـم ‪ ،‬فصلـی بـوده و سـبب‬
‫بــروز اپیدمــی هایــی در سراســر آفریقــا ‪ ،‬آســیا ‪،‬‬
‫مـی دهنـد‪.‬‬

‫تکنولـوژی هایـی چون بیولـوژی ملکولی ‪ ،‬مـا را قادر‬ ‫آمریـکای مرکـزی و اسـترالیا مـی شـود ‪.‬‬

‫سـاخته اسـت تـا درک بالاتـری نسـبت بـه بیمـاری‬ ‫بیمــاری نیوکاســل ‪ ،‬معضلــی جهانــی اســت ‪ .‬بــر‬
‫زایــی و خاصیــت آنتــی ژنــی ‪ NDV‬دریابیــم ‪ .‬از‬ ‫اســاس برآوردهــای صــورت پذیرفتــه ‪ ،‬از ژانویــه‬
‫سـوی دیگـر ‪ ،‬تکنیـک هــای بهبــود یافتــه بــرای‬ ‫‪ 2013‬میــادی تــا دســامبر ‪ 71 ، 2016‬کشــور از‬
‫ســکانس هــای نوکلوئوتیــدی و همچنیــن ‪ ،‬در‬ ‫مجمـوع ‪ 181‬کشـور عضـو ‪ ، OIE‬گـزارش هـای‬
‫دسـترس بـودن اطلاعـات سـکانس هـای ویروسـی‬ ‫متعــددی از درگیــری طیــور بومــی خــود بــه ایــن‬
‫بیمـاری نیوکاسـل ‪ ،‬نتایـج معنـاداری را در بررسـی‬ ‫بیمـاری را بـه سـازمان یـاد شـده ‪ ،‬گـزارش کـرده‬

‫هـای فیلوژنیـک ‪ ،‬تولیـد خواهـد نمـود ‪.‬‬ ‫انـد ‪.‬‬

‫بـا توجـه بـه مـوارد فـوق الذکـر ‪ ،‬اهمیت پیشـگیری‬ ‫رخــداد و شــیوع بیمــاری هــای طیــور ‪ ،‬در رفــاه‬
‫از رخـداد و شـیوع ایـن بیمـاری ‪ ،‬بـر کسـی پوشـیده‬ ‫انسـان تاثیـر بسـزایی دارنـد ‪ .‬ایـن موضـوع بـه ویژه‬
‫نیسـت ‪ .‬موضوعـی کـه در مقالـه پیـش رو بـه آن‬ ‫در مناطـق روسـتایی کـه پـرورش طیـور در منـازل‬

‫‪84‬‬

‫پرنـدگان آلـوده و واکسـینه شـده ‪ ،‬عمـا غیرممکـن‬ ‫خواهیم پرداخت‬
‫اســت ( ‪ . ) 46 ، 45‬تاکنــون ‪ vNDV‬گســترش‬
‫میــان کشــورهای آســیایی ‪ ،‬خاورمیانــه ‪ ،‬اروپایــی‬ ‫حساسیت نسبت به عوامل فیزیکی و شیمیایی ‪:‬‬

‫و آفریقایــی مســتند شــده اســت (‪ . )39 ، 19 ، 1‬از‬ ‫پـس از بهـره گیـری از صابـون و مـواد شـوینده در‬
‫سـویی ‪ ،‬پتانسـیل انتقـال ایـن بیمـاری از کبوتـران و‬ ‫راسـتای از میـان بـردن مـواد آلـی ‪ ،‬اکسـیدکننده هـا‬
‫قـره قازهـا بـه نگرانـی جـدی بـرای فعالیـن صنعـت‬ ‫( هیپوکلریــد ســدیم ‪ ،‬ویرکــن اس ) ‪ ،‬آلکالیدهــا (‬
‫هیدروکســید ســدیم ) و اســیدها (گلوتارآلدئیدهــا ‪،‬‬
‫طیــور مبــدل شــده اســت ( ‪. ) 17 ، 14‬‬

‫تکنولـوژی هایـی چـون بیولـوژی ملکولی ‪ ،‬مـا را قادر‬ ‫فرمالیــن ‪ ،‬گاز فرمالدئیــد ) قــادر بــه از بیــن بــردن‬
‫سـاخته اسـت تـا درک بالاتـری نسـبت بـه بیمـاری‬ ‫تاثیرگــذاری ویــروس عامــل بیمــاری نیوکاســل‬
‫زایــی و خاصیــت آنتــی ژنــی ‪ NDV‬دریابیــم ‪ .‬از‬ ‫هسـتند ( ‪ NDV . ) 21‬را میتـوان در گوشـت مـرغ‬
‫ســوی دیگــر ‪ ،‬تکنیــک هــای بهبــود یافتــه بــرای‬ ‫و تخــم مرغهــای تولیــد شــده در مرغــداری هــای‬
‫ســکانس هــای نوکلوئوتیــدی و همچنیــن ‪ ،‬در‬
‫آلــوده یافــت کــرد ( ‪ 9 ، 5 ، 4‬و ‪. ) 57‬‬

‫دسـترس بـودن اطلاعـات سـکانس هـای ویروسـی‬ ‫ایمنی زایی ‪:‬‬
‫بیمــاری نیوکاســل ‪ ،‬نتایــج معنــاداری را در بررســی‬
‫امــروزه اکثــر مطالعــات صــورت پذیرفتــه بــر روی هــای فیلوژنیــک ‪ ،‬تولیــد خواهــد نمــود ‪.‬‬
‫واکســن هــای موثــر بــر علیــه ایــن ویــروس ‪ ،‬بــه‬
‫منظـور بهبـود تاثیرگـذاری نسـبت بـه واکسـن هـای در کشـورهایی کـه ‪ vNDV‬در آنهـا اندمیک نیسـت‬
‫قبلـی اسـت ‪ .‬امـا محـرز اسـت کـه تاثیرگـذاری ایـن امــا واکسیناســیون بــر علیــه بیمــاری نیوکاســل در‬
‫محصـولات ‪ ،‬شـبیه یکدیگـر نخواهـد بـود ( ‪ . ) 68‬آنهــا انجــام میشــود ‪،‬شــیوع پراکنــده و تــم گیــر‬
‫ایـن بیمـاری دور از انتظـار نیسـت ( ‪ . ) 26‬از سـویی‬
‫بــه نظــر مــی رســد تــا مطالعاتــی از ایــن دســت ‪ ،‬برخــی کارشناســان و متخصصیــن بــر ایــن باورنــد‬
‫میتوانــد بــه افزایــش میــزان آنتــی بــادی تولیــدی کـه ژنوتیـپ هـای ‪ NDV‬در حـال حاضـر مابیـن‬
‫در بــدن پرنــده ‪ ،‬کاهــش تعــداد پرنــدگان بیمــار ‪ ،‬گونـه هـای مختلـف پرنـدگان در سرتاسـر جهـان در‬
‫کاهــش تلفــات و کاهــش شــیوع ویروســی منتــج حـال چرخـش اسـت ( ‪ . ) 76‬تحـت ژنوتیـپ جدیـد‬
‫گــردد ‪ .‬ایــن ارزیابــی ممکــن اســت میــزان آنتــی ‪ VIIi‬از طیــور صنعتــی و گونــه هایــی از پرنــدگان‬
‫بـادی هـای تولیـد شـده ‪ ،‬کاهـش تعـداد پرنـدگان خانگــی در اندونــزی ‪ ،‬پاکســتان ‪ ،‬هنــد ‪ ،‬اروپــای‬
‫بیمــار یــا مــرده پــس از بــروز چالــش و کاهــش شــرقی و رژیــم اشــغالگر قــدس جداســازی شــده‬
‫میـزان ویـروس را در چالـش ویروسـی هـدف قـرار اســت ( ‪. ) 40 ، 39 ، 19‬‬
‫داده باشـد ‪ .‬در ایـن بیـن ‪ ،‬ایـن نکتـه را نیـز از یـاد‬
‫نبریـم کـه میـزان تاثیرگـذاری و ایمنـی زایی واکسـن ایـن درحالیسـت کـه سـکانس هـای ویـروس هایـی‬
‫هـا بـه مسـیر تجویـز واکسـن هـا نیـز بسـتگی دارد بــا آمینواســیدهای دی بازیــک در پروتئیــن فیــوژن‬
‫خــود ‪ ،‬ســبب پخــش عمومــی ویــروس عامــل‬ ‫( ‪. ) 66 ، 37‬‬
‫بیمــاری نیوکاســل حــاد مــی شــوند ‪.‬‬
‫ایـن بیمـاری بـه ویـژه بـرای تولیـد کننـدگان طیـور‬
‫ایمنی فعال ‪:‬‬ ‫در کشــورهای مختلفــی در مناطــق خاورمیانــه ‪،‬‬

‫شــش ســاعت پــس از قــرار گرفتــن پرنــده در‬ ‫آفریقــا و آســیا مشــکلات بســیاری را ایجــاد کــرده‬
‫معـرض ‪ vNDV‬سـلول هـای طحـال ‪ ،‬شـروع بـه‬ ‫اسـت ‪ .‬شـاید ایـن نکتـه اندکـی گیـج کننـده باشـد‬
‫تولیـد آلفـا ‪ ،‬بتـا اینترفـرون و اینترلوکیـن ‪ 6‬میکننـد‬ ‫کــه برخــی کشــورهایی کــه ‪ vNDV‬در آنهــا بــه‬
‫‪ .‬ایــن در حالــی اســت کــه در حضــور ‪، loNDV‬‬ ‫صــورت اندمیــک درآمــده اســت ‪ ،‬هنــوز هــم از‬
‫ایــن رونــد ‪ ،‬حــادث نمــی شــود ( ‪ . ) 54‬پاســخی‬ ‫سـویه هـای مزوژنیـک ‪ NDV‬بـه عنـوان واکسـن‬
‫کـه پـس از قـرار گرفتـن در معـرض ویـروس توسـط‬ ‫هـای زنـده اسـتفاده میکننـد ( ‪ . ) 13‬اگرچـه تمایـز‬
‫بـدن پرنـده داده میشـود ‪ ،‬نـه تنهـا بـه دلیـل میـزان‬ ‫پرنـدگان واکسـینه شـده از آلـوده بـا روشـهایی چـون‬
‫حـدت سـویه ویروسـی اسـت ‪ ،‬بلکـه ممکـن اسـت‬ ‫‪ DIVA‬امــکان پذیــر اســت ‪ ،‬امــا بــرای بیمــاری‬
‫نیوکاسـل اسـتفاده نمـی شـود و از این رو ‪ ،‬تشـخیص‬

‫‪85‬‬

‫بـه میـزان ویـروس وارد شـده بـه سـلول هـا نیـز ماکروفاژهـا نیـز تولیـد اکسـید نیتریـک ( ‪ ) NO‬را‬
‫القـا میکننـد ‪ .‬میـزان اکسـید نیتریـک ‪ ،‬همـگام بـا‬ ‫بســتگی داشــته باشــد ( ‪. ) 27‬‬
‫سـطح آنتـی بـادی بـدن پرنـده افزایـش مـی یابـد ‪.‬‬
‫ایـن موضـوع از جملـه شـواهدی اسـت کـه نشـان‬ ‫گامـا اینترفـرون ترشـح شـده از سـلول هـای ‪NK‬‬
‫دهنــده تاثیرگــذاری ایمنــی وابســته بــه ســلول و‬ ‫و لنفوسـیت هـای ‪ ، T‬سـبب راه انـدازی ماکروفاژهـا‬
‫هومـورال بـر یکدیگـر مـی باشـد ( ‪ . ) 23‬هماننـد‬ ‫شـده و یـک روز پـس از بیمـاری ‪ ،‬ایمنـی وابسـته‬
‫آن چــه کــه پیــش از ایــن در خصــوص ایمنــی‬ ‫بــه ســلول را فعــال میکنــد ( ‪ 12‬و ‪ . ) 36‬ژنــوم‬
‫ذاتــی بیــان شــد ‪ ،‬ایمنــی وابســته بــه ســلول نیــز‬ ‫کلـی مرغهـا مویـد ایـن موضـوع میباشـد کـه پاسـخ‬
‫بـه تنهایـی نمیتوانـد مـا را از بازیابـی میزبـان آلـوده‬ ‫ایمنـی میزبـان بـه ویـروس عامـل بیماری نیوکاسـل‬
‫شـده بـه ‪ vNDV‬مطمئـن کنـد ( ‪ . ) 52‬بـا ایـن‬ ‫‪ ،‬یــک تــا دو روز پــس از بیمــاری ‪ ،‬القــای نــوع ‪1‬‬
‫حـال ‪ ،‬تولیـد مقادیـر زیـادی ‪ IFN-γ‬همزمـان بـا‬ ‫و ‪ 2‬اینترفـرون هـا ‪ ،‬سـیتوکین هـا ‪ ،‬شـیموکین هـا‬
‫تکثیـر و تولیـد ‪ vNDV‬در بـدن میزبـان ‪ ،‬بـه طـور‬ ‫و سـنتز اکسـید نیتریـک القایـی میباشـد ( ‪ 59‬و ‪60‬‬
‫قابــل توجهــی میــزان شــیوع و تلفــات را کاهــش‬ ‫) ‪ .‬در ایــن حــال ‪ ،‬شــیموکین هــای ‪ MIP‐3α‬و‬
‫مــی دهــد ‪ .‬موضوعــی کــه حاکــی از نقــش موثــر‬ ‫‪ ، MIP‐1β‬ایمنـی سـلولی را بـا جـذب نوتروفیـل‬
‫ایمنــی وابســته بــه ســلول در هنــگام درگیــری بــا‬ ‫هـا پشـتیبانی میکننـد ( ‪ . ) 54‬ایـن نکتـه را از یـاد‬
‫نبریـد کـه پاسـخ ایمنـی ذاتـی میزبـان ‪ ،‬بـه تنهایـی‬
‫ایــن ویــروس اســت ( ‪. ) 61‬‬ ‫بــرای بقــا در برابــر ‪ vNDV‬کافــی نیســت ‪ .‬بــا‬

‫ایـن حـال افزایـش فعالیـت سـلول هـای ‪ NK‬کـه برخــی از ایزولــه هــای ‪ NDV‬نوعــی پروتئیــن را‬
‫قـادر بـه از بیـن بـردن سـلول هـای آلـوده شـده بـه تحـت عنـوان ‪ V‬تولیـد میکنند کـه تولیـد اینترفرون‬
‫ویـروس هسـتند ‪ ،‬بـا افزایـش سـن پرنـده ‪ ،‬میتوانـد را در سـلول هـای میزبـان کاهـش داده و بـا هـدف‬
‫توضیـح مشـخصی در خصـوص کاهـش حساسـیت قـرار دادن پروتئیـن فسـفریله شـده ‪ STAT1‬بـه‬
‫پرنـدگان مسـن تـر در برابـر ایـن بیمـاری باشـد ( صـورت موثـری ‪ ،‬پاسـخ اولیـه و ایمنـی وابسـته بـه‬
‫‪ . ) 34‬هنگامـی کـه ویـروس بـر پاسـخ ایمنـی ذاتـی سـلول را پـس از آلودگـی اولیـه کاهـش مـی دهنـد‬
‫غلبـه میکنـد ‪ ،‬پاسـخهای ایمنـی سـلولی و هومورال ( ‪ . ) 48‬پــس از قــرار گرفتــن میزبــان در معــرض‬
‫ویـروس عامـل بیمـاری نیوکاسـل ‪ ،‬لنفوسـیت هـای‬ ‫‪ ،‬توسـط میزبـان آغـاز مـی شـود ( ‪ 31‬و ‪52‬‬
‫‪ B‬سـه نـوع آنتـی بـادی ویـژه را بـرای مقابلـه بـا‬
‫آنتـی ژنهـا تولیـد و ترشـح مـی کننـد ( ‪ . ) 31‬ایـن‬ ‫تمایــز لنفوســیت هــای ‪ T‬در تیمــوس روی مــی‬
‫آنتــی بــادی هــا بــرای محافظــت از پرنــدگان در‬ ‫دهـد و منجـر بـه تولیـد سـلول هایـی میشـود کـه‬
‫برابـر عـوارض بیمـاری و تلفـات پـس از درگیـری‬ ‫میتواننـد پـس از قرارگیـری در معـرض آنتـی ژنهـا‬
‫بـرای بـار دوم ‪،‬بـه سـرعت گسـترش یابنـد و ایمنـی‬
‫بـا ‪ ، vNDV‬ضـروری اسـت ( ‪ 10‬و ‪. ) 53‬‬ ‫ســلولی را فراهــم کننــد کــه بــا تکثیــر لنفوســیت‬

‫هـا یـا ترشـح سـیتوکین هـا ‪ ،‬بیـان میشـوند ( ‪ 31‬چهــار روز پــس از انجــام واکسیناســیون میتــوان‬
‫) ‪ .‬برخـی محققیـن نیـز از یافتـه شـدن لنفوسـیت منتظــر تولیــد و ظهــور نخســتین ‪ igM‬هــا بــود (‬
‫هـای ‪ T‬سیتوتوکسـیک ( ‪ ) CD8‬در سـلول هـای ‪ 7 . ) 2‬روز بعــد نیــز ‪ igG‬کــه در پرنــدگان ‪igY‬‬
‫طحـال مرغهایـی کـه بـرای دومیـن بـار بـا ایـن خوانــده میشــود و در ایمنــی منطقــه ایــی غــده‬
‫ویـروس درگیـر شـده انـد ‪ ،‬گـزارش داده انـد ( ‪ . ) 25‬هاردریــن و ســکال تونســیل هــا اهمیــت دارنــد ‪،‬‬
‫قابـل تشـخیص خواهنـد بـود ( ‪ . ) 6‬ایمنـی منطقـه‬
‫ایــی یــا موضعــی بــا میــزان آنتــی ژن اختصاصــی‬ ‫پاســخ ســلول کمــک کننــده ‪ T‬نــوع ‪ 1‬ایمنــی‬
‫‪ igA‬کــه در اشــک ‪ ،‬ترشــحات نــای و صفــرا بــه‬ ‫وابســته بــه ســلول کــه بــا تولیــد ماکروفاژهــای‬
‫دنبــال واکسیناســیون بــا واکســن هــای زنــده از‬ ‫‪ IFN‐γ‬ایجـاد شـده انـد ‪ ،‬سـه روز پـس از آلودگـی‬
‫طریـق قطـره چشـمی یـا بینـی ‪ ،‬قابـل تشـخیص‬ ‫پرنــده بــا ســویه هــای زنــده واکســن نیوکاســل‬
‫میباشـد ‪ .‬ایمنـی موضعـی (‪ )IgA‬در خنثـی سـازی‬ ‫قابــل شناســایی اســت ‪ .‬ایــن پاســخ ‪ ،‬ســیگنال‬
‫ویــروس هــای آزاد در دســتگاه تنفســی ‪ ،‬دســتگاه‬ ‫هایـی را بـرای گسـترش پاسـخ همومـورال توسـط‬
‫گـوارش و بخـش هـای تولیـد مثـل مهـم اسـت (‬ ‫میزبــان ‪ ،‬منتشــر میکنــد ( ‪ . ) 63‬از ســوی دیگــر ‪،‬‬

‫‪86‬‬

‫تواننــد واکســن زنــده را خنثــی کــرده و منجــر بــه‬ ‫‪. ) 56 ، 51 ، 47‬‬
‫کاهـش محافظـت یـا خرابـی واکسـن شـوند ‪ .‬سـطح‬
‫آنتـی بـادی در جوجـه هـای یکـروزه ‪ ،‬مسـتقیم ًا بـا‬ ‫آنتــی بــادی هــای خنثــی کننــده گلیکوپروتئیــن‬
‫تیتــر والدیــن مرتبــط اســت ‪ .‬بــه طــور متوســط ‪،‬‬ ‫هـای ‪ HN‬و یـا ‪ ، F‬بـه ویریـون هـا متصـل شـده‬
‫میـزان آنتـی بـادی هـای ‪ HI‬پرنـده ‪ ،‬هـر شـش روز‬ ‫و از الصـاق آنهـا بـه سـلول هـای میزبـان جلوگیـری‬
‫یکبـار ‪ ،‬بـه نصـف کاهـش مـی یابـد ( ‪ . ) 22‬اگرچـه‬ ‫میکننـد و از ایـن راه ‪ ،‬تکثیـر ویـروس را کاهـش مـی‬
‫آنتـی بـادی هـای مـادری در نیمچـه هـای گوشـتی‬
‫دهنــد ( ‪. ) 62 ، 35 ، 7‬‬

‫معمــولا فقــط ‪ 7‬تــا ‪ 10‬روزگــی قابــل تشــخیص‬ ‫واکســن هــای تجــاری یــا تجربــی ســاخته شــده‬
‫هســتند ‪ ،‬برخــی از محققیــن بــر ایــن باورنــد کــه‬ ‫بــر علیــه ویــروس عامــل بیمــاری نیوکاســل کــه‬
‫ممکـن اسـت تـا ‪ 30‬روزگـی نیـز ایـن آنتـی بـادی‬ ‫مبتنـی بـر وکتـور میباشـند ‪ ،‬عمومـا تنهـا شـامل ژن‬
‫‪ F‬میباشــند کــه آنتــی بــادی هــای خنثــی کننــده‬
‫هـا تشـخیص داده شـوند ( ‪. ) 22‬‬

‫استراتژی های مداخله ‪:‬‬ ‫ایــی را تولیــد میکننــد کــه از هماگلوتیناســیون‬
‫‪ NDV‬جلوگیــری کــرده و امــکان بهــره گیــری از‬
‫مفاهیمــی چــون ‪ DIVA‬را فراهــم نمــوده انــد ( صـرف نظـر از ایـن کـه کنتـرل بیمـاری نیوکاسـل‬
‫‪ . ) 44‬توجــه داشــته باشــید کــه محیــط ‪ ،‬تغذیــه ‪ ،‬در چـه سـطوحی صـورت مـی پذیـرد ( بیـن المللـی‬
‫اسـترس ‪ ،‬عفونـت هـای باکتریایـی و ویـروس هـای ‪ ،‬ملـی یـا مـزارع محلـی ) ‪ ،‬هـدف آن اسـت تـا از‬
‫سـرکوب کننـده سیسـتم ایمنـی ‪ ،‬مـی تواننـد منجـر درگیــری پرنــدگان مســتعد جلوگیــری بــه عمــل‬
‫بــه ســرکوب سیســتم ایمنــی بــدن پرنــده شــوند ( آیــد و یــا درگیــری فــوق را بــا بهــره گیــری از‬
‫واکسیناســیون بــه حداقــل میــزان ممکــن کاهــش‬ ‫‪ 102‬و ‪. ) 119‬‬
‫دهیـم ‪ .‬توجـه داشـته باشـید کـه در اسـتراتژی هـای‬
‫قبلـی ‪ ،‬هـر روش شـیوع بیمـاری ‪ ،‬بایـد در سیاسـت‬ ‫اگــر بــورس فابریســیوس بــه دلیــل درگیــری بــا‬
‫بیمـاری گامبـورو آتروفـی شـده باشـد ‪ ،‬پاسـخ ایمنـی‬
‫هــای پیشــگیرانه در نظــر گرفتــه شــده باشــد ‪.‬‬ ‫کـه بـه دنبـال واکسیناسـیون بایسـتی ایجـاد شـود ‪،‬‬

‫بـا کاهشـی چشـمگیر همـراه خواهـد بـود ‪ .‬از قضـا برخـی از کشـورها ‪ ،‬رویـه ریشـه کنـی ایـن بیمـاری‬
‫‪ ،‬درگیـری پرنـده بـا ‪ ، NDV‬میتوانـد بـه سـرکوبی را بــا اســتفاده از کشــتار اجبــاری پرنــدگان بیمــار و‬
‫سیسـتم ایمنـی میزبـان منتـج شـده و از پاسـخ ایمنی همچنیــن ‪ ،‬نابــودی محصــولات مرتبــط بــا آن هــا‬
‫مناسـب بـه سـایر واکسـن هـا ‪ ،‬ماننـد ‪ IBDV‬نیـز پذیرفتــه انــد ‪ .‬تعــدادی از کشــورها نیــز ‪ ،‬کاربــرد‬
‫واکسـن هـای زنـده خـاص لنتـوژن را مجـاز دانسـته‬ ‫جلوگیـری نمایـد ( ‪. ) 50‬‬
‫و در مـواردی نیـز ‪ ،‬از واکسـن هـای بسـیار قـوی تـر‬
‫اسـتفاده مـی کننـد ‪.‬‬ ‫غیرفعال ‪:‬‬

‫ایــن درحالیســت کــه در برخــی کشــورها نیــز ‪،‬‬ ‫آنتـی بـادی هـای مـادری کـه از طریـق زرده تخـم‬
‫چرخــش بســیار بدخیــم ایــن بیمــاری ادامــه دارد‬ ‫مـرغ بـه جنیـن منتقـل مـی شـوند ‪ ،‬بسـته بـه میزان‬
‫‪ .‬چــرا کــه چنیــن کشــورهایی در تلاشــند تــا بــا‬ ‫آنتــی بــادی منتقــل شــده ‪ ،‬دوز و حــدت ویروســی‬
‫واکسیناسـیون پرنـدگان ‪ ،‬از چرخـش ویـروس فـوق‬ ‫کـه پرنـده را بـه چالـش مـی کشـد ‪ ،‬ممکـن اسـت‬

‫‪ ،‬جلوگیــری بــه عمــل آورنــد ‪.‬‬ ‫بـه درجاتـی از محافظـت منتهـی گردنـد ( ‪. ) 69‬‬

‫سـویه هایـی از ویـروس بیمـاری نیوکاسـل کـه در‬ ‫توجــه داشــته باشــید کــه اگــر ایــن آنتــی بــادی‬
‫واکســن هــای زنــده تجــاری مــورد اســتفاده قــرار‬ ‫هــا ‪ ،‬در زمــان واکسیناســیون بــا واکســن زنــده‬
‫گرفتــه انــد ‪ ،‬در ســه گــروه طبقــه بنــدی میشــوند‬ ‫‪ NDV‬وجـود داشـته باشـند ‪ ،‬توانایـی آن را دارنـد‬
‫‪ :‬گروهــی کــه فاقــد نشــانه و علائــم خــاص مــی‬ ‫تــا واکســن را خنثــی نمــوده و منجــر بــه کاهــش‬
‫باشــند چــون ‪ VG/GA‬و ‪ . V4‬واکســن هــای‬
‫محافظــت ایجــاد شــده شــود ( ‪ 42‬و ‪. ) 64‬‬

‫اگـر در زمـان واکسیناسـیون با واکسـن زنـده ‪ NDV‬لنتوژنیــک مثــل ‪ F ، LaSota ، B1‬و از‬
‫وجـود داشـته باشـد ‪ ،‬آنتـی بـادی هـای مـادر مـی ســوی دیگــر ‪ ،‬واکســن هــای منوژنیــک چــون‬

‫‪87‬‬

‫‪ Muktswar ، Roakin‬و ‪ . Komarov‬هــای ‪ LaSota ، B1‬یــا ‪ F‬بــه دســت آمــده‬
‫جــدا نمــودن چنیــن ســویه هــا از یکدیگــر بــه انـد ‪.‬‬
‫فاکتورهایــی چــون انتخــاب ‪ ،‬کلــون کــردن و‬
‫اســتفاده از تزریــق عضلانــی یــا زیرجلــدی بــه‬ ‫همچنیــن بــرآورد معیارهــای متفاوتــت در تولیــد و‬
‫پرنــدگان ‪ ،‬ایــن اطمینــان را ایجــاد خواهــد نمــود‬
‫کــه هــر پرنــده ‪ ،‬دوز اســتاندارد و مناســبی را بــه‬ ‫بکارگیــری آنهــا بــاز میگــردد ‪.‬‬

‫تمامـی ویـروس هـای واکسـن مزوژنیـک ‪ ،‬واجـد صــورت اختصاصــی ‪ ،‬دریافــت کــرده اســت ‪.‬‬
‫دو جفـت اسـیدآمینه پایـه در شـکافت بخـش ‪F0‬‬
‫مدیریــت مناســب برنامــه هــای ایمنــی ســازی‬ ‫بــوده و میــزان ‪ ICPI‬آنهــا در حــدود ‪ 1.4‬مــی‬
‫پرنـدگان در برابـر بیمـاری نیوکاسـل کـه با اسـتفاده‬ ‫باشـد ‪ .‬اکثـر ویـروس واکسـن هـای زنـده در حفـره‬
‫از واکســن هــای زنــده و همچنیــن ‪ ،‬غیرفعــال‬ ‫آلانتوئیـک تخـم مـرغ هـای واجـد جنیـن رشـد می‬
‫روغنــی صــورت مــی پذیــرد ‪ ،‬عمومــا ســبب بــالا‬ ‫کننـد ‪ .‬ایـن درحالیسـت کـه بـر اسـاس برآوردهـای‬
‫رفتــن تیترهــای آنتــی بــادی ســرم پرنــدگان در‬ ‫صـورت گرفتـه ‪ ،‬برخـی از سـویه هـای مزوژنیـک‬
‫مــدت زمــان هــای طولانــی تــر خواهــد شــد ‪ .‬از‬ ‫‪ ،‬بـه سیسـتم هـای متفـاوت کشـت بافتـی عـادت‬
‫سـوی دیگـر ‪ ،‬در صورتیکـه زمـان پروسـه ایمنـی‬ ‫کــرده انــد ‪ .‬از ســوی دیگــر ‪ ،‬مدیریــت چنیــن‬
‫سـازی پرنـدگان کوتاهتـر گـردد ‪ ،‬ویـروس کمتـری‬ ‫واکسـن هایـی نیـز هـم بـه صـورت اختصاصـی و‬
‫نیــز در ســالن پــرورش ‪ ،‬منتشــر خواهــد شــد ‪.‬‬
‫ایـن در حالیسـت کـه بایسـتی پرنـدگان را بـا مقادیر‬ ‫هـم گروهـی مـی باشـد ‪.‬‬

‫بالاتــری از ویــروس چالــش داد تــا بتــوان علائــم‬
‫بالینــی بیمــاری را مشــاهده نمــود ‪ .‬بــر اســاس‬ ‫واکسن های کشته قوی ‪:‬‬
‫گزارشـات منتشـر شـده ‪ ،‬گـروه هـای متفاوتـی بـا‬
‫ژن ‪ HN‬ایمنـی زا مـی باشـد ‪ .‬چنیـن گـروه هایـی‬ ‫چنیـن واکسـن هایـی از مایـع آلانتوئیکـی حاصـل‬
‫در ترکیــب بــا آبلــه ماکیــان ‪ ،‬ویــروس واکســینیا ‪،‬‬ ‫مـی شـوند کـه فاقـد بیمـاری زایـی اسـت ‪ .‬چنیـن‬
‫آبلـه کبوتـر یـا هرپـس ویـروس بوقلمـون ‪ ،‬بـه کار‬ ‫واکسـن هایـی بـا روغـن هـای طبیعـی همـراه مـی‬
‫شـوند ‪ .‬بنابرایـن ‪ ،‬چنیـن واکسـن هایـی ‪ ،‬گـران تـر‬
‫بـرده مـی شـوند ‪.‬‬
‫از واکسـن هـای زنـده خواهنـد بـود ‪.‬‬
‫ایـن در حالیسـت کـه در بسـیاری از متـون علمـی‬
‫‪ ،‬اســتفاده از ایــن ناقلیــن ‪ ،‬واکســن و تکنولــوژی‬ ‫در رونــد تهیــه واکســن هــای غیرفعــال ‪ ،‬هــر دو‬
‫مرتبـط بـا آن هـا در طیـور صنعتـی را ‪ ،‬منـوط بـه‬ ‫ســویه بدخیــم و لنتوژنیــک مــورد اســتفاده قــرار‬
‫عـدم تاثیـرات آن هـا بـر ایمنـی مـادری دانسـته انـد‬ ‫گرفتــه انــد ‪ .‬امــا از منظــر کنتــرل شــرایط ایمنــی‬
‫‪ ،‬اســتفاده از ســویه هــای لنتوژنیــک مناســب‬
‫‪.‬‬ ‫تــر اســت چــرا کــه در مــوارد دیگــر ‪ ،‬مقادیــر‬

‫بالایــی از ویــروس هــای بدخیــم مــورد اســتفاده بــه هرحــال ‪ ،‬توانایــی چنیــن واکســن هایــی در‬
‫قــرار مــی گیرنــد و تحــت چنیــن شــزایطی ‪ ،‬فراهــم نمــودن حفاظــت هــای محلــی ( هماننــد‬
‫امــکان عــدم ســرکوب ویــروس هــا و همچنیــن حفاظـت جزئـی نـای ) کمتـر از مقـداری اسـت کـه‬
‫‪ ،‬آلودگــی هــای بعــدی وجــود خواهــد داشــت ‪ .‬بـا واکسـن هـای زنـده ‪ NDV‬موسـوم بـه دسـت‬
‫مقادیـر بـالای ویـروس بـه منظـور تولیـد واکسـن مـی آمـده اسـت ‪ .‬نکتـه ایـی کـه بـه طـور حتـم ‪،‬‬
‫نیرومنـد ‪ ،‬از اهمیـت فراوانـی برخـوردار مـی باشـند بایسـتی مـد نظـر قـرار گیـرد ‪  .‬‬
‫چـرا کـه پـس از تهیـه واکسـن ‪ ،‬هیچگونـه تکثیری‬
‫تنــوع ژنتیکــی قابــل توجهــی در میــان ویــروس‬ ‫در ویــروس هــا روی نخواهــد داد ‪ .‬بــر اســاس‬
‫عامــل بیمــاری فــوق شناســایی شــده اســت ‪.‬‬ ‫تجربیــات بــه دســت آمــده ‪ ،‬بــا اســتفاده از ســویه‬
‫ایــن درحالیســت کــه بــر اســاس تحقیقــات بــه‬ ‫‪ Ulster 2c‬میتـوان بـه تیترهـای بالایـی دسـت‬
‫عمـل آمـده ‪ ،‬ویـروس هـا خصوصیـات جغرافیایـی‬ ‫یافــت ‪ .‬ایــن درحالیســت کــه برخــی از واکســن‬
‫‪ ،‬آنتــی ژنــی و همچنیــن ‪ ،‬پارامترهــای همــه‬ ‫هـای تجـاری غیرفعـال بـا اسـتفاده از بـذر سـویه‬

‫‪88‬‬

‫گیــر شناســی خــود را بــه اشــتراک مــی گذارنــد ‪ .‬برعلیـه ایـن بیمـاری را حفاظـت مـی نمایـد ‪.‬‬
‫چنیـن مـوردی بـه طـور حتـم ‪ ،‬در پـردازش و ارزیابـی‬
‫ایــن درحالیســت کــه اســتفاده از ویــروس زنــده‬ ‫همــه گیــر شناســی جهانــی و پخــش منطقــه ایــی‬
‫ضعیــف شــده در ســطوح موکوســی ‪ ،‬ســبب ایجــاد‬ ‫‪ ND‬پـرارزش خواهـد بـود ‪ .‬بـا بررسـی هـای نـژادی‬
‫ایمنــی سیســتمیک و همچنیــن ‪ ،‬محلــی خواهــد‬ ‫‪ ،‬ایــن نکتــه را درخواهیــد یافــت کــه در تاریخچــه‬
‫شــد ‪ .‬بنابرایــن ‪ ،‬واکسیناســیون پرنــدگان مــادر‬ ‫‪ ، ND‬دو تفکیـک اصلـی و اساسـی روی داده اسـت ‪.‬‬
‫بــا واکســن هــای غیرفعــال ‪ ،‬ســبب بــروز ایمنــی‬ ‫یکـی از تقسـیم بنـدی هـا ‪ ،‬منجـر به ایجـاد دو کلاس‬
‫عمومـی همـراه بـا حفاظـت محلـی انـدک میشـود ‪.‬‬ ‫یـک و دو در مخـزن اصلـی ایـن بیمـاری ( گونـه های‬
‫برخــی از محققیــن بــر ایــن باورنــد کــه ایمنــی‬ ‫وحشـی آبـزی ) شـده اسـت ‪ .‬اخیـرا و پـس از دهـه‬
‫موکوسـی ضـد ویروسـی بـه انواعـی از آنتـی بـادی‬ ‫‪ 1960‬میـادی ‪ ،‬چنیـن طبقـه بنـدی هایـی در میزبان‬
‫هـای محلـی بسـتگی دارنـد کـه از سـطوح مختلـف‬ ‫هــای ثانویــه ( جوجــه هــا ) پدیــدار شــده اســت ‪.‬‬
‫اپیتلیــوم ‪ ،‬بــه درون ســطوح موکوســی رانــده مــی‬ ‫کلاس دو شـامل انواعـی از گروههـای ژنتیکی میشـود‬
‫کـه نشـان دهنـده رخـداد در نواحـی خـاص ‪ ،‬توزیـع‬
‫شــوند ‪.‬‬

‫موقــت و همچنیــن ‪ ،‬ارتباطــات میــان همــه گیــری در اکثــر مــوارد ‪ IgA ،‬بــه صــورت محلــی تولیــد‬
‫شـده و از طریـق سـطوح اپیتلیـال انتقـال مـی یابـد‬ ‫هـای تعریـف شـده میباشـد ‪.‬‬

‫‪ .‬ایمنوگلوبولیـن فـوق ‪ ،‬واجـد نوعـی اجـزای ترشـحی‬ ‫ایــن گروههــا شــامل تمامــی ســویه هــای بدخیــم‬
‫مـی باشـد کـه خنثـی کننـده فعالیـت هـای ویروسـی‬ ‫شـناخته شـده ایـی هسـتند کـه مسـئول شـیوع سـریع‬
‫اسـت ‪ .‬در مـواردی نیـز ‪ ،‬گزارشـاتی مبنـی بـر فعالیـت‬ ‫الوقــوع ‪ ND‬هســتند ‪ .‬توجــه داشــته باشــیم کــه‬
‫محدودســازی چنیــن ترشــحاتی در برابــر ویــروس‬ ‫ژنوتیــپ دو ‪ ،‬دربرگیرنــده ویــروس هایــی اســت کــه‬
‫هـا ‪ ،‬منتشـر شـده اسـت ‪ .‬امـا ایـن نکتـه را بـه یـاد‬ ‫در پرنـدگان آبـزی شـکاری مقیـم اسـت ‪ .‬جالـب آن‬
‫داشـته باشـید کـه ایـن ترشـحات ‪ ،‬توانایـی جلوگیـری‬ ‫کـه نسـل بدخیـم سـویه هـای آندمیـک اسـترالیایی‬
‫از افزایـش و همچنیـن ‪ ،‬تکثیـر ویروسـی پـس از بـروز‬ ‫در ژنوتیـپ فـوق قـرار مـی گیرنـد ‪ .‬چنیـن ویـروس‬
‫هــای بدخیمــی ‪ ،‬شــباهت زیــادی بــه آن دســته از‬
‫درگیـری هـای موکوسـی را ندارنـد ‪.‬‬

‫عوامــل بیمــاری زایــی دارد کــه در اســترالیا ســبب ایـن نکتـه بـه اثبـات رسـیده اسـت کـه سـویه هـای‬
‫بیمــاری آندمیــک و بدخیــم جوجــه هــا میشــود ‪ VG/GA ، LaSota ، B1 .‬ســطوح بالاتــری از‬
‫‪ IgA‬را منتقـل میکنـد ‪ .‬بـر اسـاس نتایـج تحقیقـات‬
‫بــه عمــل آمــده ‪ ،‬ســویه هــای ‪ ، VG/GA‬پــس‬ ‫ایـن درحالیسـت کـه در سـال ‪ 1940‬میـادی ‪ ،‬سـویه‬
‫از واکسیناســیون ‪ ،‬بــا اســتفاده از‪ ، RT-PCR  ‬در‬ ‫هـای لنتوژنیـک بـرای نخسـتین بـار در جوجـه هایـی‬
‫مجــاری تنفســی و روده ایــی شناســایی شــده انــد ‪.‬‬ ‫در آمریـکای شـمالی یافـت شـد ‪ .‬ایـن سـویه هـا ‪ ،‬در‬
‫ایـن درحالیسـت کـه بـه نظـر مـی رسـد چنیـن سـویه‬ ‫ژنوتیـپ دو طبقـه بنـدی میشـوند ‪ .‬از ایـن سـویه هـا‬
‫هایـی تمایـل زیـادی بـه حضـور در روده هـا دارنـد ‪.‬‬ ‫در تهیـه واکسـن هـای زنـده لاسـوتا و ‪ ، B1‬اسـتفاده‬
‫شـده اسـت ‪ .‬سـویه هـای موسـوم بـه ‪ VGGA‬نیـز‬
‫رویه های مدیریت ‪:‬‬
‫در همـان گـروه طبقـه بنـدی میشـوند ‪.‬‬

‫بایسـتی ایـن نکتـه را مـورد توجـه قـرار دهیـد کـه آیـا سیاست های کنترل بین المللی ‪:‬‬
‫اسـتفاده از روش هـای کنترلـی معقـول مـی باشـد یـا‬
‫شـاید " بیمـاری چـاره ناپذیـر " تعریـف خوبـی بـرای‬ ‫خیـر ‪ .‬از سـوی دیگـر ‪ ،‬بایسـتی از بیمـاری پرنـدگان‬
‫وضعیــت فعلــی بیمــاری نیوکاســل باشــد ‪ .‬ســازمان‬ ‫حسـاس پیشـگیری نمـوده و تعـداد چنیـن پرندگانـی‬
‫جهانـی بهداشـت حیوانـات از سـوی سـازمان جهانـی‬ ‫را کاهـش دهیـم ‪ .‬بـا اسـتفاده از سـویه هـای مختلـف‬
‫تجـارت مامـور شـده اسـت تـا ماهیـت مرتبـط بـا هـر‬ ‫واکســن هــای زنــده یــا غیرفعــال مــی تــوان بــه‬
‫آن چـه را کـه بـر سـامت حیوانـات و متعاقـب آن ‪،‬‬ ‫درجاتــی از حفاظــت برعلیــه بیمــاری ‪ ND‬دســت‬
‫یافـت ‪ .‬واکسیناسـیون ‪ ،‬بـا ایجـاد پاسـخ آنتـی بـادی‬
‫تجـارت تاثیرگـذار اسـت استانداردسـازی نمایـد ‪.‬‬

‫محلــی یــا عمومــی یــا هــردو ‪ ،‬پرنــدگان حســاس بـه دلیـل تنـوع زیـاد در تظاهـرات بالینـی ایـن بیماری‬

‫‪89‬‬

‫و بـه دلیـل پنهـان شـدن عامـل ایـن بیمـاری بـه کشــورهای مختلــف در جهــان ‪ ،‬بــا توجــه بــه‬
‫واسـطه اجـرای روش هـای واکسیناسـیون مختلـف ‪ ،‬وضعیـت شـیوع بیمـاری نیوکاسـل ‪ ،‬سیاسـت گذاری‬
‫بـه نظـر میرسـد تـا نیازمنـد تعاریـف مشـخص تـری هــای متفاوتــی را بــر برنامــه هــای واکسیناســیون‬
‫متفــاوت دارنــد ‪ .‬چنیــن برنامــه هایــی نیــز بــا در‬ ‫از ایـن بیمـاری هسـتیم ‪.‬‬
‫نظـر گرفتـن مـواردی چـون کیفیـت واکسـن هـا ‪،‬‬
‫واکسـن هـای موجـود در کشـور ‪ ،‬ایمنـی ماحصـل‬ ‫سیاست های کنترل ملی ‪:‬‬

‫پـس از آن کـه طـی دهـه ‪ 1970‬میـادی ‪ ،‬انتقالات از گلـه مـادر ‪ ،‬تداخـات احتمالـی میـان واکسـن هـا‬
‫بیـن المللـی برخـی از گونـه هـای طوطـی سـانان ‪ ،‬دمـای محیـط ‪ ،‬زمـان تـا ارسـال بـه کشـتارگاه ‪،‬‬
‫‪ ،‬بــه عنــوان مســبب شــیوع برخــی بیمــاری هــا نـوع پرنـده و حتـی هزینـه هـا ‪ ،‬طراحـی و اعمـال‬
‫شناســایی شــدند ‪ ،‬بســیاری از کشــورها ‪ ،‬مقرراتــی میشــوند ‪ .‬در ایــن بیــن برخــی کشــورها بــر منــع‬
‫را بـر واردات پرنـدگان زنـده ‪ ،‬تخـم مـرغ و طیـور ‪ ،‬بهـره گیـری از ایـن محصـولات تاکیـد دارنـد ( ‪67‬‬

‫افزایــش دادنــد ( ‪. ) . ) 24‬‬

‫اهمیـت امنیـت زیسـتی و جلوگیـری از تمـاس طیـور در ایـالات متحـده ‪ ،‬نیمچـه هـای گوشـتی حداقـل‬
‫بومــی و خانگــی بــا ســایر پرنــدگان تقویــت شــده سـه واکسـن زنـده را در طـول دوره پـرورش خـود‬
‫اسـت و ایسـتگاه هـای قرنطینـه ایـی طراحـی شـده دریافــت میکننــد ‪ .‬ایــن پرنــدگان در روز نخســت‬
‫انـد تـا برخـی گونـه هـای پرنـدگان زنـده را بـرای زندگــی خــود ‪ ،‬واکســن زنــده دریافــت میکننــد و‬
‫مـدت زمانـی طولانـی نگهـداری نماینـد و از آلـوده پـس از آن ‪ ،‬دو واکسـن بـه عنـوان تقویـت کننـده‬
‫نبـودن آنهـا بـه ‪ vNDV‬اطمینـان یابنـد ( ‪ . ) 18‬در آنهـا تجویـز میگـردد ‪ .‬محققیـن در ایـن کشـور‬
‫بـر ایـن باورنـد کـه اسـتفاده از سـویه هـای ضعیـف‬
‫از ســال ‪ 1933‬میــادی ‪ ،‬ســویه هــای مختلفــی زنـده بـه صـورت اسـپری در جوجـه کشـی بـه جای‬
‫از ویــروس عامــل بیمــاری نیوکاســل بــه جمعیــت بهـره گیـری از ژل و همچنیـن ‪ ،‬بهبـود شـرایط در‬
‫کبوترهــا راه یافتنــد و همچنــان بــه بیمــار کــردن جوجــه کشــی در راســتای کنتــرل بهتــر کیفیــت‬
‫ایـن پرنـدگان در سرتاسـر جهـان ادامـه مـی دهنـد جوجـه هـای گوشـتی ‪ ،‬ضـروری اسـت ‪ .‬از سـوی‬
‫دیگـر ‪ ،‬مرغهـای تخمگـذار در ایـن کشـور ‪ ،‬حداقـل‬ ‫( ‪. ) 58 ، 16‬‬

‫یـک واکسـن غیرفعـال نیـز دریافـت میکننـد ‪ .‬بـه‬ ‫نقــش کبوترهــا در گســترش بیمــاری نیوکاســل ‪،‬‬
‫نظـر میرسـد تـا بوقلمـون هـا نیـز بـه منظـور حفـظ‬ ‫منجـر بـه مقـررات سـخت گیرانـه ایـی در خصـوص‬
‫سـطوح کافـی آنتـی بـادی ‪ ،‬بـه سـه واکسـن نیـاز‬ ‫کبوترهــای مســابقه ای و واکسیناســیون اجبــاری‬
‫آنهـا شـده اسـت ‪ .‬ایـن شـرایط حتـی در برخـی از‬
‫خواهنـد داشـت ( ‪. ) 20‬‬

‫کشــورها کــه طیــور بــه صــورت مرتــب واکســینه ایمنـی زایـی در هنـگام اسـتفاده از واکسـن هایـی‬
‫کـه بـرای اسـتفاده در مرغهـا طراحـی شـده انـد در‬ ‫نمــی شــوند نیــز اجــرا میشــوند ‪.‬‬

‫سـایر گونـه هـای پرنـدگان ‪ ،‬بـه عوامـل مختلفـی‬ ‫در بسـیاری از کشـورها ‪ ،‬پرنـدگان آلـوده شناسـایی و‬
‫بســتگی دارد ‪ .‬بــه عنــوان مثــال برخــی بــر ایــن‬ ‫معـدوم سـازی مـی شـوند و همزمـان ‪ ،‬محدودیـت‬
‫باورنــد کــه ژنتیــک بوقلمــون هــا در رونــد ایمنــی‬ ‫هایـی نیـز بـر نقـل و انتقـال پرنـدگان و محصـولات‬
‫زایـی فـوق ‪ ،‬اهمیـت ویـژه ایـی دارد ( ‪ . ) 283‬ایـن‬ ‫مرتبــط بــا آنهــا در مناطــق مشــخص ‪ ،‬در اکثــر‬
‫اختلافــات ژنتیکــی میتواننــد پاســخگوی دلایــل‬ ‫مــوارد بــه کنتــرل بیمــاری منتــج میگــردد ‪ .‬دفــع‬
‫اختلافــات موجــود در نتایــج آزمایشــات مشــابهی‬ ‫لاشـه هـای آلـوده و بسـترها ‪ ،‬بـدون برنامـه ریـزی‬
‫باشـد کـه در خصـوص واکسیناسـیون در بوقلمونهـا‬ ‫مشــخص و عقیــم ســازی مناســب ‪ ،‬میتوانــد بــه‬
‫انتشــار ویــروس عامــل ایــن بیمــاری بیانجامــد ‪.‬‬
‫انجــام میشــود ( ‪. ) 29‬‬

‫برخــی نیــز از رونــد واکسیناســیون اضطــراری در قرقــاول هــا نســبت بــه ابتــا بــه ‪ vNDV‬بســیار‬
‫اطـراف یـک منطقـه مشـخص بـه منظـور کاهـش حســاس هســتند و واکسیناســیون ‪ ،‬گرچــه میــزان‬
‫تلفــات ایــن بیمــاری را کاهــش خواهــد داد امــا‬ ‫میـزان شـیوع بهـره بـرداری میکننـد ‪.‬‬

‫‪90‬‬

‫تاثرگـذاری چندانـی را در ایـن خصـوص نخواهـد داشـت ( ‪ . ) 41‬در ایـن بیـن ‪ ،‬کبـک هـا نیـز حساسـیت بسـیار‬
‫زیـادی نسـبت بـه ایـن ویـروس دارنـد ولیکـن ‪ ،‬واکسیناسـیون ‪ ،‬ابـزاری قدرمنـد بـرای آنهـا در مقابلـه بـا ایـن‬
‫بیمـاری محسـوب میشـود ( ‪ 49‬و ‪ . ) 65‬ایـن در حالـی اسـت کـه واکسیناسـیون در ایـن پرنـدگان بـر انـدازه و‬

‫کیفیـت تخـم هـای تولیـدی ‪ ،‬تاثیرگـذار اسـت ( ‪. ) 63‬‬
‫شـترمرغ هـا پاسـخ هـای ایمنـی مناسـبی را بـه واکسـن هـای ‪ NDV‬مـی دهنـد امـا بـرای حفـظ ایـن پاسـخ‬
‫ایمنـی تـا زمـان کشـتار در سـن ‪ 1‬تـا ‪ 1.5‬سـالگی نیـاز بـه دریافـت واکسـن هـای تقویـت کننـده دارنـد (‬
‫‪ . ) 55‬در نهایـت ‪ ،‬واکسیناسـیون کبوترهـا بـا واکسـن هـای غیرفعـال تولیـد شـده از بـذر سـویه هایـی چـون‬

‫‪ PPMV-1‬میتوانـد تاثیرگـذار باشـد ( ‪. ) 28‬‬

‫نتیجه گیری ‪:‬‬

‫در واقـع ‪ ،‬بـا توجـه بـه ضایعـات اقتصـادی بیمـاری نیوکاسـل و تاثیـرات آن بـر تجـارت جهانـی ‪ ،‬رخـداد ایـن‬
‫بیمـاری در طیـور صنعتـی را مبایسـتی بـه ‪ OIE‬گـزارش نمـود ‪.‬در نهایـت ‪ ،‬بـا توجـه بـه مسـائل یـاد شـده‬
‫‪ ،‬کنتـرل جهانـی ‪ ND‬را تنهـا زمانـی میتـوان محقـق نمـود کـه تمامـی کشـورها ‪ ،‬شـیوع بیمـاری فـوق در‬

‫محـدوده قلمـرو خـود را بـه سـازمان هـای جهانـی گـزارش دهنـد ‪.‬‬

‫منابع مورد استفاده ‪:‬‬

‫‪1.Abolnik, C. 2017. History of Newcastle disease in South Africa. Onderste-‬‬
‫‪poort J Vet Res. 1–7.‬‬

‫‪2. Al‐Garib, S.O., A.L.J. Gielkens, E. Gruys, L. Hartog, and G. Koch. 2003.‬‬
‫‪Immunoglobulin class distribution of systemic and mucosal antibody re-‬‬
‫‪sponses to Newcastle disease in chickens. Avian Dis. 47:32–40.‬‬

‫‪3.Alders, R.G. 2014. Making Newcastle disease vaccines available at village‬‬
‫‪level. Vet Rec. 174:502–503.‬‬

‫‪4.Alexander, D.J. 2001. Newcastle disease. Brit Poult Sci. 42:5–22.‬‬

‫‪5.Alexander, D.J., R.J. Manvell, and G. Parsons. 2006. Newcastle disease‬‬
‫‪virus (strain Herts 33/56) in tissues and organs of chickens infected experi-‬‬
‫‪mentally. Avian Pathol. 35:99–101.‬‬

‫‪6.Bang, F.B., and M. Foard. 1956. The serology of Newcastle disease virus‬‬
‫‪infection. III. Prevalence of antibody against Newcastle disease in individu-‬‬
‫‪als closely exposed to the virus and in the absence of conjunctivitis. J Immu-‬‬
‫‪nol. 76:352–356.‬‬

‫‪7.Boursnell, M.E.G., P.F. Green, A.C.R. Samson, J.I.A. Campbell, A. Deu-‬‬
‫‪ter, R.W. Peters, N.S. Millar, P.T. Emmerson, and M.M. Binns. 1990. A re-‬‬
‫‪combinant fowlpox virus expressing the hemagglutininneuraminidase gene‬‬
‫‪of Newcastle disease virus (NDV) protects chickens against challenge by‬‬
‫‪NDV. Virology. 178:297–300.‬‬

‫‪91‬‬

8.Burnet, F.M. 1943. Human infection with the virus of Newcastle disease
of fowls. Med J Australia.2:313–314.

9.Capua, I., M. Scacchia, T. Toscani, and V. Caporale.1993. Unexpected
isolation of virulent Newcastle disease virus from commercial embryonat-
ed fowls’eggs. J Vet Med B. 40:609–612.

10.Cornax, I., P.J. Miller, and C.L. Afonso. 2012. Characterization of lice
LaSota vaccine strain‐induced protection in chickens upon early challenge
with a virulent Newcastle disease virus of heterologous genotype. Avian
Dis. 56:464–470.

11.Crosby, A.D., G.H. D’Andrea, and R.J. Geller. 1987. Human effects of
veterinary biological products. Vet Hum Toxicol. 28:552–553.

12.Degen, W.G., N. Daal, L. Rothwell, P. Kaiser, and V.E. Schijns. 2005.
Th1/Th2 polarization by viral and helminth infection in birds. Vet Microbi-
ol. 105:163–167.

13.Dey, S., M.M. Chellappa, S. Gaikwad, J.M. Kataria, and V.N. Yakha-
ria. 2014. Genotype characterization of commonly used Newcastle disease
virus vaccine strains of India. PloS One. 9(6): e98869. doi:10.1371/journal.
pone.0098869

14.Diel, D.G., P.J. Miller, P.C. Wolf, R.M. Mickley, A.R. Musante, D.C.
Emanueli, K.J. Shively, K. Pedersen, and C.L. Afonso. 2012. Characteriza-
tion of Newcastle disease viruses isolated from cormorant and gull species
in the United States in 2010. Avian Dis. 56:128–133.

15.Dortmans, J.C., C.M. Fuller, E.W. Aldous, P.J. Rottier, B.P. Peeters.
2010. Two genetically closely related pigeon paramyxovirus type 1
(PPMV‐1) variants with identical velogenic fusion protein cleavage sites
but with strongly contrasting virulence. Vet Microbiol. 143:139–144.

16.Doyle, T.M. 1933. The virus diseases of animals with special reference
to those of poultry. J Comp Pathol. 46:90–107.

17.Dundon, W.G., A. Heidari, A. Fusaro, I. Monne, M.S. Beato, G. Cattoli,
G. Koch, E. Starick, I.H. Brown, E.W. Aldous, F.X. Briand, G. Le Gall‐Re-
cule, V. Jestin, P.H. Jorgensen, M. Berg, S. Zohari, G. Metreveli, M. Munir,
K. Stahl, E. Albina, S. Hammoumi, P. Gil, R.S. de Almeida, K. Smietanka,
K. Domanska‐Blicharz, Z. Minta, S. Van Borm, T. van den Berg, A.M.
Martin, I. Barbieri, and I. Capua. 2012. Genetic data from avian influenza
and avian paramyxoviruses generated by the European network of excel-
lence (EPIZONE) between 2006 and 2011—review and recommendations

92

for surveillance. Vet Microbiol. 154:209–221.

18.Erickson, G.A., C.J. Mare, G.A. Gustafson, L.D. Miller, and E.A. Carbrey.
1977. Interactions between viscerotropic velogenic Newcastle disease virus
and pet birds of six species II. Viral evolution through bird passage. Avian Dis.
21:655–669.

19.Fuller, C., B. Löndt, K.M. Dimitrov, N. Lewis, S. van Boheemen, R. Fouch-
ier, F. Coven, G. Goujgoulova, R. Haddas, and I. Brown. 2017. An epizootio-
logical report of the re‐emergence and spread of a lineage of virulent Newcastle
disease virus into Eastern Europe. Transbound Emerg Dis. 64:1001–1007.

20.Gallili, G.E., and D. Ben‐Nathan. 1998. Newcastle disease vaccines. Biotech-
nol Adv. 16:343–366.

21.Geering, W.A., M.L. Penrith, and D. Nyakahuma.2001. Manual on pro-
cedures for disease eradication by stamping out. FAO, EMPRES/Infectious
Diseases Group, Viale delle Terme di Caracalla, 00100 Rome, Italy. 1–139.
ISBN:9251045852.

22.Gharaibeh, S., and K. Mahmoud. 2013. Decay of maternal antibodies in broil-
er chickens. Poult Sci. 92:(9):2333–6. doi: 10.3382/ps.2013‐03249.

23.Guimaraes, M.C., L.V. Guillermo, M.F. Matta, S.G. Soares, and R.A. DaMat-
ta. 2011. Macrophages from chickens selected for high antibody response pro-
duced more nitric oxide and have greater phagocytic capacity. Vet Immunol
Immunopathol. 140:317–322.

24.Hanson, R.P. 1972. World wide spread of viscerotropic Newcastle disease.
Proc USAHA. 76:276–279.

25.Jeurissen, S.H.M., A.G. Boonstra‐Blom, S.O. Al‐Garib, L. Hartog, and G.
Koch. 2000. Defense mechanisms against viral infection in poultry: A review.
Vet Quart. 22:204–208.

26.Kapczynski, D.R., and D.J. King. 2005. Protection of chickens against overt
clinical disease and determination of viral shedding following vaccination with
commercially available Newcastle disease virus vaccines upon challenge with
highly virulent virus from the California 2002 exotic Newcastle disease out-
break. Vaccine. 23:3424–3433.

27.Kapczynski, D.R., C.L. Afonso, and P.J. Miller. 2013. Immune responses of
poultry to Newcastle disease virus. Dev Comp Immunol. 41:447–453.

28.Kapczynski, D.R., M.G. Wise, and D.J. King. 2006. Susceptibility and pro-
tection of naïve and vaccinated racing pigeons (Columba livia) against exotic
Newcastle disease virus from the California 2002–2003 outbreak. Avian Dis.
50:336–341.

93

‫دامپزشکی در گذر تاریخ‬

‫‪94‬‬

95